<TI><P>De bewoordingen van richtlijn 87/102</P></TI>33.De werkingssfeer van richtlijn 87/102 is uitdrukkelijk afgebakend in de richtlijn zelf.34.Volgens artikel 1 is zij van toepassing op kredietovereenkomsten, dat wil zeggen overeenkomsten waarbij een kredietgever aan een consument in de vorm van uitstel van betaling, van een lening of van een andere soortgelijke financieringsregeling, krediet verleent of toezegt.35.Zoals hierboven gedefinieerd nu, dekt het begrip kredietovereenkomst niet de borgtochtovereenkomst.36.De borgstelling is immers een persoonlijke zekerheid. Nauwkeuriger gezegd, is het een overeenkomst waarbij iemand zich jegens de schuldeiser bij wege van zekerheid ertoe verbindt, de verbintenis van de hoofdschuldenaar na te komen, mocht deze laatste ze niet zelf nakomen.Zie Cornu G., Vocabulaire juridique, Presses universitaires de France, Paris, 1987, blz. 125.
De borgstelling is dus geen lening, noch een uitstel van betaling, noch een soortgelijke financieringsregeling in de zin van de richtlijn.37.Voorts is de borgtochtovereenkomst ook een eenzijdig contract, daar tegenover de verbintenis van de borg geen enkele tegenprestatie van de kredietgever of de hoofdschuldenaar staat.38.Weliswaar oordeelde het Hof in het arrest Dietzinger, dat uit dit eenzijdig karakter niet kan worden afgeleid, dat de borgstelling buiten de werkingssfeer van richtlijn 87/102 valt. Het Hof overwoog, dat de bewoordingen van de richtlijn [85/577] niet [vereisen], dat degene die de overeenkomst sluit krachtens welke goederen moeten worden geleverd of diensten moeten worden verricht, de ontvanger van deze goederen of diensten is.Punt 19 (cursivering van mij). In zijn conclusie in de zaak Dietzinger merkte advocaatgeneraal Jacobs evenwel op: Uit artikel 1 [van richtlijn 85/577] (...) blijkt duidelijk, dat het om overeenkomsten gaat waarbij een handelaar goederen levert of diensten verleent aan een consument (punt 19).
39.Richtlijn 87102 echter bevat een aantal bepalingen, waaruit blijkt dat haar werkingssfeer strikt beperkt is tot synallagmatische overeenkomsten.Zo blijkt bij de definitie van het begrip kredietovereenkomst al uit de uitdrukking waarbij een kredietgever aan een consument (...) krediet verleent of toezegt, dat de door de richtlijn geregelde contractuele betrekkingen wederkerige betrekkingen zijn.
Ook bepaalt artikel 1, lid 2, sub d, van de richtlijn, dat de totale kosten van het aan de consument verleende krediet alle kosten van het krediet omvatten die de consument verplicht is voor het krediet te betalen.Cursivering van mij.
Voorts bepaalt artikel 4, lid 2, sub c, van de richtlijn, dat de schriftelijke overeenkomst (...) een opgave van bedrag, nummer en vervaldata of data van de betalingen die de consument moet verrichten voor de aflossing van het krediet en de betaling van rente (...) [bevat].Cursivering van mij.
Een ander voorbeeld is te vinden in artikel 8 van de richtlijn, dat luidt: De consument heeft het recht vervroegd aan zijn verplichtingen uit hoofde van een kredietovereenkomst te voldoen.Cursivering van mij.
40.Uit de formulering van die bepalingen blijkt dat de onder richtlijn 87/102 vallende overeenkomsten hierdoor worden gekenmerkt, dat de betrokken partijen wederkerige verbintenissen aangaan. In zoverre lijkt het mij dus onmogelijk het arrest Dietzinger op de onderhavige zaak toe te passen.41.Aan de hand van voormelde bepalingen kan voorts het begrip consument van artikel 1 worden gepreciseerd.Richtlijn 87/102 lijkt het begrip consument zeer ruim op te vatten. Zoals reeds gezegd, wordt daaronder verstaan een natuurlijk persoon die (...) handelt voor doeleinden buiten zijn bedrijf of beroep. Op het eerste gezicht zou een natuurlijk persoon die aanvaardt zich borg te stellen voor de verbintenissen van een derde buiten het kader van zijn beroepsactiviteit, dus als een consument in de zin van de richtlijn kunnen worden gekwalificeerd.
Voormelde bepalingenNamelijk de artikelen 1, lid 2, sub a en d, 4, lid 2, sub c, en 8 van richtlijn 87/102.
beperken de draagwijdte van die definitie echter aanzienlijk. Uit de formulering ervan blijkt zeer duidelijk, dat in de optiek van de richtlijn de consument de hoofdschuldenaar is. Telkens wanneer de gemeenschapswetgever over de consument spreekt, dicht hij hem rechten of verbintenissen toe die duidelijk zijn omschreven als rechten of verbintenissen van de begunstigde of de ontvanger van het krediet. Volgens de wetgever moet dus onder de consument in de zin van de richtlijn de kredietnemer worden verstaan.
De voorbereidende werken bevestigen die uitlegging. In haar voorstel voor een richtlijn had de Commissie gesuggereerd de kredietovereenkomst te omschrijven als een overeenkomst waarbij een kredietgever aan een consument (...) krediet verleent (...) en het kredietbedrag met inbegrip van eventuele rente of kosten (...) moet worden terugbetaald.Artikel 1, lid 2, sub c, van het gewijzigd voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake het consumentenkrediet (PB 1984, C 183, blz. 4, cursivering van mij).
42.Aangezien echter de borg geen partij bij de kredietovereenkomst, is hij niet als een consument in de zin van richtlijn 87/102 aan te merken.43.Naar de letter uitgelegd, is richtlijn 87/102 dus niet van toepassing op een borgtochtovereenkomst.<TI><P>De structuur van richtlijn 87/102</P></TI>44.In hun schriftelijke opmerkingen hebben de Franse regeringPunt 4.1 van haar opmerkingen.
en de CommissiePunt 6 van haar opmerkingen.
beklemtoond, dat de borgtochtovereenkomst niet uitdrukkelijk van de werkingssfeer van richtlijn 87/102 is uitgesloten. Meer in het bijzonder is die overeenkomst niet opgenomen in artikel 2 van de richtlijn, waarin de overeenkomsten en de situaties worden genoemd waarop de richtlijn niet van toepassing is. De Commissie leidt daaruit af dat de gemeenschapswetgever geen — positief noch negatief — standpunt tegenover de borgtochtovereenkomst heeft ingenomen.45.Hier kan ik de Commissie moeilijk volgen.46.Richtlijn 87/102 bevat immers verschillende verwijzingen naar zakelijke en persoonlijke zekerheden.Zo bepaalt artikel 2, lid 3, bijvoorbeeld, dat [een aantal] bepalingen [van de richtlijn] niet van toepassing [zijn] op kredietovereenkomsten of krediettoezeggingen die worden gedekt door een hypotheek op onroerend goed (...)Cursivering van mij.
Voorts wordt in bijlage I bij de richtlijn een beschrijving van de eventueel verlangde zekerheden genoemd als één van de voorwaarden die de lidstaten als zijnde essentieel, verplicht kunnen stellen voor de schriftelijke overeenkomst.Punten I-vi en 4-ii (cursivering van mij).
47.In de door de Commissie bij de Raad ingediende voorstellen komen eveneens dergelijke verwijzingen voor.Zo had de Commissie in haar oorspronkelijke voorstel bijvoorbeeld gesuggereerd, dat de kredietovereenkomst de essentiële contractuele bepalingen diende te bevatten, en ten minste (...) gegevens over de eventueel verlangde zekerheden.Artikel 6, lid 2, sub a, punt 7, van het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen der lidstaten inzake het consumentenkrediet (PB 1979, C 80, blz. 4, cursivering van mij).
Ook het gewijzigd voorstel voor de richtlijn bepaalde: De schriftelijke overeenkomst bevat ten minste (...) vermelding van de eventueel verlangde zekerheden.Artikel 6, lid 2, sub a-vii, van het gewijzigd voorstel voor de richtlijn, reeds aangehaald (cursivering van mij).
48.Uit al die verwijzingen blijkt, dat de gemeenschapswetgever bij de uitwerking van de richtlijn de zakelijke en persoonlijke zekerheden niet uit het oog heeft verloren. Inzonderheid was hij zich ervan bewust, dat voor de toekenning van een krediet vaak als voorwaarde wordt gesteld, dat de kredietnemer op een of andere wijze de terugbetaling van zijn schuld garandeert. Het feit dat de richtlijn geen bepaling bevat waarin het statuut of de regeling inzake de verlangde zekerheden wordt gedefinieerd, toont dus aan, dat de wetgever de zekerheden buiten de werkingssfeer van de richtlijn wenste te houden.49.Voorts hebben verschillende gemeenschapsinstellingen standpunten ingenomen waarin de wil van de wetgever nog duidelijker uitkomt.Respectievelijk in 1995 en 1997 heeft de Commissie bij de Raad een verslag ingediend over de werking van richtlijn 87/102 en de wijze waarop de lidstaten die tekst in nationaal recht hadden omgezet.Verslag van de Commissie van 11 mei 1995 over de werking van richtlijn 87/102 [COM(95) 117 def.] en verslag van de Commissie van 24 september 1997 over de werking van richtlijn 87/102— COM(95) 117 def. van 11 mei 1995. Beknopt verslag van de reacties en commentaren (COM(97) 465 def.].
In deze twee rapporten stelde zij vast: Hoewel in richtlijn 87/102 niet over borgstelling gesproken wordt, zijn er in verschillende landen [dienaangaande] maatregelen genomen. De Commissie stelt voor een aantal van de informatieverplichtingen van de richtlijn op borgstelling toe te passen.Verslag van 11 mei 1995, reeds aangehaald, punt 345 (cursivering van mij). In haar verslag van 24 september 1997 bevestigde de Commissie: Aangezien de borgen heel vaak minder rechtsbescherming genieten dan de Kredietnemer (...) en niet onder richtlijn 87/102 vallen, hebben verscheidene lidstaten verschillende vormen van bescherming voor borgen ingevoerd. Het verslag stelt voor om sommige in de richtlijn vastgestelde informatieverplichtingen tot de borgen uit te breiden (punt 80, cursivering van mij).
Het Europees Parlement van zijn kant heeft zich in een resolutie van 11 maart 1997 over het eerste verslag van de Commissie uitgesproken. Het wijst erop dat, wanneer bepaalde door richtlijn 87/102/EEG voorgeschreven verplichtingen worden uitgebreid tot borgen en anderszins aansprakelijke personen, er rekening mee moet worden gehouden dat er feitelijke verschillen bestaan met de eerste kredietnemer (...).Resolutie van het Europees Parlement van 11 maart 1997 over het verslag van de Commissie over de werking van richtlijn 87/102/EEG [COM(95)0117 — C4-0185/95] (PB C 115, blz. 27, punt 16, cursivering van mij).
50.De brouwerij merkt terecht op, dat de Commissie en het Parlement op in voormelde documenten onderzoeken, of de lege ferenda de bepalingen van de richtlijn tot de persoonlijke zekerheden moeten worden uitgebreid. Daaruit volgt, dat de lege lata de borgstelling buiten de werkingssfeer van de richtlijn valt.51.Wat de overige bepalingen van richtlijn 87/102 betreft, stel ik voor de functie ervan te onderzoeken in het licht van de doelstellingen die zij beogen te bereiken.<TI><P>De doelstellingen van richtlijn 87/102</P></TI>52.Richtlijn 87/102 beoogt de bescherming van de consumenten in het algemeen.Richtlijn 87/102 streeft nog een tweede doel na, namelijk de instelling van een gemeenschappelijke markt voor consumentenkrediet (vijfde overweging). Daartoe beoogt zij de concurrentiedistorsies tussen de kredietgevers op de gemeenschappelijke markt op te heffen (tweede considerans), alsmede de belemmeringen van het vrije verkeer van toederen en diensten die door middel van krediet binnen ereik van de consument komen (vierde overweging).
In de considerans ervan kan men lezen:Overwegende dat in de programma's van de Europese Economische Gemeenschap voor een beleid inzake bescherming en voorlichting van de consument onder andere wordt bepaald dat de consument moet worden beschermd tegen oneerlijke kredietvoorwaarden en dat een harmonisatie van de algemene voorwaarden met betrekking tot het consumentenkrediet een prioritaire taak is [zesde overweging].
Overwegende dat deze verschillen in wetgeving en praktijk tot gevolg hebben dat de consumentenbescherming op het gebied van het consumentenkrediet van lidstaat tot lidstaat verschilt [zevende overweging].
53.Meer in het bijzonder beoogt richtlijn 87/102 de consument adequate informatie over de kosten en de kredietvoorwaarden te verstrekken.Richtlijn 87/102 beoogt eveneens bepaalde voorschriften op te leggen die voor alle kredietvormen gelden (tiende overweging).
De negende overweging van de considerans luidt immers:Overwegende dat de consument adequate informatie moet ontvangen over de kredietvoorwaarden en -kosten en over zijn verplichtingen; dat deze informatie onder andere betrekking moet hebben op het jaarlijkse kostenpercentage voor het krediet of, bij gebreke daarvan, op het totale bedrag dat hij aan krediet moet betalen; dat, zolang geen besluit is genomen betreffende een communautaire methode of methoden voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage, de lidstaten de bestaande methoden of gebruiken voor de berekening van dit percentage moeten kunnen handhaven, of, zo dit onmogelijk is, bepalingen moeten opstellen om het totale kostenpercentage van het krediet voor de consument aan te geven.Bij richtlijnen 90/88 en 98/7 is richtlijn 87/102 gewijzigd met het oog op de toepassing van één methode voor de berekening van het jaarlijkse kostenpercentage in de gehele Europese Gemeenschap.
54.De meeste bepalingen van de richtlijn beogen de consument dus in staat te stellen met nauwkeurigheid de kosten van het krediet en de bijkomende lasten te kennen.Zo moet volgens artikel 3 van de richtlijn in iedere reclamemededeling en in ieder aanbod dat in bedrijfsruimten is aangebracht en waarin de rente of enige andere cijfers worden vermeld met betrekking tot de kosten van het krediet, het jaarlijkse kostenpercentage worden aangegeven.Richtlijn 87/102 definieert het jaarlijks kostenpercentage als de totale kosten van net aan de consument verleende krediet, uitgedrukt in een percentage op jaarbasis van het verleende krediet en berekend overeenkomstig artikel 1 bis (artikel 1, lid 2, sub e).
Ook moeten kredietovereenkomsten ingevolge artikel 4 van de richtlijn schriftelijk worden aangegaan. In de schriftelijke overeenkomst moet de consument met name worden ingelicht over het bedrag, het aantal en de periodiciteit van de aflossingen die hij moet verrichten om het krediet terug te betalen. Ook moet de overeenkomst een afrekening bevatten van de kosten van het krediet die niet zijn begrepen in de berekening van het jaarlijks kostenpercentage en die ten laste van de consument vallen. Bovendien moet de overeenkomst de andere essentiële contractvoorwaarden bevatten. Als voorbeeld van die voorwaarden zijn in bijlage I bij de richtlijn onder meer vermeld: de kredietlimiet, de voorwaarden voor terugbetaling, de prijs bij contante betaling en de bij de kredietovereenkomst bedongen prijs, het bedrag van de eventuele aanbetaling, het aantal en het bedrag van de aflossingen en de data waarop zij vervallen, de kosten van de verzekeringen die in voorkomend geval van de consument worden verlangd ter garantie van de terugbetaling van het krediet, enz.
Dergelijke informatieverplichtingen zijn eveneens in artikel 6 van de richtlijn te vinden. In lid 1 van die bepaling is bepaald, dat bij een overeenkomst tussen een krediet- of financiële instelling en de consument inzake kredietverlening in de vorm van een debetstand van rekeningcourant (...) [de consument] in kennis [dient] te worden gesteld: van de eventuele kredietlimiet [en] van het jaarlijkse rentepercentage [alsmede van] de kosten welke (...) van toepassing zijn (...). Lid 2 luidt: Voorts dient de consument gedurende de looptijd van de overeenkomst in kennis te worden gesteld van iedere wijziging van het jaarlijkse rentepercentage en van de kosten, op het ogenblik waarop deze wijziging zich voordoet.
55.Al die bepalingen strekken ertoe de consument in te lichten over de precieze omvang van zijn verbintenissen. Meer in het bijzonder beogen zij hem in staat te stellen precies te weten tot betaling of terugbetaling van welke bedragen hij zich bij de kredietovereenkomst verbindt.56.Daaruit volgt, dat de richtlijn in het bijzonder ten doel heeft de consument de mogelijkheid te bieden om de kredietovereenkomst met volle kennis van zaken te sluiten en uit te voeren. Op die wijze wil zij hem beschermen tegen bepaalde risico's die inherent zijn aan het consumentenkrediet, zoals eventuele abusieve praktijken van professionele kredietverstrekkers, onverantwoorde financiële verbintenissen of nog tegen wat men denkbeeldige koopkracht zou kunnen noemen.57.De teleologische uitlegging van de richtlijn leidt dus tot de conclusie, dat deze hoofdzakelijk de kredietnemer wenst te beschermen.58.Sommige intervenientenZie, met name, de opmerkingen van de Commissie (punt 7), de opmerkingen van Siepert (punt III.6) en de door de Franse regering ter terechtzitting naar voren gebrachte argumenten.
echter hebben aangevoerd, dat richtlijn 87/102 de consument de hoogst mogelijke mate van bescherming beoogt te bieden.Zij stellen, dat de door de richtlijn geboden bescherming moet worden uitgebreid tot de borg, wanneer die zich als privé-persoon verbindt, dus buiten zijn bedrijfs- of beroepsactiviteit. Ter zake van het consumentenkrediet bevindt de borg zich immers in een situatie van fragiliteit die vergelijkbaar is met die van de kredietnemer. Vaak gaat het om een verwant van de kredietnemer — een vriend of een familielid — die onder affectieve druk staat. De noodzaak de borg te beschermen is des te groter, daar deze aanvaardt het krediet terug te betalen zonder dat tegenover zijn verbintenis een tegenprestatie van de kredietgever of de hoofdschuldenaar staat.
59.Ik deel in grote mate de bekommernissen van die intervenienten. Los van het feit dat richtlijn niet bedoeld is om op persoonlijke zekerheden te worden toegepast, denk ik evenwel dat de door hen aangeprezen uitbreiding de borg geen passende bescherming biedt.60.De risico's die een persoonlijke zekerheidsstelling meebrengt verschillen immers van die welke karakteristiek zijn voor het consumentenkrediet. Zij spruiten hoofdzakelijk voort uit de insolva biliteit van de hoofdschuldenaar en uit de onwetendheid omtrent de werking van de borgstelling.61.Een passende bescherming van hen die zich persoonlijk borg stellen houdt in, dat dezen andere informatie wordt verstrekt dan gegevens over de voorwaarden en de kosten van het krediet. Zoals de DuitsePunten 15 en 18 van haar opmerkingen.
en de FinsePunt 8 van haar opmerkingen.
regering terecht hebben beklemtoond, moet die informatie betrekking hebben op de solvabiliteit van de kredietnemer, de juridische regeling van de borgstelling (algemene regeling, subsidiaire borgstelling, hoofdelijke borgstelling, enz.) en op de precieze omstandigheden waarin de borg om terugbetaling van het krediet kan worden aangesproken. Ook kan men zich indenken dat, wanneer de kredietnemer een levensverzekering tot zekerheid van de terugbetaling van zijn schuld heeft gesloten, het nuttig zou zijn de borg in te lichten over zijn eventuele mogelijkheden van verhaal op de verzekeraar.62.Vanuit dat oogpunt bezien lijken de in richtlijn 87/102 voorziene informatieverplichtingen niet te beantwoorden aan de behoeften van hen die zich als privé-persoon borg stellen als garantie van de terugbetaling van een consumentenkrediet.63.Voorts hebben een aantal intervenientenZie de opmerkingen van de Spaanse regering (punt 8); die van de Franse regering (punt 4.2); die van de Commissie (punt III.1), en die van Siepert (punt III.4).
aangevoerd, dat de borgstelling nauw verband houdt met de kredietovereenkomst. Zij hebben erop gewezen, dat het Hof in het arrest Dietzinger op basis van die band heeft geconcludeerd, dat een borgstelling binnen de werkingssfeer van richtlijn 85/577 kon vallen.In dat arrest overwoog het Hof inderdaad: Kredietverlening (...) is een dienst en borgtocht kan slechts accessoir zijn aan een hoofdverbintenis, waarvoor hij in de praktijk meestal een voorwaarde is.Punt 18.
Het Hof oordeelde: Gelet op de nauwe band tussen de kredietovereenkomst en de borgtocht die de nakoming ervan garandeert, alsmede op het feit dat degene die voor de terugbetaling van een schuld instaat, hoofdelijke medeschuldenaar of borg kan zijn, kan niet worden uitgesloten, dat borgtocht onder de richtlijn valt.Arrest Dietzinger, punt 20.
64.De borgstelling houdt inderdaad in twee opzichten nauw verband met de kredietovereenkomst.Economisch gezien stellen kredietinstellingen en financiële instellingen de toekenning van een krediet afhankelijk van de voorwaarde dat de kredietnemer de terugbetaling van zijn schuld garandeert door middel van zakelijke of een persoonlijke zekerheid.
Voorts is de borgstelling juridisch gezien een overeenkomst die accessoir is bij de hoofdovereenkomst, in casu de kredietovereenkomst. De mogelijkheid voor de schuldeiser om de borg aan te spreken hangt dus af van het bestaan en de omvang van de hoofdschuld waarvan de borg de terugbetaling garandeert.
65.De redenen waarom het Hof uit het bestaan van die nauwe band heeft afgeleid, dat een borgstelling binnen de werkingssfeer van richtlijn 85/577 kan vallen, kunnen mij echter niet overtuigen.De motivering van het arrest Dietzinger is op dat punt overigens laconiek. Er worden enkel een aantal kenmerken van de borgstelling aangevoerd — haar nauwe band met de kredietovereenkomst en het feit dat degene die voor de terugbetaling van een schuld instaat, hoofdelijke medeschuldenaar of borg kan zijn — waaruit nagenoeg automatisch het beginsel wordt afgeleid, dat een borgtochtovereenkomst binnen de werkingssfeer van richtlijn 85/577 kan vallen.
Weliswaar is de verwijzing in het arrest Dietzinger naar het accessoir karakter van de borgstelling een specifieke toepassing van het adagium accessorium sequitur principale.Die uitlegging vindt bevestiging in punt 22 van het arrest Dietzinger, waarin het Hof oordeelde: Uit de bewoordingen van artikel 1 van (...) richtlijn [85/577] en uit het accessoire karakter van de borgtocht volgt evenwel, dat uitsluitend een borgtocht voor een verbintenis die een consument door middel van colportage jegens een handelaar is aangegaan met het oog op de verkrijging van goederen of diensten, onder (...) richtlijn [85/577] kan vallen.
Het Hof was van oordeel, dat voor zover de kredietovereenkomst binnen de werkingssfeer van richtlijn 85/577 viel, de borgtochtovereenkomst het lot van de hoofdovereenkomst moest delen.
66.Het voorgaande kan mijns inziens echter in casu niet als rechtvaardiging dienen voor de conclusie dat de borgstelling binnen de werkingssfeer van richtlijn 87/102 valt.Wat richtlijn 87/577 betreft, zie de door advocaatgeneraal Jacobs in zijn conclusie in de zaak Dietzinger aangevoerde argumenten.
Uit de bewoordingen, de structuur en de doelstellingen van richtlijn 87/102 blijkt immers duidelijk, dat die richtlijn niet van toepassing is op een borgtochtovereenkomst die tot zekerheid van de terugbetaling van een consumentenkrediet is gesloten.67.In zijn conclusie in de zaak Dietzinger heeft advocaatgeneraal Jacobs terecht gesteld:Het staat uiteraard buiten kijf, dat (...) richtlijn [85/577] de consument beoogt te beschermen. Dit wil echter niet zeggen, dat alle consumenten in alle omstandigheden door richtlijn [85/577] worden beschermd: evenals andere richtlijnen die de consument beogen te beschermen, geldt richtlijn [85/577] alleen voor bepaalde transacties.Punt 39.
68.In casu is richtlijn 87/102 van toepassing op kredietovereenkomsten. Zij lijkt mij niet van toepassing te zijn op borgtochtovereenkomsten.69.Concluderend wil ik — gelijk advocaatgeneraal Jacobs in voormelde conclusie heeft gedaan — de verwijzende rechter erop wijzen, dat die vaststelling hem niet de mogelijkheid ontneemt het VerbrKrG anders uit te leggen. Volgens artikel 15 van de richtlijn staat het de lidstaten immers vrij om, met inachtneming van de krachtens het Verdrag op hen rustende verplichtingen, verder reikende voorschriften ter bescherming van de consument te handhaven of vast te stellen. Het gemeenschapsrecht staat er dus niet aan in de weg dat het Landgericht Potsdam concludeert dat naar Duits recht een borgtochtovereenkomst binnen de werkingssfeer van het VerbrKrG kan vallen.