Voorlopige editie

ARREST VAN HET HOF (Tweede kamer)

8 oktober 2026 (*)

„ Heroverweging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 21 januari 2026, D (Besluit van het luchtverkeersbeheer) (T‑134/25, EU:T:2026:35) – Prejudiciële verwijzing – Luchtvervoer – Verordening (EG) nr. 261/2004 – Compensatie voor passagiers bij langdurige vertraging van een vlucht – Voorwaarden – Artikel 5, lid 3 – Begrip ‚buitengewone omstandigheden’ – Besluit van het luchtverkeersbeheer – Toewijzing van vertraagde vertrekslots wegens slechte weersomstandigheden – Aantasting van de eenheid en de samenhang van het Unierecht ”

In zaak C‑108/26 RX,

betreffende de heroverweging krachtens artikel 256, lid 3, derde alinea, VWEU van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 21 januari 2026, D (Besluit van het luchtverkeersbeheer) (T‑134/25, EU:T:2026:35), waarbij het Gerecht uitspraak heeft gedaan over het verzoek om een prejudiciële beslissing op grond van artikel 267 VWEU, ingediend door de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (rechter in eerste aanleg Warschau, Polen), bij beslissing van 21 november 2024, ingekomen bij het Hof op 12 februari 2025, in de procedure

D S.A.

tegen

P S.A.

wijst

HET HOF (Tweede kamer),

samengesteld als volgt: K. Jürimäe (rapporteur), kamerpresident, K. Lenaerts, president van het Hof, waarnemend rechter van de Tweede kamer, Z. Csehi, M. Gavalec en F. Schalin, rechters,

advocaat-generaal: R. Norkus,

griffier: V. Di Bucci,

gezien de stukken,

gelet op de opmerkingen van:

–        D S.A., vertegenwoordigd door P. P. Gad, adwokat,

–        P S.A., vertegenwoordigd door E. Uznańska, adwokatka,

–        de Poolse regering, vertegenwoordigd door B. Majczyna en D. Lutostańska als gemachtigden,

–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door B. Sasinowska en N. Yerrell als gemachtigden,

gelet op artikel 62 bis en artikel 62 ter, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie,

gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 10 september 2026,

het navolgende

Arrest

1        De onderhavige procedure betreft de heroverweging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 21 januari 2026, D (Besluit van het luchtverkeersbeheer) (T‑134/25, EU:T:2026:35; hierna: „heroverwogen arrest”), waarbij het Gerecht uitspraak heeft gedaan over het verzoek om een prejudiciële beslissing, ingediend door de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (rechter in eerste aanleg Warschau, Polen) bij besluit van 21 november 2024, ingekomen bij het Hof op 12 februari 2025.

2        De heroverweging heeft betrekking op de vraag of, gelet op met name de arresten van het Hof van 31 januari 2013, McDonagh (C‑12/11, EU:C:2013:43), en 23 maart 2021, Airhelp (C‑28/20, EU:C:2021:226), het heroverwogen arrest de eenheid of de samenhang van het Unierecht aantast, voor zover het Gerecht heeft geoordeeld dat:

–        een besluit van het luchtverkeersbeheer vanwege zijn aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, aangezien het geen deel uitmaakt van haar activiteit, maar onder de activiteiten en de bevoegdheid van de luchtverkeersbeheerdiensten valt;

–        deze maatschappij geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen op een dergelijk besluit, ongeacht de reden die eraan ten grondslag ligt, voor zover zij niet heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit, en

–        artikel 5, lid 3, van verordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij instapweigering en annulering of langdurige vertraging van vluchten en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 295/91 (PB 2004, L 46, blz. 1, met rectificatie in PB 2021, L 420, blz. 134) bijgevolg aldus moet worden uitgelegd dat een dergelijk besluit ongeacht de duur van de vertraging die het met zich meebrengt en de reden die eraan ten grondslag ligt, een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen indien vaststaat dat de betrokken luchtvaartmaatschappij geen daadwerkelijke invloed op dit besluit kon uitoefenen, met name wanneer kan worden uitgesloten dat deze maatschappij heeft bijgedragen tot de vaststelling van dit besluit.

 Toepasselijke bepalingen

3        Overwegingen 1, 2, 14 en 15 van verordening nr. 261/2004 luiden als volgt:

„(1)      Het optreden van de Gemeenschap op het gebied van het luchtvervoer moet onder meer gericht zijn op de waarborging van een hoog niveau van bescherming van de passagiers, met volledige inachtneming van de eisen op het gebied van consumentenbescherming in het algemeen.

(2)      Instapweigering en annulering of langdurige vertraging van vluchten brengen voor passagiers ernstige moeilijkheden en ongemak met zich mee.

[...]

(14)      Evenals in het kader van het [Verdrag tot het brengen van eenheid in enige bepalingen inzake het internationale luchtvervoer, dat op 28 mei 1999 te Montreal is gesloten, door de Europese Gemeenschap op 9 december 1999 is ondertekend, en namens haar is goedgekeurd bij besluit 2001/539/EG van de Raad van 5 april 2001 (PB 2001, L 194, blz. 38)] dienen de verplichtingen die worden opgelegd aan de luchtvaartmaatschappijen die de vluchten uitvoeren, te worden beperkt of uitgesloten in gevallen waarin een gebeurtenis het gevolg is van buitengewone omstandigheden die zelfs door het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen hadden kunnen worden. Dergelijke omstandigheden kunnen zich met name voordoen in gevallen van politieke onstabiliteit, weersomstandigheden die uitvoering van de vlucht in kwestie verhinderen, beveiligingsproblemen, onverwachte vliegveiligheidsproblemen en stakingen die gevolgen hebben voor de vluchtuitvoering van de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert.

(15)      Er dient te worden geacht sprake te zijn van buitengewone omstandigheden wanneer een besluit van het luchtverkeersbeheer voor een specifiek vliegtuig op een specifieke dag een langdurige vertraging, een vertraging van een nacht of de annulering van een of meer vluchten van dat vliegtuig veroorzaakt, ook al heeft de betrokken luchtvaartmaatschappij alle redelijke inspanningen geleverd om de vertragingen of annuleringen te voorkomen.”

4        Artikel 5 van deze verordening, met als opschrift „Annulering”, bepaalt in lid 1, onder c), en lid 3:

„1.      In geval van annulering van een vlucht:

[...]

c)      hebben de betrokken passagiers recht op de in artikel 7 bedoelde compensatie door de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, tenzij [...] de annulering hun [...] wordt meegedeeld [...].

[...]

3.      De luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, is niet verplicht compensatie te betalen als bedoeld in artikel 7 indien zij kan aantonen dat de annulering het gevolg is van buitengewone omstandigheden die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen konden worden.

5        Artikel 7 van deze verordening, met als opschrift „Recht op compensatie”, kent een gestandaardiseerde en forfaitaire compensatie toe aan passagiers, waarvan de hoogte met name afhangt van de vluchtafstand.

 Voorgeschiedenis van de aan heroverweging onderworpen zaak

 Hoofdgeding en prejudiciële vragen

6        A was passagier op vlucht LO 6110, die op 25 juli 2023 door luchtvaartmaatschappij P moest worden uitgevoerd.

7        Het vliegtuig waarmee deze vlucht diende te worden uitgevoerd, had om 18.20 uur UTC moeten vertrekken op de luchthaven van Izmir (Turkije) en om 21.10 uur UTC moeten landen in Warschau (Polen).

8        In werkelijkheid is dit vliegtuig om 21.40 uur UTC vertrokken en de volgende dag om 00.17 uur UTC aangekomen. De vertraging bij aankomst bedroeg dus meer dan drie uur.

9        Vlucht LO 6110 is voorafgegaan door vlucht LO 6111, die met hetzelfde vliegtuig is uitgevoerd in het kader van een „rotatie”. Het vliegtuig van vlucht LO 6111 moest om 14.55 uur UTC opstijgen in Katowice (Polen) en om 17.20 uur UTC landen in Izmir. Om 12.55 uur UTC heeft de betrokken luchtvaartmaatschappij van de luchtverkeerscontrole een slottoewijzingsbericht (Slot Allocation Message, SAM) ontvangen waarin werd meegedeeld dat vlucht LO 6111 een vertrekslot had gekregen om 16.30 uur UTC. Dit toewijzingsbesluit was ingegeven door een maatregel van het luchtverkeersbeheer (Air Traffic Flow Management, ATFM) die verband hield met luchtruimbeperkingen die in Hongarije en Roemenië waren doorgevoerd wegens slechte weersomstandigheden. Om 15.04 uur UTC heeft dezelfde luchtvaartmaatschappij een bericht verzonden waaruit bleek dat zij klaar was om de vlucht uit te voeren (Ready to depart, REA), en verzocht om vroeger te mogen opstijgen. Dat bericht heeft er echter niet toe geleid dat de luchtverkeerscontrole haar toewijzingsbesluit wijzigde en dat vlucht LO 6111 vroeger mocht vertrekken. Het vliegtuig is dan ook pas opgestegen om 16.02 uur UTC en geland om 18.32 uur UTC. De vertraging bij aankomst bedroeg dus één uur en twaalf minuten.

10      Na de landing in Izmir is vastgesteld dat het vliegtuig een technisch mankement had. De reparatie daarvan heeft twee uur en acht minuten geduurd.

11      Op 26 juli 2023 heeft A haar recht op een forfaitaire compensatie overgedragen aan D, een vennootschap die gespecialiseerd is in de inning van schuldvorderingen.

12      D heeft daarop bij de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, de betaling door P gevorderd van 400 EUR, vermeerderd met de wettelijke vertragingsrente vanaf 17 augustus 2023 tot de datum van betaling.

13      Deze rechter heeft vastgesteld dat de vertraging van vlucht LO 6110 minder dan drie uur zou hebben bedragen indien het tijdverlies als gevolg van de aan de betrokken luchtvaartmaatschappij opgelegde maatregelen van het luchtverkeersbeheer was afgetrokken van de totale duur van de vertraging. Hij vroeg zich echter af of besluiten tot toewijzing van vertraagde slots kunnen worden aangemerkt als „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004.

14      In die omstandigheden heeft de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:

„1)      Moet artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus worden uitgelegd dat elk besluit van het luchtverkeersbeheer ongeacht de duur ervan een buitengewone omstandigheid vormt, ook al leidt het op zich niet tot een vertraging van ten minste drie uur?

2)      Indien niet elk besluit van het luchtverkeersbeheer een buitengewone omstandigheid vormt, dient de nationale rechter dan te onderzoeken waarop het besluit was gegrond, bijvoorbeeld slechte weersomstandigheden die hebben geleid tot een beperking van de sectorcapaciteit op de betreffende vliegroute, en mag hij in dat geval beoordelen of het een buitengewone omstandigheid betreft?

3)      Wanneer de vlucht van een passagier meer dan drie uur vertraging oploopt, mede als gevolg van een besluit van het luchtverkeersbeheer dat is vastgesteld voor de vlucht die onmiddellijk aan de vlucht van die passagier voorafging, omdat de sectorcapaciteit op de betreffende vliegroute wegens slechte weersomstandigheden beperkt was, vormt dat besluit van het luchtverkeersbeheer dan een buitengewone omstandigheid?

4)      Dient het besluit van het luchtverkeersbeheer in dat geval rechtstreeks betrekking te hebben op de vertraagde vlucht of mag het ook betrekking hebben op een eerdere vlucht in het kader van de rotatie?”

 Heroverwogen arrest

15      In het heroverwogen arrest heeft het Gerecht in een eerste stap in punt 41 op de eerste en de tweede vraag geantwoord dat artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een besluit van het luchtverkeersbeheer ongeacht de duur van de vertraging die het met zich meebrengt en de reden die eraan ten grondslag ligt, een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen indien vaststaat dat de betrokken luchtvaartmaatschappij geen daadwerkelijke invloed op dit besluit kon uitoefenen, met name wanneer kan worden uitgesloten dat deze maatschappij heeft bijgedragen tot de vaststelling van dit besluit. Het staat aan de verwijzende rechter om dit na te gaan.

16      Ter staving van dit antwoord heeft het Gerecht in de eerste plaats in de punten 17 tot en met 25 van dat arrest uitgesloten dat elk besluit van het luchtverkeersbeheer een „buitengewone omstandigheid” vormt. Deze uitlegging is gebaseerd op de overweging dat het begrip „buitengewone omstandigheden” strikt moet worden uitgelegd en dat aan twee cumulatieve voorwaarden moet zijn voldaan, die per geval moeten worden beoordeeld. Volgens die voorwaarden verwijst het begrip „buitengewone omstandigheden” naar gebeurtenissen die vanwege hun aard of oorsprong niet inherent zijn aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij en waarop laatstgenoemde geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen.

17      In de tweede plaats heeft het Gerecht zich uitgesproken over die cumulatieve voorwaarden.

18      In dit verband heeft het Gerecht ten eerste in de punten 28 en 29 van dat arrest geoordeeld dat een besluit van het luchtverkeersbeheer geen inherent onderdeel is van de normale uitoefening van het bedrijf van een luchtvaartmaatschappij, aangezien het niet kan worden geacht intrinsiek verband te houden met de werking van het luchtvaartuig waarmee de vertraagde vlucht is uitgevoerd en het bovendien onder de activiteiten en de bevoegdheid van het luchtverkeersbeheer valt.

19      Ten tweede heeft het Gerecht in de punten 33 tot en met 36 van het heroverwogen arrest geoordeeld dat deze luchtvaartmaatschappij, ongeacht de redenen die een dergelijk besluit rechtvaardigen, daarop geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen, tenzij zij zelf heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit. Het Gerecht heeft gepreciseerd dat de relevante omstandigheid in dit verband niet de reden van het besluit van het luchtverkeersbeheer is, maar dit besluit zelf, aangezien het externe gevolgen heeft voor de uitvoering van de geplande vlucht, tenzij de luchtvaartmaatschappij zelf heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit.

20      In de derde plaats heeft het Gerecht er in de punten 37 tot en met 40 van dat arrest tevens op gewezen dat een gebeurtenis zoals een besluit van het luchtverkeersbeheer een „buitengewone omstandigheid” kan vormen, ook al heeft zij op zich niet geleid tot een vertraging van ten minste drie uur.

21      In een tweede stap heeft het Gerecht in punt 45 van het heroverwogen arrest op de derde en de vierde vraag geantwoord dat artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een luchtvaartmaatschappij een besluit van het luchtverkeersbeheer dat gevolgen heeft gehad voor een eerdere vlucht die zijzelf met hetzelfde vliegtuig heeft uitgevoerd, als „buitengewone omstandigheid” in de zin van die bepaling kan inroepen, op voorwaarde dat er een rechtstreeks causaal verband bestaat tussen deze omstandigheid en de vertraging of annulering van de vlucht die zij nadien heeft uitgevoerd, indien voor het overige vaststaat dat zij geen daadwerkelijke invloed kon uitoefenen op dat besluit. Het staat aan de verwijzende rechter om dit te beoordelen. Daarbij dient hij met name rekening te houden met de wijze waarop het betreffende luchtvaartuig door de betrokken luchtmaatschappij wordt geëxploiteerd.

 Procedure bij het Hof

22      Naar aanleiding van het voorstel van de eerste advocaat-generaal heeft de Kamer van heroverweging van het Hof bij beslissing van 12 maart 2026, D (Besluit van het luchtverkeersbeheer) (C‑108/26 RX, EU:C:2026:212), genomen krachtens artikel 62 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 194, lid 5, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof, geoordeeld dat het arrest van het Gerecht moest worden heroverwegen, aangezien er een ernstig risico bestond op de aantasting van de eenheid of de samenhang van het Unierecht.

23      De vraag waarop de heroverweging volgens die beslissing betrekking moet hebben, is opgenomen in punt 2 van dit arrest.

 Heroverweging

24      Zoals blijkt uit de beslissing van 12 maart 2026 D (Besluit van het luchtverkeersbeheer) (C‑108/26 RX, EU:C:2026:212) en uit punt 2 van dit arrest moet in wezen eerst worden onderzocht of – gelet op met name de rechtspraak van het Hof over het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 – de uitlegging die het Gerecht in het kader van het antwoord op de eerste en de tweede vraag in het heroverwogen arrest heeft gegeven verenigbaar is met de bewoordingen en de context van die bepaling en met de doelstelling van deze verordening.

25      Indien dat niet het geval is, moet vervolgens worden onderzocht of dit arrest de eenheid of de samenhang van het Unierecht aantast (zie naar analogie arresten van 19 september 2013, Heroverweging Commissie/Strack, C‑579/12 RX-II, EU:C:2013:570, punt 25, en 26 maart 2020, Heroverweging Simpson/Raad en HG/Commissie, C‑542/18 RX-II en C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, punt 52).

 Uitlegging van het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004

26      Vooraf dient eraan te worden herinnerd dat passagiers van vertraagde vluchten voor de toepassing van het recht op compensatie met passagiers van geannuleerde vluchten kunnen worden gelijkgesteld en aldus aanspraak kunnen maken op de in artikel 7 van verordening nr. 261/2004 bedoelde compensatie, wanneer zij door een vertraging van de vlucht drie of meer uren tijd verliezen, dat wil zeggen wanneer zij hun eindbestemming drie of meer uren na de door de luchtvaartmaatschappij oorspronkelijk geplande aankomsttijd bereiken [arresten van 19 november 2009, Sturgeon e.a., C‑402/07 en C‑432/07, EU:C:2009:716, punt 69, en 13 juni 2024, D. (Ontwerpfout in de motor), C‑411/23, EU:C:2024:498, punt 24].

27      Artikel 5, lid 3, gelezen in het licht van de overwegingen 14 en 15 van deze verordening, bevrijdt de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert evenwel van haar verplichting tot compensatie indien zij kan aantonen dat de annulering of langdurige vertraging het gevolg is van „buitengewone omstandigheden” die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen konden worden, en dat zij, in het geval van dergelijke omstandigheden, aan de situatie aangepaste maatregelen heeft getroffen door alle beschikbare materiële, financiële en personele middelen in te zetten om te voorkomen dat die situatie zou leiden tot annulering of langdurige vertraging van de betrokken vlucht [zie in die zin arresten van 4 april 2019, Germanwings, C‑501/17, EU:C:2019:288, punt 19 en aldaar aangehaalde rechtspraak; 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 22, en 13 juni 2024, D. (Ontwerpfout in de motor), C‑411/23, EU:C:2024:498, punt 25].

28      Volgens vaste rechtspraak moet het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 strikt worden uitgelegd aangezien deze bepaling afwijkt van het beginsel van recht op compensatie van passagiers, en gelet op de doelstelling van deze verordening om een hoog niveau van bescherming van de passagiers te waarborgen, zoals blijkt uit overweging 1 van de verordening [zie in die zin arresten van 22 december 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, EU:C:2008:771, punt 20; 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 24, en 13 juni 2024, D (Ontwerpfout in de motor), C‑411/23, EU:C:2024:498, punt 26].

29      Met het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 wordt verwezen naar gebeurtenissen die vanwege hun aard of oorsprong niet inherent zijn aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij en waarop deze geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen. Deze twee voorwaarden zijn cumulatief en de naleving ervan moet per geval worden beoordeeld [zie in die zin arresten van 22 december 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, EU:C:2008:771, punt 23; 31 januari 2013, McDonagh, C‑12/11, EU:C:2013:43, punt 29; 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 23, en 13 juni 2024, D (Ontwerpfout in de motor), C‑411/23, EU:C:2024:498, punt 27].

30      Om te beoordelen of een gebeurtenis naar haar aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, moet met name worden vastgesteld of luchtvaartmaatschappijen die de vlucht uitvoeren gewoonlijk met dit soort gebeurtenissen worden of kunnen worden geconfronteerd wanneer zij hun bedrijf uitvoeren en of dergelijke gebeurtenissen onder het normale beheer van dat bedrijf vallen [zie in die zin arrest van 22 december 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, EU:C:2008:771, punt 24; beschikking van 14 november 2014, Siewert, C‑394/14, EU:C:2014:2377, punt 19; arresten van 17 april 2018, Krüsemann e.a., C‑195/17, C‑197/17–C‑203/17, C‑226/17, C‑228/17, C‑254/17, C‑274/17, C‑275/17, C‑278/17–C‑286/17 en C‑290/17–C‑292/17, EU:C:2018:258, punten 41 en 42; 26 juni 2019, Moens, C‑159/18, EU:C:2019:535, punten 18 en 19; 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punten 29 en 30, en 11 mei 2023, TAP Portugal (Overlijden van de copiloot), C‑156/22–C‑158/22, EU:C:2023:393, punt 22].

31      Het onderzoek van de voorwaarde dat de luchtvaartmaatschappij die de betrokken vlucht uitvoert geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen op de gebeurtenis, komt neer op de vraag of die gebeurtenis een omstandigheid is waarover de luchtvaartmaatschappij geen enkele controle heeft [zie in die zin arresten van 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 36, en 13 juni 2024, Finnair (Ontwerpfout in de brandstofmeter), C‑385/23, EU:C:2024:497, punt 32]. In dit verband moet ten aanzien van de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert een onderscheid worden gemaakt tussen gebeurtenissen die een „interne” oorzaak hebben en die welke een „externe” oorzaak hebben. Onder het begrip „externe gebeurtenissen” vallen dus gebeurtenissen die het gevolg zijn van het bedrijf van de luchtvaartmaatschappij en van externe omstandigheden die in de praktijk meer of minder frequent voorkomen, maar waarop de luchtvaartmaatschappij geen invloed heeft omdat zij het gevolg zijn van een natuurverschijnsel of een handeling van een derde [zie in die zin arresten van 23 maart 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punten 39‑41; 7 juli 2022, SATA International – Azores Airlines (Storing van het brandstofbevoorradingssysteem); C‑308/21, EU:C:2022:533, punt 25, en 16 oktober 2025, AirHelp Germany (Vliegtuig dat door de bliksem is getroffen), C‑399/24, EU:C:2025:791, punten 28 en 29].

32      Gelet op deze overwegingen blijkt in de eerste plaats dat het Gerecht is voorbijgegaan aan de uitleggingsbeginselen en begrippen die uit de in de punten 28 tot en met 31 van dit arrest aangehaalde rechtspraak voortvloeien, door in de punten 28 en 29 van het heroverwogen arrest te oordelen dat een besluit van het luchtverkeersbeheer niet kan worden geacht vanwege haar aard of oorsprong inherent te zijn aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, omdat een dergelijk besluit per definitie niet kan worden geacht intrinsiek verband te houden met de werking van het luchtvaartuig waarmee de vertraagde vlucht is uitgevoerd, en bovendien geen deel uitmaakt van de activiteit van de betrokken luchtvaartmaatschappij, maar valt onder de activiteiten en de bevoegdheid van de luchtverkeersdiensten.

33      Ten eerste heeft het Gerecht, door de eerste van de in punt 29 van dit arrest genoemde voorwaarden te beperken tot een beoordeling van het verband tussen de aangevoerde gebeurtenis, in casu het besluit van het luchtverkeersbeheer, en de werking van het betrokken luchtvaartuig, in het licht van de rechtspraak die in punt 30 van het onderhavige arrest in herinnering is gebracht, geen rekening gehouden met het feit dat elke luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, bij de uitoefening van haar bedrijf noodzakelijkerwijs gewoonlijk en regelmatig wordt geconfronteerd met besluiten van het luchtverkeersbeheer.

34      Ten tweede heeft het Gerecht de twee cumulatieve voorwaarden voor het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 met elkaar verward door zijn redenering te baseren op de „externe” aard van een besluit van het luchtverkeersbeheer en op het feit dat de betrokken luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert niet bevoegd is. Hoewel het Gerecht zich over de eerste voorwaarde wilde uitspreken, moeten deze elementen blijkens de in punt 31 van dit arrest aangehaalde rechtspraak namelijk worden beoordeeld bij de tweede voorwaarde, namelijk dat de betrokken luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen op de betrokken gebeurtenis.

35      In de tweede plaats volgt uit de overwegingen in punt 33 van dit arrest dat besluiten van het luchtverkeersbeheer moeten worden geacht vanwege hun aard en oorsprong inherent te zijn aan de normale uitoefening van het bedrijf van een luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert. Aangezien niet is voldaan aan de eerste van de twee cumulatieve voorwaarden bedoeld in punt 29 van dit arrest moet de slotsom zijn dat deze besluiten niet op zich kunnen worden aangemerkt als „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004, zonder dat de tweede voorwaarde ook maar hoeft te worden onderzocht.

36      Niettemin moet er nog aan worden herinnerd dat volgens de rechtspraak van het Hof voor de kwalificatie als „buitengewone omstandigheid” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 enkel moet worden gekeken naar de omstandigheid waardoor de annulering of de langdurige vertraging van de betreffende vlucht is veroorzaakt (arrest van 26 juni 2019, Moens, C‑159/18, EU:C:2019:535, punt 17). De reden voor een dergelijke annulering of vertraging is relevant om in het kader van de vergoeding van de schade die de passagiers door de annulering of de langdurige vertraging van hun vlucht hebben geleden, te bepalen of die annulering of vertraging eventueel het gevolg is van „buitengewone omstandigheden” in de zin van die bepaling (zie in die zin arrest van 13 oktober 2011, Sousa Rodríguez e.a., C‑83/10, EU:C:2011:652, punt 34).

37      Zo moet bijvoorbeeld worden opgemerkt dat, wanneer een besluit tot sluiting van een deel van het Europese luchtruim of van de start- of landingsbanen van een luchthaven wordt veroorzaakt door een vulkaanuitbarsting respectievelijk door benzine op die start- of landingsbanen, aan de hand van die gebeurtenissen wordt beoordeeld of een annulering of een langdurige vertraging van de vlucht ten gevolge van een dergelijke sluiting al dan niet te wijten is aan buitengewone omstandigheden (zie in die zin arresten van 31 januari 2013, McDonagh, C‑12/11, EU:C:2013:43, punt 34 en 26 juni 2019, Moens, C‑159/18, EU:C:2019:535, punten 13 en 18‑22).

38      Hieruit volgt dat een luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert zich niet kan beperken tot de stelling dat de langdurige vertraging te wijten is aan een besluit van het luchtverkeersbeheer om aan te tonen dat er sprake is van „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004. Zij dient ook aan te tonen dat dit besluit is genomen wegens een „buitengewone omstandigheid” in de zin van die bepaling. Het is vervolgens aan de nationale rechter bij wie het geschil aanhangig is gemaakt om te beoordelen of de gebeurtenis die aan dat besluit ten grondslag ligt, voldoet aan de twee cumulatieve voorwaarden die in punt 29 van dit arrest in herinnering zijn gebracht.

39      Deze uitlegging, die uitsluit dat een besluit van het luchtverkeersbeheer op zich een „buitengewone omstandigheid” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 kan vormen, is ook geboden in het licht van het beginsel dat het begrip „buitengewone omstandigheden” strikt moet worden uitgelegd en van de doelstelling om een hoog niveau van bescherming van de passagiers te waarborgen. In dit verband moet worden benadrukt dat de vrijstelling van luchtvaartmaatschappijen van hun uit die verordening voortvloeiende verplichting om passagiers te compenseren aanzienlijk zou kunnen worden verruimd indien een dergelijk besluit zou worden losgekoppeld van de redenen die eraan ten grondslag liggen. Het zou dan namelijk volstaan te wijzen op het bestaan van een administratief besluit van het luchtverkeersbeheer om zich op die vrijstelling te beroepen, zonder te hoeven aantonen dat de reden die tot de vaststelling van dat besluit heeft geleid buitengewoon van aard is.

40      Een dergelijke uitlegging is bovendien in overeenstemming met overweging 15 van deze verordening. Door het begrip „buitengewone omstandigheid” te beperken tot het geval waarin een besluit van het luchtverkeersbeheer voor een specifiek vliegtuig op een specifieke dag bijvoorbeeld een langdurige vertraging veroorzaakt, heeft de Uniewetgever namelijk geenszins het beginsel willen vastleggen dat elk besluit van dat beheer, ongeacht de redenen daarvoor, een dergelijke omstandigheid kan vormen.

41      Bijgevolg moet worden vastgesteld dat het Gerecht het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 onjuist heeft opgevat door in de punten 33 tot en met 36 van het heroverwogen arrest te oordelen dat een besluit van het luchtverkeersbeheer, ongeacht de reden ervoor, een „buitengewone omstandigheid” kan vormen indien vaststaat dat de betrokken luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert daarop geen daadwerkelijke invloed kon uitoefenen, met name wanneer kan worden uitgesloten dat deze luchtvaartmaatschappij heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit.

42      Hieruit volgt dat het antwoord van het Gerecht op de eerste en de tweede vraag van de verwijzende rechter in punt 41 van het heroverwogen arrest, volgend op de beoordelingen in de punten 26 tot en met 40 van dat arrest, voorbijgaat aan de letterlijke, contextuele en teleologische uitlegging van het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004.

 Aantasting van de eenheid of de samenhang van het Unierecht

43      Artikel 5 van verordening nr. 261/2004, dat de verplichtingen bij annulering vaststelt voor de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, beoogt, zoals blijkt uit de overwegingen 1 en 2 van deze verordening, een hoog niveau van bescherming van de passagiers te waarborgen, met inachtneming van de eisen op het gebied van consumentenbescherming in het algemeen, aangezien annulering of langdurige vertraging van vluchten voor passagiers ernstig ongemak met zich meebrengt (zie in die zin arrest van 22 december 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, EU:C:2008:771, punt 18 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

44      In overeenstemming met deze doelstelling dienen de bepalingen die rechten verlenen aan vliegtuigpassagiers, daaronder begrepen die welke recht op compensatie verlenen, ruim te worden uitgelegd (arrest van 19 november 2009 Sturgeon e.a., C‑402/07 en C‑432/07, EU:C:2009:716, punt 45), terwijl het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004, aangezien het gaat om een afwijking van het beginsel van het recht op compensatie van passagiers, strikt moet worden uitgelegd, zoals in punt 28 van dit arrest in herinnering is gebracht (zie in die zin arrest van 22 december 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, EU:C:2008:771, punt 20).

45      Het Gerecht heeft het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 echter ruim uitgelegd door de twee cumulatieve voorwaarden van dit begrip met elkaar te verwarren en geen rekening te houden met de reden die ten grondslag ligt aan een besluit van het luchtverkeersbeheer. Bij die ruime uitlegging zou dat begrip uiteindelijk elk besluit van het luchtverkeersbeheer omvatten, tenzij wordt aangetoond dat de luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert, heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit. Aldus heeft het Gerecht het beginsel geschonden dat dit begrip strikt moet worden uitgelegd, alsook het daarmee samenhangende beginsel dat het recht op compensatie ruim moet worden uitgelegd. Bijgevolg heeft het Gerecht ook het door deze verordening nagestreefde evenwicht tussen enerzijds de rechten en plichten van de luchtvaartmaatschappijen die de vlucht uitvoeren en anderzijds die van de passagiers verstoord, door de verplichtingen van eerstgenoemden te beperken en de bescherming van laatstgenoemden in te perken.

46      In die omstandigheden kan een dergelijke uitlegging van het begrip „buitengewone omstandigheden” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004, die overigens betrekking heeft op een wezenlijke bepaling van deze verordening welke de fundamentele doelstelling van die verordening weerspiegelt, namelijk de bescherming van vliegtuigpassagiers, de eenheid en samenhang van het Unierecht aantasten.

47      Gelet op deze omstandigheden, in hun geheel beschouwd, moet worden vastgesteld dat het heroverwogen arrest de eenheid en de samenhang van het Unierecht aantast doordat het Gerecht in antwoord op de eerste en de tweede vraag van de verwijzende rechter heeft geoordeeld dat:

–        een besluit van het luchtverkeersbeheer vanwege zijn aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, aangezien het geen deel uitmaakt van haar activiteit, maar onder de activiteiten en de bevoegdheid van de luchtverkeersbeheerdiensten valt;

–        deze maatschappij geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen op een dergelijk besluit, ongeacht de reden die eraan ten grondslag ligt, voor zover zij niet heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit, en

–        artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 bijgevolg aldus moet worden uitgelegd dat een dergelijk besluit ongeacht de duur van de vertraging die het met zich meebrengt en de reden die eraan ten grondslag ligt, een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen indien vaststaat dat de betrokken luchtvaartmaatschappij geen daadwerkelijke invloed op dit besluit kon uitoefenen, met name wanneer kan worden uitgesloten dat deze luchtvaartmaatschappij heeft bijgedragen tot de vaststelling van dit besluit.

 Gevolgen van de heroverweging en verzoek om een prejudiciële beslissing

48      Artikel 62 ter, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie bepaalt dat indien het Hof vaststelt dat de eenheid of de samenhang van het recht van de Unie door de beslissing van het Gerecht wordt aangetast, het antwoord van het Hof op de vragen waarop de heroverweging betrekking heeft het antwoord van het Gerecht vervangt.

49      In casu staat het derhalve aan het Hof om eerst de eerste en de tweede vraag van de verwijzende rechter te beantwoorden.

50      Uit artikel 62 ter, tweede alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie volgt evenwel ook dat het niet aan het Hof staat om zijn eigen antwoord in de plaats te stellen van het antwoord van het Gerecht op de vragen die het Gerecht heeft onderzocht, maar waarop de heroverweging geen betrekking heeft. Om redenen van rechtszekerheid en een goede rechtsbedeling acht het Hof het niettemin wenselijk om vervolgens in het onderhavige arrest de overwegingen van het Gerecht over de derde en de vierde vraag over te nemen.

 Eerste en tweede vraag

 Tweede vraag

51      Met zijn tweede vraag, die als eerste moet worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een besluit van het luchtverkeersbeheer op zich en ongeacht de redenen ervoor een „buitengewone omstandigheid” vormt in de zin van deze bepaling, dan wel of er bij de beoordeling of er sprake is van een buitengewone omstandigheid rekening moet worden gehouden met de reden waarom het betreffende besluit is genomen.

52      Voor de beantwoording van deze vraag moet de in de punten 26 tot en met 31 van dit arrest aangehaalde rechtspraak in aanmerking worden genomen.

53      Zoals in de punten 35 tot en met 39 van dit arrest is opgemerkt, volgt uit deze rechtspraak dat een besluit van het luchtverkeersbeheer niet op zich en ongeacht de reden ervoor, naar zijn aard een „buitengewone omstandigheid” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 kan vormen.

54      Uit die rechtspraak volgt ook dat, zoals in de punten 36 en 38 van dit arrest is opgemerkt, integendeel rekening moet worden gehouden met de reden die aan een dergelijk besluit ten grondslag ligt, met andere woorden met de gebeurtenis die tot de vaststelling ervan heeft geleid, en dat moet worden beoordeeld of deze gebeurtenis vanwege haar aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij en of het gaat om een gebeurtenis waarop deze maatschappij geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen, waarbij deze twee voorwaarden cumulatief zijn.

55      In casu blijkt uit de toelichting van de verwijzende rechter dat het in het hoofdgeding aan de orde zijnde besluit van het luchtverkeersbeheer is vastgesteld vanwege luchtruimbeperkingen die in Hongarije en Roemenië waren doorgevoerd wegens slechte weersomstandigheden.

56      In dit verband blijkt uit overweging 14 van verordening nr. 261/2004 dat buitengewone omstandigheden zich met name kunnen voordoen in geval van weersomstandigheden die de uitvoering van de vlucht in kwestie verhinderen.

57      De in overweging 14 bedoelde omstandigheden zijn echter niet noodzakelijkerwijs en automatisch verschoningsgronden voor de in artikel 5, lid 1, onder c), van verordening nr. 261/2004 opgenomen verplichting om compensatie te betalen. Bijgevolg moet van geval tot geval worden beoordeeld of deze omstandigheden voldoen aan de twee cumulatieve voorwaarden die in punt 29 van dit arrest in herinnering zijn gebracht (zie in die zin arresten van 22 december 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, EU:C:2008:771, punten 22 en 23, en 17 april 2018, Krüsemann e.a., C‑195/17, C‑197/17–C‑203/17, C‑226/17, C‑228/17, C‑254/17, C‑274/17, C‑275/17, C‑278/17–C‑286/17 en C‑290/17–C‑292/17, EU:C:2018:258, punt 34).

58      Het staat dus aan de verwijzende rechter om te bepalen of de slechte weersomstandigheden die aan het besluit van het luchtverkeersbeheer in het hoofdgeding ten grondslag liggen aan die voorwaarden voldoen.

59      In dat verband zij ten eerste opgemerkt dat de luchtvaartmaatschappijen die de vlucht uitvoeren weliswaar regelmatig worden geconfronteerd met wisselende of zelfs moeilijke weersomstandigheden, maar dat neemt niet weg dat weersomstandigheden die beletten dat de betrokken vlucht veilig en volgens de oorspronkelijke planning wordt uitgevoerd, niet inherent zijn aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij.

60      Ten tweede vormen weersomstandigheden die zo ernstig zijn dat zij beletten dat de betrokken vlucht veilig en volgens de oorspronkelijke planning wordt uitgevoerd, natuurrisico’s, zodat de betrokken luchtvaartmaatschappij moet worden geacht daarop geen daadwerkelijke invloed te kunnen uitoefenen.

61      Onder voorbehoud van de door de verwijzende rechter te verrichten verificaties blijkt dus dat de gebeurtenis die ten grondslag ligt aan de vaststelling van het besluit van het luchtverkeersbeheer in het hoofdgeding voldoet aan de cumulatieve voorwaarden om te worden beschouwd als een „buitengewone omstandigheid” in de zin van artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004.

62      Gelet op een en ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een besluit van het luchtverkeersbeheer niet op zich en ongeacht de redenen ervoor een „buitengewone omstandigheid” kan vormen in de zin van deze bepaling, maar dat integendeel rekening moet worden gehouden met de reden waarom een dergelijk besluit is genomen, door van geval tot geval te onderzoeken of de gebeurtenis die ten grondslag ligt aan de vaststelling ervan vanwege haar aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, en of het gaat om een gebeurtenis waarop deze geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen.

 Eerste vraag

63      Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een gebeurtenis een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen, ook al heeft zij op zich niet geleid tot een vertraging van ten minste drie uur.

64      Deze rechter stelt deze vraag aangezien de langdurige vertraging in het hoofdgeding deels te wijten was aan de weersomstandigheden waardoor het vertrekslot dat was toegewezen aan de vorige vlucht met hetzelfde vliegtuig, was uitgesteld, en deels aan een technisch mankement aan het vliegtuig dat was hersteld na twee uur en acht minuten.

65      In dit verband zij eraan herinnerd dat krachtens artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004, gelezen in het licht van overweging 14 ervan, ingeval een vlucht een aankomstvertraging van drie uur of meer heeft opgelopen die niet alleen is veroorzaakt door een buitengewone omstandigheid die niet kon worden voorkomen met aan de situatie aangepaste maatregelen en ten aanzien waarvan de luchtvaartmaatschappij alle redelijke maatregelen heeft getroffen om de gevolgen ervan te ondervangen, maar ook door een andere omstandigheid die niet tot deze categorie behoort, de vertraging die valt toe te rekenen aan die eerste omstandigheid moet worden afgetrokken van de totale duur van de aankomstvertraging van de betrokken vlucht, om zodoende te kunnen beoordelen of voor de aankomstvertraging van die vlucht compensatie moet worden betaald overeenkomstig artikel 7 van die verordening (arrest van 4 mei 2017, Pešková en Peška, C‑315/15, EU:C:2017:342, punt 54).

66      Hieruit volgt dat op de eerste vraag moet worden geantwoord dat artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een gebeurtenis een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen, ook al heeft zij op zich niet geleid tot een vertraging van ten minste drie uur, zodat, ingeval de langdurige aankomstvertraging niet alleen is veroorzaakt door die gebeurtenis, maar ook door een andere omstandigheid die geen „buitengewone omstandigheid” vormt in de zin van deze bepaling, de vertraging die valt toe te rekenen aan die gebeurtenis moet worden afgetrokken van de totale duur van de aankomstvertraging van de betrokken vlucht om zodoende te kunnen beoordelen of voor de aankomstvertraging van die vlucht compensatie moet worden betaald overeenkomstig artikel 7 van die verordening.

 Derde en vierde vraag

67      Aangezien het, zoals in punt 50 van dit arrest is opgemerkt, niet aan het Hof is om zijn eigen antwoord in de plaats te stellen van het antwoord van het Gerecht op de vragen die het Gerecht heeft onderzocht, maar waarop de heroverweging geen betrekking heeft, dienen in dit arrest de overwegingen van het Gerecht in de punten 42 tot en met 45 van het heroverwogen arrest, die de derde en de vierde vraag betreffen, te worden overgenomen. Deze punten luiden als volgt:

„42.      Met zijn derde en vierde vraag, die samen moeten worden onderzocht, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of [de gebeurtenis] betrekking moet hebben op een daadwerkelijk vertraagde vlucht, dan wel of zij ook betrekking kan hebben op een eerdere vlucht in het kader van de rotatie om een ‚buitengewone omstandigheid’ te kunnen vormen.

43.      Dienaangaande volgt uit de rechtspraak dat artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004, gelezen in het licht van overweging 14 ervan, aldus moet worden uitgelegd dat een luchtvaartmaatschappij zich, om vrijgesteld te worden van haar verplichting tot compensatie van de passagiers in geval van langdurige vertraging of annulering van een door haar uitgevoerde vlucht, kan beroepen op een ‚buitengewone omstandigheid’ waardoor een eerdere vlucht die zijzelf met hetzelfde luchtvaartuig heeft uitgevoerd, is getroffen, op voorwaarde dat er een rechtstreeks causaal verband bestaat tussen deze omstandigheid en de vertraging of annulering van de latere vlucht. Het staat aan de verwijzende rechter om dit te beoordelen. Daarbij dient hij met name rekening te houden met de wijze waarop het betreffende luchtvaartuig door de betrokken luchtvaartmaatschappij wordt geëxploiteerd (arresten van 11 juni 2020, Transportes Aéreos Portugueses, C‑74/19, EU:C:2020:460, punt 55, en 22 april 2021, Austrian Airlines, C‑826/19, EU:C:2021:318, punt 57).

44.      Wat besluiten van het luchtverkeersbeheer betreft, moet bovendien in navolging van de [Europese] Commissie worden opgemerkt dat overweging 15 van verordening nr. 261/2004, waarin staat te lezen dat er ‚sprake [is] van buitengewone omstandigheden wanneer een besluit van het luchtverkeersbeheer voor een specifiek vliegtuig op een specifieke dag een langdurige vertraging [...] van een of meer vluchten van dat vliegtuig veroorzaakt’, vereist dat het besluit van het luchtverkeersbeheer betrekking heeft op een specifiek vliegtuig, en niet op een specifieke vlucht.

45.      In die omstandigheden moet op de derde en de vierde vraag worden geantwoord dat artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004 aldus moet worden uitgelegd dat een luchtvaartmaatschappij [die de vlucht uitvoert] een [gebeurtenis die] gevolgen heeft gehad voor een eerdere vlucht die zijzelf met hetzelfde vliegtuig heeft uitgevoerd, als ‚buitengewone omstandigheid’ in de zin van die bepaling kan inroepen, op voorwaarde dat er een rechtstreeks causaal verband bestaat tussen deze omstandigheid en de vertraging of annulering van de vlucht die zij nadien heeft uitgevoerd, [...] [hetgeen moet worden beoordeeld met inaanmerkingneming van met name] de wijze waarop het betreffende luchtvaartuig door die luchtvaartmaatschappij wordt geëxploiteerd.”

 Kosten

68      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Tweede kamer) verklaart:

1)      Het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 21 januari 2026, D (Besluit van het luchtverkeersbeheer) (T‑134/25, EU:T:2026:35), tast de eenheid en de samenhang van het Unierecht aan doordat het Gerecht, in antwoord op de eerste en de tweede vraag van de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie (rechter in eerste aanleg Warschau, Polen), heeft geoordeeld dat:

–        een besluit van het luchtverkeersbeheer vanwege zijn aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, aangezien het geen deel uitmaakt van haar activiteit, maar onder de activiteiten en de bevoegdheid van de luchtverkeersbeheerdiensten valt;

–        deze maatschappij geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen op een dergelijk besluit, ongeacht de reden die eraan ten grondslag ligt, voor zover zij niet heeft bijgedragen tot de vaststelling van dat besluit, en

–        artikel 5, lid 3, van verordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004 tot vaststelling van gemeenschappelijke regels inzake compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij instapweigering en annulering of langdurige vertraging van vluchten en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 295/91 bijgevolg aldus moet worden uitgelegd dat een dergelijk besluit ongeacht de duur van de vertraging die het met zich meebrengt en de reden die eraan ten grondslag ligt, een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen indien vaststaat dat de betrokken luchtvaartmaatschappij geen daadwerkelijke invloed op dit besluit kon uitoefenen, met name wanneer kan worden uitgesloten dat deze maatschappij heeft bijgedragen tot de vaststelling van dit besluit.

2)      Voormeld arrest wordt vernietigd wat betreft de antwoorden op de eerste en de tweede vraag van de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie.

3)      De antwoorden van het Gerecht van de Europese Unie op deze prejudiciële vragen van de Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie worden vervangen door de volgende antwoorden:

–        artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004

moet aldus worden uitgelegd dat

een besluit van het luchtverkeersbeheer niet op zich en ongeacht de redenen ervoor een „buitengewone omstandigheid” kan vormen in de zin van deze bepaling, maar dat integendeel rekening moet worden gehouden met de reden waarom een dergelijk besluit is genomen, door van geval tot geval te onderzoeken of de gebeurtenis die ten grondslag ligt aan de vaststelling ervan vanwege haar aard of oorsprong niet inherent is aan de normale uitoefening van het bedrijf van de betrokken luchtvaartmaatschappij, en of het gaat om een gebeurtenis waarop deze geen daadwerkelijke invloed kan uitoefenen.

–        artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004

moet aldus worden uitgelegd dat

een gebeurtenis een „buitengewone omstandigheid” in de zin van deze bepaling kan vormen, ook al heeft zij op zich niet geleid tot een vertraging van ten minste drie uur, zodat, ingeval de langdurige aankomstvertraging niet alleen is veroorzaakt door die gebeurtenis, maar ook door een andere omstandigheid die geen „buitengewone omstandigheid” vormt in de zin van deze bepaling, de vertraging die valt toe te rekenen aan die gebeurtenis moet worden afgetrokken van de totale duur van de aankomstvertraging van de betrokken vlucht om zodoende te kunnen beoordelen of voor de aankomstvertraging van die vlucht compensatie moet worden betaald overeenkomstig artikel 7 van die verordening.

4)      Het antwoord van het Gerecht op de derde en de vierde prejudiciële vraag in het arrest vermeld in punt 1 van dit dictum wordt overgenomen als volgt:

Artikel 5, lid 3, van verordening nr. 261/2004

moet aldus worden uitgelegd dat

een luchtvaartmaatschappij die de vlucht uitvoert een gebeurtenis die gevolgen heeft gehad voor een eerdere vlucht die zijzelf met hetzelfde vliegtuig heeft uitgevoerd, als „buitengewone omstandigheid” in de zin van die bepaling kan inroepen, op voorwaarde dat er een rechtstreeks causaal verband bestaat tussen deze omstandigheid en de vertraging of annulering van de vlucht die zij nadien heeft uitgevoerd, hetgeen moet worden beoordeeld met inaanmerkingneming van met name de wijze waarop het betreffende luchtvaartuig door die luchtvaartmaatschappij wordt geëxploiteerd.

ondertekeningen


*      Procestaal: Pools.