(1)

Στις 18 Φεβρουαρίου 2002, η Γαλλική Δημοκρατία κοινοποίησε στην Επιτροπή σχέδιο ενίσχυσης για την αναδιάρθρωση της εταιρείας Société Nationale Maritime Corse-Méditerranée (στη συνέχεια «η SNCM») (2), η οποία συμπληρώθηκε στις 3 Ιουλίου (3). Η κοινοποιηθείσα ενίσχυση αναδιάρθρωσης συνίστατο στη νέα κεφαλαιοποίηση της SNCM μέσω της Compagnie Générale Maritime et Financière (στη συνέχεια «η CGMF») (4) για ποσό 76 εκατ. EUR.

(2)

Με επιστολή της 19ης Αυγούστου 2002, η Επιτροπή κοινοποίησε στις γαλλικές αρχές την απόφασή της να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας κατ’ εφαρμογή του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (5).

(3)

Στις 8 Οκτωβρίου 2002 (6), οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις τους επί της απόφασης της 19ης Αυγούστου 2002 (7).

(4)

Με αίτηση των γαλλικών αρχών, διοργανώθηκαν συνεδριάσεις εργασίας με τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις 24 Οκτωβρίου 2002, στις 3 Δεκεμβρίου 2002 και στις 25 Φεβρουαρίου 2003.

(5)

Στο πλαίσιο της κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους δύο επιχειρήσεων, της Corsica Ferries France (στη συνέχεια «CFF») στις 8 Ιανουαρίου 2003 (8) και του ομίλου Stef-TFE στις 7 Ιανουαρίου 2003, καθώς και από διάφορους γαλλικούς οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης, στις 18 Δεκεμβρίου 2002 και στις 9 και 10 Ιανουαρίου 2003. Διαβίβασε τις παρατηρήσεις αυτές στη Γαλλία για να υποβάλει σχόλια, με επιστολές στις 13 και 16 Ιανουαρίου και στις 5 και 21 Φεβρουαρίου 2003.

(6)

Οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τα σχόλιά τους επί των παρατηρήσεων της CFF και του Stef-TFE στις 13 Φεβρουαρίου 2003 (9) και στις 27 Μαΐου 2003 (10).

(7)

Στις 16 Ιανουαρίου 2003, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απέστειλαν αίτηση συμπληρωματικών πληροφοριών στην οποία οι γαλλικές αρχές απάντησαν στις 21 Φεβρουαρίου 2003.

(8)

Με επιστολή της 10ης Φεβρουαρίου 2003 (11), οι γαλλικές αρχές ανέπτυξαν επιχειρήματα για να αποδείξουν ότι το σχέδιο ενίσχυσης ήταν σε όλα απολύτως σύμφωνο με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων (12) (στη συνέχεια «οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999»).

(9)

Στις 25 Φεβρουαρίου 2003 (13), οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν, μετά από αίτημα της Επιτροπής. αντίγραφο του συμφώνου συμμετοχής που συνδέει την SNCM με τον όμιλο Stef-TFE.

(10)

Με την απόφαση 2004/166/ΕΚ, της 9ης Ιουλίου 2003 (στη συνέχεια «η απόφαση του 2003») (14), η Επιτροπή ενέκρινε, με ορισμένους όρους, τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης υπέρ της SNCM καταβλητέας σε δύο δόσεις, η μία ύψους 66 εκατ. EUR και η άλλη ανώτατου ποσού 10 εκατ. EUR που θα καθοριζόταν σε συνάρτηση με το καθαρό προϊόν εκποίησης στοιχείων ενεργητικού η οποία θα πραγματοποιούνταν μετά την έκδοση της απόφασης του 2003.

(11)

Στις 13 Οκτωβρίου του 2003, η CFF υπέβαλε προσφυγή ακυρώσεως της απόφασης του 2003 στο Πρωτοδικείο των ΕΚ (στη συνέχεια «το Πρωτοδικείο») (υπόθεση T-349/03).

(12)

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2004, η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι τροποποιήσεις που ζήτησε η Γαλλία στις 23 Ιουνίου 2004, συγκεκριμένα η αντικατάσταση του πλοίου Aliso με το πλοίο Asco στο στόλο των πλοίων που επιτρεπόταν να χρησιμοποιήσει η SNCM μετά την απόφαση του 2003 και η πώληση του πλοίου Aliso αντί του πλοίου Asco, δεν έθεταν υπό αμφισβήτηση το συμβατό με την κοινή αγορά και την επιτραπείσα με την απόφαση του 2003 ενίσχυση αναδιάρθρωσης (15).

(13)

Με απόφαση της 16ης Μαρτίου 2005 (στη συνέχεια «απόφαση του 2005»), η Επιτροπή ενέκρινε την καταβολή δεύτερης δόσης της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, ποσού 3,3 εκατ. EUR και έτσι το συνολικό ποσό της επιτρεπόμενης ενίσχυσης αναδιάρθρωσης ανήλθε σε 69 292 400 EUR.

(14)

Στις 15 Ιουνίου 2005, στην υπόθεση Τ-349/03, το Πρωτοδικείο ακύρωσε την απόφαση του 2003 λόγω εσφαλμένης εκτίμησης του ελάχιστου χαρακτήρα της ενίσχυσης. Η απόφαση αυτή ανάγκασε την Επιτροπή να επανέλθει στο στάδιο της επίσης διαδικασίας έρευνας που κινήθηκε με την απόφαση της 19ης Αυγούστου 2002 και να ακυρώσει τις αποφάσεις της 8ης Σεπτεμβρίου 2004 και 16ης Μαρτίου 2005, οι οποίες είχαν βασιστεί στην ακυρωθείσα απόφαση του 2003.

(15)

Στις 25 Οκτωβρίου 2005 (16), οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή στοιχεία σχετικά με τη δημοσιονομική κατάσταση της εταιρείας μετά την κοινοποίηση του σχεδίου ενίσχυσης αναδιάρθρωσης της 18ης Φεβρουαρίου 2002.

(16)

Στις 17 Νοεμβρίου 2005 (17), οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν στοιχεία σχετικά με την επικαιροποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης του 2002 και την ανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων της SNCM (18).

(17)

Στις 15 Μαρτίου 2006, οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή συνοπτική περίληψη σχετικά με την αγορά, το επιχειρηματικό σχέδιο (μέρος που αφορά τα έσοδα) και τα προβλεπόμενα αποτελέσματα χρήσης (19). Στις 28 Μαρτίου και στις 7 Απριλίου 2006 (20) διαβιβάστηκαν και άλλα έγγραφα στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Με τα τελευταία έγγραφα, οι γαλλικές αρχές καλούσαν την Επιτροπή να θεωρήσει ότι, λόγω του χαρακτήρα της ως «αποζημίωση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας», μέρος της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης του 2002, ιδίως το ποσό των 53,48 εκατ. EUR, δεν συνιστά μέτρο που ελήφθη στο πλαίσιο ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης, αλλά μη ενίσχυση βάσει της νομολογίας στην υπόθεση Altmark (21) ή αυτόνομο και ανεξάρτητο μέτρο του σχεδίου αναδιάρθρωσης βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

(18)

Στις 21 Απριλίου 2006, σχέδιο συγκέντρωσης, με το οποίο οι επιχειρήσεις Veolia Transport (στη συνέχεια «VT») (22) και Butler Capital Partners (στη συνέχεια «BCP») απέκτησαν από κοινού τον έλεγχο της SNCM (23), κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου (24). Η Επιτροπή έλαβε απόφαση με την οποία ενέκρινε αυτήν την πράξη συγκέντρωσης στις 29 Μαΐου 2006 (25).

(19)

Στις 21 Ιουνίου 2006 (26), οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή την απόφαση της 26ης Μαΐου 2006 του Υπουργείου Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας για την έγκριση των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών που πραγματοποίησε η εταιρεία CGMF, το διάταγμα αριθ. 2006-606 της 26ης Μαΐου 2006 για την ιδιωτικοποίηση της SNCM καθώς και το διάταγμα της 26ης Μαΐου 2006 για την έγκριση των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών που πραγματοποίησε η SNCF.

(20)

Στοιχεία σχετικά με τη σύμβαση ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας και τις ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα όσον αφορά τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή στις 7 Ιουνίου 2006 (27).

(21)

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2006, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει την προβλεπόμενη στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ διαδικασία όσον αφορά τα νέα μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή υπέρ της SNCM, συμπεριλαμβάνοντας στην έρευνα το σχέδιο αναδιάρθρωσης που κοινοποιήθηκε το 2002 (28) (στη συνέχεια απόφαση του 2006).

(22)

Στις 16 Νοεμβρίου 2006, η Γαλλία κοινοποίησε στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις της στο πλαίσιο της απόφασης του 2006 (29).

(23)

Κατόπιν αιτήματος ορισμένων ενδιαφερομένων μερών να παραταθεί κατά ένα μήνα η προθεσμία υποβολής των παρατηρήσεών τους (30), η Επιτροπή αποφάσισε να χορηγήσει αυτή την πρόσθετη προθεσμία σε όλους τους ενδιαφερόμενους (31).

(24)

Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις της CFF (32) και της STIM d’Orbigny (στη συνέχεια «STIM») (33) που διαβιβάστηκαν στις γαλλικές αρχές με επιστολή της 20ής Φεβρουαρίου 2007. Ένας τρίτος ενδιαφερόμενος κοινοποίησε επίσης τις παρατηρήσεις του, οι οποίες διαβιβάστηκαν και αυτές στις γαλλικές αρχές, αλλά τις ανακάλεσε στις 28 Μαΐου 2008.

(25)

Οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν τις παρατηρήσεις τους για τα σχόλια των ενδιαφερομένων τρίτων μερών στις 30 Απριλίου 2007 (34).

(26)

Στις 20 Δεκεμβρίου 2007, η CFF υπέβαλε κατά της SNCM καταγγελία για τις κρατικές ενισχύσεις συμπληρωματικά προς τις πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν στις 15 Ιουνίου 2007 και στις 30 Νοεμβρίου 2007. Η καταγγελία αυτή αφορά το άρθρο 3 της νέας σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας που υπεγράφη τον Ιούνιο του 2007 μεταξύ της περιφερειακής αρχής της Κορσικής και του ομίλου Compagnie Méridionale de Navigation-SNCM για την περίοδο 2007-2013. Κατά την άποψη της CFF, η εφαρμογή αυτής της ρήτρας συνεπαγόταν τη διάθεση νέων χρηματοδοτικών πόρων για την SNCM της τάξης των 10 εκατ. EUR για το έτος 2007. Επιπλέον, η καταβληθείσα στην SNCM αποζημίωση για τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας ισοδυναμούσε με κρατική ενίσχυση, παράνομη και για τον πρόσθετο λόγο ότι δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή.

(27)

Ορισμένες πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή μετά τη λήξη της προθεσμίας η οποία είχε αρχικά οριστεί στις 13 Φεβρουαρίου 2007 (35), η Επιτροπή ενημέρωσε τα ενδιαφερόμενα μέρη για την απόφασή της να παρατείνει την προθεσμία υποβολής των παρατηρήσεων των τρίτων μερών στις 14 Μαρτίου 2008.

(28)

Η Επιτροπή διαβίβασε στις 26 Μαρτίου 2008 τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων τρίτων στη Γαλλία, η οποία κοινοποίησε τα σχόλιά της στις 28 Μαρτίου 2008, στις 10 Απριλίου 2008 και τις 28 Απριλίου 2008.

(29)

Ο δικαιούχος των καλυπτόμενων από την παρούσα απόφαση μέτρων είναι η Société Nationale Maritime Corse-Méditerranée (SNCM) η οποία έχει διάφορες θυγατρικές στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών και η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα της θαλάσσιας μεταφοράς επιβατών, αυτοκινήτων και βαρέων οχημάτων στις θαλάσσιες συνδέσεις μεταξύ της ηπειρωτικής Γαλλίας και της Κορσικής, της Ιταλίας (Σαρδηνία) και των χωρών του Μαγκρέμπ (Αλγερία και Τυνησία).

(30)

Η SNCM είναι ανώνυμη εταιρεία που δημιουργήθηκε το 1969 από τη συγχώνευση της Compagnie générale transatlantique και της Compagnie de navigation mixte, οι οποίες είχαν ιδρυθεί και οι δύο το 1850. Την εποχή εκείνη ονομαζόταν Compagnie générale transméditerranéenne, μετονομάστηκε σε Société nationale maritime Corse-Méditerranée το 1976, αφού προηγουμένως η Société nationale des chemins de fer (SNCF) απέκτησε συμμετοχή στο κεφάλαιό της. Πράγματι, η εταιρεία είχε επιλεγεί από τη γαλλική κυβέρνηση να υλοποιήσει στην πράξη την αρχή της εδαφικής συνοχής με την Κορσική, δηλαδή την ευθυγράμμιση των ναύλων των θαλάσσιων μεταφορών με τις τιμές των σιδηροδρομικών μεταφορών της SNCF, με σύμβαση που υπεγράφη στις 3 Μαρτίου 1976 για διάρκεια 25 ετών. Η γαλλική κυβέρνηση είχε ήδη αναθέσει στην Compagnie générale transatlantique τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής με προγενέστερη σύμβαση της 23ης Δεκεμβρίου 1948.

(31)

Όταν κοινοποιήθηκε η νέα κεφαλαιοποίηση το 2002, η SNCM είχε το 20 % και η CGMF το 80 % του μετοχικού κεφαλαίου της SNCM. Μετά την προσφορά μετοχών της SNCM στους υπαλλήλους της, στις 30 Μαΐου 2006 (βλέπε σημείο 18 της παρούσας απόφασης), η BCP και η VT κατέχουν αντίστοιχα το 38 % και το 28 % του κεφαλαίου της SNCM, ενώ η CGMF συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο με 25 % (9 % του κεφαλαίου κατέχεται από τους μισθωτούς).

(32)

Οι βασικές θυγατρικές της SNCM είναι η Compagnie Méridionale de Navigation (στη συνέχεια «CMN») (36), η Compagnie Générale de Tourisme et d’Hôtellerie (CGTH) (37), Aliso Voyage (38), Sud-Cargos (39), η Société Aubagnaise de Restauration et d’Approvisionnement (SARA) (40), Ferrytour (41) και Les Comptoirs du Sud (42).

(33)

Μετά την πώληση των πλοίων υψηλής ταχύτητας Aliso τον Σεπτέμβριο του 2004 και Asco (43) τον Μάιο του 2005, ο στόλος της SNCM αποτελείται από δέκα πλοία [πέντε οχηματαγωγά (44), τέσσερα μεικτά (μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών) (45) και ένα πλοίο μεγάλης ταχύτητας (NGV) που αναχωρεί κατά κύριο λόγο από το λιμένα της Νίκαιας (46)], επτά εκ των οποίων είναι της απόλυτης ιδιοκτησίας της (47).

(34)

Για να δώσουμε την πλήρη εικόνα, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι οι υπηρεσίες τακτικών θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ των λιμένων της ηπειρωτικής Γαλλίας και της Κορσικής διενεργούνται από το 1948 στο πλαίσιο δημόσιας υπηρεσίας, της οποίας η SNCM και CMN ήταν παραχωρησιούχοι από το 1976 έως το 2001 με σύμβαση- πλαίσιο που είχε αρχικά συναφθεί για εικοσιπέντε έτη. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κοινοτικούς κανόνες (48) και με τη διενέργεια ευρωπαϊκού διαγωνισμού (49) που οργάνωσε η Περιφέρεια της Κορσικής (50), ανατέθηκε στη SNCM και τη CMN η από κοινού Ανάθεση Δημόσιας Υπηρεσίας (η οποία στη συνέχεια αποκαλείται «ΑΔΥ») για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής από το λιμένα της Μασσαλίας έναντι οικονομικής αποζημίωσης κατά την περίοδο 2002-2006.

(35)

Επειδή η ΑΔΥ έληξε στα τέλη του 2006, η προαναφερθείσα δημόσια υπηρεσία θαλάσσιων μεταφορών, για την οποία διενεργήθηκε νέος διαγωνισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο (51), ανατέθηκε στον όμιλο SNCM - CMN από την 1η Μαΐου 2007 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013 με επιδότηση περίπου 100 εκατ. EUR ετησίως.

(36)

Παράλληλα, επιβλήθηκαν υποχρεώσεις ως προς τη συχνότητα των δρομολογίων σε όλες τις επιχειρήσεις οι οποίες εξυπηρετούν το νησί από τους λιμένες της Τουλόν και της Νίκαιας. Σε αυτές τις γραμμές, οι μόνιμοι κάτοικοι της Κορσικής καθώς και άλλες κατηγορίες επιβατών λαμβάνουν από το 2002 και μέχρι το 2013 κοινωνικές ενισχύσεις που έχουν τεθεί σε εφαρμογή βάσει των αποφάσεων της Επιτροπής της 2ας Ιουλίου 2002 (52) και της 24ης Απριλίου 2007 (53).

(37)

Η SNCM δραστηριοποιείται κυρίως σε δύο χωριστές αγορές, τόσο της μεταφοράς επιβατών όσο και της μεταφοράς εμπορευμάτων: στις θαλάσσιες μεταφορές με την Κορσική και τις χώρες του Μαγκρέμπ με αφετηρία τη Γαλλία, αφενός, και, δευτερευόντως, στις θαλάσσιες μεταφορές με την Ιταλία και την Ισπανία.

(38)

Η συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής για τη μεταφορά επιβατών είναι αγορά με έντονα εποχικό χαρακτήρα. Πράγματι, κύριο χαρακτηριστικό της είναι οι περίοδοι αιχμής κατά τις οποίες ο αριθμός των επιβατών μπορεί να είναι έως και δέκα φορές μεγαλύτερος από τον αριθμό των επιβατών κατά τους άλλους μήνες, γεγονός που επιβάλλει στους επιχειρηματίες να διαθέτουν ένα στόλο διαστάσεων που θα είναι σε θέση να ικανοποιεί τις περιόδους αιχμής. Το ήμισυ του κύκλου εργασιών πραγματοποιείται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Επιπλέον, υπάρχει ανισορροπία όσον αφορά την κατεύθυνση της διαδρομής, ακόμη και σε περιόδους αιχμής: τον Ιούλιο, παραδείγματος χάρη, κατά την αναχώρηση από την ηπειρωτική χώρα τα πλοία είναι πλήρη, ενώ κατά την επιστροφή είναι σχεδόν άδεια, με αποτέλεσμα τα μέσα ποσοστά ετήσιας πληρότητας να είναι σχετικά χαμηλά.

(39)

Η SNCM είναι ο φορέας που συνδέει παραδοσιακά την Κορσική με την ηπειρωτική Γαλλία. Σχηματικά, τα δύο τρίτα της δραστηριότητάς της αφορούν τη σύνδεση μεταξύ Μασσαλίας και Κορσικής στο πλαίσιο ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας· το υπόλοιπο ένα τρίτο της δραστηριότητάς της συνίσταται σε συνδέσεις μεταξύ άλλων σημείων αφετηρίας ή προορισμού (Νίκαια – Κορσική, Τουλόν – Κορσική, διεθνείς συνδέσεις προς τη Σαρδηνία ή τις χώρες του Μαγκρέμπ).

(40)

Η SNCM επωφελούνταν για μεγάλο διάστημα από κατάσταση μονοπωλίου στην κύρια δραστηριότητά της. Από το 1996, ωστόσο, αντιμετωπίζει ένα ταχύτατα αναπτυσσόμενο ανταγωνισμό. Έτσι, η εταιρεία Corsica Ferries France (CFF) είναι σήμερα ο κυρίαρχος φορέας θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ της ηπειρωτικής χώρας και της Κορσικής με συνεχώς αυξανόμενο μερίδιο αγοράς. Ενώ η παρουσία της σε αυτή την αγορά άρχισε μόλις το 1996, η δραστηριότητα μεταφοράς επιβατών της CFF αυξανόταν κατά […] (Πληροφορία που καλύπτεται από το επαγγελματικό απόρρητο) ετησίως από το 2000 έως το 2005 και η αύξηση αυτή συνεχίζεται. Έτσι, σήμερα, περίπου […] επιβάτες εισέρχονται στην ηπειρωτική Γαλλία και την Κορσική διά θαλάσσης με πλοία της CFF, ενώ μόνο […] επιβάτες χρησιμοποιούν πλοία της SNCM και η CMN μεταφέρει τους υπόλοιπους επιβάτες, δηλαδή […].

(41)

Η θέση που έχει κατακτήσει τα τελευταία επτά έτη η CFF στην εξεταζόμενη αγορά εκφράζεται επίσης και με τον αριθμό των μεταφερόμενων επιβατών ανά εποχή μεταξύ Κορσικής και ηπειρωτικής Γαλλίας. Το κατωτέρω διάγραμμα δείχνει ότι το μερίδιο αγοράς της CFF αυξήθηκε από 45 % το 2000 σε […]% το 2007 και το μερίδιο της SNCM από 53 % σε […]% κατά την ίδια περίοδο, με διαφορά που υπερβαίνει το ένα εκατ. μεταφερόμενους επιβάτες.

Διάγραμμα 1

Αριθμός μεταφερόμενων επιβατών ανά εποχή (Μάιος — Σεπτέμβριος) μεταξύ της ηπειρωτικής Γαλλίας και της Κορσικής — περίοδοι 2000 έως 2007

(42)

Οι άλλοι ήσσονος σημασίας ανταγωνιστές της SNCM στα δρομολόγια της Κορσικής είναι οι εταιρείες Compagnie Méridionale de Navigation (CMN), Moby Lines, Happy Lines και TRIS.

(43)

Την τελευταία διετία, η προσφορά της SNCM και τα μερίδια αγοράς της για τις συνδέσεις με την Κορσική μειώθηκαν κατά […]% σε προσφορά θέσεων (– […]% για τα δρομολόγια από Νίκαια και – […]% για τα δρομολόγια από τη Μασσαλία).

(44)

Εντούτοις, η συνεχιζόμενη μείωση των μεριδίων αγοράς δείχνει ότι η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των επιβατών, η οποία είχε πληγεί εξαιρετικά από τις απεργίες και τις ταραχές που προκλήθηκαν από τις κοινωνικές συγκρούσεις της περιόδου 2004 και 2005, ιδίως λόγω της ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης, πραγματοποιείται με πολύ αργό ρυθμό. Αυτό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να σταματήσει η μείωση του μεριδίου αγοράς της SNCM που διαπιστώθηκε τα τελευταία έτη. Η αύξηση, υπό αυτές τις συνθήκες, του κύκλου εργασιών το 2007 παρέχει εγγυήσεις για τη βιωσιμότητα της επιχείρησης, αν και αυτή έχει απολέσει σημαντικά μερίδια αγοράς προς όφελος του μοναδικού ανταγωνιστή της ο οποίος κατέχει σήμερα πολύ υψηλότερο μερίδιο αγοράς.

(45)

Η αγορά των θαλάσσιων μεταφορών επιβατών μεταξύ της ηπειρωτικής Γαλλίας και της Κορσικής αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 4 % τα τελευταία 15 έτη· η αύξηση αυτή εκτιμάται ότι θα συνεχιζόταν, κατά […] % το 2008 και στη συνέχεια κατά μικρότερο ποσοστό τα επόμενα έτη. Παρ’ όλα αυτά, δεν φαίνεται να υπάρχουν νέες επιχειρήσεις που να επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν σε αυτή την αγορά. Επ’ ευκαιρία της πρόσκλησης υποβολής προσφορών που προκήρυξε η Υπηρεσία μεταφορών της Κορσικής για να αναθέσει για την περίοδο 2007-2013 την παροχή δημόσιας υπηρεσίας θαλάσσιων μεταφορών σε ορισμένους λιμένες της Κορσικής, καμία άλλη εταιρεία εκτός από την CFF και την SNCM-CMN δεν εκδήλωσε ενδιαφέρον, ενώ υπήρχε δυνατότητα ακόμη και για μερική συμμετοχή σε μία συγκεκριμένη γραμμή.

(46)

Όσον αφορά τον κύριο ανταγωνιστή της SNCM, την CFF, η προσφορά θέσεων αυτής της εταιρείας σημείωσε μεγάλη αύξηση από 500 000 θέσεις σε […] εκατ. από το 1999 έως το 2007 (εκ των οποίων […]% αύξηση μεταξύ του 2006 και του 2007), γεγονός που της επέτρεψε να αυξήσει τα έσοδά της από τους ναύλους (από […] εκατ. το 2005 σε […] εκατ. το 2007) και το μερίδιο αγοράς της. Η πολιτική αυτή εκφράζεται, ωστόσο, με χαμηλότερα από διαρθρωτική άποψη ποσοστά πληρότητας για την CFF και για την SNCM, με μέσο ποσοστό πληρότητας το 2007 […]%, το οποίο είναι φυσιολογικό, εάν ληφθεί υπόψη ο έντονα εποχικός χαρακτήρας της αγοράς (βλέπε ανωτέρω).

(47)

Όσον αφορά τη μεταφορά εμπορευμάτων στην Κορσική, η SNCM κατείχε το 2005 περίπου το […]% της αγοράς στις γραμμές Μασσαλίας-Τουλόν προς την Κορσική.

(48)

Για τη μεταφορά γενικών εμπορευμάτων (ασυνόδευτων), η SNCM και η CMN κατέχουν οιονεί μονοπώλιο εκ των πραγμάτων. Στο πλαίσιο της σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας, οι δύο εταιρείες πραγματοποιούν τακτικά δρομολόγια από τη Μασσαλία προς όλους τους λιμένες της Κορσικής.

(49)

Για τα συνοδευόμενα ρυμουλκούμενα που φορτώνονται στα οχηματαγωγά, τα οποία αντιπροσωπεύουν συνολικά το 24 % της μεταφοράς γενικής φύσεως εμπορευμάτων μετρούμενης σε γραμμικά μέτρα, υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ όλων των εταιρειών μεταφοράς επιβατών. Η SNCM και η CMN κατέχουν επίσης το μεγαλύτερο μερίδιο των μεταφορών συνοδευόμενων εμπορευμάτων. Οι άλλες επιχειρήσεις, ιδίως η CFF, κατέχουν το 10 % ή το 2 % των συνολικών μεταφορών.

(50)

Όσον αφορά τα συνοδευόμενα αυτοκίνητα (54), που φορτώνονται στα οχηματαγωγά (περίπου το 24 % της κίνησης γενικής φύσεως εμπορευμάτων το 2003), η SNCM και η CMN κατέχουν επίσης το μεγαλύτερο μερίδιο της εν λόγω αγοράς. Όμως, από το 2002 και μετά, η CFF ανέπτυξε προσφορά και κατέχει περίπου το […]% της αγοράς.

(51)

Η Τυνησία και η Αλγερία αποτελούν μια σημαντική αγορά, περίπου 5 εκατ. επιβατών, στην οποία κυριαρχούν οι αεροπορικές μεταφορές. Υπό αυτές της συνθήκες, οι θαλάσσιες μεταφορές αντιπροσωπεύουν περίπου το 15 % των ροών. Ενώ η Αλγερία αντιπροσωπεύει σημαντική αγορά θαλάσσιων μεταφορών της τάξης των560 000 επιβατών, η Τυνησία αποτελεί λιγότερο σημαντική αγορά με 250 000 επιβάτες.

(52)

Η αγορά των θαλάσσιων μεταφορών της Γαλλίας προς τις χώρες του Μαγκρέμπ παρουσιάζει σταθερή αύξηση κατά τα τελευταία έτη, της τάξης του 13 % από το 2001 έως το 2005. Εάν ληφθούν υπόψη οι προοπτικές ανάπτυξης του τουρισμού προς αυτή την περιοχή, οι θαλάσσιες μεταφορές εκτιμάται ότι θα παρουσιάζουν ετήσια αύξηση της τάξης του 4 % μέχρι το 2010.

(53)

Στην Αλγερία, η SNCM κατέχει τη δεύτερη θέση στην εξεταζόμενη αγορά μετά την Entreprise Nationale de Transport Maritime de Voyageurs (ENTMV), αλγερινή δημόσια επιχείρηση. Το μερίδιο αγοράς της SNCM αυξήθηκε από 24 % το 2001 σε […]% το 2005.

(54)

Η SNCM κατέχει τη δεύτερη θέση στην αγορά θαλάσσιων μεταφορών προς την Τυνησία μετά την Compagnie tunisienne de navigation (CTN). Αν και, από το 2001, η SNCM έχει απολέσει μερίδιο αγοράς προς όφελος της CTN από 44 % σε […]% το 2004, το 2005 παρουσίασε ωστόσο αύξηση ([…]%).

(55)

Μετά την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 2003 η οποία επέτρεπε τη χορήγηση ενίσχυσης διάσωσης στην SNCM (55), οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή, στις 18 Φεβρουαρίου 2002 σχέδιο ενίσχυσης αναδιάρθρωσης υπέρ της SNCM. Το μέτρο συνίστατο στη νέα κεφαλαιοποίηση της SNCM μέσω της μητρικής της εταιρείας, της CGMF, για ποσό 76 εκατ. EUR, εκ των οποίων τα 46 εκατ. EUR ως έξοδα αναδιάρθρωσης (56). Αυτή η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου είχε στόχο την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων της SNCM από 30 εκατ. EUR σε 106 εκατ. EUR.

(56)

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1999, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης (57) για την SNCM που αφορά πέντε σημεία:

(57)

Μετά τις παρατηρήσεις της Επιτροπής στην απόφαση της 19ης Αυγούστου 2002, οι γαλλικές αρχές περιέγραψαν, στην επιστολή τους της 31ης Ιανουαρίου 2003, τις βελτιώσεις που επήλθαν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ως προς τα ακόλουθα σημεία:

(58)

Ως προς το τελευταίο σημείο, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι «η SNCM αναλαμβάνει αυτή τη δέσμευση ανεπιφύλακτα, διότι θεωρεί ότι ένας πόλεμος τιμών από την πλευρά της δεν θα ήταν σύμφωνος ούτε με τη στρατηγική της θέση, ούτε τα συμφέροντά της θα εξυπηρετούσε, διότι θα προκαλούσε μείωση των εσόδων της, αλλά ούτε και με τις συνήθεις πρακτικές της και με την τεχνογνωσία της».

(59)

Το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές στην Επιτροπή περιείχε αναλυτικό οικονομικό σχέδιο της περιόδου 2002-2007 βάσει της ενδιάμεσης εκδοχής που επιλέχθηκε όσον αφορά μια σειρά μεταβλητών (60). Από τις χρηματοοικονομικές προβολές συνάγεται, μεταξύ άλλων, επάνοδος σε θετικά τρέχοντα αποτελέσματα από το 2003.

Πίνακας 1

Οικονομικό σχέδιο περιόδου 2002-2007

(60)

Η εισροή κεφαλαίου 76 εκατ. EUR καθώς και η αποκατάσταση της κερδοφορίας που είχε προβλεφθεί ήδη από το 2003 εκτιμάται ότι θα επιτρέψουν, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων από το επίπεδο των 30 εκατ. EUR περίπου στο τέλος του 2001 σε 120 εκατ. EUR βραχυπρόθεσμα (2003) και στη συνέχεια σε […] εκατ. EUR στη λήξη του σχεδίου (2006-2007). Εκτιμάται ότι αυτό θα συμβάλει στη μείωση του χρέους από 145 εκατ. EUR το 2002 σε επίπεδα […] σε […] εκατ. EUR από το 2003 έως το 2005. Κατά τα τελευταία έτη του σχεδίου, η εταιρεία είχε προβλέψει αύξηση του χρέους για την ανανέωση ενός ή δύο πλοίων αποκλειστικής ιδιοκτησίας της.

(61)

Οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν επίσης μελέτη ευαισθησίας των αναμενόμενων αποτελεσμάτων σε σχέση με τις υποθέσεις εργασίας όσον αφορά την κίνηση στις διάφορες γραμμές θαλάσσιων μεταφορών. Σε αυτή τη βάση, από τις διάφορες προσομοιώσεις προκύπτει ότι η SNCM θα επανερχόταν σε τροχιά αποδοτικότητας στις υποθέσεις που ελήφθησαν υπόψη.

(62)

Η μέθοδος που επέλεξαν οι γαλλικές αρχές (61) για να καθορίσουν το ποσό της νέας κεφαλαιοποίησης συνίσταται στον υπολογισμό της ανάγκης χρηματοδότησης με βάση τη μέση αναλογία ιδίων κεφαλαίων προς χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που διαπιστώθηκε το 2000 σε πέντε ευρωπαϊκές εταιρείες θαλάσσιων μεταφορών. Παρά τα διαφορετικά μεγέθη των ισολογισμών αυτών των επιχειρήσεων, η μέση κράτηση από τις γαλλικές αρχές ανέρχεται στο 79 %. Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι από τις δημοσιονομικές προβολές στην περίοδο από το 2002 έως το 2007 προκύπτουν μέση αναλογία ιδίων κεφαλαίων προς οφειλές 77 % και ίδια κεφάλαια 169 εκατ. EUR το 2007. Αυτό το επίπεδο ιδίων κεφαλαίων θα έπρεπε να ληφθεί με τη νέα κεφαλαιοποίηση των 76 εκατ. EUR και με την επιτυχία των ενεργειών που προβλέπει το σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(63)

Η νέα κεφαλαιοποίηση και το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2002 δεν απέφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και, από το 2004, η οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση της SNCM επιδεινώθηκε σοβαρά. Η επιδείνωση αυτή οφείλεται τόσο σε εσωτερικούς (κοινωνικές συγκρούσεις, ανεπαρκής και καθυστερημένη επίτευξη των στόχων παραγωγικότητας, απώλεια μεριδίων αγοράς) όσο και εξωγενείς παράγοντες της SNCM (μείωση της ελκυστικότητας της Κορσικής ως τόπου προορισμού, απώλεια μεριδίων αγοράς προς όφελος της CFF, διαχειριστικά σφάλματα εκ μέρους του κράτους (62)) καθώς και η αύξηση του κόστους των καυσίμων.

(64)

Έτσι, το τρέχον αποτέλεσμα της SNCM διαμορφώθηκε σε – 32,6 εκατ. EUR το 2004 και σε – 25,8 εκατ. EUR το 2005. Το καθαρό αποτέλεσμα ήταν – 29,7 εκατ. EUR το 2004 και – 28,8 εκατ. EUR το 2005.

(65)

Η υποβάθμιση της οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης της SNCM οδήγησε τις γαλλικές αρχές στο να εκχωρήσουν στοιχεία ενεργητικού πέρα από αυτά που είχαν αρχικά προβλεφθεί στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2002 και απαιτήθηκαν με την απόφαση του 2003 καθώς και στο να κινήσουν διαδικασία αναζήτησης ιδιωτικών εταίρων.

Πίνακας 2

Κατάλογος εκποιηθέντων στοιχείων ενεργητικού της SNCM από το 2002  (63)

(66)

Μετά από διαδικασία ανοικτής, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις επιλογής (65), επιτεύχθηκε τελικά συμφωνία, στις 13 Οκτωβρίου 2005, μεταξύ του κράτους, της BCP και της VT σε ένα εξαιρετικά δυσμενές κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο. Η VT είναι ο βιομηχανικός φορέας της SNCM (συμμετοχή κατά 28 %) ενώ η BCP είναι ο μέτοχος αναφοράς με συμμετοχή 38 %. Το κράτος δεσμεύθηκε, κυρίως έναντι των μισθωτών, να παραμείνει μέτοχος της εταιρείας κατά το 25 % (66). Η BCP και η VT εκπόνησαν επιχειρηματικό σχέδιο για την SNCM το οποίο κοινοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 7 Απριλίου 2006.

(67)

Το πρωτόκολλο συμφωνίας, βάσει του οποίου το 75 % του κεφαλαίου της SNCM παραχωρήθηκε σε ιδιώτες, υπεγράφη στις 16 Μαΐου 2006 μεταξύ των μερών (BCP, VT και CGMF).

(68)

Το τμήμα ΙΙ του πρωτοκόλλου συμφωνίας περιέχει δέσμευση της CGMF να εγκρίνει, να εγγράψει και να αποδεσμεύσει εξ ολοκλήρου αύξηση κεφαλαίου της SNCM, συνολικού ποσού 142,5 εκατ. EUR.

(69)

Μετά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου προβλέπεται μείωση του εταιρικού κεφαλαίου της SNCM με ακύρωση μετοχών, ώστε να βρεθεί στο ελάχιστο επιτρεπόμενο για μια μη εισηγμένη ανώνυμη εταιρεία.

(70)

Εκτός από την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, η CGMF δεσμεύθηκε να διαθέσει στην SNCM, υπό μορφή προκαταβολής σε λογαριασμό όψεως, το ποσό των 38,5 εκατ. EUR. Η εν λόγω προκαταβολή σε λογαριασμό όψεως, η οποία θα κατατεθεί από την SNCM σε μεσεγγυούχο (την τράπεζα CIC), προορίζεται για χρηματοδότηση του μέρους του επονομαζόμενου κόστους «γενναιοδωρίας», το οποίο θα καταβληθεί επιπλέον των οφειλομένων ποσών σύμφωνα με τις νομικές και συμβατικές διατάξεις, εάν οι αγοραστές προβούν σε μείωση του προσωπικού (67). Η καταβολή των πρόσθετων αποζημιώσεων εκτός από τις εισπραττόμενες αποζημιώσεις κατ’ εφαρμογή των νομικών και συμβατικών διατάξεων γίνεται σε ατομική και ονομαστική βάση και αντιστοιχεί σε μισθωτούς οι οποίοι έχουν φύγει από την επιχείρηση και των οποίων η σύμβαση εργασίας έχει λυθεί.

(71)

Μετά από αυτές τις πράξεις, το τμήμα ΙΙΙ του πρωτοκόλλου συμφωνίας προβλέπει την εκχώρηση των μετοχών της CGMF στους ιδιώτες αγοραστές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 75 % των μετοχών που αποτελούν το εταιρικό κεφάλαιο της επιχείρησης, και του […] που προορίζεται για τη χρηματοδότηση του σκέλους του σχεδίου κοινωνικών μέτρων της επιχείρησης πέρα από τις συμβατικές και νομικές υποχρεώσεις της.

(72)

Το τμήμα ΙΙΙ του πρωτοκόλλου συμφωνίας προβλέπει επίσης την κοινή και ταυτόχρονη εγγραφή από τους αγοραστές και την CGMF νέων μετοχών για συνολικό ποσό 35 εκατ. EUR και κατάθεση σε λογαριασμό όψεως ποσού 8,75 εκατ. EUR από την BCP/VT, που τίθεται στη διάθεση της SNCM για την κάλυψη ταμειακών αναγκών της. Η παράγραφος ΙΙΙ.2.7 του πρωτοκόλλου συμφωνίας προβλέπει ότι η αξία των μετοχών της CGMF είναι ίση, ανά πάσα στιγμή, με την αρχική ονομαστική αξία τους προσαυξημένη κατά το […]% της αποδεσμευθείσας ονομαστικής της αξίας, πολλαπλασιασμένης επί J/365, όπου J είναι ο αριθμός ημερών από την ημέρα της υλοποίησης, αφού αφαιρεθούν όλα τα εισπραχθέντα ποσά (όπως τα μερίσματα). Οι διατάξεις αυτές δεν εφαρμόζονται σε περίπτωση διαδικασίας εξυγίανσης ή εκκαθάρισης της εταιρείας με δικαστική απόφαση.

(73)

Το πρωτόκολλο συμφωνίας (τμήμα ΙΙΙ.5) περιέχει ρήτρα υπαναχώρησης ως προς τη μεταβίβαση της SNCM, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί ταυτόχρονα από τους αγοραστές, εάν συμβεί μία από τις ακόλουθες υποθέσεις, εφόσον αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί υπό αμφισβήτηση η αξιοπιστία του επιχειρηματικού τους σχεδίου και η αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας:

(74)

Το τμήμα VII του πρωτοκόλλου συμφωνίας προβλέπει ότι η CGMF αναλαμβάνει μέρος των κοινωνικών υποχρεώσεων της SNCM για δαπάνες ταμείων αλληλοβοήθειας των συνταξιούχων της για ποσό που εκτιμάται σε 15,5 εκατ. EUR από την ημέρα μεταβίβασης της ιδιοκτησίας της επιχείρησης.

(75)

Οι μέθοδοι εταιρικής διακυβέρνησης της επιχείρησης ορίζονται στο τμήμα IV του πρωτοκόλλου συμφωνίας. Προβλέπεται τροποποίηση του τρόπου διαχείρισης της SNCM, η οποία θα μετατραπεί σε ανώνυμη εταιρεία με διευθυντικά και εποπτικά όργανα. Το εποπτικό συμβούλιο θα αποτελείται αρχικά από 10 και στη συνέχεια από 14 μέλη. Χρέη προεδρίας θα ασκεί προσωρινά εκπρόσωπος του κράτους. Εάν η ΑΔΥ ανατεθεί στην SNCM, ο πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου θα αντικατασταθεί από αντιπρόσωπο της BCP. Αποστολή του διοικητικού συμβουλίου είναι η διασφάλιση της επιχειρησιακής διαχείρισης της SNCM.

(76)

Στις 26 Μαΐου 2006, η γαλλική κυβέρνηση ενέκρινε τη μεταβίβαση της SNCM καθώς και τα προαναφερθέντα μέτρα.

(77)

Με βάση τα ανωτέρω, το πρωτόκολλο συμφωνίας περιέχει τρεις τύπους κρατικών μέτρων που δικαιολογούν τη διενέργεια έρευνας σε σχέση με το κοινοτικό καθεστώς των κρατικών ενισχύσεων:

(78)

Η παρούσα τελική απόφαση αφορά τα μέτρα που έθεσε σε εφαρμογή η Γαλλία υπέρ της SNCM από τις 18 Φεβρουαρίου 2002 και μετά, και συγκεκριμένα:

(79)

Η παρούσα απόφαση δεν αφορά την εξέταση των οικονομικών αποζημιώσεων που εισέπραξε ή θα εισπράξει η SNCM για υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας την περίοδο 2007-2013, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο χωριστής διαδικασίας.

(80)

Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας της 19ης Αυγούστου 2002, η Επιτροπή, αν και αναγνώρισε τη δυσχερή θέση στην οποία βρισκόταν η SNCM, εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο του κοινοποιηθέντος μέτρου με τα κριτήρια που παρατίθενται στο σημείο 3.2.2 των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 που ίσχυαν εκείνη την εποχή.

(81)

Η Επιτροπή διατύπωσε ορισμένες αμφιβολίες σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, δεδομένης της έλλειψης ανάλυσης των αιτίων για τις ζημίες της επιχείρησης. Ειδικότερα, η Επιτροπή έθεσε ερωτήματα όσον αφορά τη σχέση ανάμεσα στις ζημίες και τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, την επίπτωση που είχε στους ισολογισμούς της SNCM η πολιτική αγοράς πλοίων και τα προβλεπόμενα μέτρα για την αύξηση της παραγωγικότητας της επιχείρησης.

(82)

Επίσης, η Επιτροπή επισήμανε ορισμένες ελλείψεις του σχεδίου αναδιάρθρωσης, ιδίως την έλλειψη συγκεκριμένων μέτρων για τη μείωση του ποσού της ενδιάμεσης κατανάλωσης και την απουσία αναφοράς στη μελλοντική τιμολογιακή πολιτική της SNCM.

(83)

Η Επιτροπή διερωτήθηκε επίσης σχετικά με την καταλληλότητα της μεθόδου υπολογισμού που επέλεξαν οι κρατικές αρχές για να καθορίσουν το ποσό της νέας κεφαλαιοποίησης και με ορισμένες υποθέσεις που ελήφθησαν υπόψη για τον καθορισμό των χρηματοοικονομικών προσομοιώσεων.

(84)

Με την απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2006, η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει το πεδίο της επίσημης διαδικασίας έρευνας του 2002 για να περιληφθούν τα μέτρα που είχαν προβλεφθεί στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της SNCM.

(85)

Καταρχάς, όσον αφορά την πρόσκληση των γαλλικών αρχών της 7ης Απριλίου 2006 (βλέπε σημείο 17 της παρούσας απόφασης) να εξετάσει μέρος του ποσού της εισφοράς κεφαλαίου του 2002 με βάση τη νομολογία στην υπόθεση Altmark, η Επιτροπή εξέφρασε, ως προς αυτό, αμφιβολίες όσον αφορά την τήρηση των όρων (ιδίως του δεύτερου και του τέταρτου) τους οποίους έθεσε ο κοινοτικός δικαστής στην εν λόγω απόφαση (68).

(86)

Στην περίπτωση που το ποσό αυτό θα χαρακτηριζόταν ενίσχυση συμβατή βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή ενέκρινε, στην απόφασή της του 2006, ότι το νέο ποσό της ενίσχυσης που έπρεπε να υπολογιστεί με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης θα ανερχόταν σε 15,81 εκατ. EUR. Εφόσον το ποσό της ενίσχυσης στην αναδιάρθρωση θα ήταν σημαντικά χαμηλότερο από αυτό που κοινοποιήθηκε το 2002 και εγκρίθηκε το 2003, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη σκοπιμότητα διατήρησης του συνόλου των αντισταθμιστικών μέτρων που επιβλήθηκαν στην SNCM με την απόφαση του 2003.

(87)

Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες ως προς την τήρηση των όρων που επιβλήθηκαν με την απόφαση του 2003, δηλαδή με την αρχή του «πρώτου στις τιμές» και του αριθμού των δρομολογίων με επιστροφή στην Κορσική.

(88)

Όσον αφορά την αρνητική τιμή πώλησης της SNCM, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν η νέα κεφαλαιοποίηση από το κράτος πριν από την εκχώρηση της SNCM είναι σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε καθεστώς οικονομίας της αγοράς. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για την εγκυρότητα του υπολογισμού του κόστους εκκαθάρισης το οποίο θα όφειλε να καταβάλει το κράτος ως μέτοχος σε περίπτωση εκκαθάρισης της SNCM.

(89)

Η Επιτροπή αμφισβήτησε το γεγονός ότι τα οικονομικά μέτρα μπορούν να αιτιολογηθούν βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

(90)

Εξάλλου, εξέφρασε τις αμφιβολίες της και για τη δεύτερη νέα κεφαλαιοποίηση κατά 8,75 εκατ. EUR όσον αφορά την τήρηση των αρχών της χρονικής σύμπτωσης ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια επένδυση και την ταυτότητα των όρων εγγραφής κατά την έννοια της νομολογίας.

(91)

Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν τα πρόσθετα κοινωνικά μέτρα της βοήθειας των 38,5 εκατ. EUR στο προσωπικό μπορούν να αποτελέσουν έμμεσο πλεονέκτημα υπέρ της επιχείρησης. Επισήμανε επίσης τον κίνδυνο ο συνυπολογισμός των συμπληρωματικών αποζημιώσεων απόλυσης να μην είναι συμβατός με τους κινδύνους που αναλαμβάνει ένας συνετός επενδυτής.

(92)

Στην επιστολή τους της 7ης Απριλίου 2006, και στο πλαίσιο των παρατηρήσεων που υπέβαλαν μετά την απόφαση του 2006, οι γαλλικές αρχές καλούν την Επιτροπή να διαπιστώσει ότι, λόγω του χαρακτήρα της ως «αποζημίωσης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας» την περίοδο 1991-2001, μέρος της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου του 2002, ύψους 53,48 εκατ. EUR, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση με βάση τη νομολογία Altmark, διότι θεωρούν ότι οι τέσσερις όροι που καθόρισε η εν λόγω απόφαση πληρούνται στην προκειμένη περίπτωση.

(93)

Ειδικότερα, όσον αφορά τον δεύτερο όρο της απόφασης Altmark, οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ότι, με βάση την απόφαση Altmark, μόνο οι παράμετροι του υπολογισμού πρέπει να καθορίζονται εκ των προτέρων με αντικειμενικό και διαφανή τρόπο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, διευκρινίζουν ότι το ποσό των 53,48 εκατ. EUR καταβλήθηκε τον Νοέμβριο του 2003 βάσει παραμέτρων υπολογισμού που καθορίστηκαν πριν από την εξεταζόμενη περίοδο (1991-2001) (69).

(94)

Συνεπώς, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, το γεγονός ότι η εκ των υστέρων καταβολή του επανεκτιμηθέντος ποσού λόγω ελλιπούς αποζημίωσης δεν θέτει υπό αμφισβήτηση το συμπέρασμά τους ότι οι παράμετροι υπολογισμού βάσει των οποίων υπολογίστηκε η αποζημίωση των 53,48 εκατ. EUR είχαν καθοριστεί σαφώς με αντικειμενικό και διαφανή τρόπο πριν από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

(95)

Όσον αφορά την τέταρτο όρο της απόφασης Altmark, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι αυτός αφορά τα χαρακτηριστικά μιας επιχείρησης στην οποία έχει ανατεθεί αποστολή δημόσιας υπηρεσίας που να ανταποκρίνεται στο χαρακτηρισμό ενός ορθού μέσου διαχειριστή, αλλά δεν περιέχει καμία απολύτως αναφορά σε οιαδήποτε απαίτηση ελάχιστης ή μέσης αποδοτικότητας της εν λόγω επιχείρησης.

(96)

Ως προς αυτό, οι γαλλικές αρχές πιστεύουν ότι η SNCM μπορεί να ευνοηθεί από την «εικασία της ορθής διαχείρισης» για την περίοδο 1991 έως 2001 και ότι δεν θα έπρεπε να επιβαρυνθεί με την παραμικρή «εικασία της κακής διαχείρισης» εξαιτίας μόνο του γεγονότος της οικονομικής ζημίας που υπέστη κατά την περίοδο 1991-2001. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, οι ζημίες της SNCM δεν θα μπορούσαν να καταλογιστούν σε κακή διαχείριση, αλλά στους αυστηρούς όρους των συμβάσεων που υπεγράφησαν το 1991 και ο 1996 καθώς και στην αιφνίδια ανατροπή των όρων μιας ιστορικής αγοράς αυτής της εταιρείας που οφείλεται στη μετάβαση από ένα καθεστώς μονοπωλίου σε συνθήκες ισχυρού ανταγωνισμού. Η SNCM έπρεπε, λοιπόν, να θεωρηθεί ως εταιρεία με συνήθη σωστή διαχείριση.

(97)

Η Γαλλία επισημαίνει ότι ο δημόσιος φορέας ήταν η μόνη επιχείρηση που θα μπορούσε να διασφαλίσει την εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων σε όρους τακτικής διεξαγωγής σε ετήσια βάση και συχνότητας της παροχής της υπηρεσίας και αυτό παρά την εμφάνιση το 1996 ενός ιδιώτη επιχειρηματία ο οποίος εκμεταλλευόταν μόνο ορισμένες γραμμές και αποκλειστικά κατά την περίοδο αιχμής. Εξάλλου, δεν υφίστατο με τη στενή έννοια του όρου επιχείρηση τα έξοδα της οποίας θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση αναφοράς για να καθοριστεί αν το επίπεδο της αποζημίωσης που χορηγήθηκε στην SNCM υπερέβαινε ή όχι τα έξοδα με τα οποία επιβαρυνόταν αναγκαστικά λόγω της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Θα ήταν συνεπώς παρακινδυνευμένο, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, να γίνει σύγκριση ανάμεσα στη διάρθρωση των εξόδων της SNCM και των εξόδων των άλλων εταιρειών θαλάσσιων μεταφορών, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της δραστηριότητας αυτής της εταιρείας και της αγοράς στην οποία δραστηριοποιείται.

(98)

Αν και είναι πρακτικά αδύνατο να βρεθεί μια επιχείρηση που θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την εν λόγω περίοδο, η Γαλλία θεωρεί ότι είναι αναγκασμένη να παράσχει, στο πλαίσιο των ανταλλαγών με την Επιτροπή το 2005 και το 2006, αντικειμενικά και αιτιολογήσιμα στοιχεία που επιτρέπουν να αποδοθεί στην SNCM ο χαρακτηρισμός μιας «μέσης επιχείρησης με σωστή διαχείριση και επαρκή εξοπλισμό» και να διαπιστωθεί ότι ικανοποιείται το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark (70).

(99)

Επιπλέον, η Γαλλία θεωρεί ότι μια σύγκριση που βασίζεται στα διαθέσιμα στοιχεία που αφορούν τη διάρθρωση των δαπανών της CFF και αυτών της SNCM δεν είναι σε καμία περίπτωση αντίθετη με την εικασία της ορθής διαχείρισης της SNCM, κυρίως διότι με κανένα τρόπο τα στοιχεία αυτά δεν επιτρέπουν να ληφθεί υπόψη ένα μη αμελητέο μέρος των δαπανών δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας η οποία αφορά τη μεταφορά εμπορευμάτων.

(100)

Εξάλλου, η Γαλλία ισχυρίζεται ότι, σε μια περίπτωση όπως η παρούσα, επιτρέπεται να θεωρηθεί ότι η νομολογία στην οποία βασίστηκε η απόφαση Altmark (ιδίως η απόφαση Ferring) πρέπει να θεωρηθεί ως επαλήθευση μόνο της μη ύπαρξης υπεραποζημίωσης. Σχετικά, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι χορηγηθείσες επιδοτήσεις δεν υπερέβησαν τις δαπάνες με τις οποίες πράγματι επιβαρύνθηκε η SNCM λόγω της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας που της ανατέθηκε, όπως αναφέρει η Επιτροπή στην απόφασή της 30ής Οκτωβρίου 2001 (71).

(101)

Τέλος, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν πως το γεγονός ότι η νομολογία Altmark εφαρμόζεται στη σύμβαση ΑΔΥ του 2002-2006 θα έπρεπε να άρει τις αμφιβολίες σχετικά με το εφαρμοστέο αυτής της νομολογίας στις αποζημιώσεις του κόστους παροχής δημόσιας υπηρεσίας για την περίοδο από το 1991 έως το 2001. Πράγματι, κατά τις γαλλικές αρχές, οι αποζημιώσεις που χορηγήθηκαν από το 1991 έως το 2001 και από το 2002 έως το 2006 ήταν της ίδιας φύσης, εφόσον οι παράμετροι του καθορισμού τους, δηλαδή οι επαχθείς όροι παροχής της δημόσιας υπηρεσίας, το γεγονός ότι μία μόνο επιχείρηση θα μπορούσε να τους ικανοποιήσει και το σύστημα συνυπολογισμού των λειτουργικών δαπανών είναι ταυτόσημες.

(102)

Εν κατακλείδι, η Γαλλία υποστηρίζει ότι η ύπαρξη υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, σε συνδυασμό με την απουσία υπεραντιστάθμισης την περίοδο 1991-2001, επιβεβαιώνει ότι πληρούνται οι τέσσερις όροι της νομολογίας Altmark.

(103)

Εάν η Επιτροπή συμπεράνει ότι η εξεταζόμενη παρέμβαση συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι αυτό το αυτόνομο και ανεξάρτητο μέτρο του σχεδίου αναδιάρθρωσης του 2002 είναι συμβατό με το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, εφόσον το Πρωτοδικείο δεν αμφισβήτησε στην απόφαση του 2005 αυτή τη βάση συμβατότητας.

(104)

Οι γαλλικές αρχές εμμένουν στο γεγονός ότι, στην παρούσα περίπτωση, το εν λόγω ποσό είναι μέτρο που δεν θα έπρεπε να εκτιμηθεί με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης του 1999 ή του 2004 και, κυρίως, δεν θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση των όρων που επιβλήθηκαν στο σχέδιο του 2002. Πράγματι, σύμφωνα με την άποψη των γαλλικών αρχών, οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης του 2004 (σημείο 6) δεν θα δικαιολογούσαν να χαρακτηριστεί το ποσό των 53,47 εκατ. EUR ενίσχυση αναδιάρθρωσης.

(105)

Ως προς αυτό, η Γαλλία ισχυρίζεται ότι το ποσό των 53,48 εκατ. EUR που καλύπτει τις αντισταθμίσεις του κόστους παροχής δημόσιας υπηρεσίας την περίοδο 1991 έως 2001 δεν είναι μέτρο που χορηγήθηκε κατά την αναδιάρθρωση, είτε με βάση το σχέδιο αναδιάρθρωσης που κοινοποιήθηκε το 2002 είτε με βάση την επίκαιρη έκδοσή του, αλλά μέτρο που ελήφθη πριν από τα σχέδια αναδιάρθρωσης. Ακόμη, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι ένα μέτρο το οποίο αποσκοπεί στην αντιστάθμιση του κόστους που βαρύνει επιχειρήσεις λόγω υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν έχει χαρακτήρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, όπως αυτή ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές.

(106)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, ακόμη και αν το ποσό αυτό κοινοποιήθηκε ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης στο πλαίσιο μιας γενικής χρηματοδότησης, η Επιτροπή δεν δεσμεύεται από τους χαρακτηρισμούς που υιοθετούν τα κράτη μέλη, αλλά αντίθετα οφείλει να αποφασίζει εκ νέου, κατά περίπτωση, ότι ένα μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση ή, αντίστροφα, ότι συνιστά κρατική ενίσχυση, έστω και αν το οικείο κράτος μέλος το έχει παρουσιάσει ως διαφορετικό.

(107)

Με βάση τα ανωτέρω, η Γαλλία θεωρεί ότι, εάν το ποσό των 53,48 εκατ. EUR κριθεί ότι δεν περιέχει στοιχεία ενίσχυσης ή αν χαρακτηριστεί ενίσχυση συμβατή με το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, το ποσό της ενίσχυσης που πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης βάσει της κοινοποίησης του 2002 δεν θα ανερχόταν πλέον σε 76 εκατ. EUR αλλά σε 15,81 εκατ. EUR.

(108)

Η Γαλλία υπενθυμίζει, εξαρχής, ότι η σοβαρότητα των κοινωνικών κινημάτων της περιόδου 2004-2005 και η υποβάθμιση της οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης της SNCM οδήγησαν το κράτος μέτοχο να κινήσει τον Ιανουάριο του 2005 διαδικασία επιλογής ιδιωτών επενδυτών και να θέσει σε εφαρμογή επείγοντα μέτρα [ιδίως την πώληση του Asco και της συμμετοχής της στη Sud Cargos (72)].

(109)

Κατ’ εφαρμογή της κοινοτικής νομολογίας στο εξεταζόμενο θέμα, οι γαλλικές αρχές καλούν την Επιτροπή να θεωρήσει ότι η αρνητική τιμή πώλησης της SNCM των 158 εκατ. EUR δεν περιέχει κανένα μέτρο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, αφού το γαλλικό κράτος ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία της αγοράς.

(110)

Ως προεισαγωγική παρατήρηση, η Γαλλία δηλώνει ότι η τελική τιμή των 158 εκατ. EUR, η οποία είναι κατώτερη από την αρνητική τιμή που ζητούσαν αρχικά οι αγοραστές μετά τον έλεγχο που διενήργησαν στην SNCM, είναι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης για τη μεταβίβαση του ελέγχου η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ανοικτού, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαγωνισμού και, ως και τούτου, είναι μια αγοραία τιμή.

(111)

Η Γαλλία θεωρεί ότι, εφόσον η αναζήτηση ενός ιδιώτη εταίρου για την SNCM πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο μιας διαδικασίας ανοικτού, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαγωνισμού, κατά το πέρας της οποίας επελέγη η πλέον συμφέρουσα προσφορά, η τιμή πώλησης είναι μια αγοραία τιμή.

(112)

Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η πώληση στην αρνητική τιμή των 158 εκατ. EUR πραγματοποιήθηκε με τους ευνοϊκότερους δυνατούς όρους για το κράτος, σύμφωνα με την κοινοτική νομολογία και την πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής και δεν περιέχει κανένα στοιχείο ενίσχυσης. Πράγματι, η Γαλλία θεωρεί ότι η εν λόγω αρνητική τιμή είναι κατώτερη από το κόστος εκκαθάρισης με το οποίο θα επιβαρύνονταν το κράτος σε περίπτωση εκκαθάρισης της επιχείρησης.

(113)

Το συμπέρασμα αυτό θα ήταν επιβεβλημένο τόσο με βάση την προσέγγιση που προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [στη συνέχεια νομολογία Gröditzer (73)] όσο και με την προσέγγιση που βασίζεται στην ανάλυση του πραγματικού κόστους εκκαθάρισης της SNCM [απόφαση ΑΒΧ (74)].

(114)

Όσον αφορά την πρώτη μέθοδο που βασίζεται στη νομολογία Gröditzer, η Γαλλία υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή επιβεβαιώνει την εκτίμηση της απόφασης της Επιτροπής της 8ης Ιουλίου 1999 σύμφωνα με την οποία «μόνο η τιμή εκκαθάρισης […] των στοιχείων ενεργητικού, πρέπει να ληφθεί υπόψη ως κόστος εκκαθάρισης» (75).

(115)

Ως προς αυτό, οι εκθέσεις της SNCM (76) και Oddo-Hastings (77) υπολογίζουν την τιμή εκκαθάρισης των στοιχείων ενεργητικού σε τουλάχιστον […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005 (78).

(116)

Κατά συνέπεια, εφόσον το κράτος ως μέτοχος μιας εταιρείας είναι υπεύθυνο μόνο για τα χρέη της μέχρι την τιμή εκκαθάρισης των περιουσιακών στοιχείων της [νομολογία «Hytasa» (79)], η Γαλλία ισχυρίζεται ότι η τιμή εκκαθάρισης των στοιχείων ενεργητικού της εταιρείας που εκτιμάται τουλάχιστον σε […] εκατ. EUR είναι σαφώς ανώτερη από την αρνητική τιμή πώλησης των 158 εκατ. EUR.

(117)

Ως προς τη δεύτερη μέθοδο, η Γαλλία αναφέρει ότι αυτή απορρέει από την απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε το Βέλγιο υπέρ της ABX Logistics, στην οποία η Επιτροπή εξέτασε μια αρνητική τιμή πώλησης η οποία παρουσιάζει, όπως και στην παρούσα περίπτωση, το χαρακτήρα μιας αγοραίας τιμής, σε σύγκριση με το κόστος το οποίο θα βάρυνε πραγματικά το κράτος ως μέτοχο στο πλαίσιο μιας φιλικής ή δικαστικής εκκαθάρισης, όπως αυτό εκτιμήθηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Κατά τη Γαλλία, η Επιτροπή αναγνωρίζει ιδίως σε αυτή την απόφαση την εγκυρότητα ορισμένων εξόδων που θα μπορούσαν να προκύψουν από μια αγωγή εκ μέρους των πιστωτών για κάλυψη του παθητικού ή από την εκποίηση στους άλλους κλάδους δραστηριότητας του ομίλου ο οποίος πραγματοποιεί την εκκαθάριση της θυγατρικής του.

(118)

Με βάση τις προαναφερθείσες εκθέσεις της CGMF και της Oddo-Hastings, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι το σύνολο των πραγματικών εξόδων με τα οποία θα ήταν αναγκασμένη να επιβαρυνθεί ως μέτοχος η Γαλλική Δημοκρατία θα ανέρχονταν από […] έως […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005.

(119)

Η μέθοδος αυτή λαμβάνει ιδίως υπόψη τον κίνδυνο καταδίκης του γαλλικού κράτους να «καλύψει το παθητικό», σε περίπτωση που κρινόταν από δικαστήριο ως εκ των πραγμάτων διαχειριστής της SNCM. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο κίνδυνος να ασκηθεί αγωγή για κάλυψη του παθητικού δεν μπορεί να αποκλειστεί, ιδίως με βάση προηγούμενη απόφαση του Cour de Cassation (Ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου) της Γαλλίας (80). Έτσι, σε πολλές επιστολές προς την Επιτροπή, οι γαλλικές αρχές υποστήριξαν ότι μια καταδίκη του κράτους από ένα εθνικό δικαστήριο για κάλυψη του παθητικού της επιχείρησης την οποία διαχειρίζεται ήταν κάτι περισσότερο από πιθανή υπόθεση και ότι αυτό θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό του πραγματικού κόστους μιας ενδεχόμενης εκκαθάρισης της SNCM.

(120)

Στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, η υπολειμματική αξία του ενεργητικού της SNCM ([…] εκατ. EUR) ήταν, μετά την εξυπηρέτηση προνομιακών απαιτήσεων, […] εκατ. EUR. Τα άλλα στοιχεία του κόστους που λαμβάνονται υπόψη σε περίπτωση αγωγής κατά του κράτους για να καλύψει το παθητικό περιλαμβάνουν ιδίως τα έξοδα λύσης των βασικών συμβάσεων εκμετάλλευσης, τα έξοδα που συνδέονται με την ακύρωση της χρηματοδοτικής μίσθωσης των πλοίων και την εξυπηρέτηση των απαιτήσεων μειωμένης προτεραιότητας· αυτό θα οδηγούσε σε ανεπάρκεια των στοιχείων ενεργητικού ύψους […] εκατ. EUR. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι το κράτος θα καταδικαζόταν να επιβαρυνθεί με το […] έως [….]% αυτού του ποσού.

(121)

Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, λόγω της σχέσης εξάρτησης με την SNCM και σύμφωνα με μια άλλη γαλλική νομολογία (81), η εκκαθάριση της επιχείρησης θα οδηγούσε ενδεχομένως τον δικαστή να διατάξει την καταβολή αποζημιώσεων και τόκων στους μισθωτούς. Με βάση αυτή τη νομολογία, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι κατά πάσα πιθανότητα ένας δικαστής θα καθόριζε το ποσό των πρόσθετων αποζημιώσεων με βάση τις αποζημιώσεις που θα καταβάλλονταν στο πλαίσιο ενός κοινωνικού σχεδίου που υποβάλλεται πριν από την εκκαθάριση.

(122)

Με την εφαρμογή της νομολογίας Aspocomp στην παρούσα περίπτωση, η Γαλλία θεωρεί ότι το κράτος θα αναγκαζόταν να καταβάλει συμπληρωματικές αποζημιώσεις απόλυσης συνολικού ύψους από […] έως […] εκατ. EUR, γεγονός που θα είχε ως τελικό αποτέλεσμα το συνολικό κόστος εκκαθάρισης με το οποίο θα επιβαρυνόταν το κράτος να ανέλθει από […] έως […] εκατ. EUR.

(123)

Σύμφωνα με αυτή τη διαδικασία, από την ανάλυση των πραγματικών δαπανών με τις οποίες θα επιβαρυνόταν το κράτος μέτοχος συνάγεται ότι το κόστος για το κράτος από την πώληση της SNCM σε αρνητική τιμή 158 εκατ. EUR είναι κατώτερο από το πραγματικό κόστος με το οποίο θα επιβαρυνόταν σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης της επιχείρησης.

(124)

Εν κατακλείδι, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι το ποσό αυτό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί κρατική ενίσχυση.

(125)

Η Γαλλία θεωρεί ότι, μέσω αυτής της απόκτησης συμμετοχής, ενήργησε ως συνετός επενδυτής διότι, αφενός, παρενέβη ταυτόχρονα και μειοψηφικά μαζί με την BCP και την VT και, αφετέρου, η συμμετοχή αυτή αποδίδει σε πάγιο κεφάλαιο […]% ετησίως, γεγονός που απαλλάσσει το κράτος από τον κίνδυνο εκτέλεσης του επιχειρηματικού σχεδίου. Πράγματι, η Γαλλία υποστηρίζει ότι αυτό το ποσοστό αποδοτικότητας είναι πολύ ικανοποιητικό για ένα ιδιώτη επενδυτή (82). Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι καμία αμοιβή δεν θα οφειλόταν σε περίπτωση εξυγίανσης ή εκκαθάρισης της SNCM με δικαστική απόφαση ή εφαρμογής της ρήτρας υπαναχώρησης εκ μέρους των αγοραστών.

(126)

Επικαλούμενη το σκεπτικό των αποφάσεων της Επιτροπής, η Γαλλία θεωρεί, ιδίως στην υπόθεση SFP - Société française de production (83), ότι η χρηματοδότηση αυτή συνιστά ενίσχυση σε πρόσωπα και όχι προς όφελος της επιχείρησης. Συνεπώς, η εφαρμογή με δημόσια κεφάλαια συμπληρωματικών μέτρων κοινωνικού χαρακτήρα υπέρ των απολυμένων, χωρίς τα μέτρα αυτά να απαλλάσσουν τον εργοδότη από τις τυπικές του υποχρεώσεις, εντάσσονται στην κοινωνική πολιτική των κρατών μελών και δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.

(127)

Εάν η Επιτροπή όφειλε, ωστόσο, να χαρακτηρίσει κρατική ενίσχυση το σύνολο ή μέρος των νέων μέτρων, η Γαλλία εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι τα νέα μέτρα, τα οποία εξασφαλίζουν την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της SNCM, θα επέτρεπαν να διατηρηθεί ο ανταγωνισμός στις εξεταζόμενες αγορές, και ιδίως στην αγορά των θαλάσσιων μεταφορών με την Κορσική. Το στοιχείο αυτό, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, είναι μία από τις αρχές των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση μιας προβληματικής επιχείρησης, όπως ανέφεραν η Επιτροπή στην παρούσα υπόθεση (παράγραφος 283 της ακυρωθείσας απόφασής της) και από Πρωτοδικείο στην απόφασή του της 15ης Ιουνίου 2005. Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο υπενθύμισε ότι η Επιτροπή μπορούσε να κρίνει, ασκώντας την ευρεία διακριτική της ευχέρεια εκτίμησης, ότι η παρουσία μιας επιχείρησης ήταν απαραίτητη για να προληφθεί η δημιουργία μιας κατάστασης έντονης ολιγοπωλιακής διάρθρωσης των εν λόγω αγορών.

(128)

Όσον αφορά τον καθορισμό των ενδεχόμενων αντισταθμιστικών μέτρων που πρέπει να επιβληθούν στην SNCM, η Γαλλία προτείνει η Επιτροπή να λάβει υπόψη τη διάρθρωση της αγοράς. Έτσι, μία μείωση του δυναμικού της SNCM θα ενίσχυε τη δεσπόζουσα θέση που κατέχει πλέον η CFF στην αγορά των θαλάσσιων μεταφορών με την Κορσική (84).

(129)

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης είναι σύμφωνο με τα κριτήρια συμβατότητας που όρισε η Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές του 1999 και του 2004. Το σύνολο των μέτρων που έχουν αναφερθεί στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της SNCM επιτρέπουν επίσης να αποκατασταθεί από τα τέλη του 2009 η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της SNCM και θα περιοριστούν στο ελάχιστο απαραίτητο για την επιστροφή στη βιωσιμότητα.

(130)

Οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν, αφενός, ότι όλοι οι όροι που επέβαλε η απόφαση του 2003 εφαρμόστηκαν και τηρήθηκαν κατά την περίοδο 2003-2006. Αφετέρου, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι πλέον απαραίτητα για την πρόληψη στρέβλωσης του ανταγωνισμού και η διατήρησή τους θα ήταν αντίθετη με την αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου του περιορισμού του ποσού των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, το οποίο έχει μειωθεί σε 15,81 εκατ. EUR. Συγκεκριμένα, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι πρέπει να αρθούν οι όροι που εξακολουθούν ενδεχομένως να εφαρμόζονται, δηλαδή οι όροι που αφορούν την απαγόρευση του εκσυγχρονισμού του στόλου της SNCM, την τήρηση της αρχής του «πρώτου στις τιμές» σε θέματα τιμολογιακής πολιτικής και τη διατήρηση συγκεκριμένου αριθμού δρομολογίων.

(131)

Αμφισβητώντας καταρχάς ότι ή SNCM είναι μια προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών (85), η CFF διερωτάται πώς είναι ικανή ή SNCM να ξαναγίνει κερδοφόρα στις μη επιδοτούμενες γραμμές της. Ακόμη, η CFF αμφισβητεί, σε αντίθεση με όσα αναφέρονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης (86), ότι εξακολουθεί να υφίσταται η σύνδεση με το Λιβόρνο.

(132)

Σχετικά με το ζήτημα της μείωσης του κόστους, η CFF εκφράζει την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι δεν έχει πρόσβαση σε ορισμένα στοιχεία του σχεδίου αναδιάρθρωσης για το οποίο οι αντιπρόσωποί της διατύπωσαν επικρίσεις (87).

(133)

Η CFF έχει την άποψη ότι ο υπολογισμός των γαλλικών αρχών που οδηγεί στο ποσού των 76 εκατ. EUR είναι καθαρά εικονικός, (88) ενώ ποσοστό ιδίων κεφαλαίων προς τις οφειλές του 79 % που όρισαν οι γαλλικές αρχές είναι υπερβολικό (89). Όσον αφορά τις συμμετοχές της SNCM, η CFF επισημαίνει ότι ορισμένες θυγατρικές δεν είναι χρήσιμες για τις δραστηριότητες μιας ναυτιλιακής εταιρείας (90).

(134)

Εν κατακλείδι, κατά την άποψη της CFF, το σχέδιο ενίσχυσης αποσκοπεί στην καταστρατήγηση του κανονισμού για τις εσωτερικές μεταφορές (καμποτάζ) και καθιστά άσκοπο το διαγωνισμό που προκηρύχθηκε για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής από τη Μασσαλία. Η CFF επιμένει ότι η προτεινόμενη ενίσχυση δεν πρέπει τελικά να επιτρέψει μια περισσότερο επιθετική εμπορική προσφορά εκ μέρους της SNCM. Η ίδια προτείνει τη χορήγηση ενίσχυσης για αναδιάρθρωση μόνο το 2007 και μόνο αν η SNCM δεν αναδειχθεί ανάδοχος κατά τον προσεχή διαγωνισμό του 2006, μοναδική εκδοχή που κατ’ αυτήν θα μπορούσε να προκαλέσει πραγματικές δυσχέρειες στη δημόσια ναυτιλιακή εταιρεία.

(135)

Ο όμιλος Stef-TFE υποστηρίζει ότι οι συμμετοχές της SNCM στην CΜΝ πρέπει να αναλυθούν ως καθαρά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Κατά την άποψη του ομίλου Stef-TFE, η CMN και η SNCM είναι ανεξάρτητες και ανταγωνιστικές σε άλλες γραμμές εκτός από αυτές με αφετηρία τη Μασσαλία, παρά το γεγονός ότι και οι δύο είναι από κοινού ανάδοχοι της σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

(136)

Η επιστολή αναφέρει ότι ο όμιλος Stef-TFE θα αναλάμβανε τη δέσμευση «να εξαγοράσει, το σύνολο ή μέρος, και κατά προτίμηση το σύνολο των συμμετοχών της SNCM στην CΜΝ», την αξία των οποίων εκτιμά σε 15 έως 17 εκατ. EUR, εάν η Επιτροπή έκρινε, με τους όρους που θα μπορούσε να επιβάλει στην τελική απόφασή της, ότι «αυτή η μεταβίβαση είναι απαραίτητη για την ισορροπία του σχεδίου αναδιάρθρωσης».

(137)

Ο δήμαρχος της Μασσαλίας, ο πρόεδρος του περιφερειακού συμβουλίου της περιφέρειας Bouches-du-Rhône και ο πρόεδρος του περιφερειακού συμβουλίου της περιφέρειας Provence-Alpes-Côte d’Azur επισημαίνουν την οικονομική σημασία της SNCM για την περιφερειακή οικονομία.

(138)

Ο πρόεδρος του περιφερειακού συμβουλίου Provence-Alpes-Côte d’Azur αναφέρει ότι, κατά την άποψή του, πληρούνται οι όροι ώστε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της SNCM να εγγυηθεί τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.

(139)

Ο πρόεδρος του εκτελεστικού συμβουλίου της Συνέλευσης της Κορσικής διαβίβασε απόφαση αυτού του σώματος, της 18ης Δεκεμβρίου του 2002, στην οποία η Συνέλευση της Κορσικής διατύπωσε «ευνοϊκή γνώμη» για το σχέδιο νέας κεφαλαιοποίησης της SNCM.

(140)

Η Υπηρεσία Μεταφορών της Κορσικής (OTC) (92) Προς υπόμνηση, η OTC είναι, από κοινού με το φορέα περιφερειακής διοίκησης της Κορσικής, η εκχωρούσα αρχή της σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας. επισημαίνει ότι για τη σύμβαση ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας υποβλήθηκε μία μόνο προσφορά, αυτή του ομίλου CMN και SNCM. Μεριμνώντας για τη διατήρηση μιας αξιόπιστης συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης υψηλής ποιότητας, ο φορέας περιφερειακής διοίκησης της Κορσικής περιέλαβε στη σύμβαση μηχανισμούς οικονομικής αποζημίωσης ή διόρθωσης σε συνάρτηση με την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία των υπηρεσιών. Τέλος, υπενθυμίζεται ότι η Περιφέρεια της Κορσικής έλαβε υπόψη την εξέλιξη της προσφοράς από το 19996 στις εξυπηρετούμενες γραμμές από τους λιμένες της ηπειρωτικής Γαλλίας για να μην περιοριστούν οι υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας μόνο στα δρομολόγια που πραγματοποιούνται από τη Μασσαλία.

(141)

Η OTC ανέφερε επίσης ότι, εφόσον η SNCM είναι σήμερα η μόνη εταιρεία που μπορεί να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις της σύμβασης όσον αφορά τη μεταφορά επιβατών, η εξαφάνισή της θα προκαλούσε άμεσα σημαντική μείωση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Υπενθυμίζει επίσης το βάρος της SNCM στην οικονομία της Κορσικής.

(142)

Η CFF επισημαίνει τη σημασία των υπό εξέταση χρηματικών ποσών, το δυσανάλογο χαρακτήρα τους σε σχέση με τον κύκλο εργασιών της SNCM και το γεγονός ότι καταβλήθηκαν στην SNCM πριν η Επιτροπή λάβει απόφαση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(143)

Η CFF εφιστά την προσοχή τής Επιτροπής στο γεγονός ότι η στήριξη του γαλλικού κράτους στην SNCM έχει στρατηγική σημασία για την ανάπτυξη της CFF. Τα μη επιτρεπόμενα αυτά μέτρα θα έδιναν στη SNCM τη δυνατότητα να ακολουθήσει μια επιθετικότατη τιμολογιακή πολιτική στις γραμμές στις οποίες έχει κατακτήσει θέση η CFF εδώ και 10 έτη και στις οποίες, για πρώτη φορά από την εγκατάστασή της, θα έχανε μερίδια αγοράς.

(144)

Η CFF θεωρεί ότι υπάρχουν εναλλακτικές δυνατότητες προς την παρουσία της SNCM σε όλες τις εξεταζόμενες γραμμές, εντός ΑΔΥ και εκτός ΑΔΥ, που παρουσίαζαν πολλά πλεονεκτήματα τόσο για την SNCM όσο και για τον ανταγωνισμό γενικά. Όσον αφορά την ΑΔΥ (93), η CFF εκτιμά ότι η SNCM θα μειώσει την προσφορά της για τις γραμμές τις οποίες εξυπηρετεί στο πλαίσιο της ΑΔΥ για να μην προβεί σε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης την οποία κατέχει σε αυτή την αγορά, έτσι ώστε να αποφευχθούν οι νέες επενδύσεις και να θέσει σε εφαρμογή κοινωνικό σχέδιο που περιορίζεται σε 120 θέσεις εποχικής απασχόλησης, χωρίς να πρέπει να καταργήσει τις συμβάσεις ενδιάμεσης διάρκειας που είναι δαπανηρότερες. Όσον αφορά τις γραμμές εκτός ΑΔΥ, η CFF προτείνει να αποσύρει η SNCM ένα πλοίο που λειτουργεί σε εποχική βάση.

(145)

Όσον αφορά το ποσό των 53,48 εκατ. EUR, η CFF διερωτάται για ενδεχόμενη διπλή προσμέτρηση κατά τον υπολογισμό της αποζημίωσης των 787 εκατ. EUR που επέτρεψε η απόφαση της Επιτροπής του 2001.

(146)

Η CFF θεωρεί ότι, παρά το γεγονός ότι η απόφαση στην υπόθεση Altmark ελήφθη μετά την υπογραφή της ΑΔΥ, οι αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτής πρέπει να εξεταστούν με βάση τα κριτήρια που θέσπισε η εν λόγω απόφαση. Ως προς αυτό, η CFF θεωρεί ότι δεν πληρούνται τα κριτήρια της απόφασης Altmark, εκτός από το πρώτο.

(147)

Ιδίως όσον αφορά το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark, η CFF συμμερίζεται τις αμφιβολίες της Επιτροπής για το γεγονός ότι η SNCM θα μπορούσε να θεωρηθεί επιχείρηση με σωστή διαχείριση και επαρκή εξοπλισμό. Ως προς αυτό, η CFF εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι το 50 % περίπου της ζημίας της SNCM θα είναι συγκεντρωμένο στα έτη 2000 και 2001, γεγονός που οδηγεί στη σκέψη ότι οι απώλειες της SNCM δεν θα μπορούσαν να καταλογιστούν αποκλειστικά στις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

(148)

Όσον αφορά τη δυνατότητα εκτίμησης αυτού του ποσού με βάση το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η CFF θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο θα καλούσε την Επιτροπή να περιοριστεί στο χαρακτηρισμό αυτού του ποσού ως ενίσχυση και όχι να το αιτιολογήσει βάσει του ίδιου άρθρου. Η Επιτροπή θα όφειλε να ελέγξει αν το ποσό αυτό είναι υπερβολικό σε σχέση με το πρόσθετο κόστος που επέφερε η επιβολή υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

(149)

Όσον αφορά τη διαδικασία ανοιχτού διαγωνισμού για τη μεταβίβαση της εταιρείας, η CFF θεωρεί ότι αυτή δεν ήταν πλήρως διαφανής, εφόσον η επιχείρηση που επελέγη, δηλαδή η BCP, δεν είναι πλέον υπό τον επιχειρησιακό έλεγχο της SNCM, έχοντας εκχωρήσει τη θέση της στον όμιλο VT. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι οικονομικοί όροι έχουν γίνει πολύ ευνοϊκότεροι για τους αγοραστές, η CFF διερωτάται αν τηρήθηκε η αρχή της ίσης μεταχείρισης των επενδυτών που θα έπρεπε να διέπει την όλη διαδικασία.

(150)

Όσον αφορά την αρνητική τιμή πώλησης των 158 εκατ. EUR, η CFF αμφιβάλλει αν εφαρμόστηκε στην προκειμένη περίπτωση το κριτήριο του συνετού επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Αφενός, η CFF διερωτάται αν μπορεί να θεωρηθεί ότι η εν λόγω συναλλαγή διεκπεραιώθηκε από το κράτος παράλληλα με μια σημαντική και ταυτόχρονη παρέμβαση των εμπλεκόμενων ιδιωτικών επιχειρήσεων σε όρους συγκρίσιμους τη στιγμή που το κράτος προέβη σε νέα κεφαλαιοποίηση της εταιρείας πριν την κοινή νέα κεφαλαιοποίηση των μετόχων και το νέο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Αφετέρου, η CFF θεωρεί ότι, λόγω των σοβαρών οικονομικών συνθηκών της SNCM, ένας συνετός επενδυτής θα είχε παρέμβει νωρίτερα για να αποτρέψει την απαξίωση της επένδυσής του (94).

(151)

Η CFF θεωρεί ότι η παραπομπή στην υπόθεση «ΑΒΧ Logistics» δεν είναι σωστή. Εκτός από το γεγονός ότι οι περιστάσεις αυτής της υπόθεσης δεν είναι δυνατό να μεταφερθούν στην προκειμένη περίπτωση, η CFF επισημαίνει τη σημαντική συνεισφορά του δικαιούχου των ενισχύσεων σε αυτή την υπόθεση, το οποίο προδήλως δεν υφίσταται στην περίπτωση της SNCM. Εξάλλου, κατά την άποψη της CFF, η απόφαση της Επιτροπής του 2006 δεν έλαβε υπόψη το κόστος που συνδέεται με τον κίνδυνο δικαστικών ενεργειών στο πλαίσιο μιας εκκαθάρισης της εν λόγω επιχείρησης. Ως προς αυτό, η CFF θεωρεί ότι η εθνική νομολογία την οποία επικαλείται η Γαλλία για να δικαιολογήσει το κόστος το οποίο θα συνδεόταν με την εκκαθάριση της SNCM δεν ισχύει στην προκειμένη περίπτωση (95).

(152)

Η CFF θεωρεί ότι η εφαρμογή στην παρούσα περίπτωση της κοινοτικής νομολογίας στις υποθέσεις «Gröditzer» και «Hytasa» θα οδηγούσε αναγκαστικά στο συμπέρασμα ότι το κράτος δεν ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής εφόσον, σύμφωνα με την εν λόγω νομολογία, η εισφορά κεφαλαίου του κράτους συνδέθηκε με την πώληση του 75 % της συμμετοχής του στην SNCM, μειώνοντας κατά το ίσο ποσοστό τις προοπτικές απόδοσης του επένδυσης.

(153)

Τέλος, η CFF θεωρεί ότι η σύγκριση ανάμεσα στο κόστος εκκαθάρισης και το κόστος μιας νέας κεφαλαιοποίησης πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αξία των στοιχείων ενεργητικού η οποία, και στις δύο περιπτώσεις, μεταβιβάζεται στον αγοραστή. Η CFF θεωρεί ότι η αξία των μεταβιβασθέντων στοιχείων ενεργητικού στους αγοραστές κυμαινόταν μεταξύ 640 εκατ. EUR και 755 εκατ. EUR (96), λαμβανομένης υπόψη της αγοραίας αξίας του στόλου που χρησιμοποιεί η SNCM, την οποία η CFF εκτιμά μεταξύ 644 και 664 εκατ. EUR τον Αύγουστο του 2006.

(154)

Όσον αφορά την εκτίμηση ότι τα μέτρα που ελήφθησαν μετά τη νέα κεφαλαιοποίηση του 2006 συνιστούν ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, η CFF εκτιμά ότι, εάν η SNCM πληροί τους όρους για να θεωρηθεί προβληματική επιχείρηση με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές του 2004 κατά την περίοδο πριν από την πρώτη κεφαλαιοποίηση με 142,5 εκατ. EUR, ο χαρακτηρισμός αυτός είναι εξαιρετικά αμφισβητήσιμος όσον αφορά την περίοδο πριν από τη δεύτερη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 8,75 εκατ. EUR, εφόσον έγινε ανασύσταση ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης.

(155)

Αναφορικά με τη βιωσιμότητα της επιχείρησης, η CFF επισημαίνει ότι η μεταβίβαση της SNCM είναι μερική και δεν είναι αμετάκλητη, εάν ληφθούν υπόψη οι ρήτρες υπαναχώρησης που συμφωνήθηκαν με τους αγοραστές. Τα στοιχεία αυτά αντιπροσωπεύουν μεγάλη αβεβαιότητα ως προς τη βούληση και την ικανότητα των αγοραστών να εξυγιάνουν την SNCM και υπονομεύουν εξαρχής τις προοπτικές μιας μακροχρόνιας βιωσιμότητας της επιχείρησης. Επιπλέον, η CFF αναφέρει ότι, σε αντίθεση με τις απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών του 2004, οι γαλλικές αρχές δεν προέβλεψαν εγκατάλειψη των δραστηριοτήτων που θα εξακολουθούσαν να παρουσιάζουν διαρθρωτικά ελλείμματα ακόμη και μετά την αναδιάρθρωση (97). Επιπλέον, η CFF εκφράζει επιφυλάξεις για το σχέδιο μείωσης του κόστους τη στιγμή που ο στόλος της SNCM θα αυξανόταν (98) και για το σχέδιο μείωσης του προσωπικού, κυρίως λόγω της αποτυχίας του κοινωνικού σχεδίου του 2002.

(156)

Η CFF εκφράζει τις αμφιβολίες της ότι οι νέες ενισχύσεις περιορίζονται στο ελάχιστο λόγω, αφενός, έλλειψης σαφήνειας ως προς το τι καλύπτουν οι κοινωνικές δαπάνες και, αφετέρου, του περιεχομένου των πρακτικών της Συνέλευσης της SNCM της 28ης Απριλίου 2006, από το οποίο προκύπτει ότι μέρος αυτών των ενισχύσεων θα χρησιμοποιούνταν για την κάλυψη λειτουργικών ζημιών της εταιρείας το 2006 και το 2007. Η CFF θεωρεί επίσης ότι οι αγοραστές της SNCM δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στην αναδιάρθρωση της επιχείρησης.

(157)

Για να αποτραπούν αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η CFF θεωρεί απαραίτητο να παραταθούν και να διευκρινιστούν τα αντισταθμιστικά μέτρα που επιβλήθηκαν στην SNCM το 2003 και να προστεθούν νέα μέτρα για τη μείωση της παρουσίας της SNCM στην αγορά (99). Η CFF θεωρεί επίσης ότι ορισμένα από τα μέτρα που επιβλήθηκαν στην SNCM με την απόφαση του 2003 δεν τηρήθηκαν (100).

(158)

Όσον αφορά το χαρακτήρα της δεύτερης ανακεφαλαιοποίησης κατά 8,75 εκατ. EUR, η CFF θεωρεί ότι, εκτός από την ταυτόχρονη δημόσια και ιδιωτική επένδυση, η ιδιωτική παρέμβαση πρέπει να είναι σημαντική και να υλοποιείται με όρους συγκρίσιμους για να επιβεβαιώνεται η παρέμβαση του κράτους. Στην προκειμένη περίπτωση, δεν πληρούνται αυτοί οι δύο όροι. Αφενός, η συμμετοχή των αγοραστών, που συνδέεται αυστηρά με την πρώτη αύξηση κεφαλαίου κατά 142,5 εκατ. EUR, δεν είναι σημαντική. Αφετέρου, η παρέμβαση των αγοραστών δεν πραγματοποιήθηκε με όρους συγκρίσιμους με αυτούς του κράτους, κυρίως εξαιτίας των ακυρωτικών ρητρών και της προσδοκώμενης αποδοτικότητας της μειοψηφικής συμμετοχής της CGMF.

(159)

Ως προς τα κοινωνικά μέτρα ποσού 38,5 εκατ. EUR, η CFF αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό αυτού του ποσού ως ενίσχυσης σε πρόσωπα. Πράγματι, αν και το ποσό αυτό ωφελεί άμεσα τους απασχολούμενους της SNCM, η CFF επισημαίνει ότι το μέτρο αυτό θα μπορούσε να έχει έμμεσα θετικά αποτελέσματα για την SNCM, ιδίως σε όρους κατευνασμού του κοινωνικού κλίματος.

(160)

Η STIM επισημαίνει ότι μέσω της καταβολής ποσού 53,48 εκατ. EUR ως αποζημίωση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας, το κράτος αποζημίωσε την SNCM δύο φορές για τις ίδιες υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Ακόμη, η STIM θεωρεί ότι η καταβολή αυτού του ποσού δεν είναι σύμφωνη με τα κριτήρια που θεσπίστηκαν στην απόφαση Altmark.

(161)

Ειδικότερα όσον αφορά το δεύτερο και το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark, η STIM αμφισβητεί αφενός την ύπαρξη παραμέτρων προκαθορισμένων με αντικειμενικό και διαφανή τρόπο και, αφετέρου τη συμβατότητα των ποσοστών της SNCM και της CMN την περίοδο 1991-2001 (101) και ισχυρίζεται, ως προς αυτό, ότι τα στοιχεία που δόθηκαν στην Επιτροπή ήταν προδήλως μεροληπτικά (102).

(162)

Όσον αφορά την αρνητική τιμή πώλησης των 158 εκατ. EUR, η STIM θεωρεί ότι η τιμή αυτή δεν συνιστά αγοραία αξία που προέκυψε μετά από διαδικασία ανοικτού και χωρίς διακρίσεις διαγωνισμού, διότι η νέα κεφαλαιοποίηση έγινε με διαφορετικούς όρους από αυτούς που θα έπρεπε φυσιολογικά να καθοδηγούν έναν ιδιώτη επενδυτή. Η STIM θεωρεί πράγματι ότι η επανεκτιμηθείσα καθαρή λογιστική αξία ενεργητικού θα επέτρεπε, με τις χειρότερες υποθέσεις, εκκαθάριση χωρίς κόστος για το κράτος, ακόμα και την ύπαρξη υπεραξίας από την εκκαθάριση, ότι η τιμή πώλησης είναι ευτελής σε σχέση με την αξία της επιχείρησης (την οποία η STIM εκτιμά σε 350 εκατ. EUR) και ότι το ύψος της ενίσχυσης είναι δυσανάλογα μεγάλο σε σχέση με τις ανάγκες της επιχείρησης.

(163)

Η STIM εφιστά επίσης την προσοχή της Επιτροπής στον εξωφρενικό χαρακτήρα της ακυρωτικής ρήτρας της μεταβίβασης στον ιδιωτικό τομέα.

(164)

Τέλος, η STIM αμφισβητεί την αιτιολόγηση της πώλησης σε αρνητική τιμή με το ελάχιστα πειστικό επιχείρημα ότι η εκκαθάριση θα ήταν από κοινωνική άποψη δύσκολη.

(165)

Όσον αφορά τη δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση κατά 8,75 εκατ. EUR, η STIM θεωρεί ότι αυτή η εισφορά κεφαλαίου δεν τηρεί την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς, λόγω ανεπάρκειας των εγγυήσεων απόδοσης της επένδυσης. Η STIM αμφισβητεί το επιχείρημα ότι η χρονική σύμπτωση της ιδιωτικής και της δημόσιας επένδυσης αφαιρεί από αυτή την εισφορά κεφαλαίου την ιδιότητα της κρατικής ενίσχυσης. Μια τέτοια χρονική σύμπτωση, εφόσον διαπιστωθεί, δεν είναι τίποτα περισσότερο από απλή ένδειξη και δεν είναι δυνατό να αποτελέσει από μόνη της κριτήριο χαρακτηρισμού (103). Τέλος, η STIM ισχυρίζεται ότι η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ισοδυναμούσε με παροχή εγγύησης εκ μέρους της γαλλικής κυβέρνησης προς τους αγοραστές ότι η SNCM θα ήταν πράγματι ο ανάδοχος της ΑΔΥ για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής.

(166)

Όσον αφορά τις ενισχύσεις των 38,5 εκατ. EUR σε πρόσωπα, η STIM θεωρεί ότι το ποσό αυτό στην πραγματικότητα έχει στόχο να παράσχει στην SNCM τα μέσα για να τηρήσει ορισμένα βασικά στοιχεία του σχεδίου εξυγίανσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή, ιδίως τη μείωση του προσωπικού, τα οποία δεν τηρήθηκαν.

(167)

Η STIM θεωρεί ότι οι ενισχύσεις που εισέπραξε η SNCM δεν περιορίζονται στο ελάχιστο. Η συνεισφορά της SNCM και των αγοραστών στο σχέδιο αναδιάρθρωσης είναι ανεπαρκής σε σχέση με τους όρους που επιβάλλουν οι κατευθυντήριες γραμμές του 2004 και δεν αποδεικνύεται ότι η SNCM βρισκόταν σε τόσο έκτακτη κατάσταση που να δικαιολογεί χαμηλότερο επίπεδο ίδιας συνεισφοράς. Επίσης, η STIM επισημαίνει το δυσανάλογο χαρακτήρα των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν το 2006, εφόσον αυτές επέτρεψαν στην SNCM να συστήσει αποθεματικά για να καλύψει μελλοντικές απώλειες. Τέλος, το γεγονός ότι ή SNCM δεν εκποίησε στοιχεία ενεργητικού τα οποία δεν είναι απαραίτητα για την επιβίωσή της είναι αντίθετο προς τις απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών του 2004.

(168)

Η STIM θεωρεί ότι η καταβολή αυτών των ποσών παραβιάζει την αρχή του ενιαίου συστήματος που θέσπισαν οι κατευθυντήριες γραμμές του 2004. Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης και οι κοινωνικές συγκρούσεις δεν είναι δυνατό να θεωρηθούν ως περιστάσεις έκτακτες, μη προβλέψιμες και μη καταλογιστέες στη δικαιούχο επιχείρηση.

(169)

Κατά συνέπεια, η STIM απαιτεί πρόσθετες αποζημιώσεις μέχρι το ήμισυ του ποσού των ενισχύσεων οι οποίες χορηγήθηκαν, ήτοι 98,25 εκατ. EUR μέσω της μεταβίβασης ενός ακόμη πλοίου καθώς και των άμεσων και έμμεσων συμμετοχών της SNCM στην CMN. Ως προς αυτό, η STIM ισχυρίζεται ότι οι συμμετοχές αυτές δεν είναι στρατηγικού χαρακτήρα με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, διότι δεν είναι «απαραίτητες για την επιβίωση της επιχείρησης» ούτε έχουν το χαρακτήρα αναπαλλοτρίωτου στοιχείου ενεργητικού.

(170)

Η STIM ισχυρίζεται επίσης ότι οι εικαζόμενες συνέργειες ανάμεσα στην SNCM και την CMN δεν υφίστανται, εφόσον η SNCM δεν έχει καμία πραγματική συμμετοχή στη διαχείριση και την ανάπτυξη της CMN. Τέλος, η STIM επισημαίνει ότι η σύμβαση μετόχων που συνδέει τις δύο επιχειρήσεις δεν υφίσταται πλέον από τις 15 Μαρτίου 2006, ημερομηνία κατά την οποία την κατήγγειλε η CMN, όπως διαπίστωσε το Εφετείο των Παρισίων.

(171)

Η SNCM κοινοποίησε στην Επιτροπή φάκελο με τα στοιχεία της τρέχουσας οικονομικής και ανταγωνιστικής της κατάστασης· ο φάκελος συνοδεύεται με νομική γνωμοδότηση η οποία εκτιμά ότι υπήρχε κίνδυνος, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας εκκαθάρισης, να χαρακτηριστεί το κράτος με δικαστική απόφαση ως εκ των πραγμάτων διαχειριστής της εταιρείας κατά την περίοδο πριν από την ιδιωτικοποίηση.

(172)

Η εταιρεία νομικών συμβούλων […], τη γνώμη της οποίας ζήτησε η SNCM, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, με βάση τα έγγραφα της εταιρείας, τις σχετικές επιστολές, τις εισηγήσεις και τα πρακτικά των συνεδριάσεων των ελεγκτικών οργάνων, το γαλλικό κράτος […] (104) (105) (106). Η έκθεση επισημαίνει ακόμα ότι […] (107). Τέλος, η ίδια έκθεση αναφέρει ότι […].

(173)

Με βάση τα ανωτέρω, ο σύμβουλος της SNCM συμπεραίνει ότι κατά πάσα πιθανότητα το Εμποροδικείο της Μασσαλίας θα υιοθετούσε το χαρακτηρισμό του γαλλικού κράτους ως εκ των πραγμάτων διαχειριστή της εταιρείας.

(174)

Επιπλέον, από τα πραγματικά περιστατικά, όπως αυτά παρουσιάζονται ιδίως στις εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, συνάγεται ότι διαχειριστικά λάθη που διέπραξε το γαλλικό κράτος (108), εκ των πραγμάτων διαχειριστής της SNCM, συνέβαλαν στη διαπιστωθείσα ανεπάρκεια ενεργητικού της SNCM. Η ζημία που οφείλεται σε διαχειριστικά λάθη του κράτους ανέρχεται σε […].

(175)

Με αυτά τα δεδομένα, κατά την άποψη του συμβούλου της SNCM δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, εάν ασκούνταν αγωγή για κάλυψη παθητικού, το κράτος θα καταδικαζόταν να επιβαρυνθεί με το σύνολο ή μέρος της ανεπάρκειας ενεργητικού λόγω της ισχυρής συμμετοχής του στη διαχείριση της SNCM, των πρόδηλων διαχειριστικών σφαλμάτων και του μεγέθους των οικονομικών πόρων του κράτους.

(176)

Με βάση τη σχετική νομολογία, ο σύμβουλος της SNCM συμπεραίνει ότι, εάν είχε γίνει εκκαθάριση της SNCM, το κράτος θα καταδικαζόταν οπωσδήποτε να αναλάβει το σύνολο των κοινωνικών υποχρεώσεων της SNCM. Αυτό θα είχε σαν αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί το κράτος μέτοχος κατά ποσοστό από […] έως […]% της διαπιστωθείσας ανεπάρκειας ενεργητικού (δηλαδή από […] έως [….] εκατ. EUR). Κατά συνέπεια, με την απόφασή του να ιδιωτικοποιήσει την SNCM, αφού προηγουμένως προέβη σε αύξηση των ιδίων κεφαλαίων της κατά 158 εκατ. EUR, το γαλλικό κράτος ενήργησε ως συνετός επενδυτής.

(177)

Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι ορισμένα από τα στοιχεία που προσκόμισε η CFF σχετικά με την προσφορά της SNCM είναι ανακριβή.

(178)

Το γαλλικό κράτος κρίνει, σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται η CFF, ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης καταρτίστηκε έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η εξυγίανση της SNCM το συντομότερο δυνατό και να δημιουργηθούν οι όροι της μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της. Οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι σημαντικό μέρος του προγράμματος περικοπής δαπανών έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή (109). Ακόμη, η SNCM διέθεσε το 2001 ποσό 21,3 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση μέτρων αναδιάρθρωσης, και ιδίως για το σχέδιο διασφάλισης των θέσεων απασχόλησης.

(179)

Αναφορικά με τον καθορισμό του ποσού της ενίσχυσης, οι γαλλικές αρχές επιβεβαιώνουν ότι η αναλογία 0,79 των ιδίων κεφαλαίων προς τις συνολικές οφειλές είναι πολύ συνήθης στους ισολογισμούς των περισσότερων ναυτιλιακών εταιρειών, πλην εκτάκτων καταστάσεων (110).

(180)

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο τρόπος με τον οποίο η Stef-TFE περιγράφει τις σχέσεις μεταξύ της SNCM και της CMN στο πλαίσιο της εκτέλεσης της σύμβασης δημόσιας υπηρεσίας δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

(181)

Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, η επιλογή της μορφής της προσωρινής κοινοπραξίας, στην οποία η SNCM και η CMN είναι από κοινού εντολοδόχοι και όχι αλληλεγγύως υπεύθυνες, κατά κανένα τρόπο «δεν κατέστη υποχρεωτική από τον συνολικό χαρακτήρα της διαβούλευσης», σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Stef-TFE. Η επιλογή της σύστασης μιας κοινοπραξίας SNCM-CMN είναι αποτέλεσμα ανάλυσης των δύο εταιρειών, σύμφωνα με την οποία η συνέχιση της ιστορικής και φυσικής εταιρικής του σχέσης με αυτή τη μορφή τους παρείχε στο βαθμό του δυνατού τα περισσότερα πλεονεκτήματα, ιδίως σε όρους ανταγωνιστικότητας, στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προσφορών. Η είσοδος της CMN σε αυτή την κοινοπραξία ήταν, συνεπώς, αποτέλεσμα συνειδητής επιλογής από την πλευρά της, βάσει εκτίμησης του δικού της συμφέροντος και όχι υποχρέωσης που προέκυψε από τα τυπικά στοιχεία της πρόσκλησης υποβολής προσφορών.

(182)

Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι, σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται η Stef-TFE, οι εταιρείες SNCM και CMN δεν είναι ούτε ανεξάρτητες ούτε άμεσα ανταγωνιστικές. Μια τέτοια κατάσταση θα ήταν αντίθετη προς το πνεύμα της ίδιας της σύμβασης ανάθεσης ενιαίας δημόσιας υπηρεσίας την οποία συνυπέγραψαν.

(183)

Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή της SNCM στο κεφάλαιο της CMN δεν μπορεί να θεωρηθεί αμιγώς χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού, όπως φαίνεται να ισχυρίζεται η Stef-TFE. Η Γαλλία υποστηρίζει ότι οι συμμετοχές της SNCM στην CMN έχουν εξόχως στρατηγικό χαρακτήρα. Η εκποίησή τους θα ήταν, κατά την άποψή της, όχι μόνο αντίθετη με την επιχειρηματική λογική αλλά θα αποτελούσε πράγματι και μείζον στρατηγικό λάθος.

(184)

Αν και η Γαλλία εγκρίνει συνολικά το περιεχόμενο της επιστολής του προέδρου της Περιφέρειας Προβηγκίας-Άλπεων–Κυανής Ακτής, οφείλει ωστόσο να δηλώσει ότι, σε αντίθεση με τα όσα αναφέρονται στο σημείο 2 της εν λόγω επιστολής (111), η προσφορά για τη συγκοινωνιακή σύνδεση της ηπειρωτικής Γαλλίας με την Κορσική δεν είναι «υπερβολική σε σχέση με τη ζήτηση» και ότι η τιμολογιακή πολιτική της SNCM είναι σύμφωνη με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει να μην ξεκινήσει η ίδια πόλεμο τιμών και να μην διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στον καθορισμό τιμών («price leader»).

(185)

Γενικά, η Γαλλία επισημαίνει ότι πολλές από τις παρατηρήσεις της SNCM και της CFF είναι ταυτόσημες με τις παρατηρήσεις που οι ίδιες εταιρείες είχαν ήδη διατυπώσει στην Επιτροπή το 2003. Συγκεκριμένα, αναφέρουν ότι οι παρατηρήσεις της CFF υποβλήθηκαν στο Πρωτοδικείο στο πλαίσιο της προσφυγής αναιρέσεως της απόφασης της Επιτροπής της 9ης Ιουλίου 2003 και, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, απορρίφθηκαν τόσο από την Επιτροπή όσο και από το Πρωτοδικείο.

(186)

Όσον αφορά τη σύμβαση ΑΔΥ για τις συνδέσεις Μασσαλίας-Κορσικής, η Γαλλία αμφισβητεί κάθε επιχείρημα που υπονοεί ότι η διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης αυτής ήταν παράτυπη. Ακόμη, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η εκδίκαση ζητημάτων που αφορούν τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης ΑΔΥ από τους αρμόδιους εθνικούς δικαστές ως κοινοτικοί δικαστές του κοινού δικαίου σημαίνει ότι δεν παρουσιάζουν κοινοτικό ενδιαφέρον ώστε να τα εξετάσει η Επιτροπή.

(187)

Στη γενική παρατήρηση σχετικά με την πρόωρη εφαρμογή από τη Γαλλία των μέτρων που χαρακτηρίζονται ενισχύσεις, οι γαλλικές αρχές απαντούν ότι η εν λόγω εφαρμογή δικαιολογείται λόγω της ιδιαιτερότητας της διαδικασίας, δηλαδή της ακύρωσης το 2005 της εγκριτικής απόφασης της Επιτροπής της 9ης Ιουλίου 2003 και όχι από την πρόθεση των γαλλικών αρχών να αθετήσουν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τη συνθήκη ΕΚ. Επίσης, η Γαλλία διευκρινίζει ότι ενημέρωνε πάντοτε την Επιτροπή σχετικά με την εξέλιξη της υπόθεσης και για τα διάφορα μέτρα που λαμβάνονταν από τον Ιανουάριο του 2005, σύμφωνα με την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

(188)

Όσον αφορά τα τελευταία μέτρα, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, εφόσον κανένα από αυτά δεν συνιστά ενίσχυση, δεν εφαρμόζεται in fine σε αυτά το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ και, ως εκ τούτου, δεν υφίσταται καμία απολύτως υποχρέωση αναστολής της εκτέλεσής τους.

(189)

Καταρχάς, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι δεν αμφισβήτησαν το εφαρμοστέο της απόφασης Altmark, αν και υπάρχουν ορισμένες δυσκολίες εφαρμογής της δοκιμής που ορίζει αυτή η απόφαση, εφόσον το εν λόγω ποσό υπήρχε πριν από την έκδοση αυτής της απόφασης και δεν θα μπορούσε να είχε λάβει υπόψη αυτά τα νέα κριτήρια.

(190)

Η Γαλλία διευκρινίζει ότι το ποσό των 53,48 εκατ. EUR είναι μέρος των 69,3 εκατ. EUR που η Επιτροπή έκρινε συμβατά το 2003. Οι αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας του 2006 δεν αφορούν, συνεπώς, τη συμβατότητα αυτών των μέτρων, η οποία δεν αμφισβητείται, όπως φαίνεται να ισχυρίζεται η STIM στις παρατηρήσεις της, αλλά αφορούν στον χαρακτήρα ενίσχυσης αυτού του ποσού που χορηγήθηκε ως αντιστάθμιση του κόστους παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

(191)

Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών οι παρατηρήσεις της CFF και της STIM δεν αμφισβητούν το εφαρμοστέο στην προκειμένη περίπτωση του πρώτου και του δεύτερου όρου ης απόφασης Altmark.

(192)

Αναφορικά με το τρίτο κριτήριο της απόφασης Altmark, οι γαλλικές αρχές απορρίπτουν το επιχείρημα της CFF και της STIM ότι η καταβολή αυτού του ποσού θα συνιστούσε αναγκαστικά υπεραναπλήρωση, επειδή η Επιτροπή επέτρεψε, με την απόφασή της 30ής Οκτωβρίου 2001, την καταβολή ποσού 787 εκατ. EUR ως αντιστάθμιση των επιβαρύνσεων από την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Ως προς αυτό, η Γαλλία διευκρινίζει ότι η Επιτροπή, στην απόφασή της του 2003, διαπίστωσε πράγματι ότι δεν υπήρξε επαρκής αποζημίωση γι’ αυτές τις υποχρεώσεις και ότι το ποσό των 53,48 εκατ. EUR ήταν δικαιολογημένο ως αντιστάθμιση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας.

(193)

Σχετικά με τον τέταρτο όρο της απόφασης Altmark, οι γαλλικές αρχές τονίζουν ότι, παρά την έλλειψη επιχείρησης αναφοράς και, κατά συνέπεια, το γεγονός ότι είναι αδύνατο να γίνει συνολική σύγκριση ανάμεσα στην SNCM και σε άλλες επιχειρήσεις, όπως διαπιστώνει και η CFF, προσπάθησαν να δώσουν στοιχεία που θα επέτρεπαν την όσο το δυνατόν ακριβέστερη σύγκριση με όμοιες επιχειρήσεις, κυρίως την CMN. Η Γαλλία αμφισβητεί επίσης το επιχείρημα της STIM και της CFF ότι τα διαρθρωτικά έξοδα της SNCM είναι μεγαλύτερα από αυτά της CMN. Ακόμη και αν αυτό ήταν αληθές, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι δείκτες παραγωγικότητας της SNCM είναι πολύ παραπλήσιοι με αυτούς τους CMN. Εν κατακλείδι, η διαχείριση της SNCM ήταν εξίσου καλή με τη διαχείριση της CMN την οποία ουδέποτε η STIM χαρακτήρισε ως επιχείρηση υπό κακή διαχείριση.

(194)

Η Γαλλία διευκρινίζει ότι οι ζημίες που σημειώθηκαν από το 1991 έως το 2001 δεν οφείλονται μόνο στην ΑΔΥ, όπως υπονοεί η CFF, άλλα οι υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας εμπόδισαν την SNCM να προσαρμοστεί στη μεταβολή του ανταγωνιστικού πεδίου. Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν επίσης ότι οι ζημίες αυτές δεν είναι συγκεντρωμένες την περίοδο 2000-2001, αλλά επιταχύνθηκαν αυτό το διάστημα λόγω της αύξησης των δρομολογίων με επιστροφή της CFF.

(195)

Όσον αφορά το συμβατό των 53,48 εκατ. EUR που καταβλήθηκαν ως αποζημίωση του κόστους παροχής δημόσιας υπηρεσίας με το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι, στην απόφαση του 2003, η Επιτροπή είχε ήδη κρίνει ότι το ποσό αυτό ήταν συμβατό με το εν λόγω άρθρο, αφενός, και ότι το Πρωτοδικείο δεν την αμφισβήτησε στην απόφασή του της 15ης Ιουνίου 2005, αφετέρου.

(196)

Όσον αφορά τη διαδικασία μεταβίβασης, η Γαλλία διευκρινίζει ότι προέβλεψε ήδη εξαρχής τα κλασσικά κριτήρια επιλογής βασιζόμενη κυρίως στην προταθείσα τιμή για να αποτιμήσει τους τίτλους της SNCM και επικουρικά σε άλλες παραμέτρους (βιομηχανικό σχέδιο, σχέδιο κοινωνικών μέτρων κ.λπ.)· ένα από τα κριτήρια ήταν και το ποσό που οι υποψήφιοι αγοραστές ήταν διατεθειμένοι να επενδύσουν στην εταιρεία στο πλαίσιο μιας νέας κεφαλαιοποίησης. Η Γαλλία αμφισβητεί κατηγορηματικά το επιχείρημα τρίτων μερών ότι η διαδικασία της πώλησης δεν ήταν διαφανής και υπενθυμίζει ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, το κράτος τήρησε με το παραπάνω τις ήδη ισχυρές και δεσμευτικές νομικές και κανονιστικές υποχρεώσεις που προβλέπονται για την εκποίηση συμμετοχών του δημοσίου. Η Γαλλία υπενθυμίζει ότι η εξέλιξη που υπήρξε μετά την προσφορά της BCP να αγοράσει το 100 % των τίτλων της SNCM σημειώθηκε σε δυσκολότατο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο και ότι η σύνδεση της VT με την προσφορά της BCP δεν μετέβαλε τους εμπορικούς και οικονομικούς όρους της συναλλαγής (πλην της κατανομής του κεφαλαίου).

(197)

Όσον αφορά την αρνητική τιμή πώλησης των 158 εκατ. EUR, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι, λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής κατάστασης της SNCM στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, η επιχείρηση πωλήθηκε σε τιμή της αγοράς και ότι η πώληση ήταν οικονομικά συμφερότερη από μια εκκαθάριση της επιχείρησης. Ως προς αυτό, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι η εφαρμογή του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή σε περίπτωση μεταβίβασης μιας επιχείρησης που βρίσκεται κοντά στην εκκαθάριση δεν πρέπει να θεωρείται ως επιδίωξη της «αποδοτικότητας της δημόσιας παρέμβασης» αλλά ως αποτροπή σημαντικότερων απωλειών τις οποίες θα υφίστατο ο μέτοχος μέσω μιας επαχθέστερης εκκαθάρισης.

(198)

Όσον αφορά το καταβληθέν τίμημα, η Γαλλία αμφισβητεί τον ισχυρισμό ότι η τιμή πώλησης της SNCM δεν αντιστοιχούσε στην πραγματική της αξία (112).

(199)

Οι γαλλικές αρχές απορρίπτουν επίσης τον ισχυρισμό της CFF ότι υποεκτίμησε την αγοραία αξία του στόλου της SNCM, την οποία η CFF εκτιμά μεταξύ 406,5 εκατ. EUR και 426,5 εκατ. EUR. Οι γαλλικές αρχές δηλώνουν ότι τα πλοία που έλαβε υπόψη η CFF για τον υπολογισμό της δεν είναι αυτά που είχε στην αποκλειστική της κυριότητα η SNCM στις 30 Σεπτεμβρίου 2005. Η μη εφαρμογή εκπτώσεων στην αγοραία αξία των πλοίων δεν ελάμβανε υπόψη το πλαίσιο στο οποίο θα πραγματοποιούνταν μια ενδεχόμενη δικαστική εκκαθάριση αυτών των περιουσιακών στοιχείων και, τέλος, η ημερομηνία που επελέγη για τον υπολογισμό αυτής της αγοραίας αξίας, δηλαδή ο Αύγουστος του 2006, δεν είναι η ημερομηνία δυνητικής εκκαθάρισης της SNCM η οποία θα έπρεπε να ληφθεί ως ημερομηνία αναφοράς, εφόσον αυτή ήταν η 30ή Σεπτεμβρίου 2005. Εξάλλου, η Γαλλία επισημαίνει ότι, εάν επιλεγόταν η ημερομηνία που προτείνει η CFF, η αρνητική τιμή θα ήταν τρεις φορές χαμηλότερη από την τιμή εκκαθάρισης των στοιχείων ενεργητικού με βάση την απόφαση στην υπόθεση Gröditzer, η οποία θα ήταν ευνοϊκότερη από τις υποθέσεις που υπέβαλαν στην Επιτροπή οι γαλλικές αρχές.

(200)

Στο επιχείρημα της CFF που αμφισβητεί ότι εφαρμόστηκε η νομολογία Gröditzer, αναφερόμενη στο γεγονός ότι η εισφορά κεφαλαίου του κράτους στην SNCM ήταν συνδεδεμένη με την πώληση του 75 % της συμμετοχής του, με αποτέλεσμα την αντίστοιχη μείωση των προοπτικών απόδοσης της επένδυσης, οι γαλλικές αρχές απαντούν ότι η αρνητική τιμή πώλησης των 158 εκατ. EUR αντιστοιχεί πράγματι στη μεταβίβαση του συνολικού κεφαλαίου της SNCM που ακολουθήθηκε από νέα επένδυση του κράτους ύψους 25 % με απόδοση […]% ετησίως. Συνεπώς, η Γαλλία θεωρεί ότι η απόδοση της επένδυσης εξακολουθεί να είναι εγγυημένη λόγω της συμμετοχής της στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας κατά 25 %, εφόσον η συμμετοχή αυτή έχει την εγγύηση υψηλότατης απόδοσης.

(201)

Η Γαλλία αμφισβητεί επίσης το επιχείρημα της CFF ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην παρούσα περίπτωση το σκεπτικό της απόφασης ΑΒΧ, που βασίζεται κυρίως στην ανάλυση των πραγματικών εξόδων εκκαθάρισης της SNCM και στον κίνδυνο να θεωρηθεί το κράτος υπεύθυνο για το παθητικό της επιχείρησης σε περίπτωση αγωγής για κάλυψη παθητικού, όπως προβλέπουν οι συλλογικές διαδικασίες της Γαλλίας και σύμφωνα με την εθνική νομολογία (απόφαση του Εφετείου της Ρουέν της 22ας Μαρτίου 2005). Αν και οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η συμπεριφορά τους ως διαχειριστές της SNCM δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί «πλημμελής» στο πλαίσιο αυτού του μέτρου, επιμένουν ότι υπήρχε πολύ υψηλός κίνδυνος καταδίκης του κράτους από ένα εθνικό δικαστήριο για ανεπάρκεια ενεργητικού της SNCM λόγω ελαστικών κριτηρίων χαρακτηρισμού της πλημμελούς διαχείρισης κατά την έννοια του άρθρου L.651-2 του εμπορικού κώδικα και βάσει της προαναφερθείσας νομολογίας η οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην προκειμένη περίπτωση.

(202)

Όσον αφορά τη νέα κεφαλαιοποίηση κατά 8,75 εκατ. EUR, η Γαλλία υπενθυμίζει ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της CFF και της STIM, η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση λόγω της χρονικής σύμπτωσης αυτής της επένδυσης, της ομοιότητας των όρων εγγραφής και της υψηλότερης από τη μέση αμοιβής που έλαβε το κράτος μέσω της CGMF.

(203)

Ειδικότερα, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι η παρουσία ακυρωτικών ρητρών δεν θα μπορούσε να διακυβεύσει την αρχή της ισότητας των επενδυτών, εφόσον οι ρήτρες αυτές είχαν προβλεφθεί στο πλαίσιο της μεταβίβασης του 100 % της SNCM και όχι στο πλαίσιο της μεταγενέστερης νέας κεφαλαιοποίησης των 35 εκατ. EUR.

(204)

Επιπλέον, η Γαλλία υπενθυμίζει ότι η επένδυσή της είναι σαφώς κατώτερη από την επένδυση των αγοραστών, εφόσον μόνο το ποσό των 8,75 εκατ. EUR πρέπει να συγκριθεί με την επένδυση των αγοραστών (26,25 εκατ. EUR). Πράγματι, η εξέταση της πρώτης νέας κεφαλαιοποίησης των 142,5 εκατ. EUR θα έπρεπε να γίνει μόνο στο πλαίσιο της σύγκρισης με την τιμή εκκαθάρισης.

(205)

Τέλος, η Γαλλία αμφισβητεί τον ισχυρισμό της STIM ότι αυτή η εισφορά κεφαλαίου συνιστούσε παροχή εγγύησης στους ιδιώτες αγοραστές ότι η SNCM θα ήταν ο ανάδοχος της ΑΔΥ για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής. Οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η εν λόγω αύξηση κεφαλαίου είναι πράξη συνετή και ανεξάρτητη από την επίδοση της επιχείρησης και ότι η ανάθεση της ΑΔΥ στην SNCM δεν θα βελτίωνε την αναμενόμενη αποδοτικότητα αυτής της επένδυσης.

(206)

Όσον αφορά το ποσό των 38,5 εκατ. EUR για μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα, η Γαλλία επαναλαμβάνει το επιχείρημα ότι τα μέτρα αυτά συνιστούν ενισχύσεις σε πρόσωπα και η ανάληψη αυτού του ποσού από το κράτος δεν μπορεί να θεωρηθεί ως παροχή έμμεσου πλεονεκτήματος στην επιχείρηση, εφόσον τα μέτρα αυτά έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα προς τις νομικές και συμβατικές διατάξεις που βαρύνουν την SNCM. Ακόμη, η Γαλλία υπενθυμίζει ότι τα μέτρα αυτά δεν επέτρεπαν την απόλυση των εργαζομένων διότι, και χωρίς τη λήψη των μέτρων, η SNCM θα διατηρούσε την ευθύνη της απέναντί τους.

(207)

Σε αντίθεση με τον ισχυρισμό της CFF, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι το ποσό των 38,5 εκατ. EUR δεν αντιστοιχεί στο κόστος της μείωσης προσωπικού που προβλεπόταν στο πλαίσιο του κοινωνικού σχεδίου του 2003, διότι αυτές οι περικοπές προσωπικού είχαν ήδη τεθεί σε εφαρμογή, έστω και καθυστερημένα. Το νέο κοινωνικό σχέδιο έχει, συνεπώς, συμπληρωματικό χαρακτήρα προς τα πρώτα κοινωνικά μέτρα του 2003.

(208)

Η Γαλλία θεωρεί ότι, σύμφωνα με τα ανωτέρω, το ποσό της ενίσχυσης που πρέπει να υπολογισθεί με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές είναι 15,81 εκατ. EUR.

(209)

Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της CFF, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, με βάση το σημείο 11 των κατευθυντήριων γραμμών του 2004, αν και η πρώτη νέα κεφαλαιοποίηση επέτρεψε την ανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων της SNCM, δεν είχε σαν αποτέλεσμα να πάψει να θεωρείται πλέον προβληματική επιχείρηση, εφόσον αυτή η νέα κεφαλαιοποίηση είχε στόχο να διασφαλίσει τη διατήρηση της δραστηριότητας της εταιρείας.

(210)

Η Γαλλία αρνείται τους ισχυρισμούς της CFF ότι δεν έπρεπε να κάνει νέες εισφορές κεφαλαίου στην επιχείρηση, διότι η SNCM θα μπορούσε να προσφύγει στον τραπεζικό δανεισμό. Ως προς αυτό, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι, στις 24 Αυγούστου 2005, οι τράπεζες είχαν αρνηθεί να χορηγήσουν στην SNCM νέες γραμμές ταμειακής διευκόλυνσης και, ως εκ τούτου, οι μοναδικές εναλλακτικές δυνατότητες απέμεναν ήταν η ιδιωτικοποίηση ή η εκκαθάριση της επιχείρησης.

(211)

Η Γαλλία αμφισβητεί τους ισχυρισμούς της CFF και της STIM περί αποτυχίας του σχεδίου αναδιάρθρωσης του 2002 το οποίο, παρά τη σχετική καθυστέρηση, τέθηκε σε εφαρμογή και συνέβαλε στο να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενοι στόχοι το 2005. Το γεγονός ότι στη συνέχεια επιδεινώθηκε η οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση της SNCM εξαιτίας παραγόντων εξωγενών προς την επιχείρηση κατέστησε αναγκαία την παράταση της εφαρμογής του σχεδίου που κοινοποιήθηκε το 2002 και τη θέσπιση νέων μέτρων.

(212)

Η Γαλλία θεωρεί ότι η SNCM έχει καλές προοπτικές εξυγίανσης και ότι τα μέτρα που προέβλεψαν οι νέοι μέτοχοι, ιδίως η εφαρμογή του κοινωνικού σχεδίου, η αναδιάταξη των δρομολογίων και η ανανέωση ορισμένων πλοίων, θα συμβάλουν στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης. Ως προς αυτό, η Γαλλία παρατηρεί ότι, λόγω των εσόδων που προέρχονται από την ΑΔΥ (περίπου […] του κύκλου εργασιών της SNCM) και λαμβανομένης υπόψη της σημασίας των πάγιων εξόδων και των δυσκολιών αναδιάταξης των έξι πλοίων που χρησιμοποιούνται στα δρομολόγια Μασσαλίας-Κορσικής, η ΑΔΥ αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της στρατηγικής της επιχείρησης και της βιωσιμότητάς της.

(213)

Όσον αφορά τον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο, η Γαλλία θεωρεί ότι περιόρισε στο απολύτως ελάχιστο το κόστος της αναγκαίας αναδιάρθρωσης για να επιτρέψει την πραγματοποίηση της αναδιάρθρωσης. Σχετικά, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι, όπως αναγνώρισε η Επιτροπή στην απόφασή της του 2003, η ίδια η επιχείρηση συνεισέφερε επαρκώς στο σχέδιο αναδιάρθρωσης με δικούς της πόρους εκποιώντας περιουσιακά στοιχεία της αξίας 30,2 εκατ. EUR. Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη και άλλων μεταβιβάσεων που πραγματοποίησε η SNCM για ποσό 12,2 εκατ. EUR, το σύνολο των ιδίων συνεισφορών της επιχείρησης ανέρχεται σε 42,4 εκατ. EUR. Η Γαλλία θεωρεί ότι το ποσό αυτό είναι κατά πολύ υψηλότερο από το ποσό των ίδιων συνεισφορών που απαιτούνται για την έγκριση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, οι οποίες ανήλθαν τελικά σε 15,81 εκατ. EUR, εφόσον τα άλλα μέτρα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.

(214)

Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της STIM και της CFF, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι τήρησαν όλους τους όρους που επιβλήθηκαν με την απόφαση του 2003, στους οποίους ήταν προσηλωμένες μέχρι τα τέλη του 2006, και συγκεκριμένα τη διατήρηση του στόλου των 11 πλοίων και την εφαρμογή χαμηλότερων τιμών από τις τιμές των ανταγωνιστών της.

(215)

Εξάλλου, η Γαλλία θεωρεί ότι, στο πλαίσιο της νέας τελικής απόφασης, το επίπεδο των αντισταθμιστικών μέτρων που θα επιβληθούν στην SNCM πρέπει να είναι προσαρμοσμένο, εφόσον το ποσό των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης ανέρχεται πλέον σε 15,81 εκατ. EUR και όχι σε 69,3 εκατ. EUR.

(216)

Ως προς αυτό, η Γαλλία αμφισβητεί τις παρατηρήσεις της STIM σχετικά με την πιθανότητα να επιβάλει η Επιτροπή στην SNCM ως αντιστάθμιση τη μεταβίβαση της συμμετοχής της στην CMN. Η Γαλλία αμφισβητεί το επιχείρημα της STIM ότι οι κατευθυντήριες γραμμές του 2004 αμφισβήτησαν τον ορισμό των στρατηγικών στοιχείων ενεργητικού σε σχέση με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1999.

(217)

Όσον αφορά τα μέτρα που επικαλείται η CFF, τα οποία αποσκοπούν στη μείωση της παρουσίας της SNCM στην αγορά, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι, όπως εξάλλου αναφέρει και η Επιτροπή στην απόφασή της του 2003 (σημείο 87), δεν υφίσταται υπερβάλλουσα ικανότητα στις σχετικές αγορές (Γαλλία – Κορσική – χώρες του Μαγκρέμπ) και ότι μια αναδιάταξη των δρομολογίων που εξυπηρετούν την Κορσική στο πλαίσιο και εκτός της ΑΔΥ θα έθετε σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.

(218)

Αναφορικά με το επιχείρημα της CFF ότι η εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων προς όφελος της SNCM ενείχε σοβαρό κίνδυνο να εξαφανιστεί ο βασικός ανταγωνιστής της, δηλαδή η CFF, από την αγορά των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ της ηπειρωτικής Γαλλίας και της Κορσικής, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι, με βάση τη σημερινή κατάσταση σε αυτή την αγορά στην οποία η CFF κατέχει πλέον μεγαλύτερο μερίδιο, η διατήρηση μιας ανταγωνιστικής δομής εξαρτάται από την έγκριση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της SNCM και την παρουσία αυτής της εταιρείας στην εξεταζόμενη αγορά.

(219)

Το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν η παρούσα συνθήκη ορίζει άλλως».

(220)

Ο χαρακτηρισμός ενός εθνικού μέτρου ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ προϋποθέτει ότι πληρούνται συγκεντρωτικά οι ακόλουθοι όροι: 1) το εξεταζόμενο μέτρο παρέχει επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα· 2) το πλεονέκτημα αυτό πρέπει να χρηματοδοτείται με πόρους του κράτους· 3) το πλεονέκτημα αυτό νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και, τέλος, 4) το πλεονέκτημα αυτό επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών (113).

(221)

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η SNCM εισέπραξε κρατικούς πόρους συνολικού ποσού 274,54 εκατ. EUR μέσω της CGMF η οποία κατέχεται κατά 100 % από το γαλλικό κράτος.

(222)

Εφόσον η SNCM δραστηριοποιείται στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών, ο οποίος είναι ανοικτός στον ενδοκοινοτικό ανταγωνισμό, το δυνητικό οικονομικό πλεονέκτημα που έλαβε είναι δυνατό να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

(223)

Το γεγονός ότι η αγορά των θαλάσσιων ενδομεταφορών (καμποτάζ) με τα νησιά της Μεσογείου είχε προσωρινά εξαιρεθεί, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1999, από την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3577/92 του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών στις θαλάσσιες μεταφορές στο εσωτερικό των κρατών μελών (θαλάσσιες ενδομεταφορές-καμποτάζ) (114) δεν επιτρέπει να αποκλειστεί εκ προοιμίου το ενδεχόμενο ότι οι προηγούμενες επιδοτήσεις για την εξυπηρέτηση εσωτερικών γραμμών με τα νησιά της Μεσογείου στο πλαίσιο της ΑΔΥ θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό.

(224)

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν οι χορηγούμενες επιδοτήσεις για την εξυπηρέτηση εσωτερικών γραμμών θα μπορούσαν να μην επηρεάσουν τις συναλλαγές και να μη προκαλέσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού πριν την 1η Ιανουαρίου 1999, η κατάσταση μετά από την ημερομηνία εκείνη άλλαξε, εφόσον, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3577/92, οι δραστηριότητες ενδομεταφοράς είναι πλέον ανοικτές για όλες τις κοινοτικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι η SNCM δεν ασκεί αποκλειστικά δραστηριότητες εσωτερικών μεταφορών, αλλά δραστηριοποιείται και στην αγορά των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών η οποία απελευθερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών (115).

(225)

Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι στην προκειμένη περίπτωση πληρούνται τα τρία τελευταία κριτήρια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ που απαριθμούνται στην παράγραφο 220 της παρούσας απόφασης. Στα ακόλουθα τμήματα εξετάζονται διαδοχικά για κάθε μέτρο η ύπαρξη επιλεκτικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και, κατά περίπτωση, η συμβατότητα με την κοινή αγορά των μέτρων που χαρακτηρίζονται κρατική ενίσχυση.

(226)

Αν και, στην απόφασή της του 2003, η Επιτροπή αναγνώρισε το χαρακτήρα αποζημίωσης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας ως προς ένα μέρος αυτών των 76 εκατ. EUR, δηλαδή για 53,48 εκατ. EUR, για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής από το 1991 έως το 2001, η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη το σύνολο της εισφοράς κεφαλαίου, δηλαδή το ποσό των 76 εκατ. EUR, ως ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, εφόσον το ποσό αυτό είχε κοινοποιηθεί από τις γαλλικές αρχές ως τέτοιο. Στην απόφασή του της 15ης Ιουνίου 2005 με την οποία ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής του 2003, ο κοινοτικός δικαστής κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει το ποσό των 53,48 εκατ. EUR με βάση την απόφαση του δικαστηρίου της 24ης Ιουλίου 2003 στην υπόθεση Altmark.

(227)

Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές παρακάλεσαν την Επιτροπή να θεωρήσει ότι μέρος της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης του 2002 δεν συνιστά ενίσχυση με βάση τη νομολογία στην υπόθεση Altmark, λόγω του χαρακτήρα της ως «αποζημίωση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας».

(228)

Επειδή οι γαλλικές αρχές επικαλέστηκαν την εφαρμογή στη συγκεκριμένη περίπτωση της νομολογίας στην υπόθεση Altmark και, κατά περίπτωση, την εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή οφείλει να αποφασίσει επ’ αυτού, εφόσον τα επιχειρήματα αυτά έχουν καθοριστική σημασία στο πλαίσιο της επιχειρηματολογίας της Γαλλίας (116).

(229)

Προεισαγωγικά, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, παρά το γεγονός ότι η έκδοση της απόφασης Altmark πραγματοποιήθηκε μετά την εφαρμογή του προαναφερθέντος μέτρου, τα κριτήρια που θέσπισε ο κοινοτικός δικαστής σε αυτή την απόφαση είναι εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση.

(230)

Πράγματι, όπως υπενθύμισε πρόσφατα το Πρωτοδικείο (117), το Δικαστήριο δεν έθεσε χρονικό περιορισμό στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της απόφασης Altmark. Ελλείψει ενός τέτοιου χρονικού περιορισμού, οι εν λόγω διατάξεις που προκύπτουν από ερμηνεία του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ είναι, συνεπώς, πλήρως εφαρμοστέες στην πραγματολογική και νομική κατάσταση της παρούσας υπόθεσης.

(231)

Πρέπει καταρχάς να επισημανθεί ότι η SNCM υπέστη σημαντικές ζημίες από το 1991 έως το 2001 για το σύνολο των δρομολογίων της Κορσικής που υπόκεινται σε υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας, παρά τις κρατικές επιδοτήσεις που επετράπησαν με την απόφαση της Επιτροπής του 2001 (118). Η Επιτροπή διαπίστωσε, πράγματι, στην παράγραφο 105 αυτής της απόφασης, ότι η συσσωρευμένη ζημία προ φόρων κατά την περίοδο 1991-1999 για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση της Κορσικής (119), όπως καθορίστηκε στην έκθεση του εντεταλμένου συμβούλου της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων των εισπραχθεισών επιδοτήσεων, ανερχόταν σε 217 εκατ. γαλλικά φράγκα, ήτοι σε 33,08 εκατ. EUR.

(232)

Όσον αφορά τα έτη 2000 και 2001 (120), η Επιτροπή ακολούθησε την ίδια μέθοδο με αυτήν της προαναφερθείσας έκθεσης πραγματογνωμοσύνης και υπολόγισε εκ νέου, με βάση τους κοινοποιηθέντες αναλυτικούς λογαριασμούς αποτελεσμάτων, το αποτέλεσμα προ φόρων αφαιρώντας τις προβλέψεις για την αναδιάρθρωση που καταλογίστηκαν ήδη στις κοινοποιηθείσες δαπάνες αναδιάρθρωσης. Εξάλλου, η Επιτροπή επαλήθευσε με βάση τους ετήσιους λογαριασμούς της επιχείρησης, ότι δεν υπήρξε εκποίηση ναυτικού εξοπλισμού κατά τη διάρκεια αυτών των δύο ετών.

(233)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ζημία του έτους 2000 από τη γραμμή Μασσαλία–Κορσική δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη λόγω του γεγονότος ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2002, οι ναύλοι για τα δρομολόγια της Κορσικής από τη Μασσαλία και τα ποσά της οικονομικής αποζημίωσης καθορίστηκαν σε συνεννόηση μεταξύ των δημόσιων αρχών και της SNCM με σύμβαση, σε αντίθεση με τα όσα ίσχυαν για τις συμβάσεις του 1991 και του 1996.

(234)

Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την προσέγγιση και την αιτιολόγηση της απόφασης του 2001, η Επιτροπή καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα:

Πίνακας 3

Αναλυτικά αποτελέσματα χρήσεων της περιόδου 1991-2001

(235)

Συνολικά, η συσσωρευμένη ζημία που παρουσίασε η SNCM στη γραμμή Μασσαλίας–Κορσικής πέρα από τις επιδοτήσεις του κράτους που επετράπησαν με την απόφαση του 2001 και διορθωμένη με τις υπεραξίες επί των πλοίων που πωλήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και με τα έξοδα αναδιάρθρωσης, ανέρχεται σε 53,48 εκατ. EUR για το σύνολο της περιόδου 1991-2001.

(236)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι, από την εισφορά κεφαλαίου των 76 εκατ. EUR που κοινοποιήθηκε το 2002 (123), τα 53,48 εκατ. EUR μπορούν να θεωρηθούν αποζημίωση για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας.

(237)

Σύμφωνα με το Δικαστήριο, στο βαθμό που μια κρατική παρέμβαση πρέπει να θεωρηθεί ως αποζημίωση που αντιπροσωπεύει την αντιστάθμιση για παρασχεθείσες υπηρεσίες από τη δικαιούχο επιχείρηση προκειμένου να εκτελέσει υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, με τρόπο που η εν λόγω επιχείρηση να μην ωφελείται στην πραγματικότητα με οικονομικό πλεονέκτημα και η εν λόγω παρέμβαση να μην έχει, συνεπώς, ως αποτέλεσμα να βρεθεί η εν λόγω επιχείρηση σε ευνοϊκότερη ανταγωνιστική θέση σε σχέση με τις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις, μια τέτοια παρέμβαση δεν εμπίπτει στο πεδίο του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(238)

Εντούτοις, για να είναι δυνατό να μην χαρακτηρισθεί μια τέτοια αποζημίωση κρατική ενίσχυση, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά ορισμένοι όροι (βλέπε υποσημείωση αριθ. 68 της παρούσας απόφασης).

(239)

Όσον αφορά ιδίως το τέταρτο κριτήριο που όρισε το Δικαστήριο στην απόφαση Altmark, πρέπει να διαπιστωθεί ότι η SNCM δεν επελέγη μετά από διαδικασία δημόσιου διαγωνισμού που επέτρεπε την επιλογή του υποψηφίου ο οποίος θα ήταν σε θέση να παράσχει αυτές τις υπηρεσίες με το χαμηλότερο κόστος προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.

(240)

Ελλείψει διαδικασίας δημόσιου διαγωνισμού, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κράτος μέλος φέρει το βάρος της αποδείξεως ότι το επίπεδο της χορηγηθείσας αποζημίωσης στην SNCM δεν υπερβαίνει το κόστος που θα βάρυνε μια μέση επιχείρηση με σωστή διαχείριση και επαρκή εξοπλισμό, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός εύλογου περιθωρίου κέρδους για την εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομολογίας του Δικαστηρίου.

(241)

Στην προκειμένη περίπτωση, οι γαλλικές αρχές αναγνωρίζουν και οι ίδιες στο έγγραφό τους της 16ης Νοεμβρίου 2006 ότι είναι στην πράξη αδύνατο να βρεθεί μια επιχείρηση που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως σημείο αναφοράς για την περίοδο 1991-2001, επειδή οι υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας βάρυναν την SNCM, εφόσον αυτή ήταν η μόνη επιχείρηση που ήταν σε θέση να εκπληρώσει αυτή την υποχρέωση. Υπό αυτές τις περιστάσεις, οι γαλλικές αρχές προσπάθησαν να προσκομίσουν στοιχεία που θα επέτρεπαν να γίνει σύγκριση με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια με παρόμοιες επιχειρήσεις, ιδίως με τη CMN, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν λειτουργούσαν με τους ίδιους όρους εκμετάλλευσης με αυτούς που επιβλήθηκαν στην SNCM από τις συμβάσεις υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας από το 1991 έως το 2001.

(242)

Από αυτή την άποψη, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι γαλλικές αρχές δεν απέδειξαν με τα επιχειρήματά τους πώς οι επιχειρήσεις που οι ίδιες θεωρούν παρόμοιες θα αποτελούσαν σημείο αναφοράς, όπως απαιτεί η κοινοτική νομολογία. Υπό αυτούς τους όρους, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα δεδομένα που διαβίβασε η Γαλλία σχετικά με αυτές τις επιχειρήσεις δεν της επιτρέπουν να αξιολογήσει τον εικαζόμενο βαθμό ομοιότητας ούτε να αναλύσει την επίπτωση των εικαζόμενων διαφορετικών όρων εκμετάλλευσης στη σύγκριση που θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί για την εφαρμογή του προαναφερθέντος τέταρτου κριτηρίου.

(243)

Υπό αυτές τις περιστάσεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι, με βάση τις πληροφορίες και τα δεδομένα που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, αυτές δεν επαρκούν για να διευκρινιστεί αν ικανοποιείται το τέταρτο κριτήριο της απόφασης Altmark.

(244)

Με βάση τα ανωτέρω επιχειρήματα, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εξεταζόμενο μέτρο προσέδωσε οικονομικό πλεονέκτημα στην SNCM. Δεδομένου ότι το μέτρο αυτό ωφέλησε μόνο την SNCM, το υπό εξέταση οικονομικό πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό. Συνεπώς, η αποζημίωση που χορηγήθηκε στην SNCM στο πλαίσιο των συμβάσεων του 1991 και του 1996, συνολικού ποσού 53,48 εκατ. EUR, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(245)

Επειδή οι γαλλικές αρχές επικαλέστηκαν την προβλεπόμενη στο άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ εξαίρεση, η Επιτροπή θα ακολουθήσει την ίδια προσέγγιση και την ίδια αιτιολόγηση με αυτές που περιέχονται στην απόφαση του 2001 για να αξιολογήσει το εν λόγω μέτρο.

(246)

Βάσει αυτού του άρθρου, η καταβολή κρατικής ενίσχυσης μπορεί να εξαιρεθεί από την απαγόρευση του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ, υπό την προϋπόθεση ότι μοναδικός στόχος της εν λόγω ενίσχυσης είναι να αντισταθμίσει τις πρόσθετες δαπάνες που απορρέουν από την εκπλήρωση της ειδικής αποστολής της επιχείρησης στην οποία έχει ανατεθεί η διαχείριση μιας υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος και η χορήγηση της ενίσχυσης κρίνεται απαραίτητη για να μπορέσει η εν λόγω επιχείρηση να εκπληρώσει την υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε συνθήκες οικονομικής ισορροπίας.

(247)

Λαμβανομένης υπόψη της ισχύουσας νομολογίας την περίοδο 1991-2001 (124), η Επιτροπή οφείλει, όπως έπραξε και στην απόφασή της του 2001:

(248)

Στην προκειμένη περίπτωση, όσον αφορά τις αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν την περίοδο 1991-2001, όπως διαπίστωσε η Επιτροπή στην απόφασή της του 2001, οι υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας που επιβλήθηκαν στην SNCM και στην CMN απορρέουν από δύο πενταετείς συμβάσεις που υπέγραψαν αυτές οι εταιρείες μαζί με τον οργανισμό μεταφορών της Κορσικής (OTC). Οι συμβάσεις αυτές, νομική βάση των οποίων είναι η σύμβαση-πλαίσιο 1976-2001, καθόρισαν τους όρους εκτέλεσης της δημόσιας υπηρεσίας για τις περιόδους 1991-1996 και 1996-2001 αντίστοιχα καθώς και τις αρχές καταβολής της κατ’ αποκοπήν επιδότησης η οποία παρακρατείται από την επιχορήγηση εδαφικής συνοχής σε αντιστάθμιση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που έχουν επιβληθεί.

(249)

Όσον αφορά το ερώτημα αν οι υποχρεώσεις αυτές ανταποκρίνονται σε μια πραγματική ανάγκη δημόσιας υπηρεσίας, η Επιτροπή διαπίστωσε στην προαναφερθείσα απόφασή της του 2001 ότι η σύμβαση-πλαίσιο και οι πενταετείς συμβάσεις ανταποκρίνονται στην αρχή της εδαφικής συνοχής η οποία έχει στόχο τον περιορισμό των μειονεκτημάτων που συνεπάγεται ο νησιωτικός χαρακτήρας και στη διασφάλιση της συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης της Κορσικής με όρους όσο το δυνατό πλησιέστερους με τις συγκοινωνιακές συνδέσεις της ηπειρωτικής χώρας. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η επίτευξη αυτού του στόχου, ο οποίος συνδέεται με ένα θεμιτό δημόσιο συμφέρον, δεν στάθηκε από ιστορική άποψη δυνατή μέσω του ανταγωνισμού των δυνάμεων της αγοράς (125).

(250)

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σύστημα συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης που προβλέπεται από τη σύμβαση-πλαίσιο και τις πενταετείς συμβάσεις αντιστοιχεί σε μια πραγματική ανάγκη δημόσιας υπηρεσίας.

(251)

Όπως διαπίστωσε η Επιτροπή στην απόφασή της του 2001, η SNCM εισέπραξε κατά την περίοδο 1991-2001 βάσει του προαναφερθέντος νομικού πλαισίου ετήσια κατ’ αποκοπήν επιδότηση το ποσό της οποίας καθοριζόταν για πέντε έτη και επανεξεταζόταν κάθε έτος σε συνάρτηση με την εξέλιξη του αγοραίου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος καθώς και με τις πληροφορίες και τους συμβατικούς αναλυτικούς λογαριασμούς που υπέβαλε η SNCM.

(252)

Η παράγραφος 30 της απόφασης του 2001, η Επιτροπή επισημαίνει το γεγονός ότι «σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 4 της σύμβασης του 1976 (126), το ποσό της ετήσιας επιδότησης καταβάλλεται με τη μορφή 12 ίσων μηνιαίων προκαταβολών. Για να καταστεί δυνατή η οριστική εκκαθάριση της επιχορήγησης, η SNCM οφείλει να υποβάλει, την 1η Ιουλίου κάθε έτους το αργότερο, τα θεωρημένα από τον κρατικό ελεγκτή αποτελέσματά της για το προηγούμενο οικονομικό έτος. Τα ποσά των πιθανών επιστροφών με τα οποία επιβαρύνεται η SNCM αφαιρούνται από τον λογαριασμό ή τους αντίστοιχους λογαριασμούς του τρέχοντος οικονομικού έτους. Οι ρυθμίσεις για την τακτοποίηση των προκαταβολών προβλέπουν επίσης τα συμπληρωματικά ποσά που καταβάλλονται ενδεχομένως από το κράτος. Στις συμβάσεις οι οποίες συνάπτονται στη συνέχεια θεσπίζονται αντιστοίχως ποινικές ρήτρες, εάν, κατά τη διάρκεια ενός έτους, ο αριθμός των βασικών διασυνδέσεων που δεν εκτελέστηκαν από την SNCM υπερβαίνει ποσοστό 2 % του αριθμού των βασικών διασυνδέσεων οι οποίες προβλέπονται στη σύμβαση. Η αρμόδια αρχή η οποία εκχωρεί τη σχετική άδεια δύναται επίσης να γνωστοποιήσει στην SNCM την παρακράτηση επί του κατ’ αποκοπήν ποσού της επιχορήγησης για την εδαφική συνέχεια, στις περιπτώσεις που σημαντικά περιστατικά συνεπάγονται τη διακοπή της επιτελούμενης δημόσιας υπηρεσίας».

(253)

Στην παράγραφο 82 της ίδιας απόφασης, η Επιτροπή αναφέρει ότι στο δεύτερο μέρος του ίδιου σημείου IV ορίζεται ότι «Στην υποθετική περίπτωση που οι οικονομικοί όροι, και ιδίως τα βάρη εκμετάλλευσης και τα επίπεδα του όγκου κυκλοφορίας που αποτέλεσαν το υπόβαθρο για τον υπολογισμό της επιχορήγησης επιδεινωθούν ριζικά, η SNCM και η OTC θα προσέλθουν σε διαβουλεύσεις για να διερευνήσουν από κοινού τα μέτρα που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή στα θέματα της εξυπηρέτησης των δρομολογίων, των εφαρμοζόμενων ναύλων ή της αναπροσαρμογής προς τα άνω του ποσού του κονδυλίου, για να αποκατασταθεί η οικονομική ισορροπία της εταιρείας».

(254)

Με βάση τα ανωτέρω, και όπως συμπέρανε στην απόφασή της του 2001, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποζημίωση των 53,84 εκατ. EUR που καταβλήθηκε από το κράτος δεν είναι κατ’ αποκοπήν λόγω του μηχανισμού που επιτρέπει την κάλυψη του αρνητικού χρηματοδοτικού ισοζυγίου το οποίο οφείλεται στην έλλειψη συμφωνίας μεταξύ των πραγματικών βαρών εκμετάλλευσης και των επιβαρύνσεων που αποτέλεσαν τη βάση υπολογισμού της επιδότησης.

(255)

Όπως διαπίστωσε η Επιτροπή στην απόφασή της του 2001 (127), οι χρηματικές αποζημιώσεις που εισέπραττε η SNCM την εποχή εκείνη βάσει των πενταετών συμβάσεων του 1991 και του 1996 δεν της επέτρεψαν να καλύψει πλήρως τις απώλειες που οφείλονταν στην υποχρέωση παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Η Επιτροπή έκρινε ότι αυτή η ελλιπής αντιστάθμιση ανερχόταν σε 53,48 εκατ. EUR.

(256)

Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το ποσό των 53,48 εκατ. EUR που κατέβαλε το κράτος είναι ίσο προς την ελλιπή αντιστάθμιση που παρατηρήθηκε για την περίοδο 1991-2001 και είναι, κατά συνέπεια, επαρκής σε σχέση με τις καθαρές δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για την εκπλήρωση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας η οποία ανατέθηκε στην SNCM.

(257)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ. Επειδή το μέτρο αυτό τέθηκε σε εφαρμογή στις 14 Νοεμβρίου 2003, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι αυτή η κρατική ενίσχυση είναι παράνομη.

(258)

Υπό αυτές τις συνθήκες, το ποσό της ενίσχυσης που πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης βάσει της κοινοποίησης του 2002 ανέρχεται σε 22,52 εκατ. EUR (128). Το ποσό αυτό θα προστεθεί στα μέτρα που κοινοποιήθηκαν το 2006 στο βαθμό που αυτά περιλάμβαναν ενισχύσεις αναδιάρθρωσης (βλέπε τμήμα 10.5 της παρούσας απόφασης).

(259)

Στην εξεταζόμενη περίπτωση, η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει αν η κρατική εισφορά κεφαλαίου των 158 εκατ. EUR πριν από τη μεταβίβαση της SNCM στους ιδιώτες αγοραστές, δηλαδή αν η αρνητική τιμή πώλησης της επιχείρησης προς ισοδύναμο ποσό είναι απαλλαγμένη από στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.

(260)

Μια ανοικτή, διαφανής και χωρίς διακρίσεις διαδικασία επιλογής με την οποία το κράτος μεταβιβάζει την επιχείρηση μετά από προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση (για ποσό μεγαλύτερο από την τιμή πώλησης) δεν επιτρέπει αναγκαστικά να αποκλειστεί η ύπαρξη ενίσχυσης που θα μπορούσε να ωφελήσει ταυτόχρονα την ιδιωτικοποιθείσα επιχείρηση και τον αγοραστή της (129).

(261)

Για να επαληθεύσει αν μια επιχείρηση έχει επωφεληθεί από οικονομικό πλεονέκτημα από εισφορά κεφαλαίου του κράτους, η Επιτροπή εφαρμόζει, κατά κανόνα, το κριτήριο του «ιδιώτη επενδυτή που ενεργεί σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς» (στη συνέχεια «το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή»). Το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή είναι επανάληψη της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανάμεσα στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα που απορρέει από το άρθρο 295 της συνθήκης ΕΚ. Βάσει αυτής της αρχής, τα κεφάλαια που διατίθεται σε μια επιχείρηση από το κράτος, άμεσα ή έμμεσα, σε συνθήκες που αντιστοιχούν στους συνήθεις όρους της αγοράς, δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν κρατικές ενισχύσεις (130).

(262)

Προς τούτο, η Επιτροπή μπορεί ιδίως να αξιολογήσει αν ο φορέας που διαθέτει τους πόρους έχει ενεργήσει ως ιδιώτης επενδυτής που εφαρμόζει μια διαρθρωτική πολιτική, συνολική ή τομεακή, με γνώμονα τις προοπτικές μακροπρόθεσμης απόδοσης των επενδυμένων κεφαλαίων. Η ορθότητα αυτής της προσέγγισης έχει αναγνωρισθεί από τον κοινοτικό δικαστή σε διάφορες υποθέσεις (131).

(263)

Κατά πάγια νομολογία, η εισφορά κεφαλαίου από δημόσιο επενδυτή χωρίς καμία προοπτική κέρδους, έστω και μακροπρόθεσμη, συνιστά κρατική ενίσχυση (132).

(264)

Ο κοινοτικός δικαστής έκρινε επίσης ότι ένας ιδιώτης επενδυτής που εφαρμόζει σφαιρικά ή σε συγκεκριμένο τομέα μια διαρθρωτική πολιτική στηριζόμενη σε προοπτικές μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας, δεν μπορεί λογικά να αποφασίσει, μετά από σειρά ετών με συνεχείς ζημίες, να προβεί σε εισφορά κεφαλαίου η οποία όχι μόνον αποδεικνύεται από οικονομική άποψη περισσότερο ζημιογόνα από την εκποίηση του ενεργητικού, αλλά επιπλέον συνδέεται και με την πώληση της επιχείρησης, γεγονός που αφαιρεί κάθε προοπτική, έστω και μελλοντική, ύπαρξης κέρδους (133).

(265)

Ειδικότερα, στην απόφασή του στην υπόθεση «Gröditzer», το Δικαστήριο έκρινε ότι, για να προσδιοριστεί αν η ιδιωτικοποίηση μιας επιχείρησης σε αρνητική τιμή πώλησης περιλαμβάνει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης: «πρέπει να εξακριβωθεί αν, υπό παρόμοιες περιστάσεις, ένας ιδιώτης επιχειρηματίας μεγέθους συγκρίσιμου προς το μέγεθος των οργανισμών που διαχειρίζονται τον δημόσιο τομέα θα μπορούσε να λάβει την απόφαση να προβεί σε εισφορές κεφαλαίων τέτοιας εκτάσεως στο πλαίσιο της πωλήσεως της εν λόγω επιχειρήσεως ή θα επιθυμούσε τη θέση της υπό εκκαθάριση» (134).

(266)

Με βάση τα ανωτέρω, για να προσδιορίσει αν το εν λόγω μέτρο συνιστά ενίσχυση, η Επιτροπή οφείλει «να εξετάσει εάν η λύση που επέλεξε το κράτος είναι η λιγότερο δαπανηρή, τόσο σε απόλυτες τιμές, όσο και σε σχέση με κάθε άλλη λύση, συμπεριλαμβανομένης της μη παρέμβασης. Εφόσον η απάντηση είναι θετική, το συμπέρασμα που εξάγεται είναι το κράτος ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής» (135).

(267)

Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να επισημανθεί ότι οι μεγάλοι όμιλοι επιχειρήσεων δεν θα μπορούσαν να μην ενδιαφέρονται σήμερα, κατά το κλείσιμο εγκαταστάσεων ή την εκκαθάριση θυγατρικών, για τις κοινωνικές συνέπειες από το κλείσιμο ή την εκκαθάριση επιχειρήσεων.

(268)

Για το λόγο αυτό εφαρμόζουν συνήθως προγράμματα κοινωνικών μέτρων που περιλαμβάνουν ενδεχομένως μέτρα αλλαγής δραστηριότητας του προσωπικού, ενισχύσεις για την αναζήτηση απασχόλησης, αποζημιώσεις απόλυσης, ακόμη και δράσεις στο επίπεδο του τοπικού οικονομικού ιστού, που υπερβαίνουν τα επιβαλλόμενα από το νόμο και τις συλλογικές συμβάσεις.

(269)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η SNCM είναι εταιρεία ελεγχόμενη από το κράτος μέσω του ομίλου CGMF (Compagnie Maritime Générale et Financière).

(270)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε περίπτωση εκκαθάρισης της SNCM (136), παρόμοια μέτρα θα είχαν τεθεί σε εφαρμογή πέραν των νομικών υποχρεώσεων, για να μην υπονομευθεί η εικόνα της εταιρείας και του τελικού μετόχου της (137).

(271)

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η προοπτική εκκαθάρισης της επιχείρησης προκάλεσε το 2004 πολλές και έντονες κοινωνικές ταραχές. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη σοβαρή κοινωνική σύγκρουση του Σεπτεμβρίου 2004 που ακινητοποίησε τον στόλο της SNCM επί 16 ημέρες. Η Επιτροπή προσθέτει ότι οι γαλλικές αρχές απέδειξαν βάσει αριθμητικών στοιχείων ότι αυτά τα κοινωνικά κινήματα του 2004 έπληξαν την εικόνα της επιχείρησης στην πελατεία και προκάλεσαν σημαντική μείωση του αριθμού των επιβατών της SNCM και, κατ’ επέκταση, στον κύκλο εργασιών της. Ακόμη, η Επιτροπή επισημαίνει ότι λόγω της έκρυθμης κοινωνικής κατάστασης το καλοκαίρι του 2004 που επιδείνωσε την οικονομική κατάσταση της SNCM, ο μέτοχος της επιχείρησης έθεσε σε εφαρμογή, την άνοιξη του 2005, πρόγραμμα κοινωνικών μέτρων, η εφαρμογή του οποίου ανεστάλη τον Απρίλιο του 2005 σε συνεννόηση με τα συνδικάτα. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει αποδειχθεί ότι, σε περίπτωση εκκαθάρισης της SNCM, η μη ανάληψη από τον όμιλο CGMF των συμπληρωματικών αποζημιώσεων για απολύσεις θα έπληττε αδιαμφισβήτητα το κύρος της εταιρείας και του τελικού μετόχου της.

(272)

Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δαπάνες για την εφαρμογή αυτών των μέτρων πρέπει να περιληφθούν στον υπολογισμό του κόστους μιας εκκαθάρισης. Οι εν λόγω δαπάνες θα καταλογίζονταν στην τιμή εκκαθάρισης της SNCM, εάν αυτή ήταν θετική ή/και θα βάρυναν άμεσα την CGMF/το κράτος ως μέτοχο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οποιαδήποτε άλλη λύση θα αγνοούσε την κοινωνική πραγματικότητα με την οποία είναι σήμερα αντιμέτωποι οι μεγάλοι όμιλοι επιχειρήσεων (138).

(273)

Για να προσδιορίσει ποσοτικά το κόστος μιας εκκαθάρισης για το μέτοχο, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη μια υπόθεση a minima η οποία αντιστοιχεί μόνο στις πρόσθετες αποζημιώσεις απόλυσης.

(274)

Ως προς αυτό, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, βάσει του σχεδίου κοινωνικών μέτρων του 2005, το οποίο βασιζόταν στο σχέδιο κοινωνικών μέτρων του 2002, τα οικονομικά μεγέθη που πρέπει να ληφθούν υπόψη κυμαίνονται από […] έως […] EUR ανά μισθωτό, ήτοι συνολικό ποσό που κυμαίνεται μεταξύ […] εκατ. EUR και […] εκατ. EUR. Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι το κατώτερο όριο του προαναφερόμενου φάσματος λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι το κόστος του κοινωνικού σχεδίου αναφοράς προσαυξάνεται με το σημαντικότατο ποσοστό των μισθωτών που πλησιάζουν την ηλικία συνταξιοδότησης, η αποχώρηση των οποίων πραγματοποιείται σε ιδιαίτερα ευνοϊκές συνθήκες. Ακόμη, λαμβάνεται επίσης υπόψη το γεγονός ότι το πλαίσιο εκκαθάρισης της εταιρείας και απόλυσης του συνόλου των απασχολουμένων της δεν είναι συγκρίσιμο με αυτό της προσαρμογής των εργαζομένων που επιτρέπει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων τους, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του κοινωνικού σχεδίου αναφοράς.

(275)

Ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής έκανε συγκριτική ανάλυση των αριθμητικών δεδομένων που κοινοποίησαν οι γαλλικές αρχές με τα σχέδια κοινωνικών μέτρων που εφάρμοσε πρόσφατα η Γαλλία. Το σχέδιο κοινωνικών μέτρων της Hewlett Packard το 2003 κόστισε 214 000 EUR ανά άτομο και το 2005 κυμάνθηκε από 50 000 έως 400 000 EUR. Το 2004, το κόστος του σχεδίου κοινωνικών μέτρων που εφάρμοσε η Péchiney, μετά τη συγχώνευση με την Alcan, ανήλθε σε 128 000 EUR ανά άτομο. Στην περίπτωση του κοινωνικού σχεδίου της Giat Industries το 2004, το συνολικό κόστος ανά μισθωτό ήταν της τάξης των 162 000 EUR έναντι 71 000 EUR της εταιρείας Gemplus το 2002 και 69 000 EUR της Danone (δραστηριότητα παραγωγής μπισκότων) το 2001. Το 2002, η Yves Saint Laurent Haute Couture εξήγγειλε κοινωνικό σχέδιο κόστους 115 000 EUR ανά μισθωτό. Το σχέδιο της Power 8 που ανήγγειλε η Airbus France τον Φεβρουάριο του 2007 προέβλεπε κόστος ανά μισθωτό 68 000 EUR (139). Το 2008, το κόστος του κοινωνικού σχεδίου της Michelin ανερχόταν σε 157 400 EUR ανά μισθωτό.

(276)

Όσον αφορά τους λιμενεργάτες, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο, στη θεματική έκθεσή του που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2006 «Οι γαλλικοί λιμένες ενόψει των ριζικών αλλαγών των θαλάσσιων μεταφορών: η επείγουσα δράση» αναφέρει ότι το συνολικό κόστος του συνολικού σχεδίου του 2004, δηλαδή 145 000 EUR ανά αποχώρηση για τους αυτόνομους λιμένες και 209 000 EUR ανά αποχώρηση από το λιμένα της Μασσαλίας.

(277)

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η απόφασή της της 17ης Ιουλίου 2002 σχετικά με την Société Française de Production επιτρέπει τον υπολογισμό του «κόστους γενναιοδωρίας» στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης προβληματικών επιχειρήσεων. Έτσι, το «κόστος της γενναιοδωρίας» για το κράτος ανήλθε σε 43,1 εκατ. EUR (ή 151 000 EUR ανά μισθωτό, ενώ το σχέδιο προέβλεπε την αποχώρηση 285 μισθωτών) που προστίθεται στο κόστος των 5,3 εκατ. EUR στο πλαίσιο νομικών και συμβατικών υποχρεώσεων (ήτοι συνολικό κόστος 169 000 EUR ανά μισθωτό).

(278)

Με βάση την ανωτέρω συγκριτική ανάλυση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η υπόθεση της καταβολής […] EUR σε κάθε απασχολούμενο ως πρόσθετες αποζημιώσεις απόλυσης είναι σύμφωνη με το κόστος ανά απολυόμενο εργαζόμενο των προγραμμάτων κοινωνικών μέτρων που εφάρμοσαν ιδιωτικές επιχειρήσεις την ίδια περίοδο.

(279)

Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η υπόθεση της απόλυσης του συνόλου του προσωπικού της SNCM σε περίπτωση εκκαθάρισης της επιχείρησης είναι και η πιθανότερη, κυρίως επειδή δεν είχε ακόμη δημοσιευτεί η προκήρυξη υποβολής προσφορών για την ανάθεση της ΑΔΥ για την περίοδο 2007-2013 και, ως εκ τούτου, δεν είχε ληφθεί τελική απόφαση. Ακόμη, δεδομένης της ανησυχητικής οικονομικής κατάστασης της SNCM, είναι πράγματι απίθανο να καταρτιζόταν σχέδιο συνέχισης της δραστηριότητας έτσι ώστε να τεθεί η επιχείρηση υπό καθεστώς εξυγίανσης με δικαστική απόφαση και να αποφευχθούν οι απολύσεις.

(280)

Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το συνολικό ποσό των […] εκατ. EUR το οποίο θα όφειλε να διαθέσει η CGMF (το κράτος) για πρόσθετες αποζημιώσεις λόγω απολύσεων.

(281)

Στο παρόν στάδιο της ανάλυσης, η Επιτροπή οφείλει να καθορίσει την αξία εκκαθάρισης της SNCM χωρίς τις συμπληρωματικές αποζημιώσεις για απολύσεις. Πράγματι, το στοιχείο που πρέπει να συγκριθεί με την αρνητική τιμή πώλησης, για να εξακριβωθεί αν το κράτος ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία της αγοράς, είναι η διαφορά ανάμεσα στην αξία εκκαθάρισης, εφόσον είναι θετική, και στις συμπληρωματικές αποζημιώσεις για απολύσεις. Για να κάνει τη σύγκριση, η Επιτροπή βασίζεται στην αναπροσαρμογή των καθαρών στοιχείων ενεργητικού. Σύμφωνα με τη μέθοδο αναπροσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού, η ανεπάρκεια ενεργητικού διαπιστώνεται όταν η οικονομική αξία των πραγματικών στοιχείων ενεργητικού (που γενικά είναι ανώτερη από την καθαρή λογιστική αξία) δεν καλύπτει την οικονομική αξία των πραγματικών οφειλών.

(282)

Για να διαπιστώσει την ανεπάρκεια ενεργητικού στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή επαλήθευσε, με τη βοήθεια του συμβούλου της (140), όπως εξηγείται στη συνέχεια, ότι στις 30 Σεπτεμβρίου 2005 η αξία των περιουσιακών στοιχείων της SNCM δεν ήταν αρκετή για την ικανοποίηση των αξιώσεων των προνομιακών πιστωτών και των μη προνομιακών πιστωτών (στους οποίους περιλαμβάνονται και οι μισθωτοί βάσει κλασσικών απαιτήσεων).

(283)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποτίμηση της αξίας του καθαρού ενεργητικού είναι μια μέθοδος που εφαρμόζεται για την αποτίμηση των εταιρειών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. Εξάλλου, κρίνει ότι η μέθοδος αυτή ενδείκνυται κατ’ εξοχήν στην περίπτωση της SNCM, εφόσον η μόνη εναλλακτική επιλογή του μετόχου αναφοράς της εκτός από τη μεταβίβαση της επιχείρησης είναι η αίτηση για κήρυξη της υπό εκκαθάριση εταιρείας σε πτώχευση.

(284)

Όσον αφορά τις άλλες μεθόδους αποτίμησης, ιδίως τη μέθοδο της παρούσας αξίας των ελεύθερων λειτουργικών ταμειακών ροών, η Επιτροπή θεωρεί ότι, δεδομένου του γεγονότος ότι αυτή προϋποθέτει τη συνέχιση της δραστηριότητας της εταιρείας, το οποίο δεν ισχύει στην περίπτωση της SNCM, δεν είναι κατάλληλη για την προκειμένη περίπτωση.

(285)

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την ημερομηνία της 30ής Σεπτεμβρίου 2005 ως ημερομηνία αναφοράς για την αποτίμηση της SNCM, εφόσον είναι η ημερομηνία κατά την οποία έγινε πράγματι η επιλογή ανάμεσα στην αποδοχή της προσφοράς εξαγοράς ή της εκκαθάρισης της εταιρείας, ενώ η επιλογή της BCP είχε αποφασιστεί στις 27 Σεπτεμβρίου 2005.

(286)

Η Επιτροπή παρατηρεί ιδίως ότι ο μέτοχος της SNCM προέβη, σε συνεργασία με την εταιρεία συμβούλων Ernst & Young, σε ποσοτικό υπολογισμό του κόστους εκκαθάρισης της επιχείρησης (η προαναφερθείσα έκθεση της CGMF) στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, και σε μια δεύτερη πραγματογνωμοσύνη από την Oddo Corporate Finance και την εταιρεία συμβούλων Paul Hastings. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η προαναφερθείσα έκθεση της Oddo-Hastings αποτίμησε την αξία των στοιχείων ενεργητικού τη SNCM σε […] εκατ. EUR.

(287)

Όσον αφορά την αποτίμηση του στόλου αποκλειστικής ιδιοκτησίας (141), εφόσον η ακαθάριστη αγοραία αξία των πλοίων της SNCM είχε αξιολογηθεί από την ειδικευμένη εταιρεία αξιολογητών BRS σε […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, ο στόλος της SNCM αποτιμήθηκε από την έκθεση Oddo σε […] εκατ. EUR μετά από έκπτωση (142), προμήθεια διαμεσολάβησης (143) και πρόβλεψη αστάθμητου δικαστικού παράγοντα (144).

Πίνακας 4

Εναλλακτικές υποθέσεις αποτίμησης των στοιχείων ενεργητικού της SNCM στις 30 Σεπτεμβρίου 2005

(288)

Από την ανάγνωση του ανωτέρω πίνακα η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ο στόλος των πλοίων αποτελεί το βασικό στοιχείο ενεργητικού της επιχείρησης. Ως προς αυτό, ο σύμβουλος της Επιτροπής έκρινε, αφού πραγματοποίησε όταν μπόρεσε, συγκριτική ανάλυση, ότι η έκπτωση που εφαρμόστηκε στην ακαθάριστη αγοραία αξία των πλοίων και ο αστάθμητος δικαστικός παράγοντας ήταν συνεπή. Σε αυτή τη βάση, θεώρησε ότι δεν είχε επιχειρήματα για να απορρίψει την αποτίμηση της αξίας του στόλου που πραγματοποίησε το γαλλικό κράτος.

(289)

Όσον αφορά την έκπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι το επίπεδό της είναι σύμφωνο με τις εκπτώσεις που παρατηρούνται κατά τις πωλήσεις πλοίων σε περίπτωση ρευστοποίησης ενεργητικού. Σύμφωνα με το σύμβουλο της Επιτροπής, η Régie des Transports Maritimes, βελγική εθνική εταιρεία που εκμεταλλεύεται τη γραμμή Οστάνδης-Ramsgate, μεταβίβασε δύο οχηματαγωγά το 1997 με μειώσεις που εκτιμώνται σε 35 % και 45 %. Πιο πρόσφατα, η εταιρεία Festival Cruises μεταβίβασε τρία κρουαζιερόπλοια με μέση έκπτωση 20 %. Οι παρατηρούμενες εκπτώσεις σε παρόμοιες περιπτώσεις είναι λοιπόν της τάξης των μειώσεων που εφάρμοσαν οι γαλλικές αρχές στην προκειμένη περίπτωση.

(290)

Όσον αφορά τον αστάθμητο δικαστικό παράγοντα, επειδή δεν υπήρξε στην αγορά καμία συγκρίσιμη συναλλαγή, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα επιχειρήματα που δικαιολογούν τη συνεκτίμηση αυτού του παράγοντα είναι συνεπή με τη στενότητα της αγοράς για τυποποιημένα πλοία που σχεδιάζονται για ειδική εκμετάλλευση.

(291)

Η Επιτροπή επισημαίνει, εξάλλου, ότι ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονάς της αναθεώρησε προς τα άνω την αποτίμηση των πάγιων χρηματοπιστωτικών στοιχείων, ιδίως της συμμετοχής της SNCM στην CMN (από […] εκατ. EUR έως […] εκατ. EUR). Από αυτή την άποψη, λαμβανομένης υπόψη της προσφοράς των […] εκατ. EUR για την εξαγορά αυτής της συμμετοχής από την Stef-TFE, η οποία κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποτίμηση της συμμετοχής της SNCM στην CMN σε […] εκατ. EUR είναι λογική στο πλαίσιο εκκαθάρισης μιας εταιρείας.

(292)

Όσον αφορά την αποτίμηση των άλλων στοιχείων ενεργητικού, ο σύμβουλος της Επιτροπής δεν εξέφρασε κάποια ειδική αντίρρηση. Δεν ενέκρινε, ωστόσο, τη θέση «καθαρή ταμειακή κατάσταση», εφόσον αυτή ήταν ελλειμματική. Η Επιτροπή πράγματι θεωρεί ότι η θέση αυτή πρέπει να ταξινομηθεί εκ νέου στο παθητικό της SNCM.

(293)

Λαμβανομένων υπόψη των προσαρμογών που πραγματοποιήθηκαν, η Επιτροπή αποτιμά το ενεργητικό της SNCM σε […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005.

(294)

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι γαλλικές αρχές υπολογίζουν το οφειλόμενο ποσό για προνομιακές αξιώσεις σε […] εκατ. EUR και το οφειλόμενο ποσό για μη προνομιακές απαιτήσεις σε […] εκατ. EUR (πλην των συμπληρωματικών αποζημιώσεων για απολύσεις).

(295)

Ειδικότερα όσον αφορά το παθητικό εταιρικού κεφαλαίου, οι γαλλικές αρχές αξιολογούν το κόστος του συμβατικού σχεδίου κοινωνικών μέτρων σε […] εκατ. EUR. Οι συναφείς δαπάνες με το συμβατικό σχέδιο κοινωνικών μέτρων καθορίστηκαν σε ατομική βάση, αφού ελήφθη υπόψη ο τύπος σύμβασης (σύμβαση αορίστου χρόνου – ΣΑΧ και σύμβαση ορισμένου χρόνου - ΣΟΧ), τις υπηρεσιακές καταστάσεις και τις εφαρμοστέες συλλογικές συμβάσεις (προσωπικό πλοίων, προσωπικό ξηράς και διοικητικό προσωπικό), το βαθμό αρχαιότητας, την κατηγορία του προσωπικού και την αμοιβή του κάθε μισθωτού. Το ποσό αυτό καλύπτει τις αποζημιώσεις λόγω καταγγελίας ([…] εκατ. EUR), τις αποζημιώσεις άδειας ([…] εκατ. EUR), τις συμβατικές αποζημιώσεις απόλυσης ([…] εκατ. EUR) και τη συνεισφορά Delalande ([…] εκατ. EUR) (148).

(296)

Το κόστος του εξωσυμβατικού σχεδίου κοινωνικών μέτρων αποτιμήθηκε από τις γαλλικές αρχές σε […] εκατ. EUR. Το εν λόγω σχέδιο κοινωνικών μέτρων καλύπτει το σύνολο των μέτρων πλαισίωσης που συνδέονται με τις νομικές και κανονιστικές υποχρεώσεις της SNCM σε θέματα απολύσεων (149) και των έμμεσων δαπανών που συνδέονται με το συμβατικό σχέδιο κοινωνικών μέτρων (150).

(297)

Το κόστος καταγγελίας των βασικών συμβάσεων εκμετάλλευσης αφορά κυρίως την κατάπτωση της τραπεζικής εγγύησης ποσού […] εκατ. EUR που παρέχεται ως εγγύηση για την ορθή εκπλήρωση από την SNCM των υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας, στην οποία προστίθενται η προβλεπόμενη στην εν λόγω σύμβαση χρηματική ποινή, ίση προς το […]% της χρηματικής αποζημίωσης αναφοράς ποσού […] εκατ. EUR για το έτος 2005, δηλαδή περίπου […] εκατ. EUR σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής του αναδόχου.

(298)

Όσον αφορά το παθητικό που συνδέεται με τη μεταβίβαση των πλοίων υπό χρηματοδοτική μίσθωση (151), οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ότι, βάσει ορισμένων υποθέσεων (152), το καθαρό προϊόν της εκποίησης εκτιμάται, από τον ειδικευμένο χρηματιστή BRS, σε […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005 μετά την έκπτωση, την προμήθεια μεσιτείας και το χρηματοοικονομικό κόστος εκχώρησης. Εφόσον οι εξοικονομήσεις φόρων και τα τραπεζικά χρέη ανέρχονται σε […] εκατ. EUR, παραμένει υπόλοιπο τραπεζικών χρεών προς αποπληρωμή για πλοία σε χρηματοδοτική μίσθωση ύψους […] εκατ. EUR.

Πίνακας 5

Εναλλακτικές υποθέσεις αποτίμησης του παθητικού της SNCM στις 30 Σεπτεμβρίου 2005

(299)

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το παθητικό εταιρικού κεφαλαίου αποτελεί βασικό στοιχείο του παθητικού της SNCM. Όσον αφορά το παθητικό του προνομιακού εταιρικού κεφαλαίου, δηλαδή το κόστος του συμβατικού σχεδίου κοινωνικών μέτρων, ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής δεν έχει επαληθεύσει τους μαθηματικούς τύπους υπολογισμού όλων των συνιστωσών του σχεδίου βάσει δημοσκοπήσεων και δεν διαπίστωσε ούτε παρατυπία ούτε σφάλμα. Λαμβανομένης υπόψη αυτής της επαλήθευσης, η Επιτροπή θεωρεί εύλογο το ποσό των […] εκατ. EUR που προκατέβαλαν οι γαλλικές αρχές για το συμβατικό σχέδιο κοινωνικών μέτρων.

(300)

Όσον αφορά τις πρόσθετες λειτουργικές ζημίες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εκτίμηση είναι συνεπής με τη νομοθεσία, ιδίως τα άρθρα L.622-10 του εμπορικού κώδικα και 119-2 του διατάγματος αριθ. 85-1388 της 27ης Δεκεμβρίου 1985, βάσει των οποίων η SNCM υπάρχει πιθανότητα να υποχρεωθεί από το αρμόδιο Εμποροδικείο να συνεχίσει την εκμετάλλευσή του για διάρκεια δύο μηνών ανανεώσιμη μετά από αίτηση της εισαγγελικής αρχής για υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας.

(301)

Όσον αφορά τις οφειλές μειωμένης προτεραιότητας, ο σύμβουλος της Επιτροπής δεν εξέφρασε ειδική αντίρρηση. Διόρθωσε, ωστόσο, το ποσό των […] εκατ. EUR κατά […] εκατ. EUR μετά από νέα επεξεργασία της θέσης του ενεργητικού «καθαρά ταμειακά διαθέσιμα». Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η νέα επεξεργασία είναι σύμφωνη με τις τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά την αποτίμηση των στοιχείων ενεργητικού της SNCM.

(302)

Όσον αφορά το κόστος του εξωσυμβατικού σχεδίου κοινωνικών μέτρων (πλην των συμπληρωματικών αποζημιώσεων απόλυσης) ο σύμβουλος της Επιτροπής θεωρεί ότι το κόστος των δικαστικών διαφορών πρέπει να μειωθεί σε […]εκατ. EUR αντί των […] εκατ. EUR που προκατάβαλαν οι γαλλικές αρχές. Ως προς αυτό, εάν η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι βέβαιο ότι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις θα ζητήσουν μετατροπή των συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε συμβάσεις αορίστου χρόνου (157), πιστεύει ότι τα αριθμητικά στοιχεία πρέπει να αφορούν μόνο τους μισθωτούς με σύμβαση ορισμένου χρόνου για τους οποίους ο κίνδυνος αυτός είναι σχεδόν βέβαιος (δηλαδή […] ΣΟΧ). Εάν ληφθεί υπόψη ένας μεικτός μηνιαίος μισθός […] EUR με αποζημίωση μισθών 9 μηνών για τις […] πρώτες ΣΟΧ και 6 μήνες για τις επόμενες […], το ποσό διαμορφώνεται σε […] εκατ. EUR.

(303)

Σχετικά με το καθαρό παθητικό που συνδέεται με τη μεταβίβαση των πλοίων με χρηματοδοτική μίσθωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υποθέσεις στις οποίες βασίστηκε ο υπολογισμός είναι δικαιολογημένες, ιδίως λόγω του συμβατικού τύπου των GIE, που περιορίζει κάθε δυνατότητα υποκατάστασης της SNCM με τρίτους και ρυθμίζει τα φορολογικά πλεονεκτήματα της εκμετάλλευσης πλοίων με γαλλική σημαία. Είναι επίσης εξίσου δικαιολογημένο ο αστάθμητος δικαστικός παράγοντας να μην εφαρμοστεί στην περίπτωση πλοίων η εκμετάλλευση των οποίων πραγματοποιείται στο πλαίσιο χρηματοδοτικής μίσθωσης, διότι τα πλοία αυτά εκποιούνται από τις πιστωτικές τράπεζες των GIE. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δικαιολογημένο να ληφθεί υπόψη ένα χρηματοοικονομικό κόστος διατήρησης από τις 30 Σεπτεμβρίου 2005 μέχρι την ημερομηνία πραγματικής μεταβίβασης του πλοίου.

(304)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι στις 30 Σεπτεμβρίου 2005 το προνομιακό παθητικό της SNCM ανερχόταν σε […] εκατ. EUR και το μη προνομιακό παθητικό της SNCM ανερχόταν σε […] εκατ. EUR.

(305)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι στις 30 Σεπτεμβρίου 2005 η αξία των στοιχείων ενεργητικού της SNCM ([…] εκατ. EUR) δεν ήταν επαρκής για την ικανοποίηση των αξιώσεων των προνομιακών πιστωτών ([…] εκατ. EUR) και των μη προνομιακών πιστωτών ([…] εκατ. EUR).

(306)

Σε αυτό το πλαίσιο, εάν δεν ασκούνταν αγωγή για κάλυψη παθητικού (βλέπε κατωτέρω) και λαμβανομένης υπόψη της παραγράφου 273 της παρούσας απόφασης και της ανεπάρκειας των στοιχείων ενεργητικού, το κόστος μιας εκκαθάρισης της SNCM από την CGMF θα περιοριζόταν στο ποσό των συμπληρωματικών αποζημιώσεων απόλυσης, δηλαδή σε […] εκατ. EUR.

(307)

Συνεπώς, η επιλογή των γαλλικών αρχών να πωλήσουν την SNCM σε αρνητική τιμή 158 εκατ. EUR που πρέπει να συγκριθεί με το ελάχιστο κόστος εκκαθάρισης των […] εκατ. EUR μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με την επιλογή που θα είχε κάνει ένας ιδιωτικός όμιλος επιχειρήσεων σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς.

(308)

Η Επιτροπή εξέτασε επίσης το επιχείρημα των γαλλικών αρχών ότι, σε περίπτωση εκκαθάρισης της επιχείρησης, ήταν πιθανό να ασκηθεί αγωγή για κάλυψη του παθητικού κατά του κράτους ως μέτοχο πλειοψηφίας (βλέπε κατωτέρω). Σε αυτή την περίπτωση, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, ο υπολογισμός του κόστους εκκαθάρισης για το κράτος μέτοχο πρέπει να λαμβάνει υπόψη το εθνικό δίκαιο, το οποίο έχει αποδεχθεί η Επιτροπή στην απόφασή της ABX Logistics (158) και πρέπει να εκτιμάται σε κάθε περίπτωση χωριστά, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων του εξεταζόμενου τομέα (159) και των συγκεκριμένων περιστάσεων.

(309)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι οι γαλλικές αρχές της κοινοποίησαν στις 28 Μαρτίου 2006 έγγραφα που βεβαιώνουν ότι ο μέτοχος της SNCM είχε αναζητήσει τη λιγότερο δαπανηρή λύση γι’ αυτόν, εξετάζοντας παράλληλα και εξαρχής δύο εναλλακτικές δυνατότητες, την εκκαθάριση της επιχείρησης και την πώλησή της σε αρνητική τιμή.

(310)

Με βάση τις προαναφερθείσες εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή, οι γαλλικές αρχές εκτιμούν ότι το σύνολο των πραγματικών δαπανών με τις οποίες θα επιβαρυνόταν η Γαλλική Δημοκρατία ως μέτοχος, μέσω της SNCM, θα ανέρχονταν από […] έως […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005. Η εκτίμηση αυτή λαμβάνει ιδίως υπόψη τον κίνδυνο να ασκηθεί κατά του γαλλικού κράτους αγωγή για «κάλυψη παθητικού», εάν ένα δικαστήριο το έκρινε εκ των πραγμάτων διαχειριστή της SNCM και τον κίνδυνο να καταδικαστεί το κράτος να καταβάλει πρόσθετες αποζημιώσεις απόλυσης των εργαζομένων. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι κίνδυνοι αυτοί πρέπει να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό του πραγματικού κόστους μιας ενδεχόμενης εκκαθάρισης της SNCM.

(311)

Έτσι τίθεται το ζήτημα της αξιολόγησης του συνόλου των πραγματικών εξόδων τα οποία θα έπρεπε πιθανότατα να καταβάλει η Γαλλία ως μέτοχος σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης της SNCM, προκειμένου να καθοριστεί αν, με βάση τις πιθανότητες να καταδικαστεί να αναλάβει αυτό το κόστος και με βάση το ύψος αυτών των εξόδων (160), ένας συνετός ιδιώτης μέτοχος θα είχε επιλέξει την άμεση πώληση της θυγατρικής του σε αρνητική τιμή 158 εκατ. EUR αντί να αναλάβει αυτόν τον κίνδυνο.

(312)

Βάσει του γαλλικού δικαίου, ο εντολοδόχος εκκαθαριστής μιας εταιρείας υπό δικαστική εκκαθάριση μπορεί να ασκήσει αγωγή για αστική ευθύνη κατά της παλαιάς διοίκησης της εταιρείας, την επονομαζόμενη «αγωγή για κάλυψη παθητικού», σε περίπτωση σχεδίου διάσωσης ή εξυγίανσης με δικαστική απόφαση καθώς και σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης (161).

(313)

Η άσκηση αγωγής για την κάλυψη παθητικού σε βάρος των παλαιών διαχειριστών της υπό πτώχευση εταιρείας αιτιολογείται από την ανάγκη ανασύστασης των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, ενός ένα από τα καθήκοντα που ανατίθενται στον εντολοδόχο εκκαθαριστή.

(314)

Σε διάφορες επιστολές που απέστειλαν οι γαλλικές αρχές στην Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η υπόθεση της καταδίκης του κράτους από ένα εθνικό δικαστήριο να καλύψει το παθητικό της επιχείρησης την οποία διοικεί ήταν ένα πολύ πιθανό ενδεχόμενο το οποίο έπρεπε να ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό του πραγματικού κόστους μιας ενδεχόμενης εκκαθάρισης της SNCM.

(315)

Μαζί με τα έγγραφα της 28ης Φεβρουαρίου 2008, η SNCM υπέβαλε και έκθεση εμπειρογνωμόνων που αξιολογεί τις συνέπειες μιας δικαστικής αγωγής για κάλυψη παθητικού σε βάρος του γαλλικού κράτους. Η έκθεση αυτή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα δικαστήριο αρμόδιο για εμπορικές υποθέσεις που θα εκδίκαζε μια αγωγή γι’ αυτή την υπόθεση θα θεωρούσε κατά πάσα πιθανότητα υπεύθυνο το κράτος και θα το καταδίκαζε να αναλάβει στο ακέραιο τις κοινωνικές οφειλές SNCM.

(316)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή πιστεύει ότι, δεδομένης της διαπιστωθείσας ανεπάρκειας ενεργητικού της SNCM (βλέπε ανωτέρω) και λόγω της ενδεχόμενης αστικής ευθύνης των εντολοδόχων εκκαθαριστών σε περίπτωση αδράνειάς τους βάσει του νόμου του 1985 και του δικαιώματος που έχουν οι πιστωτές από το 2005 να ασκήσουν αγωγή σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης της SNCM, κατά πάσα πιθανότητα θα ασκούνταν αγωγή για την κάλυψη του παθητικού σε βάρος του γαλλικού κράτου (162).

(317)

Η σχετική νομοθεσία προβλέπει ότι οι κοινωνικές οφειλές της υπό εκκαθάριση εταιρείας μπορούν να καταλογιστούν στους εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων διαχειριστές της επιχείρησης, εφόσον πληρούνται σωρευτικά τέσσερις όροι.

(318)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο σύμβουλος της SNCM συνέταξε λεπτομερή ανάλυση που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά πάσα πιθανότητα το γαλλικό κράτος θα θεωρούνταν εκ των πραγμάτων διαχειριστής της SNCM. Στην ουσία, η προαναφερόμενη έκθεση πραγματογνωμοσύνης κατέδειξε σύμφωνα με τη σχετική νομολογία (164), ότι το κράτος είχε λάβει θετικά μέτρα διαχείρισης και διοίκησης που δεν θα συνεπάγονταν προδήλως διοικητικούς ελέγχους βάσει του νόμου για μια μεγάλη χρονική περίοδο. Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση του συμβούλου της SNCM, το κράτος ελάμβανε αποφάσεις στο πλαίσιο των ελεγκτικών εξουσιών που του είχαν ανατεθεί, παρακάμπτοντας με τον τρόπο αυτό τις εξουσίες ελέγχου για να λάβει αποφάσεις για λογαριασμό της επιχείρησης αντί των διαχειριστών οι οποίοι θα είχαν την εξουσία να λάβουν αυτές τις αποφάσεις. Επιπλέον, φαίνεται ότι τα διευθυντικά όργανα της SNCM δεν είχαν εκ των πραγμάτων καμία ανεξαρτησία έναντι του κράτους στη διαχείριση της επιχείρησης. Τέλος, το κράτος υποκαθιστούσε τα διοικητικά όργανα της SNCM λαμβάνοντας μόνο στρατηγικές αποφάσεις χωρίς να ενημερώνει αυτά τα όργανα.

(319)

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι γαλλικές αρχές, στα έγγραφά τους της 28ης Μαρτίου 2008, δεν διατύπωσαν επιφυλάξεις σχετικά με το χαρακτηρισμό του γαλλικού κράτους ως εκ των πραγμάτων διαχειριστή της SNCM. Στην επιστολή τους της 20ής Νοεμβρίου 2006, οι γαλλικές αρχές αναφέρουν οι ίδιες ότι ο δικαστής θα χαρακτήριζε οπωσδήποτε το κράτος μέτοχο της SNCM ως εκ των πραγμάτων διαχειριστή της επιχείρησης. Εντούτοις, είναι προφανές ότι μια τέτοια δήλωση, η οποία πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας διαδικασίας για θέμα κρατικών ενισχύσεων, δεν μπορεί να είναι από μόνη της αρκετή για να αποδειχθεί επαρκώς κατά το νόμο αν ένας δικαστής θα είχε θεωρήσει τις εθνικές αρχές εκ των πραγμάτων διαχειριστές της επιχείρησης δικαιούχου των εξεταζόμενων μέτρων και, κυρίως, το βαθμό πιθανότητας ενός τέτοιου ενδεχομένου.

(320)

Υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, δεν είναι απαραίτητο να εκτιμήσει διεξοδικότερα η Επιτροπή τα στοιχεία που επικαλούνται οι γαλλικές αρχές, λαμβανομένου υπόψη του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή στο σημείο 10.2.2.1 ανωτέρω.

(321)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι η έκθεση του συμβούλου της SNCM παραθέτει, βάσει μη εξαντλητικού καταλόγου πραγματολογικών στοιχείων, ένα σύνολο στοιχείων για να αποδείξει ότι το κράτος, εκ των πραγμάτων διαχειριστής της SNCM, διέπραξε διαχειριστικά λάθη.

(322)

Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι το γαλλικό κράτος διέπραξε επενδυτικά λάθη […]. Το κράτος διέπραξε επίσης πολλά διαχειριστικά λάθη όσον αφορά […].

(323)

Ως προς αυτό […] (165). Στην επιστολή τους της 30ής Απριλίου 2007, οι γαλλικές αρχές χαρακτήρισαν εξαιρετικά υψηλό τον κίνδυνο καταδίκης του κράτους για αστική ευθύνη με βάση τα κριτήρια […] χαρακτηρισμού του διαχειριστικού σφάλματος κατά την έννοια του άρθρου L. 651-2 του εμπορικού κώδικα. Εντούτοις, είναι προφανές ότι μια τέτοια δήλωση, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας διαδικασίας για κρατικές ενισχύσεις, δεν μπορεί να είναι από μόνη της αρκετή για να αποδειχθεί επαρκώς κατά το νόμο αν ένας δικαστής θα είχε θεωρήσει ότι οι γαλλικές αρχές διέπραξαν τα εικαζόμενα λάθη και, κυρίως, το βαθμό πιθανότητας ενός τέτοιου ενδεχομένου.

(324)

Στη παρούσα περίπτωση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η επιστολή των γαλλικών αρχών της 16ης Νοεμβρίου 2006 περιέχει εκτίμηση της ανεπάρκειας ενεργητικού της SNCM βάσει των ως άνω εκθέσεων εμπειρογνωμόνων των CGMF και Oddo-Hastings. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η πραγματογνωμοσύνη της SNCM σχετικά με την αγωγή για κάλυψη παθητικού που της κοινοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2008 βασίζεται στις ίδιες εκθέσεις και για τη διαπίστωση της ανεπάρκειας ενεργητικού σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης της επιχείρησης. Συγκεκριμένα, η έκθεση Oddo-Hastings εκτιμά την ανεπάρκεια ενεργητικού σε […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, η οποία υπολογίστηκε ως διαφορά ανάμεσα στην αξία του ενεργητικού της SNCM ([…] εκατ. EUR), αφενός, και στην αξία του παθητικού της επιχείρησης, αφετέρου (οφειλές σε προνομιακούς και σε μη προνομιακούς πιστωτές που αποτιμώνται σε […] εκατ. EUR και σε […] εκατ. EUR αντίστοιχα).

(325)

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, βάσει της προαναφερθείσας γαλλικής νομοθεσίας, η ανεπάρκεια ενεργητικού διαπιστώνεται σε περίπτωση που ο εντολοδόχος εκκαθαριστής της εταιρείας δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία ενεργητικού για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών, προνομιακών ή μη. Ειδικότερα όσον αφορά τις κοινωνικές απαιτήσεις της επιχείρησης, το παθητικό εταιρικού κεφαλαίου της επιχείρησης αποτελείται a minima από τις κλασσικές μισθολογικές απαιτήσεις, δηλαδή αυτές που πηγάζουν άμεσα από τη σύμβαση εργασίας, τη συλλογική σύμβαση ή το νόμο και οι οποίες εγγράφονται αυτομάτως από το εντολοδόχο εκκαθαριστή στο παθητικό της επιχείρησης (166).

(326)

Η Επιτροπή υπολόγισε προηγουμένως την ανεπάρκεια ενεργητικού της SNCM σε […] εκατ. EUR στις 30 Σεπτεμβρίου 2005.

(327)

Οι γαλλικές αρχές αναφέρουν ότι, σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο, ο ενάγων για κάλυψη παθητικού δεν υποχρεούται να προσδιορίσει το ποσό κατά το οποίο αυξάνεται το παθητικό εξαιτίας του διαχειριστικού λάθους των διαχειριστών. Ο διαχειριστής ενός νομικού προσώπου μπορεί να κριθεί υπεύθυνος, βάσει του άρθρου L.624-3 του εμπορικού κώδικα, ακόμη και αν το διαχειριστικό λάθος που διέπραξε είναι μία μόνο από τις αιτίες της ανεπάρκειας ενεργητικού και μπορεί να καταδικαστεί να καλύψει το σύνολο ή μέρος των κοινωνικών οφειλών, έστω και αν μόνο ένα μέρος αυτών των οφειλών είναι αποτέλεσμα του δικού του σφάλματος (167).

(328)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο σύμβουλος της SNCM χαρακτηρίζει προφανή τη σχέση ανάμεσα στα διαχειριστικά σφάλματα και τη διαπιστωθείσα ανεπάρκεια ενεργητικού. Με βάση τις εκτιμήσεις του εν λόγω εμπειρογνώμονα, η οικονομική ζημία που προκύπτει από τον μη εξαντλητικό κατάλογο των διαχειριστικών λαθών του κράτους, όπως προαναφέρεται στην παράγραφο 322 της παρούσας απόφασης, ανέρχεται σε […] εκατ. EUR (168).

(329)

Οι γαλλικές αρχές […] (169).

(330)

Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι γαλλικές αρχές, στα έγγραφά τους της 16ης Νοεμβρίου 2006, της 27ης Απριλίου 2007 και της 28ης Μαρτίου 2008 […] (170). Οι γαλλικές αρχές […] (171). Οι ίδιες οι γαλλικές αρχές έχουν δεχθεί, στην επιστολή τους της 16ης Νοεμβρίου 2005, ότι: «ήταν σαφές ότι το κράτος-μέτοχος, το οποίο ο δικαστής θα θεωρούσε αναπόφευκτα εκ των πραγμάτων διαχειριστή της SNCM, εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, θα καταδικαζόταν κατά πάσα πιθανότητα δυνάμει του άρθρου L651-2 του εμπορικού κώδικα να καλύψει το σύνολο της ανεπάρκειας ενεργητικού της SNCM».

(331)

Υπό τις παρούσες περιστάσεις, δεν είναι απαραίτητο η Επιτροπή να προβεί σε διεξοδικότερη εκτίμηση των στοιχείων που επικαλούνται οι γαλλικές αρχές, δεδομένου του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε στο σημείο 10.2.2.1 ανωτέρω.

(332)

Με βάση τα ανωτέρω, στο παρόν στάδιο της υπόθεσης, η Επιτροπή δεν οφείλει να προσδιορίσει το πραγματικό οικονομικό κόστος της ευθύνης του μετόχου.

(333)

Ως προς αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, βάσει του άρθρου L.624-3 του εμπορικού κώδικα, ο κατά νόμο ή εκ των πραγμάτων διαχειριστής της υπό εκκαθάριση εταιρείας καταδικάζεται, υπό αυτές τις περιστάσεις, να καταβάλει το σύνολο ή μέρος της διαπιστωθείσας ανεπάρκειας ενεργητικού.

(334)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το προαναφερθέν άρθρο παρέχει στους δικαστές πλήρη ελευθερία εκτιμήσεως να καταδικάσουν το διαχειριστή να καταβάλει το σύνολο ή μέρος των κοινωνικών οφειλών. Με βάση τη σχετική νομολογία, τα δικαστήρια όλων των βαθμών δίνουν βαρύτητα στη συμπεριφορά του εναγόμενου διαχειριστή και κλιμακώνουν τις καταδικαστικές αποφάσεις σε συνάρτηση με τις διαπιστώσεις στις οποίες καταλήγουν.

(335)

Όπως έχει αναφερθεί ανωτέρω, οι γαλλικές αρχές εκτιμούν ότι το γαλλικό κράτος θα καταδικαζόταν να καλύψει ποσοστό από […] έως […]% της διαπιστωθείσας ανεπάρκειας ενεργητικού, δηλαδή με ποσό κυμαινόμενο από […] εκατ. EUR έως […] εκατ. EUR.

(336)

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές της SNCM που αφορούσαν την εταιρεία Les Mines de Salsignes, υποθυγατρική της BRGM (δημόσιο ίδρυμα βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα) (172), το τμήμα εμπορικών υποθέσεων του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου καταδίκασε την BRGM και τις θυγατρικές της ως εκ των πραγμάτων διαχειριστές από κοινού με τους άλλους διαχειριστές της εταιρείας Les Mines de Salsignes να καταβάλουν το σύνολο της ανεπάρκειας ενεργητικού (173). Το ποσοστό των κοινωνικών οφειλών που καταλογίστηκε στην εταιρεία Coframines και στην BRGM, και σε τελική ανάλυση στο κράτος, ανήλθε στο 73,6 %. Βάσει των όρων αυτής της απόφασης, το δικαστήριο έκρινε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο είχε σχέση εξάρτησης από αυτές τις δύο εταιρείες.

(337)

Η Επιτροπή, ωστόσο, θεωρεί ότι οι γαλλικές αρχές δεν απέδειξαν, με βάση τους κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις, ότι τα προαναφερθέντα διαχειριστικά σφάλματα του κράτους σε βάρος της επιχείρησης είναι λάθη που θα μπορούσε να είχε διαπράξει οιοσδήποτε άλλος ιδιώτης μέτοχος σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Ως προς αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι μόνο παρόμοια σφάλματα, επαρκώς αποδεδειγμένα, μπορούν να ληφθούν υπόψη για να διαπιστωθεί αν, ενόψει του κινδύνου να καταδικαστεί να επιβαρυνθεί με αυτά τα έξοδα και με βάση το ύψος αυτού του κόστους (δηλαδή την καθαρή παρούσα αξία του κινδύνου μιας μελλοντικής καταδίκης), ένας συνετός ιδιώτης επιχειρηματίας θα προτιμούσε να καταβάλει άμεσα αρνητική τιμή 158 εκατ. EUR αντί να εκτεθεί σε αυτό τον κίνδυνο. Πράγματι, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα διέπραττε σφάλματα που αποδίδονται σε εκτιμήσεις μη επιχειρηματικής φύσεως, αλλά σε εκτιμήσεις γενικού χαρακτήρα (όπως π.χ. για κοινωνικούς σκοπούς ή για λόγους περιφερειακής ανάπτυξης).

(338)

Η Επιτροπή δεν αρνείται ότι, σε έκτακτες περιπτώσεις, ορισμένες εθνικές νομοθεσίες προβλέπουν τη δυνατότητα τρίτων να στραφούν κατά των μετόχων μιας εκκαθαρισθείσας εταιρείας, ιδίως εάν οι μέτοχοι αυτοί μπορεί να θεωρηθούν ως κατά το νόμο ή εκ των πραγμάτων διαχειριστές που διέπραξαν ζημιογόνα για την επιχείρηση διαχειριστικά σφάλματα. Παρ’ όλα αυτά, αν και η δυνατότητα αυτή υφίσταται με βάση το γαλλικό δίκαιο, ή Επιτροπή θεωρεί ότι οι γαλλικές αρχές δεν ήραν επαρκώς τις αμφιβολίες της Επιτροπής στη συγκεκριμένη περίπτωση όσον αφορά τα επιχειρήματα ότι, σε περίπτωση εκκαθάρισης της SNCM, υπήρχε κίνδυνος να καταδικαζόταν το γαλλικό κράτος να καλύψει το παθητικό αυτής της εταιρείας. Δεν είναι, ωστόσο, απαραίτητο να εξαχθεί συμπέρασμα ως προς αυτό το στοιχείο στην παρούσα απόφαση, δεδομένου του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή στο σημείο 10.2.2.1 ανωτέρω.

(339)

Πέρα από την ανεπάρκεια του ενεργητικού, με βάση τη σχετική νομολογία (174), οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι ένας δικαστής θα καταδίκαζε οπωσδήποτε το γαλλικό κράτος να καταβάλει τις πρόσθετες αποζημιώσεις απόλυσης (δηλαδή ποσό από […] έως […] εκατ. EUR). Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, το σύνολο των πραγματικών εξόδων με τα οποία θα επιβαρυνόταν η Γαλλική Δημοκρατία ως μέτοχος θα κυμαίνονταν από […] εκατ. EUR έως […] εκατ. EUR.

(340)

Οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι, σε πρόσφατες αποφάσεις, γαλλικά δικαστήρια καταδίκασαν τον εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων διαχειριστή να αναλάβει, εκτός από την ανεπάρκεια των στοιχείων ενεργητικού, και την καταβολή των συμπληρωματικών αποζημιώσεων απόλυσης που υπολογίζονται βάσει σχεδίου κοινωνικών μέτρων που έχει καταρτίσει η επιχείρηση πριν την εκκαθάρισή της.

(341)

Συγκεκριμένα, οι γαλλικές αρχές αναφέρουν ότι, στην υπόθεση Aspocomp, η γαλλική εταιρεία Aspocomp SAS, θυγατρική κατά 99 % της φινλανδικής εταιρείας Aspocomp Group Oyj, συνήψε στις 18 Ιανουαρίου 2002 επιχειρηματική συμφωνία που περιείχε τους όρους αποζημίωσης βάσει προγράμματος κοινωνικών μέτρων 210 μισθωτών επί συνόλου 550. Η συμφωνία αυτή περιέγραφε ιδίως το ποσό των αντισταθμιστικών και συμπληρωματικών αποζημιώσεων καθώς και τις ενισχύσεις για εθελούσια αποχώρηση. Όμως, μετά από αλλαγή της στρατηγικής του ομίλου, η μητρική εταιρεία Aspocomp Group Oyj αποφάσισε, στις 22 Φεβρουαρίου 2002, να διακόψει τη χρηματοδότηση της θυγατρικής της Aspocomp SAS, προκαλώντας με τον τρόπο αυτό την αίτηση αυτής της εταιρείας να κηρυχθεί σε πτώχευση. Η απόφαση αυτή εμπόδισε εκ των πραγμάτων τη θυγατρική να τηρήσει τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει στο πλαίσιο της επιχειρηματικής συμφωνίας και την ανάγκασε να απολύσει όλους τους άλλους μισθωτούς.

(342)

Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση του Εφετείου της Ρουέν επικύρωσε την απόφαση του Εργατοδικείου του Evreux και καταδίκασε την εταιρεία Aspocomp Group Oyj η οποία έλεγχε το 99 % της θυγατρικής της να καταβάλει: (i) στους μισθωτούς που καλύπτονταν από την επιχειρηματική συμφωνία το σύνολο των αντισταθμιστικών και συμπληρωματικών αποζημιώσεων που προέβλεπε μόνο αυτή η επιχειρηματική συμφωνία, καθώς και αποζημιώσεις απόλυσης χωρίς πραγματική και σοβαρή αιτία και (ii) στους μισθωτούς οι οποίοι απολύθηκαν στο πλαίσιο της αίτησης για κήρυξη σε πτώχευση της Aspocomp ισοδύναμες αποζημιώσεις, κρίνοντας ότι με το να μην τηρήσει τις ανειλημμένες δεσμεύσεις της η μητρική εταιρεία επέδειξε αθέμιτη συμπεριφορά και απαράδεκτη επιπολαιότητα.

(343)

Στην παρούσα περίπτωση, η Επιτροπή παρατηρεί ότι από τα έγγραφα της υπόθεσης συνάγεται ότι ένα σχέδιο κοινωνικών μέτρων που αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης και βασίζεται στο σχέδιο κοινωνικής δράσης του 2002, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή την άνοιξη του 2005, ανεστάλη στις 25 Απριλίου 2005 από το μέτοχο της SNCM χωρίς συνεννόηση με τη διοίκηση της επιχείρησης. Η Επιτροπή διαπιστώνει, επίσης, ότι το εν λόγω σχέδιο κοινωνικών μέτρων καταρτίστηκε πριν από την απόφαση του κράτους να πωλήσει την SNCM.

(344)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε περίπτωση εκκαθάρισης της SNCM, οι μισθωτοί της επιχείρησης θα επικαλούνταν οπωσδήποτε ενώπιον των δικαστηρίων τις διατάξεις αυτού του σχεδίου κοινωνικών μέτρων.

(345)

Για να μπορεί μια τέτοια προσέγγιση να είναι συναφής σε μια υπόθεση όπως η παρούσα, η Επιτροπή έπρεπε να αξιολογήσει (i) αν ο δικαστής θα καταδίκαζε το κράτος μέλος για το ότι ανέστειλε την εφαρμογή του εν λόγω σχεδίου κοινωνικών μέτρων χωρίς συνεννόηση με τη διοίκηση της επιχείρησης, (ii) το ποσό το οποίο θα μπορούσε να καταδικαστεί το κράτος μέλος να καταβάλει με βάση αυτή την υπόθεση και (iii) κατά πόσο ήταν πιθανό να συμβεί αυτό (175).

(346)

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι απόφαση του τμήματος εμπορικών υποθέσεων του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, στην οποία το Δικαστήριο αναφέρει ότι ήταν έτοιμο να αποδεχτεί την αγωγή αστικής ευθύνης κατά μιας ελέγχουσας εταιρείας η πλημμελής συμπεριφορά της οποίας προκάλεσε την καταστροφή της θυγατρικής της και, κατά συνέπεια, τις μαζικές απολύσεις (176), εντάσσεται στο ίδιο πνεύμα με την απόφαση στην υπόθεση Aspocomp.

(347)

Σχετικά με αυτό, η Επιτροπή διαπιστώνει, ωστόσο, ότι η αρχή που απορρέει από την απόφαση του Εφετείου της Ρουέν δεν έχει ενισχυθεί μέχρι σήμερα από άλλες παρόμοιες αποφάσεις. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι γαλλικές αρχές δεν έχουν άρει επαρκώς τις αμφιβολίες της ως προς το γεγονός ότι ο μέτοχος της SNCM θα ήταν εκτεθειμένος με επαρκή βαθμό βεβαιότητας να κριθεί υπεύθυνος για να καταβάλει συμπληρωματικές αποζημιώσεις απόλυσης με βάση αυτή τη νομολογία. Δεν είναι, ωστόσο, απαραίτητο να εξαχθεί συμπέρασμα ως προς αυτό το στοιχείο στην παρούσα απόφαση, δεδομένου του συμπεράσματος στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή στο σημείο 10.2.2.1 ανωτέρω.

(348)

Η Επιτροπή θεωρεί, βάσει των ανωτέρω, ότι η επιλογή πώλησης της SNCM στην αρνητική τιμή των 158 εκατ. EUR είναι σύμφωνη με την επιλογή θα έκανε μια ιδιωτική εταιρεία σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς, εάν ληφθεί υπόψη το κόστος των κοινωνικών μέτρων που θα επέφερε μια εκκαθάριση της επιχείρησης.

(349)

Η Επιτροπή βάσισε την προηγηθείσα ανάλυση μόνο στις υποθέσεις τις οποίες θεώρησε εύλογες και επαρκώς αιτιολογημένες. Οι εκτιμήσεις αυτές οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η απόκλιση ανάμεσα στην υποθετική εκδοχή την οποία επέλεξαν οι γαλλικές αρχές και στην εναλλακτική εκδοχή θα αντιπροσώπευε ποσό τουλάχιστον […] εκατ. EUR, στοιχείο το οποίο θα κάλυπτε επαρκώς ένα ενδεχόμενο σφάλμα στις εκτιμήσεις που ελήφθησαν υπόψη μετά από ανάλυση.

(350)

Ακόμη, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αρνητική τιμή των 158 εκατ. EUR είναι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης βάσει εμπορικών όρων μεταξύ του κράτους και των ιδιωτών αγοραστών μετά από δημόσια διαδικασία ανοικτού, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις και όρους διαγωνισμού. Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η τιμή, που είναι η κατά το δυνατό λιγότερο δυσμενής, είναι μια αγοραία τιμή.

(351)

Παρά τους περιορισμούς οι οποίοι αναφέρονται στο σημείο 284 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή αναφέρει ότι ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής επαλήθευσε τις εναλλακτικές υποθέσεις αποτίμησης της SNCM βάσει της μεθόδου της παρούσας αξίας των ελεύθερων λειτουργικών ταμειακών ροών με βάση έκθεση της Τράπεζας HSBC κατά παραγγελία των γαλλικών αρχών. Ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής θεωρεί ότι οι υπολογισμοί της HSBC πραγματοποιήθηκαν με σωστό τρόπο. Βάσει των αποτελεσμάτων αυτών των προσομοιώσεων, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η καταβληθείσα τιμή για την SNCM είναι σύμφωνη με την αξία της επιχείρησης που αποτιμάται με βάση τη μέθοδο της παρούσας αξίας των ελεύθερων λειτουργικών ταμειακών ροών τη στιγμή της συναλλαγής.

(352)

Από το τμήμα 10.2.2.1 ανωτέρω προκύπτει, χωρίς να είναι απαραίτητο να εξαχθεί συμπέρασμα για τα στοιχεία που παρατίθενται στο τμήμα 10.2.2.2 ανωτέρω, ότι το εν λόγω μέτρο δεν προσέδωσε οικονομικό πλεονέκτημα ούτε στην SNCM ούτε στους ιδιώτες αγοραστές. Κατά συνέπεια, η εισφορά κεφαλαίου 158 εκατ. EUR από το κράτος πριν τη μεταβίβαση της επιχείρησης στους ιδιώτες αγοραστές, δηλαδή η τιμή αρνητικής πώλησης των 158 εκατ. EUR, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(353)

Εάν η εξεταζόμενη παρέμβαση των δημόσιων αρχών συνέβη ταυτόχρονα με μια σημαντική παρέμβαση ιδιωτών επιχειρηματιών, με συγκρίσιμους όρους, μπορεί εξαρχής να αποκλειστεί η ύπαρξη οικονομικού πλεονεκτήματος (177).

(354)

Η πρακτική της Επιτροπής σε θέματα έκδοσης αποφάσεων, η οποία έχει επιβεβαιωθεί από τον κοινοτικό δικαστή, αποκλείει εκ προοιμίου ότι μια εισφορά κεφαλαίου από το κράτος σε παρόμοιες περιστάσεις υπέχει χαρακτήρα ενίσχυσης, εφόσον πληρούνται οι τρεις ακόλουθοι όροι:

(355)

Η Επιτροπή διαπιστώνει καταρχάς ότι οι μετοχές της SNCM μεταβιβάστηκαν σε επιχειρήσεις, την BCP και VT. Μετά την πράξη της μεταβίβασης, το κράτος έπρεπε ταυτόχρονα να εισφέρει στην επιχείρηση ποσό 8,75 εκατ. EUR, έτσι ώστε να διατηρηθεί η συμμετοχή του 25 % στην SNCM σύμφωνα με τη δέσμευσή του, ιδίως έναντι των μισθωτών.

(356)

Στη συνέχεια, η εισφορά κεφαλαίων του γαλλικού κράτους ύψους 8,75 εκατ. EUR πρέπει να συγκριθεί με την εισφορά των ιδιωτών αγοραστών, δηλαδή με τα 26,25 εκατ. EUR. Αυτή η κατανομή προκύπτει, όπως προαναφέρθηκε, από τη δέσμευση των γαλλικών αρχών να διατηρήσουν συμμετοχή 25 % στην SNCM. Εφόσον η ιδιωτική παρέμβαση αφορά το 75 % του συνολικού ποσού, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι σημαντική. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι ιδιώτες εταίροι διαθέτουν ισχυρή οικονομική βάση, ότι η εξαγορά της SNCM είναι απολύτως ενταγμένη στην επιχειρηματική στρατηγική τους και ότι το επιχειρηματικό σχέδιο των αγοραστών προβλέπει αποκατάσταση της αποδοτικότητας στα τέλη του 2009.

(357)

Τέλος, όσον αφορά τη χρονική σύμπτωση των δύο πράξεων εισφοράς κεφαλαίου, ο σύμβουλος της Επιτροπής επαλήθευσε ότι τα κεφάλαια αυτά καταβλήθηκαν πράγματι από όλους τους μετόχους της SNCM, συμπεριλαμβανομένης της CGMF.

(358)

Πράγματι, επαληθεύθηκε ότι, στις 31 Μαΐου 2006, το διοικητικό συμβούλιο της SNCM διαπίστωσε ότι όλες οι προαναφερθείσες πράξεις είχαν πραγματοποιηθεί. Συγκεκριμένα, η από κοινού και ταυτόχρονη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου όλων των μετόχων κατά 35 εκατ. EUR πραγματοποιήθηκε στις 31 Μαΐου 2006. Υλοποιήθηκε με δύο ταυτόχρονες πράξεις: (i) μια πρώτη αύξηση κεφαλαίου […] μετοχών εγγράφηκε εξ ολοκλήρου από τους αγοραστές, σε μετρητά και ονομαστική αξία ([…] EUR) και (ii) μια δεύτερη αύξηση κεφαλαίου […] μετοχών (αποδεσμευόμενων κατά το τέταρτο) εγγράφηκε εν μέρει από τους αγοραστές ([…] μετοχές, ήτοι ποσό 26,25 εκατ. EUR) και από το γαλλικό κράτος μέσω της CGMF ([…] μετοχές, ποσό 8,75 εκατ. EUR), με τους ίδιους όρους, δηλαδή εγγραφή σε μετρητά ονομαστικού ποσού […] EUR.

(359)

Οι εισφορές δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων πραγματοποιήθηκαν συνεπώς με αυστηρή χρονική σύμπτωση.

(360)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι πληρούνται τα κριτήρια που θέσπισε η νομολογία για να αποκλειστεί εξαρχής ο χαρακτήρας ενίσχυσης του εν λόγω μέτρου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά κεφαλαίου του γαλλικού κράτους ύψους 8,75 εκατ. EUR δεν παρέχει οικονομικό πλεονέκτημα στην SNCM, εφόσον η εισφορά αυτή πραγματοποιήθηκε παράλληλα με εισφορά ιδιωτικών κεφαλαίων υπό συγκρίσιμους όρους κατά την έννοια της κοινοτικής νομολογίας.

(361)

Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή έχει την άποψη ότι το ποσοστό απόδοσης της εισφοράς του κράτους, δηλαδή […]% ετησίως, αποτελεί επαρκή μακροπρόθεσμη απόδοση των επενδυμένων κεφαλαίων για έναν ιδιώτη επενδυτή.

(362)

Ως προς αυτό, η Επιτροπή διαπιστώνει πράγματι ότι η σταθερή απόδοση των επενδυμένων κεφαλαίων του κράτους στην SNCM αίρει κάθε κίνδυνο μη εκτέλεσης του επιχειρηματικού σχεδίου, εφόσον η απόδοση αυτή είναι απολύτως αποσυνδεδεμένη από την επίδοση (προς τα πάνω ή προς τα κάτω) της επιχείρησης. Έτσι, η ανάθεση της ΑΔΥ στην SNCM δεν θα επιτρέψει στο κράτος να βελτιώσει την αναμενόμενη απόδοση της συμμετοχής του.

(363)

Ο σύμβουλος της Επιτροπής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, σε όρους κινδύνου, η εισφορά κεφαλαίου του γαλλικού κράτους αντιστοιχεί περισσότερο σε ομόλογο σταθερού τοκομεριδίου παρά σε επένδυση σε μετοχές. Έπεται ότι το ποσοστό απόδοσης […]% πρέπει να συγκριθεί με το επιτόκιο των ομολόγων του ιδιωτικού τομέα στη Γαλλία τη στιγμή που πραγματοποιήθηκε η πράξη. Σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα της Επιτροπής, το ποσοστό αυτό ήταν 4,15 % στα τέλη Μαΐου του 2006.

(364)

Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ύπαρξη ρήτρας με δικαίωμα υπαναχώρησης από τη μεταβίβαση της SNCM δεν υπονομεύει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των επενδυτών. Η ρήτρα αυτή αφορά ουσιαστικά την ολοκληρωτική μεταβίβαση της SNCM στους ιδιώτες αγοραστές και όχι την ταυτόχρονη επένδυση (35 εκατ. EUR) των ιδιωτών αγοραστών (26,25 εκατ. EUR) και του κράτους (8,75 εκατ. EUR) στην ιδιωτικοποιημένη SNCM.

(365)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω ρήτρα δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(366)

Για να εκτιμηθεί αν ένα κρατικό μέτρο συνιστά οικονομικό πλεονέκτημα σε μια επιχείρηση «πρέπει να προσδιοριστεί […] εάν η ωφελούμενη επιχείρηση αντλεί οικονομικό όφελος το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς» (182) ή αντίστροφα εάν αποφεύγει να «αναλάβει το κόστος που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα όφειλε να καταβάλει από τους ίδιους οικονομικούς πόρους της επιχείρησης, εμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό τις δυνάμεις της αγοράς να έχουν τις φυσιολογικές επιπτώσεις τους» (183).

(367)

Κατά πάγια νομολογία, μια φυσιολογική επιβάρυνση είναι επιβάρυνση στην οποία οφείλει υπό φυσιολογικές συνθήκες να υπόκειται μια επιχείρηση στο πλαίσιο της τρέχουσας διαχείρισής της ή των συνήθων δραστηριοτήτων της (184). Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έκρινε ότι η μείωση των κοινωνικών επιβαρύνσεων συνιστά κρατική ενίσχυση, εάν το μέτρο «αποσκοπεί στη μερική απαλλαγή των επιχειρήσεων ενός συγκεκριμένου βιομηχανικού κλάδου από τις χρηματικές κοινωνικές επιβαρύνσεις οι οποίες απορρέουν από τη φυσιολογική εφαρμογή του γενικού συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, χωρίς η εξαίρεση αυτή να δικαιολογείται από το φύση ή και την οικονομία αυτού του συστήματος» (185). Με αυτή την απόφαση, το Δικαστήριο δηλώνει σαφώς ότι η ύπαρξη ενός οικονομικού πλεονεκτήματος πρέπει να προσδιορίζεται σε σχέση με το γενικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, εφαρμόζοντας με τον τρόπο αυτό μια παράλληλη επιχειρηματολογία με αυτή που ακολουθείται για τις φορολογικές υποθέσεις.

(368)

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2001, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε αυτή την προσέγγιση: «μια ενίσχυση συνιστά ελάφρυνση από τις επιβαρύνσεις που βαρύνουν συνήθως τον προϋπολογισμό των επιχειρήσεων λαμβανομένης υπόψη της φύσεως ή της οικονομίας του συστήματος των επιδίκων επιβαρύνσεων, ενώ μια ειδική επιβάρυνση είναι αντιθέτως πρόσθετη επιβάρυνση σε σχέση με τις συνήθεις αυτές επιβαρύνσεις» (186).

(369)

Κατά συνέπεια, για να προσδιοριστεί το στοιχείο που συνιστά πλεονέκτημα, σύμφωνα με τη νομολογία σχετικά με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης, είναι επιτακτική ανάγκη να καθοριστεί ο κανόνας αναφοράς ή το εφαρμοστέο κοινό καθεστώς στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου νομικού καθεστώτος με βάση το οποίο θα συγκριθεί αυτό το πλεονέκτημα (187). Ως προς αυτό, το Δικαστήριο έκρινε, εξάλλου, ότι ο καθορισμός του πλαισίου αναφοράς έχει αυξημένη σημασία στις περιπτώσεις φορολογικών μέτρων, εφόσον η ίδια η ύπαρξη πλεονεκτήματος μπορεί να προσδιοριστεί μόνο σε σχέση με την «κανονική» φορολογία, δηλαδή με τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή στη γεωγραφική ζώνη αναφοράς (188).

(370)

Εξάλλου, κατά πάγια νομολογία, «Από την άποψη της εφαρμογής του άρθρου 92 της συνθήκης, δεν έχει σημασία αν η κατάσταση του προσώπου που τεκμαίρεται ότι ωφελείται από το μέτρο βελτιώθηκε ή επιδεινώθηκε σε σχέση με το προϊσχύσαν δίκαιο ή, αντίθετα, δεν υπέστη καμία διαχρονική μεταβολή […]. Το μόνο που πρέπει να εξακριβωθεί είναι αν, στο πλαίσιο δεδομένου νομικού καθεστώτος ένα κρατικό μέτρο μπορεί να ευνοήσει «ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής» υπό την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, έναντι άλλων επιχειρήσεων που τελούν σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση ενόψει του σκοπού που επιδιώκεται με το οικείο μέτρο» (189).

(371)

Από τη νομολογία και την πρακτική της Επιτροπής κατά την έκδοση αποφάσεων (190) προκύπτει ότι, για να αποκλειστεί ο χαρακτήρας ενίσχυσης του εξεταζόμενου μέτρου, η Επιτροπή οφείλει να ελέγξει αν το μέτρο απαλλάσσει την SNCM από τις επιβαρύνσεις της τρέχουσας διαχείρισης, στη συγκεκριμένη περίπτωση από τα έξοδα που απορρέουν από τη συνήθη εφαρμογή της κοινωνικής νομοθεσίας που εφαρμόζεται στον εξεταζόμενο τομέα σε θέματα λύσης της σύμβασης εργασίας.

(372)

Ως προς αυτό, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, σύμφωνα με το πρωτόκολλο συμφωνίας που υπέγραψαν τα μέρη, ο δεσμευμένος λογαριασμός είναι δυνατό να ενεργοποιηθεί μόνο για τη χρηματοδότηση των αποζημιώσεων σε άτομα η σύμβαση εργασίας των οποίων με την SNCM έχει ήδη λυθεί. Έτσι, τα μέτρα αυτά δεν έχουν ούτε ως στόχο ούτε ως αποτέλεσμα την πιθανότητα αποχώρησης μισθωτών οι οποίοι, ελλείψει αυτών των μέτρων, θα μπορούσαν να παραμείνουν υπό την επιβάρυνση της SNCM.

(373)

Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι η χορήγηση αυτών των αποζημιώσεων στους απολυμένους εργαζομένους μετά τη μεταβίβαση της SNCM εγκρίθηκε από το κράτος ως φορέα άσκησης δημόσιας εξουσίας και όχι από την επιχείρηση.

(374)

Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι αυτά τα συμπληρωματικά μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα υπερβαίνουν τις προβλεπόμενες από την κοινωνική νομοθεσία αποζημιώσεις και τις εφαρμοστέες συλλογικές συμβάσεις. Το κόστος που απορρέει από την εφαρμογή αυτών των συλλογικών συμβάσεων εξακολουθεί να βαρύνει καθ’ ολοκληρία την SNCM.

(375)

Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα εν λόγω συμπληρωματικά μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα θα εφαρμοστούν σε περίπτωση ενός σχεδίου περικοπής προσωπικού εκ μέρους των αγοραστών, μετά την πώληση της SNCM. Με άλλους όρους, οι αποζημιώσεις αυτές δεν αφορούν στην εκτέλεση των σχεδίων περικοπής προσωπικού που προβλέπονται στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιάρθρωσης του 2002.

(376)

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το κόστος των συμπληρωματικών αποζημιώσεων κοινωνικού χαρακτήρα δεν ταυτίζεται ούτε με το κόστος των σχεδίων κοινωνικών μέτρων που είχαν εγκριθεί πριν από τη μεταβίβαση και τα οποία αναλήφθηκαν από το κράτος, ούτε από το προαναφερθέν κοινωνικό κόστος στο πλαίσιο μιας δικαστικής εκκαθάρισης της SNCM.

(377)

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι τα συμπληρωματικά μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα δεν αποτελούν επιβαρύνσεις που προκύπτουν από τη συνήθη εφαρμογή της εφαρμοστέας κοινωνικής νομοθεσίας στο πλαίσιο απολύσεων.

(378)

Συμπληρωματικά, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, ακόμη και αν προστεθεί το ποσό των 38,5 εκατ. EUR στην εισφορά κεφαλαίου του κράτους ύψους 142,5 εκατ. EUR, η αναπροσαρμοσμένη αρνητική τιμή πώλησης, ήτοι τα 196,50 εκατ. EUR εξακολουθεί να είναι κατά πολύ χαμηλότερη από το κόστος ενδεχόμενης δικαστικής εκκαθάρισης της SNCM (βλέπε παράγραφο 3 της παρούσας απόφασης).

(379)

Βάσει των ανωτέρω και σύμφωνα με την πρακτική της όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων (191), η Επιτροπή θεωρεί ότι η εφαρμογή με δημόσια κεφάλαια συμπληρωματικών μέτρων κοινωνικού χαρακτήρα υπέρ των απολυμένων, όταν τα μέτρα αυτά δεν ελαφρύνουν τις συνήθεις επιβαρύνσεις του εργοδότη, είναι ζήτημα κοινωνικής πολιτικής των κρατών μελών και δεν συνιστά άμεση ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν συνιστά ούτε και έμμεση ενίσχυση, εφόσον είναι προς όφελος των εργαζομένων μόνο μετά την απόλυσή τους.

(380)

Βάσει των ανωτέρω και σύμφωνα με την παράγραφο 258 της παρούσας απόφασης, το ποσό της επιχορήγησης που πρέπει να εκτιμηθεί ως κρατική ενίσχυση πλην της αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας ανέρχεται σε 22,52 εκατ. EUR (192) και αντιπροσωπεύει μέρος της εισφοράς κεφαλαίου που κοινοποιήθηκε από τις γαλλικές αρχές το 2002.

(381)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το ποσό αυτό παρέχει στην SNCM επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα και, ως εκ τούτου η επιδότηση αυτή συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(382)

Το εν λόγω μέτρο κοινοποιήθηκε το 2002 από τις γαλλικές αρχές βάσει των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης του 1999 (193).

(383)

Οι κοινοτικές κατευθύνσεις για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών (194) παραπέμπουν για την αξιολόγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης των εταιρειών θαλάσσιων μεταφορών στις προαναφερθείσες κατευθυντήρες γραμμές. Σύμφωνα με το σημείο 19 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, «η μόνη βάση συμβατότητας για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης που χορηγούνται σε προβληματικές επιχειρήσεις είναι το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ)».

(384)

Όσον αφορά το συμβατό μιας κρατικής ενίσχυσης αναδιάρθρωσης με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, από τη νομολογία συνάγεται ότι η απόφασή της Επιτροπής πρέπει να παραθέτει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι οι ενισχύσεις είναι δικαιολογημένες με βάση τους όρους που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές και ιδίως την ύπαρξη ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης, μια ικανοποιητική απόδειξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και του αναλογικού χαρακτήρα των ενισχύσεων σε σχέση με τη συνεισφορά του δικαιούχου.

(385)

Για να είναι επιλέξιμη για ενίσχυση αναδιάρθρωσης, μια επιχείρηση πρέπει να μπορεί να χαρακτηρισθεί προβληματική κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 (195).

(386)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, όπως διαπίστωσε, το κριτήριο αυτό είχε τηρηθεί τόσο στην απόφαση της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 2004 σχετικά με την ενίσχυση διάσωσης υπέρ της SNCM (196) όσο και στην απόφαση της 19ης Αυγούστου 2002 για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας σχετικά με το σχέδιο νέας κεφαλαιοποίησης, βάσει των ετήσιων λογαριασμών της SNCM του έτους 2001.

(387)

Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή επαλήθευσε ότι η SNCM πληρούσε αυτό τον όρο βάσει των ετήσιων λογαριασμών της επιχείρησης για το έτος 2002. Έτσι, τα ίδια κεφάλαια εκτός από τις καταλογισθείσες επιβαρύνσεις (197) εξακολουθούσαν να είναι αρνητικά κατά – 26,5 εκατ. EUR το 2002 έναντι – 30,7 εκατ. EUR το 2001. Ένα τέτοιο επίπεδο αντικατοπτρίζει την εξαφάνιση περισσότερου από το ήμισυ του εταιρικού κεφαλαίου της επιχείρησης, ποσοστό άνω του 25 % του οποίου εξανεμίστηκε κατά τη διάρκεια των 12 μηνών μετά την κοινοποίηση, επιβεβαιώνοντας έτσι την επαρκή αλλά όχι αναγκαία προϋπόθεση που περιγράφεται στο σημείο 5 α) των κατευθυντήριων γραμμών.

(388)

Πέρα από την εξέλιξη του εταιρικού κεφαλαίου, η Επιτροπή διαπιστώνει μεταξύ άλλων ότι:

(389)

Οι γαλλικές αρχές επιβεβαίωσαν εξάλλου στην Επιτροπή ότι οι τράπεζες αρνούνται πλέον να χορηγήσουν δάνεια στην SNCM λόγω του χρέους της, αν και εκείνη πρότεινε να θέσει ως εγγύηση τα τελευταία πλοία της που δεν βαρύνονται με υποθήκες ή άλλες παρόμοιες δουλείες.

(390)

Τέλος, η σύμβαση ΑΔΥ δεν μεταβάλλει στο παραμικρό αυτή την ανάλυση. Αν και η εν λόγω σύμβαση θα επιτρέψει αναμφίβολα στην SNCM, σε συνδυασμό με την επιτυχία του σχεδίου αναδιάρθρωσης, να επιτύχει μακροπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα εκμετάλλευσης, παρ’ όλα αυτά η σοβαρή έλλειψη ιδίων κεφαλαίων, το αυξανόμενο χρέος της και το κόστος των λειτουργικών μέτρων του σχεδίου αναδιάρθρωσης θα οδηγήσουν την επιχείρηση, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, σε παύση πληρωμών.

(391)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι η SNCM πληροί τόσο τον όρο του σημείου 5 στοιχείο α) των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 όσο και τον όρο του σημείου 6. Ως εκ τούτου, διαπιστώνει ότι, το 2002, η SNCM ήταν προβληματική επιχείρηση σύμφωνα με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.

(392)

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές το 1999, όρος για τη χορήγηση ενίσχυσης είναι η εφαρμογή ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης εγκεκριμένου από την Επιτροπή. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 79 της απόφασης για την επέκταση του πεδίου της επίσημης διαδικασίας έρευνας του 2006 και, δεδομένου ότι η Επιτροπή έκρινε ότι τα μέτρα που ελήφθησαν μετά την κοινοποίηση του 2002 δεν συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συμβατότητα της εισφοράς κεφαλαίου ποσού 22,52 εκατ. EUR με τις κατευθυντήριες γραμμές του 1999 πρέπει να εξεταστεί με βάση το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2002. «Πρέπει, πράγματι, να τοποθετηθούμε στο πλαίσιο της εποχής κατά την οποία ελήφθησαν τα μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης για […] να αποφύγουμε οποιαδήποτε εκτίμηση που θα βασίζεται σε μια μεταγενέστερη κατάσταση» (198).

(393)

Βάσει των στοιχείων που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, παρά το γεγονός ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2002 προέβλεπε αποκατάσταση της βιωσιμότητας ήδη από το 2003, χάρη σε ενέργειες που θα κλιμακώνονταν κυρίως τα έτη 2002 και 2003, το επίπεδο «επάρκειας» ιδίων κεφαλαίων της SNCM αποκαταστάθηκε μόλις το 2005-2006. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ορίζει ως ημερομηνία λήξης της περιόδου αναδιάρθρωσης την 31η Δεκεμβρίου 2006.

(394)

Προβλέπεται ότι σύντομα θα αποκατασταθεί η κερδοφορία της γραμμής Μασσαλίας-Κορσικής, ενώ οι υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών προς τις χώρες του Μαγκρέμπ αποτελούν ήδη επικερδή δραστηριότητα. Μόνο τα δρομολόγια με αφετηρία τη Νίκαια παρουσιάζουν ένα βαθμό αβεβαιότητας, αλλά αυτός μειώνεται και η πρόωρη απόσβεση του Liamone το 2001 διευκόλυνε το να παρουσιάσει αυτή η γραμμή θετικά αποτελέσματα. Η Επιτροπή αποδέχεται, εξάλλου, το επιχείρημα ότι έστω και μια περιορισμένη υπηρεσία με αφετηρία τη Νίκαια εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για τη θέση της επιχείρησης στο σύνολο της εξεταζόμενης αγοράς. Η αναδιάταξη των υπηρεσιών προς τις χώρες του Μαγκρέμπ θα συμβάλει στο να μειωθεί η εξάρτηση της επιχείρησης από τα παραδοσιακά δρομολόγια και στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας δεδομένων των […].

(395)

Όσον αφορά τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, δηλαδή μετά τη λήξη της τρέχουσας σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας, η Επιτροπή εκτιμά ότι η υλοποίηση του σχεδίου θα επιτρέψει στην επιχείρηση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τον ανταγωνισμό κατά την ανανέωση των συμβάσεων. Τέλος, σημειώνει ότι, ακόμη και σε περίπτωση μερικής ζημίας, δηλαδή ενός επιβατικού οχηματαγωγού, αυτή η σύμβαση θα επιτρέψει στην επιχείρηση να διατηρήσει τα θετικά αποτελέσματα. Εάν η απώλεια αυτής της σύμβασης έχει ως αποτέλεσμα να μειωθούν κατά 40 % ή και περισσότερο τα έσοδα της επιχείρησης στην παραδοσιακή αγορά της, όπως προβλέφθηκε σε μια άλλη υποθετική εξέλιξη, η Επιτροπή θεωρεί ότι τότε θα αντιμετωπίζαμε μια κατάσταση την οποία ελάχιστα σχέδια αναδιάρθρωσης, με ή χωρίς δημόσια στήριξη, θα ήταν σε θέση να ανατρέψουν και ότι είναι πρόωρο στην παρούσα φάση να προβλεφθεί αυτό το ενδεχόμενο.

(396)

Σχετικά με τις «ρεαλιστικές υποθέσεις ως προς τους όρους μελλοντικής εκμετάλλευσης», η Επιτροπή θεωρεί ότι η μελέτη αγοράς είναι σοβαρή και πιστεύει ότι αποτελεί καλή βάση για να διατυπωθούν εναλλακτικά σενάρια για την εξέλιξη της επιχείρησης.

(397)

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι για να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα της επιχείρησης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι η βελτίωση της βιωσιμότητας είναι κυρίως αποτέλεσμα εσωτερικών μέτρων όπως ο καλύτερος έλεγχος του κόστους παραγωγής και η βελτίωση της παραγωγικότητας. Ακόμη, αν και η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της SNCM εξαρτάται από την αναδιάταξη των δραστηριοτήτων της θαλάσσιων μεταφορών στις χώρες του Μαγκρέμπ, δεδομένων των προοπτικών ανάπτυξης αυτής της αγοράς, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2002 περιέχει επίσης και μέτρα εγκατάλειψης ορισμένων δραστηριοτήτων, και ιδίως της ιταλικής θυγατρικής της, της Corsica Marittima.

(398)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το αποτέλεσμα των μέτρων που περιέχει το κοινοποιηθέν σχέδιο και η επιτυχία του δεν οφείλονται στην εξέλιξη της αγοράς, εκτός από την αύξηση των υπηρεσιών με τις χώρες του Μαγκρέμπ η οποία αντιστοιχεί κυρίως σε ανάκτηση της θέσης που κατείχε η SNCM μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990.

(399)

Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει το γεγονός ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης λαμβάνει υπόψη την κατάσταση και την προβλεπόμενη εξέλιξη της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά των εξεταζόμενων προϊόντων, με υποθετικές εξελίξεις που αντανακλούν τις πλέον αισιόδοξες υποθέσεις, τις απαισιόδοξες και τις ενδιάμεσες καθώς και τα ιδιαίτερα ισχυρά στοιχεία και τις αδυναμίες της SNCM.

(400)

Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει σημαντική αλλαγή της επιχείρησης έτσι ώστε να μπορέσει να καλύψει, όταν ολοκληρωθεί η αναδιάρθρωση, το συνολικό κόστος της, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων απόσβεσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων.

(401)

Ως προς τα ανωτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, με βάση τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες την εποχή που ελήφθησαν τα μέτρα στήριξης, το κριτήριο σχετικά με τη βιωσιμότητα της επιχείρησης ικανοποιείται.

(402)

Σύμφωνα με το σημείο 35 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό, στο μέτρο του δυνατού, των δυσμενών συνεπειών που θα έχει η ενίσχυση για τους ανταγωνιστές. Διαφορετικά, η ενίσχυση θα πρέπει να θεωρηθεί ως αντίθετη προς το κοινό συμφέρον και συνεπώς ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.

(403)

Στην προκειμένη περίπτωση, ο όρος αυτός πρέπει να ερμηνευθεί με τον περιορισμό της παρουσίας την οποία μπορεί να αναπτύξει η επιχείρηση στην παραδοσιακή αγορά της, δηλαδή στις θαλάσσιες μεταφορές με την Κορσική, που είναι η αγορά στην οποία αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό εταιρειών εγκατεστημένων στην Κοινότητα, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει στα δρομολόγια προς τις χώρες του Μαγκρέμπ.

(404)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υφίσταται πλεονάζουσα ικανότητα στην αγορά των θαλάσσιων μεταφορών προς την Κορσική, δεδομένου του έντονα εποχικού χαρακτήρα και της σημαντικής αύξησης της κυκλοφορίας. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι το μέσο ποσοστό πληρότητας των πλοίων του βασικού ανταγωνιστή της SNCM είναι μικρότερο από το ποσοστό τής δημόσιας επιχείρησης. Εφόσον η αγορά δεν χαρακτηρίζεται από πλεονάζουσα ικανότητα κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών, δεν τίθεται ζήτημα εξυγίανσής της. Η πώληση πλοίων, αντί της καταστροφής τους, αντιπροσωπεύει συνεπώς μια αποδεκτή μείωση της χωρητικότητας με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές.

(405)

Ο αναγκαστικός περιορισμός ή η μείωση της παρουσίας στην αγορά ή στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η επιχείρηση συνιστά πράγματι αντισταθμιστικό παράγοντα για τους ανταγωνιστές· το εύρος της αντιστάθμισης θα πρέπει να είναι ανάλογο με τις στρεβλώσεις που θα προκαλέσει ή ενδέχεται να προκαλέσει η ενίσχυση αναδιάρθρωσης.

(406)

Το σχέδιο αναδιάρθρωσης συμβάλλει σημαντικά στη μείωση της παρουσίας της επιχείρησης στην αγορά της, προς άμεσο όφελος των ανταγωνιστών της, λόγω της εφαρμογής των ακόλουθων στοιχείων:

(407)

Για το σύνολο των υπηρεσιών στον Κόλπο της Γένοβας και της Τουλόν, η SNCM μειώνει την προσφορά της κατά περισσότερο από ένα εκατ. θέσεις ετησίως σε σχέση με το 2001, δηλαδή κατά περισσότερο από το ήμισυ, προς άμεσο όφελος των ανταγωνιστών της, παρά το γεγονός ότι οι γραμμές αυτές παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη άνοδο.

(408)

Αν και τα μέτρα αυτά είναι σημαντικά, επιβλήθηκε στην SNCM και πρόσθετη υποχρέωση να μην πραγματοποιήσει, κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης, νέες επενδύσεις, εκτός από το κόστος αναδιάταξης της δραστηριότητας προς τις χώρες του Μαγκρέμπ, το οποίο έχει ενσωματωθεί στο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(409)

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι ικανοποιείται το κριτήριο σχετικά με την πρόληψη των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

(410)

Το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζεται αυστηρά στο ελάχιστο επίπεδο που απαιτείται για να καταστεί δυνατή η αναδιάρθρωση, σύμφωνα με τις χρηματοοικονομικές δυνατότητες της επιχείρησης, των μετόχων ή του εμπορικού ομίλου στον οποίο ανήκει, χωρίς να διακυβεύονται οι δυνατότητες αποκατάστασης της βιωσιμότητάς της.

(411)

Στην απόφαση της 19ης Αυγούστου 2002, η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες σχετικά με τη μέθοδο υπολογισμού που παρουσίασαν οι γαλλικές αρχές για τον καθορισμό του ποσού της ενίσχυσης. Παρά τις συμπληρωματικές εξηγήσεις που έδωσε η Γαλλία, η Επιτροπή πραγματοποίησε δική της αξιολόγηση.

(412)

Πράγματι, όσον αφορά τη μέθοδο που υιοθέτησαν οι γαλλικές αρχές, δηλαδή αυτήν που βασίζεται στο λόγο των ιδίων κεφαλαίων προς τις οφειλές, η Επιτροπή θεωρεί ότι:

(413)

Η Επιτροπή αμφισβητεί την καταλληλότητα και των άλλων μεθόδων που χρησιμοποίησε η Γαλλία για να αποδείξει ότι η εισφορά κεφαλαίου ήταν περιορισμένη στο ελάχιστο απαιτούμενο (199).

(414)

Πράγματι, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εισφορά κεφαλαίου πρέπει να έχει ως πρώτο στόχο όχι την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης (απλή χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση), αλλά να βοηθήσει την επιχείρηση να μεταβεί από την κατάσταση μονοπωλίου που της εξασφάλισε το καθεστώς της σύμβασης του 1996 σε μια ανταγωνιστική κατάσταση. Γι’ αυτό το λόγο η Επιτροπή έχει επιφυλάξεις να εκτιμήσει τη διάσταση της ενίσχυσης με βάση τη μέθοδο που επέλεξαν οι γαλλικές αρχές, δεδομένης της δυσκολίας καθορισμού του σωστού επιπέδου ιδίων κεφαλαίων για την SNCM. Όντως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η προσθήκη ή η αφαίρεση ορισμένων επιχειρήσεων από το δείγμα που επέλεξαν οι γαλλικές αρχές μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική διαφοροποίηση της μέσης αναλογίας των ιδίων κεφαλαίων προς το χρέος.

(415)

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση αναδιάρθρωσης μπορεί να καλύψει το κόστος των διαφόρων ενεργειών που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης (λειτουργική αναδιάρθρωση) οι οποίες είναι αναγκαίες λόγω της μεταβολής του νομικού και ανταγωνιστικού πλαισίου της επιχείρησης. Αναφορικά με το κόστος που συνδέεται με τα λειτουργικά μέτρα αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το ποσό των 46 εκατ. EUR (βλέπε παράγραφο 55 της παρούσας απόφασης) (200).

(416)

Όσον αφορά τον ακριβή υπολογισμό της ανάγκης ενίσχυσης της SNCM, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι «το ζήτημα κατά πόσον η συμπεριφορά του δημοσίου ήταν ορθολογική από οικονομική άποψη πρέπει να κριθεί εντός του χρονικού πλαισίου εντός του οποίου ελήφθησαν τα μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης και να αποφευχθεί οποιαδήποτε εκτίμηση με βάση μεταγενέστερες καταστάσεις» (201).

(417)

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι με βάση το σημείο 40 των κατευθυντήριων γραμμών, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, κυρίως πλοίων, αξίας 26,25 εκατ. EUR καθαρού προϊόντος των συναφών χρηματοοικονομικών οφειλών (202), κατά το διάστημα από 18 Φεβρουαρίου 2002, ημερομηνία κοινοποίησης της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης από τις γαλλικές αρχές, έως τις 9 Ιουλίου 2003, ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση για την έγκριση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης.

(418)

Όμως, αυτές οι πωλήσεις δεν είναι αρκετές να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα της SNCM, η χρηματοοικονομική κατάσταση της οποίας εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικό παθητικό (19,75 εκατ. EUR) μετά το πέρας αυτής της διαδικασίας. Επειδή η SNCM δεν μπορούσε να συνάψει τραπεζικό δάνειο, ακόμη και προσφέροντας ως υποθήκη τα τελευταία της πλοία που δεν βαρύνονται με υποθήκες ή άλλες δουλείες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η επιχείρηση δεν είναι σε θέση να βρει άλλους ίδιους πόρους για να χρηματοδοτήσει την αναδιάρθρωσή της.

(419)

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ποσό των 19,75 εκατ. EUR δικαιολογείται για να μπορέσει η επιχείρηση να ανακτήσει σύντομα τη βιωσιμότητά της.

(420)

Η Επιτροπή θεωρεί, λοιπόν, ότι από το αρχικά κοινοποιηθέν υπόλοιπο των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, δηλαδή τα 22,52 εκατ. EUR, μόνο τα 19,75 εκατ. EUR μπορούν να δικαιολογηθούν βάσει των αναγκών της SNCM σε ρευστότητα και των πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων που πραγματοποιήθηκαν στις 9 Ιουλίου 2003, με την επιφύλαξη του συνυπολογισμού του προϊόντος των εκποιήσεων (βλέπε κατωτέρω) που επιβλήθηκαν με την απόφαση της Επιτροπής του 2003 και οι οποίες πραγματοποιήθηκαν συμπληρωματικά προς τις εκποιήσεις που προβλέπονταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(421)

Οι κατευθυντήριες γραμμές (203) ορίζουν ότι μια επιχείρηση που έχει ήδη λάβει στο παρελθόν ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν μπορεί φυσιολογικά να λάβει δεύτερη ενίσχυση σε διάστημα δέκα ετών μετά τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης. Στην κατάσταση των ενισχύσεων τις οποίες έχει ήδη λάβει η SNCM δεν υπάρχει καμία ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Πρόκειται, πράγματι, για την πρώτη αναδιάρθρωση της SNCM από τότε που συστάθηκε το 1976.

(422)

Όπως έκρινε το Πρωτοδικείο στην απόφαση του 2005 και αναφέρεται στην παράγραφο 137 της απόφασης για την επέκταση της έρευνας του 2006, δεδομένης της προς τα κάτω αναθεώρησης του ποσού της ενίσχυσης η οποία εγκρίθηκε βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 1999, τίθεται το ζήτημα της διατήρησης των αντισταθμιστικών μέτρων που επέβαλε η Επιτροπή με την απόφασή της του 2003.

(423)

Υπενθυμίζουμε ότι, με την απόφασή της του 2003, η Επιτροπή είχε εγκρίνει εισφορά κεφαλαίου 76 εκατ. EUR βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 με τους ακόλουθους όρους (204):

(424)

Ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής επαλήθευσε την εφαρμογή του συνόλου των όρων οι οποίοι επιβλήθηκαν με την απόφαση της Επιτροπής του 2003.

(425)

Επιβεβαίωσε ότι τηρήθηκαν οι όροι σχετικά με τη μη απόκτηση πλοίων (όρος του σημείου i ανωτέρω). Ως προς αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι το πλοίο Superfast που μετονομάστηκε σε Jean Nicoli αγοράστηκε από την εταιρεία VT και τέθηκε στη διάθεση της SNCM με μίσθωση του πλοίου, από τον Φεβρουάριο του 2007, δηλαδή μετά τη λήξη της περιόδου που καθόριζε η απόφαση του 2003 (205).

(426)

Όσον αφορά τη χρησιμοποίηση του στόλου που κατείχε ήδη η SNCM (όρος του σημείου ii ανωτέρω), ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι η SNCM διατήρησε το στόλο της σε 10 πλοία, δηλαδή κατά ένα λιγότερο από το όριο των 11 πλοίων που όρισε η απόφαση του 2003, μετά την αντικατάσταση του Aliso με το Asco το 2004 (206) και την πώληση του Asco στις 24 Μαΐου 2005.

(427)

Όσον αφορά την αντικατάσταση του Aliso με το Asco, η Επιτροπή επισημαίνει καταρχάς ότι τα πλοία Asco και Aliso είναι δύο «αδελφά πλοία», δηλαδή δύο δίδυμα πλοία που έχουν ναυπηγηθεί με τα ίδια σχέδια και στο ίδιο ναυπηγείο. Έχουν ακριβώς τις ίδιες διαστάσεις, την ίδια μορφή και την ίδια χωρητικότητα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανταλλαγή των δύο πλοίων δεν είχε στόχο την αύξηση της χωρητικότητας της SNCM. Εξάλλου, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η SNCM μπορούσε να τροποποιήσει τη σύνθεση του στόλου μόνο για λόγους ανεξάρτητους από τη θέλησή της. Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η SNCM για την πώληση του πλοίου Asco ήταν ανεξάρτητα από τη βούληση της εταιρείας. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι, αν και η SNCM βρήκε αγοραστή για το Aliso στη θέση του Asco, η πώληση του Aliso ήταν, όσον αφορά τη χωρητικότητα των πλοίων της SNCM, ισοδύναμη με αυτή του Asco και ότι οι δεσμεύσεις των γαλλικών αρχών να συμμορφωθούν με το σχέδιο αναδιάρθρωσης τηρήθηκαν όσον αφορά την πώληση των τεσσάρων πλοίων του επιχειρησιακού στόλου της SNCM.

(428)

Εξάλλου, ο εμπειρογνώμονας διαπίστωσε, με βάση τα λογιστικά έγγραφα, ότι όλες οι εκποιήσεις περιουσιακών στοιχείων που επιβλήθηκαν με την απόφαση του 2003 (όρος iii ανωτέρω) πραγματοποιήθηκαν. Το καθαρό προϊόν της εκποίησης ανέρχεται σε 5,02 εκατ. EUR (207). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, πέρα από αυτές τις εκποιήσεις που προβλέπονταν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του 2002 ή επιβλήθηκαν με την απόφαση του 2003, η SNCM προέβη σε πώληση στοιχείων ενεργητικού (208), την πραγματοποίηση των οποίων επαλήθευσε ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής, καθαρού ποσού εκχώρησης 12,6 εκατ. EUR.

(429)

Όσον αφορά τον όρο της αποφυγής του ρόλου του «πρώτου στις τιμές» (209), ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής επιβεβαίωσε, αφενός, ότι η SNCM διέθετε μηχανισμό ελέγχου της τήρησης αυτού του όρου. Αφετέρου, εξέτασε την εφαρμογή αυτού του όρου από την SNCM στα διάφορα δρομολόγια κατά την περίοδο από 16 Μαρτίου 2005 έως 31 Δεκεμβρίου 2006 (210). Βάσει αυτής της επαλήθευσης, ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, στο […] % των περιπτώσεων, τα εισιτήρια που εξέδωσε η SNCM είχαν τηρήσει τον όρο iv. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, με βάση τα στοιχεία που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές, η SNCM εξακολουθεί μέχρι σήμερα να τηρεί τους όρους iv και v, αν και η απόφαση του 2003 έθεσε ως ημερομηνία λήξης της εφαρμογής τους την 31η Δεκεμβρίου 2006.

(430)

Σε σχέση με τον όρο v, ο εμπειρογνώμονας διαπίστωσε ότι η SNCM είχε τηρήσει τον αριθμό των δρομολογίων για τα οικονομικά έτη 2005 και 2006. Αντίθετα, είχε υπερβεί τους κανόνες σχετικά με τον ανώτατο αριθμό προσφερόμενων θέσεων στα δρομολόγια της Μασσαλίας το 2005 και το 2006 και, σε πολύ περιορισμένο βαθμό, τους κανόνες σχετικά με τον ανώτατο αριθμό προσφερόμενων γραμμικών μέτρων για τα δρομολόγια της Τουλόν το 2005 και το 2006 και της Μασσαλίας το 2006.

(431)

Ως προς το τελευταίο σημείο, η Επιτροπή επισημαίνει, ωστόσο, ότι, για τον αριθμό των θέσεων η έννοια της αποκλειστικής καμπίνας για μία μόνο οικογένεια δυσχεραίνει την ακριβή εκτίμηση της υπέρβασης. Ως εκ τούτου, αυτό το στοιχείο από μόνο του δεν θα επέτρεπε να θεωρηθεί ότι η SNCM δεν τήρησε τους όρους που της επιβλήθηκαν με την απόφαση του 2003.

(432)

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η SNCM εφάρμοσε τα αντισταθμιστικά μέτρα που επέβαλε η απόφαση του 2003.

(433)

Η Επιτροπή κρίνει ότι τα αντισταθμιστικά μέτρα της απόφασης του 2003 τηρήθηκαν σχεδόν στο σύνολό τους. Λαμβανομένης υπόψη της σημαντικής μείωσης του ποσού της ενίσχυσης που εγκρίθηκε βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 1999 σε σχέση με το ποσό που εγκρίθηκε το 2003, το οποίο είχε οδηγήσει την Επιτροπή στην επιβολή των εν λόγω όρων, η Επιτροπή δεν κρίνει απαραίτητο να επιβληθούν συμπληρωματικοί όροι και υποχρεώσεις για να μη νοθευθεί ο ανταγωνισμός σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον.

(434)

Με βάση τα ανωτέρω και αν ληφθεί υπόψη το ακριβές ποσό του καθαρού προϊόντος των εκποιήσεων το οποίο καθορίστηκε όταν εκδόθηκε η απόφαση του 2005, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κρατική ενίσχυση υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου 15,81 κατ. EUR (211) είναι συμβατή με τις διατάξεις του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ.

(435)

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης δεν συνιστούν ενισχύσεις κατά τη έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ ή είναι ενισχύσεις συμβατές με την κοινή αγορά.

(436)

Η Επιτροπή καλεί τη Γαλλία:

(437)

Η Επιτροπή υπενθυμίζει στη Γαλλία ότι, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών, δεν επιτρέπεται κανονικά η χορήγηση δεύτερης ενίσχυσης αναδιάρθρωσης επί δέκα έτη μετά το πέρας της περιόδου αναδιάρθρωσης, δηλαδή στην προκειμένη περίπτωση μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2006, εκτός από έκτακτες και απρόβλεπτες περιστάσεις για τις οποίες δεν ευθύνεται η επιχείρηση,