KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKATA ĠENERALI
MEDINA
ippreżentati fl‑24 ta’ Frar 2022 (1)
Kawża C‑625/20
KM
vs
Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS)
(Talba għal deċiżjoni preliminari mill-Juzgado de lo Social nº 26 de Barcelona (il-Qorti Industrijali Nru 26 ta’ Barcelona, Spanja))
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Trattament ugwali għall-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali – Direttiva 79/7/KEE – Artikolu 4(1) – Kalkolu tal-benefiċċji – Ċaħda ta’ talba għall-għoti ta’ żewġ allowances għal inkapaċità permanenti skont l-istess skema ta’ sigurtà soċjali – Għoti ta’ żewġ benefiċċji jew iktar għal inkapaċità miksubin skont skemi differenti ta’ sigurtà soċjali – Elementi rilevanti għal finijiet ta’ komparabbiltà”
1. Skont il-kwotazzjoni famuża attribwita lil Mark Twain, “hemm tliet xorta ta’ gideb: gideb, gideb misħut, u statistika” (2). Din il-kwotazzjoni sservi biex tintwera l-qawwa perżważiva tan-numri fil-qasam tad-dritt tal-Unjoni kontra d-diskriminazzjoni, filwaqt li ssejjaħ għal attenzjoni meta argument jinbena fuqhom biss. Minn naħa, numri u tagħrif minn statistika għandhom funzjoni prominenti x’jaqdu biex tkun stabbilita diskriminazzjoni indiretta, minħabba li persuna li tgħid li tkun suġġetta għal tali diskriminazzjoni jaf ikollha ġġib prova li l-grupp ta’ persuni li tkun tagħmel parti minnu jitqiegħed fi żvantaġġ partikolari meta jitqabbel ma’ grupp differenti. Min-naħa l-oħra, l-użu ta’ numri u tagħrif minn statistika jista’ joħloq problemi biex tkun stabbilita diskriminazzjoni indiretta, minħabba li r-riżultat jista’ jvarja skont il-grupp ta’ riferiment użat biex isir il-paragun. Kif awtur ieħor iddeskrivieha b’mod elokwenti, “id-diskriminazzjoni ma hijiex fenomenu statiku”, hija “tista’ tinbidel, tadatta lilha nnifisha għal ċirkustanzi ġodda; meta tkun attakkata hija ssir sottili, saħansitra elużiva” (3). Għalhekk, huwa tal-ikbar importanza li dawn il-gruppi jiġu identifikati b’mod speċifiku u preċiż.
2. It-tilwima fil-kawża prinċipali hija bejn KM, impjegata, u l-Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS) (l-Istitut Nazzjonali tas-Sigurtà Soċjali, Spanja) dwar in-nuqqas ta’ rikonoxximent ta’ żewġ allowances sussegwenti għal invalidità professjonali skont l-istess skema ta’ sigurtà soċjali.
3. B’mod iktar speċifiku, b’din it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju – il-Juzgado de lo Social nº 26 de Barcelona (il-Qorti Industrijali Nru 26 ta’ Barcelona, Spanja) qiegħda titlob gwida mingħand il-Qorti tal-Ġustizzja dwar liema proporzjon speċifiku ta’ persuni għandu jitqies meta jiġi biex ikun deċiż jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali attwali tiddiskriminax indirettament minħabba s-sess u l-ġeneru. Il-qorti tar-rinviju tinnota li l-għadd ta’ nisa huwa ta’ 48.09 % tal-ħaddiema rreġistrati mar-Régimen General de la Seguridad Social (l-Iskema Ġenerali ta’ Sigurtà Soċjali Spanjola, iktar ’il quddiem ir-“RGSS”) u ta’ 36.15 % tal-ħaddiema msieħba fir-Régimen Especial de Trabajadores Autónomos (l-Iskema Speċjali għal Ħaddiema li Jaħdmu għal Rashom, iktar ’il quddiem ir-“RETA”) (4). Għalhekk, il-qorti tar-rinviju tqis li l-kumulu tal-benefiċċji ta’ dawn iż-żewġ skemi huwa inqas probabbli fil-każ tan-nisa milli tal-irġiel.
4. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab tiddeċiedi jekk in-nisa humiex iddiskriminati indirettament minħabba s-sess u l-ġeneru mis-sistema Spanjola tas-sigurtà soċjali li tippermetti l-għoti ta’ żewġ benefiċċji skont skemi differenti ta’ sigurtà soċjali, filwaqt li tipprojbixxi li jingħataw żewġ benefiċċji skont l-istess skema, u dan anki meta jkunu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà għaż-żewġ benefiċċji.
5. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab tiddetermina l-metodoloġija xierqa biex tkun stabbilita diskriminazzjoni indiretta skont it-tifsira tal-Artikolu 4 tad-Direttiva tal-Kunsill 79/7/KEE tad‑19 ta’ Diċembru 1978 dwar l-implimentazzjoni progressiva tal-prinċipju tat-trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali (5). Kif talbitni l-Qorti tal-Ġustizzja, f’dawn il-konklużjonijiet ser nikkonċentra fuq l-aspetti metodoloġiċi msemmija iktar ’il fuq fil-kuntest ta’ allowances għal invalidità professjonali mogħtija lil impjegati.
I. Il‑kuntest ġuridiku
A. Id‑dritt tal‑Unjoni
1. Id‑Direttiva 79/7
6. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 79/7 jipprovdi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa l-implimentazzjoni progressiva, fil-qasam tas-sigurtà soċjali u l-elementi l-oħra ta’ protezzjoni soċjali pprovduti fl-Artikolu 3, tal-prinċipju tat-trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali, minn issa ’il quddiem imsejjaħ ‘il-prinċipju tat-trattament ugwali’.”
7. L-Artikolu 3(1)(a) ta’ din id-direttiva jgħid li hija għandha tapplika għall-iskemi statutorji li jipprovdu protezzjoni kontra, fost riskji oħra, dawk ta’ “mard” u “invalidità”.
8. L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 79/7 jipprovdi:
“Il-prinċipju tat-trattament ugwali jfisser li m’għandu jkun hemm ebda diskriminazzjoni fuq il-bażi tas-sess kemm direttament, jew indirettament speċjalment b’riferenza għall-istat maritali jew tal-familja f’dak li għandu x’jaqsam ma’:
– l-għan ta’ l-iskemi u l-kondizzjonijiet ta’ l-aċċess għalihom;
[…]
– il-kalkolu tal-benefiċċji inklużi ż-żidiet rigward konjuġi u dipendenti u l-kondizzjonijiet li jirregolaw it-tul u ż-żamma tal-benefiċċji.”
2. Id‑Direttiva 2006/54
9. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/54/KE (6) jipprovdi:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li jiġi żgurat li jkun implimentat il-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol.
Għal dan il-għan, hi fiha dispożizzjonijiet biex jiġi implimentat il-prinċipju ta’ trattament ugwali f’relazzjoni ma’:
[…]
(b) il-kondizzjonijiet tax-xogħol, inkluża l-paga;
(ċ) l-iskemi okkupazzjonali ta’ sigurtà soċjali.
[…]”
10. L-Artikolu 2(1)(f) ta’ din id-direttiva jiddefinixxi “skemi okkupazzjonali ta’ sigurtà soċjali” bħala “skemi li mhumiex regolati mid-[Direttiva 79/7] li l-għan tagħhom huwa li jipprovdu lill-ħaddiema, kemm jekk impjegati u kemm jekk jaħdmu għal rashom, f’impriża jew fi grupp ta’ impriżi, f’qasam ta’ attività ekonomika, settur jew grupp ta’ setturi tax-xogħol b’benefiċċji maħsuba biex iżidu l-benefiċċji pprovduti minn skemi statutorji ta’ sigurtà soċjali jew biex jissostitwixxuhom, kemm jekk is-sħubija fi skemi ta’ din ix-xorta tkun obbligatorja u kemm jekk tkun b’għażla”.
B. Id‑dritt Spanjol
1. Il‑LGSS
11. L-Artikolu 9(1) tal-Ley General de la Seguridad Social (il-Liġi Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali), fil-verżjoni kkonsolidata approvata mir-Real Decreto Legislativo 8/2015 por el que se aprueba el texto refundido de la Ley General de la Seguridad Social (id-Digriet Leġiżlattiv Irjali Nru 8/2015 li Japprova t-Test Irrevedut tal-Liġi Ġenerali tas-Sigurtà Soċjali), tat‑30 ta’ Ottubru 2015 (7) (iktar ’il quddiem il-“LGSS”), jipprovdi li s-sistema tas-sigurtà soċjali għandha tkun magħmula mill-iskema ġenerali tat-Titolu II ta’ din il-liġi u mill-iskemi speċjali msemmija fl-Artikolu 10 ta’ din il-liġi.
12. L-Artikolu 10(1) tal-LGSS jgħid li għandhom ikunu stabbiliti skemi speċjali għal attivitajiet professjonali li, minħabba n-natura tagħhom, il-kundizzjonijiet speċjali ta’ ħin u lok li fihom jitwettqu, jew it-tip ta’ proċess ta’ produzzjoni, jitolbu li jkunu stabbiliti tali skemi biex tkun żgurata l-applikazzjoni adatta ta’ benefiċċji tas-sigurtà soċjali. L-Artikolu 10(2)(a) tal-LGSS jipprovdi li, fost oħrajn, ħaddiema għal rashom għandhom jissieħbu fi skemi speċjali.
13. L-Artikolu 163 tal-LGSS, bit-titolu “Inkompatibbiltà ta’ allowances”, jgħid, fil-paragrafu 1 tiegħu, li allowances skont l-iskema ġenerali tas-sigurtà soċjali għandhom ikunu inkompatibbli ma’ allowances oħra, sakemm ma jkunx previst espressament mod ieħor. F’każ ta’ inkompatibbiltà, min jirċevihom għandu jagħżel waħda minnhom.
2. Id‑Digriet Nru 2530/1970
14. L-Artikolu 34 tad-Decreto 2530/1970 por el que se regula el régimen especial de la Seguridad Social de los trabajadores por cuenta propia o autónomos (id-Digriet Nru 2530/1970 li Jirregola l-Iskema Speċjali tas-Sigurtà Soċjali għal Persuni li Jaħdmu għal Rashom), tal‑20 ta’ Awwissu 1970 (8), jgħid li l-allowances mogħtija minn din l-iskema speċjali lill-benefiċċjarji tagħha għandhom ikunu inkompatibbli ma’ xulxin, sakemm ma jkunx previst espressament mod ieħor. Dan l-artikolu jżid jgħid li kull min jista’ jkollu dritt għal żewġ allowances jew iktar għandu jagħżel waħda minnhom.
3. Id‑Digriet Irjali Nru 691/1991
15. Ir-Real Decreto 691/1991 sobre cómputo recíproco de cuotas entre Regímenes de Seguridad Social (id-Digriet Rjali 691/1991 dwar il-Kalkolu Reċiproku ta’ Kontribuzzjonijiet bejn Skemi ta’ Sigurtà Soċjali), tat‑12 ta’ April 1991 (9), jipprovdi, fl-Artikolu 4(1) tiegħu, li, fejn ikun hemm invalidità permanenti, jekk il-persuna tkun lestiet, suċċessivament jew alternattivament, perijodi ta’ kontribuzzjoni taħt iktar minn skema waħda – skema ġenerali u skemi speċjali tas-sistema tas-sigurtà soċjali – dawn il-perijodi, u dawk meqjusa bħala tali, li jkunu tlestew skont ir-regoli tagħhom, ikunu jistgħu jinġabru flimkien meta l-persuna konċernata titlob dan, sakemm ma jkunux jidħlu f’xulxin, biex jinkiseb id-dritt għal allowance u biex tiġi ddeterminata, meta jkun xieraq, ir-rata għas-snin ta’ kontribuzzjoni jew ta’ servizz.
4. Is‑sentenza Nru 3038/2013
16. Skont is-sentenza Nru 3038/2013 tal‑14 ta’ Lulju 2014 tas-Sala de lo Social del Tribunal Supremo (l-Awla Industrijali tal-Qorti Suprema, Spanja), iż-żewġ allowances għal inkapaċità permanenti totali jkunu kompatibbli jekk ikunu ngħataw skont skemi differenti.
II. Il‑fatti tal‑kawża prinċipali u d‑domandi magħmula għal deċiżjoni preliminari
17. KM kienet taħdem bħala assistenta amministrattiva u, bħala tali, hija kienet imsieħba, minn Mejju 1989 sa April 1994, fl-iskema ġenerali tas-sigurtà soċjali Spanjola, ir-RGSS.
18. B’deċiżjoni tal-INSS tat‑2 ta’ Marzu 1999 KM tqieset li kellha inkapaċità permanenti totali kkawżata minn marda li ma kinitx relatata max-xogħol tagħha, li ma kinitx tħalliha tagħmel xogħolha ta’ kuljum. Għalhekk hija kellha dritt tirċievi l-benefiċċju korrispondenti b’effett mid‑19 ta’ Novembru 1998. Il-benefiċċju kien ikkalkolat billi ntużat il-kontribuzzjoni għal din l-iskema matul il-perijodu msemmi iktar ’il fuq (10).
19. Ix-xogħol ta’ kuljum bħalissa ta’ KM huwa ta’ assistenta ta’ kura matul il-jum u hija kienet irreġistrata mar-RGSS bħala tali minn Frar 2015. Hija kienet bdiet perijodu ta’ inkapaċità temporanja għax-xogħol fit‑18 ta’ Lulju 2016.
20. Fl‑20 ta’ Marzu 2018, l-INSS iddeċieda li jiddikjara li KM kellha inkapaċità permanenti totali minħabba aċċident li ma kienx relatat max-xogħol tagħha li fih hija kienet kisret femur. L-INSS taha l-allowance korrispondenti skont ir-RGSS, billi uża l-bażijiet ta’ kontribuzzjoni għall-perijodu minn Frar 2015 sa Jannar 2017 (11). L-INSS qies li, skont l-Artikolu 163(1) tal-LGSS, il-benefiċċji mogħtija fl-1999 u fl-2018 kienu inkompatibbli. Għalhekk, huwa ddeċieda li r-rikorrenti kienet intitolata għal wieħed minnhom biss.
21. B’deċiżjoni tat‑23 ta’ Jannar 2019. id-Dirección Provincial del INSS de Barcelona (id-Direttorat Provinċjali tal-INSS ta’ Barcelona, Spanja) ċaħad l-ilment imressaq mir-rikorrenti.
22. Fit‑12 ta’ Marzu 2019, KM ikkontestat din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju abbażi li l-Artikolu 163(1) tal-LGSS kien kuntrarju għall-Artikolu 4 tad-Direttiva 79/7 u għall-Artikolu 5 tad-Direttiva 2006/54. Fil-fehma tagħha hija kellha tingħata kumulattivament żewġ benefiċċji għal inkapaċità permanenti. Ir-rikorrenti tikkontendi li, minħabba li l-proporzjon ta’ nisa fl-iskemi speċjali – u, jiġifieri, fir-RETA – huwa bil-wisq inqas mill-proporzjon ta’ rġiel (12), ir-regoli dwar l-inkompatibbiltà ta’ benefiċċji wasslu għal diskriminazzjoni indiretta abbażi tas-sess jew tal-ġeneru. Għalhekk, dawn ir-regoli jagħmluha iktar diffiċli għan-nisa biex jakkumulaw benefiċċji, minħabba li huma jagħmlu proporzjonalment parti iżgħar minn skemi speċjali mill-irġiel.
23. Il-qorti tar-rinviju tinnota li, meta ċaħad it-talbiet tar-rikorrenti, l-INSS kien konsistenti mal-ġurisprudenza reċenti tat-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja) (13), li skontha żewġ benefiċċji jitqiesu kompatibbli jekk jingħataw skont skemi differenti (normalment ir-RGSS u r-RETA, minħabba li dawn huma l-ikbar żewġ skemi fir-rigward ta’ sħubija) (14) u għall-istess inkapaċità għal xogħol. Madankollu, jekk jingħataw skont l-istess skema (normalment ir-RGSS, li hija l-ikbar skema fir-rigward ta’ sħubija), il-benefiċċji jkunu inkompatibbli, u dan anki jekk id-dritt għall-benefiċċji jkun inkiseb permezz ta’ kontribuzzjonijiet separati.
24. Il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar jekk sistema bħal din tikkostitwixxix diskriminazzjoni indiretta abbażi tas-sess ipprojbita mill-Artikolu 4 tad-Direttiva 79/7 jew mill-Artikolu 5 tad-Direttiva 2006/54. Il-qorti tar-rinviju żżid tgħid li, fil-kawża prinċipali, ir-rikorrenti ġabet prova li hija għamlet biżżejjed kontribuzzjonijiet separati biex tikkwalifika għaż-żewġ benefiċċji, dak mogħti fl-1999 u dak mogħti fl-2018 (15).
25. Il-qorti tar-rinviju tinnota li l-ġurisprudenza tat-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema) dwar il-leġiżlazzjoni dwar l-inkompatibbiltà ta’ benefiċċji tidher newtrali fir-rigward tas-sess, minħabba li ma tagħmilx distinzjoni fuq dan il-punt iżda biss skont l-għadd ta’ skemi ta’ sigurtà soċjali li l-persuna kkonċernata tkun ikkontribwixxiet għalihom. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tixħet dubju fuq l-applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza, jiġifieri li hija tolqot iktar lil ħaddiema nisa. Fl-ikbar żewġ skemi f’termini ta’ sħubija – ir-RGSS u r-RETA – il-benefiċċju ta’ kumulu ta’ skemi differenti huwa wisq iktar possibbli għall-irġiel milli għan-nisa, minħabba li l-proporzjon ta’ rġiel fir-RETA huwa ħafna ogħla mill-proporzjon ta’ nisa (16). Għaldaqstant, minħabba li l-kompatibbiltà ta’ żewġ allowances hija possibbli biss għal dawk miksuba skont żewġ skemi differenti, u meqjus il-proporzjon ikbar ta’ rġiel fir-RETA, jidher li jkun ħafna eħfef għall-irġiel milli għan-nisa li jiksbu tali kompatibbiltà.
26. Barra minn dan, skont il-qorti tar-rinviju, in-numru inqas ta’ nisa fir-RETA jirrifletti l-fatt li tradizzjonalment in-nisa jsibuha iktar bi tqila li jwettqu attivitajiet bħala persuni li jaħdmu għal rashom minħabba l-funzjoni tan-nisa fis-soċjetà bħala dawk li jipprovdu l-kura u li jieħdu ħsieb id-dar. Minħabba dan, il-qorti tar-rinviju tqis jekk ir-regola nazzjonali inkwistjoni tistax twassal għal diskriminazzjoni indiretta abbażi mhux biss tas-sess, iżda wkoll tal-ġeneru.
27. Fl-aħħar, il-qorti tar-rinviju tispjega li ma jistgħux jingħataw żewġ benefiċċji għal inkapaċità permanenti totali għall-istess inkapaċità skont l-istess skema. Madankollu, huwa possibbli li wieħed jirċievi żewġ benefiċċji kompatibbli għal inkapaċità permanenti totali għall-istess marda jew feriment jekk dawn jingħataw skont żewġ skemi differenti.
28. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Juzgado de lo Social nº 26 de Barcelona (il-Qorti Industrijali Nru 26 ta’ Barcelona) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel id-domandi li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari:
“(1) Hija kuntrarja għal-leġiżlazzjoni Ewropea li tinsab fl-Artikolu 4 [tad-Direttiva 79/7], u fl-Artikolu 5 [tad-Direttiva 2006/54], inkwantu tista’ twassal għal diskriminazzjoni indiretta minħabba s-sess jew il-ġeneru, id-dispożizzjoni Spanjola dwar il-kompatibbiltà tal-benefiċċji, li tinsab fl-Artikolu 163.1 [tal-LGSS], interpretata mill-ġurisprudenza, li tipprekludi l-kompatibbiltà ta’ żewġ benefiċċji tal-invalidità permanenti totali rrikonoxxuti fl-istess skema, filwaqt li tirrikonoxxi l-kompatibbiltà tagħhom fil-każ li jkunu rrikonoxxuti fi skemi differenti, minkejja li fi kwalunkwe każ huma dovuti abbażi ta’ kontribuzzjonijiet separati, b’teħid inkunsiderazzjoni tar-rappreżentazzjoni tas-sessi tal-iskemi distinti tas-Sigurtà Soċjali Spanjola?
(2) Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv għall-ewwel domanda, id-dispożizzjoni Spanjola tista’ tkun kuntrarja għal dik Ewropea msemmija iktar ’il fuq fil-każ li ż-żewġ benefiċċji kienu jirriżultaw minn ferimenti differenti?”
29. Osservazzjonijiet bil-miktub kienu ppreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja minn KM, mill-INSS, mill-Gvern Spanjol u mill-Kummissjoni Ewropea. Il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet għadd ta’ mistoqsijiet bil-miktub lill-INSS u lill-Gvern Spanjol biex dawn iwiġbuhom bil-miktub. Dawn il-partijiet wieġbu fis‑6 ta’ Diċembru 2021. Il-partijiet l-oħra kollha msemmija iktar ’il fuq għamlu sottomissjonijiet orali quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fis-seduta tat‑12 ta’ Jannar 2022.
III. Analiżi
A. Osservazzjonijiet preliminari
30. Mill-bidu nett, għandi, l-ewwel, ninnota li d-domandi magħmula għal deċiżjoni preliminari jirrelataw ma’ dispożizzjonijiet kemm tad-Direttiva 79/7 kif ukoll tad-Direttiva 2006/54. Il-qorti tar-rinviju tgħid li hija semmiet din id-direttiva tal-aħħar fir-rinviju tagħha għal deċiżjoni preliminari fil-każ li tkun applikabbli. L-INSS, il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni jqisu li d-Direttiva 2006/54 ma tidhirx li hija applikabbli għall-allowance għall-inkapaċità inkwistjoni fil-kawża prinċipali minħabba li l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha huwa limitat għal skemi professjonali ta’ sigurtà soċjali.
31. Dwar dan irrid nisħaq li d-dritt tal-Unjoni jiddistingwi bejn skemi ta’ pensjoni professjonali, li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “paga” tal-Artikolu 157(1) u (2) TFUE (17), u skemi statutorji ta’ benefiċċji tas-sigurtà soċjali, li ma jaqgħux taħtu (18). Skont ġurisprudenza stabbilita, tali allowance kontributorja għal diżabbiltà ma taqax taħt il-kunċett ta’ “paga” skont it-tifsira tal-Artikolu 157(1) u (2) TFUE jew tad-Direttiva 2006/54 (19).
32. F’dan il-każ l-allowances inkwistjoni fil-kawża prinċipali huma parti minn skema statutorja u jagħtu protezzjoni kontra r-riskji ta’ mard u ta’ invalidità. Tali allowances jidher li jiddependu inqas minn relazzjoni ta’ impjieg milli minn kunsiderazzjonijiet soċjali (20). Kif qalet il-qorti tar-rinviju fid-digriet tar-rinviju, il-benefiċċju li ngħata lil KM fl-2018 ma kienx jeħtieġ perijodu ta’ kontribuzzjoni minn qabel, minħabba li oriġina minn aċċident mhux marbut max-xogħol, jiġifieri kulma kien meħtieġ kien li wieħed ikun irreġistrat fis-sistema ta’ sigurtà soċjali. F’dan ir-rigward, skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 79/7, l-għan ta’ din id-direttiva huwa l-implimentazzjoni progressiva, fil-qasam tas-sigurtà soċjali u ta’ elementi oħra ta’ protezzjoni soċjali msemmija fl-Artikolu 3 tagħha, tal-prinċipju ta’ trattament ugwali għall-irġiel u n-nisa f’materji ta’ sigurtà soċjali. Għalhekk, jiena tal-fehma li l-allowances inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkostitwixxu protezzjoni minn tnejn mir-riskji elenkati fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 79/7, jiġifieri l-mard u l-invalidità, li għalihom tapplika biss din id-direttiva (21). Għall-kuntrarju, dawn l-allowances ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2006/54.
33. Jiena, għalhekk, ser nindirizza d-domandi b’riferiment għad-Direttiva 79/7 waħidha.
34. It-tieni, dwar il-kwistjoni jekk l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni legali minn qorti suprema ta’ Stat Membru għandhiex titqies li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 79/7, għandu jitfakkar li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet amministrattivi nazzjonali għandu jkun evalwat fid-dawl tal-interpretazzjoni mogħtija lilhom minn qrati nazzjonali u, b’mod partikolari, minn qrati supremi nazzjonali (22). Għalhekk, il-fatt li r-regola nazzjonali inkwistjoni tikkostitwixxi interpretazzjoni ġudizzjarja (23) mogħtija mit-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema) ma jistax ineħħi din ir-regola nazzjonali – jew il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tkun il-bażi tagħha – mill-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva.
35. It-tielet, kif indikat mill-Kummissjoni, tajjeb li wieħed jinnota li t-tieni domanda magħmula għal deċiżjoni preliminari ma teħtieġx eżami separat mill-Qorti tal-Ġustizzja, minħabba li tikkostitwixxi aspett sekondarju tal-ewwel domanda. It-tieni domanda tispeċifika biss is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri s-sitwazzjoni li fiha seħħew żewġ inkapaċitajiet suċċessivi minħabba mard u invalidità differenti, sitwazzjoni li hija diġà koperta bl-ewwel domanda.
36. Minħabba li l-eżami tal-possibbiltà li seta’ kien hemm żewġ inkapaċitajiet waħda wara l-oħra kkawżati mill-istess marda jew invalidità jkun eżerċizzju ipotetiku, jiena tal-fehma li ma huwiex meħtieġ li nevalwa din il-kwistjoni separatament.
B. Evalwazzjoni tad‑domandi magħmula
37. Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom ikunu eżaminati flimkien minħabba li huma dwar l-istess kwistjoni, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 79/7 għandux ikun interpretat bħala li jipprekludi regola nazzjonali li tippermetti li jingħataw, għal inkapaċità, żewġ benefiċċji jew iktar miksuba skont skemi differenti ta’ sigurtà soċjali minħabba żewġ inkapaċitajiet jew iktar, filwaqt li l-istess regola nazzjonali tkun tipprojbixxi l-għoti ta’ żewġ benefiċċji bħal dawn jew iktar skont l-istess skema, minkejja li jkunu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà għal dawn il-benefiċċji kollha.
38. Mill-bidu nett irrid nisħaq li l-Qorti tal-Ġustizzja konsistentement iddeċidiet li huma l-Istati Membri li għandhom jorganizzaw is-sistemi tagħhom ta’ sigurtà soċjali u, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni mill-Unjoni, li għandhom jiddeterminaw il-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ benefiċċji tas-sigurtà soċjali. Meta jagħmlu dan, l-Istati Membri għandhom, madankollu, ikunu konformi mad-dritt tal-Unjoni (24).
39. Skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 79/7, il-prinċipju ta’ trattament ugwali jfisser li ma għandu jkun hemm ebda diskriminazzjoni fuq il-bażi tas-sess, la direttament u lanqas indirettament, b’mod partikolari dwar il-portata ta’ skemi ta’ sigurtà soċjali, il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għalihom u l-kalkolu ta’ benefiċċji tas-sigurtà soċjali. Meta jeżerċitaw is-setgħa tagħhom f’materji ta’ sigurtà soċjali l-Istati Membri għandhom ikunu konformi ma’ din id-dispożizzjoni li tesprimi b’mod konkret il-prinċipju ġenerali ta’ nondiskriminazzjoni llum stabbilit fl-Artikolu 21 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (25).
40. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, diskriminazzjoni tinvolvi l-applikazzjoni ta’ regoli differenti għal sitwazzjonijiet komparabbli, jew l-applikazzjoni tal-istess regola għal sitwazzjonijiet differenti, sakemm tali trattament ma jkunx iġġustifikat b’mod oġġettiv (26).
41. F’dan il-każ wieħed jista’ jeskludi li l-miżura nazzjonali inkwistjoni tagħti lok għal diskriminazzjoni diretta. Din il-miżura ma tippermettix li jingħataw żewġ benefiċċji skont l-istess skema ta’ sigurtà soċjali, u dan anki jekk ikunu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà għaż-żewġ benefiċċji. Minħabba li din il-miżura tapplika mingħajr distinzjoni kemm għal ħaddiema rġiel kif ukoll nisa, hija ma hijiex direttament diskriminatorja abbażi tas-sess. Għalhekk, jeħtieġ ikun aċċertat jekk hija tistax tikkostitwixxi diskriminazzjoni indiretta (27).
42. Id-Direttiva 79/7 ma tagħtix definizzjoni ta’ diskriminazzjoni indiretta. Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, ikun hemm diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq is-sess f’sitwazzjoni fejn dispożizzjoni, kriterju jew prattika apparentement newtrali jqiegħdu lil persuni ta’ sess wieħed fi żvantaġġ partikolari meta mqabbla ma’ persuni tas-sess l-ieħor (28).
43. Minn din id-definizzjoni jirriżulta li meta jkun hemm diskriminazzjoni indiretta dan ikun jinvolvi analiżi fi tliet stadji relatati, l-ewwel, man-newtralità tad-dispożizzjoni, tal-kriterju jew tal-prattika inkwistjoni, it-tieni, mal-identifikazzjoni tal-persuni kkonċernati u ta’ dawk li jkunu f’sitwazzjoni komparabbli, it-tielet, mal-iżvantaġġ ikkawżat minn tali dispożizzjoni, kriterju jew prattika.
44. F’dan il-każ, huwa ċar għalija li l-ewwel stadju tal-analiżi ma jqajjem ebda kwistjoni, minħabba li ma huwiex ikkontestat li r-regola nazzjonali inkwistjoni, li tapplika għaż-żewġ sessi mingħajr distinzjoni, hija għalkollox newtrali. Għalhekk, dawn il-konklużjonijiet ser jikkonċentraw fuq iż-żewġ stadji li fadal. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tibda billi tidentifika l-persuni li għandhom jitqabblu. Wara dan, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha teżamina l-kwistjoni jekk ir-regola nazzjonali inkwistjoni tqegħidx persuni ta’ sess wieħed fi żvantaġġ partikolari. Minħabba li l-Qorti tal-Ġustizzja talbet li l-konklużjonijiet ikunu kkonċentrati biss fuq dawn iż-żewġ kwistjonijiet, ma iniex ser neżamina l-kwistjoni ta’ ġustifikazzjonijiet li jista’ jkun hemm għall-iżvantaġġ allegat.
1. L‑identifikazzjoni tal‑persuni li jistgħu jitqiesu li huma f’sitwazzjoni komparabbli ma’ dik tar‑rikorrenti
45. KM essenzjalment tissottometti li l-INSS kiser il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni abbażi tas-sess minħabba li żewġ benefiċċji mogħtija għal inkapaċitajiet identiċi skont skemi differenti ta’ sigurtà soċjali huma kompatibbli, filwaqt li ma jistgħux jingħataw l-istess żewġ benefiċċji skont l-istess skema, bħalma hija r-RGSS. L-INSS u l-Gvern Spanjol essenzjalment jissottomettu li persuni li jkunu kkontribwixxew għal skemi ta’ sigurtà soċjali oħra minbarra r-RGSS huma f’sitwazzjoni differenti minn dawk li jkunu kkontribwixxew biss għar-RGSS.
46. Biex jiġi ddeterminat jekk żewġ sitwazzjonijiet ikunux komparabbli, għandu jitqies is-suġġett u l-għan tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni. Ikun biss wara dan li l-Qorti tal-Ġustizzja tgħaddi biex tidentifika l-elementi rilevanti għall-finijiet tat-tqabbil.
a) Is‑suġġett u l‑għan tal‑leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni
47. Għandi nfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-kwistjoni ta’ jekk sitwazzjonijiet jistgħux jitqabblu ma għandhiex tkun eżaminata b’mod ġenerali jew fl-astratt, iżda b’mod speċifiku u konkret. Dan l-eżami għandu jqis l-elementi kollha li jikkaratterizzaw dawn is-sitwazzjonijiet, meqjusa, b’mod partikolari, is-suġġett u l-għan tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħmel id-distinzjoni inkwistjoni (29). Barra minn dan, ir-rekwiżit relatat ma’ tqabbil ta’ sitwazzjonijiet ma jitlobx li dawn is-sitwazzjonijiet ikunu identiċi, iżda biss simili (30).
48. F’dan il-każ, mill-proċess tal-kawża quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja huwa ċar li d-deċiżjoni inkwistjoni hija relatata mal-għoti lil KM ta’ żewġ allowances għal inkapaċità permanenti. Għalhekk, is-suġġett inkwistjoni huwa marbut mal-kwistjoni jekk persuna b’żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar ikollhiex dritt tirċievi benefiċċju wieħed jew iktar tas-sigurtà soċjali. Bla ħsara għal verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, meqjusa l-għanijiet segwiti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti dawn il-benefiċċji, jidher, prima facie, li l-għan ta’ tali benefiċċji huwa li tingħata protezzjoni soċjali lill-persuna msieħba fi skema ta’ sigurtà soċjali kontra riskji relatati ma’ mard u/jew invalidità.
49. Meqjusa s-suġġett u l-għan tal-benefiċċji inkwistjoni, ma hemmx differenza bejn persuna li tkun tbati minn żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar u li tkun ikkontribwixxiet għal skema waħda biss ta’ sigurtà soċjali, bħalma hija r-RGSS, u persuna li tkun tbati minn dawn l-istess inkapaċitajiet iżda li tkun ikkontribwixxiet għal ħafna skemi. Iż-żewġ kategoriji ta’ persuni jeħtieġu l-istess protezzjoni soċjali kontra riskji relatati ma’ mard u/jew invalidità.
50. L-INSS argumenta minflok u saħaq ħafna waqt is-seduta fuq il-fatt li l-persuni li kienu kkontribwixxew għar-RGSS u l-persuni li kienu kkontribwixxew għar-RETA jinsabu f’sitwazzjoni differenti, minħabba li r-riskji koperti minn dawn l-iskemi ma humiex l-istess. Jiena ma naqbilx. Nifhimha l-kuntrarju, jiġifieri li l-evalwazzjoni ta’ komparabbiltà għall-finijiet tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 79/7 ma għandhiex issir skont tali riskji, iżda skont id-dritt għall-protezzjoni soċjali.
51. Jiena għalhekk tal-fehma li persuna li tkun tbati minn żewġ inkapaċitajiet għax-xogħol sussegwenti jew iktar u li tkun ikkontribwixxiet għal skema waħda biss ta’ sigurtà soċjali, bħalma hija r-RGSS, u persuna li tkun tbati minn dawn l-istess inkapaċitajiet iżda li tkun ikkontribwixxiet għal ħafna skemi jinsabu f’sitwazzjoni komparabbli f’dak li jirrigwarda l-protezzjoni soċjali li jeħtieġu.
b) Il‑“grupp żvantaġġat” u l‑grupp komparabbli
52. Fis-sentenza Seymour-Smith (31), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-aħjar mod biex titqabbel l-istatistika huwa li jitqiesu, minn naħa, il-proporzjonijiet rispettivi ta’ rġiel fis-suq tax-xogħol li jistgħu jissodisfaw ir-rekwiżit inkwistjoni u l-proporzjonijiet ta’ rġiel li ma jistgħux jagħmlu dan, u, min-naħa l-oħra, li dawn il-proporzjonijiet jitqabblu mal-proporzjonijiet ta’ nisa fis-suq tax-xogħol. Minn dan isegwi li s-sitwazzjoni tal-persuni li jistgħu jikkwalifikaw għal ċertu dritt għandha titqabbel mas-sitwazzjoni ta’ dawk li ma jistgħux jagħmlu hekk (32).
53. Dan il-mod kien dan l-aħħar applikat mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża YS fejn il-qorti tar-rinviju essenzjalment staqsiet jekk l-irġiel, li primarjament jirċievu pensjonijiet partikolarment kbar meta mqabbla ma’ dawk tan-nisa, li jirċievu pensjonijiet sostanzjalment iżgħar bħala medja, kinux suġġetti għal diskriminazzjoni indiretta minħabba l-leġiżlazzjoni Awstrijaka li kienet introduċiet, inter alia, kontribuzzjoni minn “pensjonijiet speċjali” partikolarment kbar biex tiżgura d-dħul minn pensjoni (33). Biex tagħti risposta għal din id-domanda, il-Qorti tal-Ġustizzja identifikat, fl-ewwel lok, il-persuni żvantaġġati inkwistjoni. Dan il-grupp ta’ nies kien jinkludi lil dawk li qabel kienu impjegati ta’ impriżi kkontrollati mill-Istat, li kienu jirċievu “pensjoni fil-forma ta’ benefiċċju definit dirett”, li l-ammont tagħha kien jaqbeż ċerti limiti (34). Il-Qorti tal-Ġustizzja mbagħad għaddiet biex tidentifika l-grupp ta’ nies komparabbli li kienu l-persuni li kienu jirċievu pensjoni okkupazzjonali mill-Istat Federali jew mill-provinċja inkwistjoni. Meta għamlet hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja eskludiet espliċitament lill-ex impjegati ta’ impriżi li ma kinux ikkontrollati mill-Istat u lil persuni li kienu jirċievu pensjoni okkupazzjonali li ma kinitx “pensjoni fil-forma ta’ benefiċċju definit dirett”, bħal fond ta’ pensjoni jew ħlasijiet ta’ polza ta’ assigurazzjoni fuq il-ħajja (35). B’riżultat ta’ dan, minħabba li l-Qorti tal-Ġustizzja teskludi lil dawk il-persuni li ma jintlaqtux direttament mir-regola inkwistjoni, jidhirli li hija tieħu metodu pjuttost strett għall-finijiet tad-definizzjoni tal-gruppi li għandhom jitqabblu.
54. F’dan il-każ, minħabba li nafu li KM hija ħaddiema li kkontribwixxiet biss għar-RGSS, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jidher li l-persuni potenzjalment imqiegħda fi żvantaġġ minħabba r-regola nazzjonali inkwistjoni huma l-ħaddiema msieħba fir-RGSS li jkollhom żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar skont din l-iskema. Għalhekk, meqjusa, l-ewwel, ir-rekwiżit imsemmi iktar ’il fuq ta’ eżami speċifiku u konkret tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet (36) u, it-tieni, il-fatt li l-kriterju rilevanti huwa l-protezzjoni ta’ sigurtà soċjali tal-persuni b’żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar (37), jiena tal-fehma li l-grupp żvantaġġat, f’dan il-każ, jinkludi biss il-persuni b’żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar li kkontribwixxew biss għar-RGSS.
55. Biex inkun għidt kollox, irrid nenfasizza li, minħabba li l-kawża prinċipali tirrigwarda ħaddiema li qiegħda titlob li jingħatawlha b’mod kumulattiv il-benefiċċji relatati ma’ żewġ inkapaċitajiet skont l-iskema RGSS, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex tqis lil dawk il-ħaddiema li kienu kkontribwixxew biss għal skemi oħra minbarra għar-RGSS. Il-grupp imqiegħed fi żvantaġġ f’dan il-każ huma l-ħaddiema msieħba fir-RGSS – u fir-RGSS biss – li ma jistgħux jgħaqqdu l-benefiċċji minħabba żewġ inkapaċitajiet jew iktar, għar-raġuni li dawn il-ħaddiema huma msieħba biss f’din l-iskema. Filwaqt li huwa minnu li r-regola Spanjola ta’ inkompatibbiltà tapplika għall-iskemi Spanjoli kollha differenti ta’ sigurtà soċjali, is-sitwazzjoni ta’ persuni li huma msieħba f’waħda biss minn dawn l-iskemi l-oħra u li jkunu kkontribwixxew biss għal din l-iskema ma għandha l-ebda rilevanza għal dan il-każ. Kuntrarjament għall-pożizzjoni tal-Kummissjoni, jiena konvinta li huwa biss billi tkun eżaminata s-sitwazzjoni ta’ persuni li kkontribwixxew għal skema speċifika ta’ sigurtà soċjali – f’dan il-każ, għar-RGSS – li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tagħti lill-qorti tar-rinviju risposta siewja li biha hija tkun tista’ tiddeċiedi t-tilwima quddiemha, li tirrigwarda b’mod partikolari l-benefiċċji mogħtija lil persuna li kienet imsieħba għal żewġ perijodi fir-RGSS.
56. Ngħaddi issa biex insib il grupp komparabbli biex niddetermina jekk il-grupp żvantaġġat li kien identifikat huwiex suġġett għal diskriminazzjoni indiretta minħabba s-sess. Fil-fehma tiegħi, il-grupp komparabbli huma l-persuni li għandhom ukoll żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar iżda li jistgħu jgħaqqdu żewġ benefiċċji jew iktar ta’ skemi differenti ta’ sigurtà soċjali, minħabba li jkunu kkontribwixxew għal dawn l-iskemi.
57. Minn dan isegwi li, dwar l-għoti ta’ benefiċċji tas-sigurtà soċjali lil persuni b’żewġ inkapaċitajiet sussegwenti jew iktar, persuna li tkun ikkontribwixxiet biss għar-RGSS, bħalma hija KM, tkun f’sitwazzjoni komparabbli ma’ dik ta’ persuna li tkun ikkontribwixxiet għal żewġ skemi jew iktar ta’ sigurtà soċjali, bħar-RGSS u r-RETA. Wara li identifikajt il-grupp żvantaġġat u l-grupp komparabbli, issa ngħaddi għal analiżi ta’ jekk hemmx differenza fit-trattament bejn l-irġiel u n-nisa li jaqgħu f’dawn iż-żewġ gruppi (38).
2. Differenza fit‑trattament bejn l‑irġiel u n‑nisa
a) Paragun tal‑proporzjonijiet ta’ nisa u rġiel
58. Skont ġurisprudenza stabbilita, jista’ jkun hemm żvantaġġ partikolari, pereżempju, jekk tinġieb prova li leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tkun ta’ żvantaġġ għal proporzjon biżżejjed kbir ta’ persuni ta’ sess wieħed meta mqabbel ma’ dak ta’ persuni tas-sess l-ieħor (39). Dan ifisser li diskriminazzjoni indiretta tista’ tkun stabbilita b’kull mezz, inkluż abbażi ta’ provi minn statistika (40). Bħala prinċipju, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina jekk ikunx jista’ jiġi stabbilit li jkun hemm tali żvantaġġ partikolari, minħabba li konstatazzjonijiet ta’ fatt jaqgħu fil-kompetenza tal-qorti nazzjonali (41). B’mod partikolari, kif imsemmi fil-punt 52 ta’ dawn il-konklużjonijiet, fil-kuntest ta’ diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru, il-Qorti tal-Ġustizzja preċedentement iddeċidiet li l-aħjar mod ta’ paragun huwa li jitqiesu l-proporzjonijiet rispettivi ta’ rġiel fis-suq tax-xogħol milquta mir-regola inkwistjoni u ta’ dawk li ma jintlaqtux minnha, u li dawn il-proporzjonijiet jitqabblu fir-rigward ta’ nisa fis-suq tax-xogħol (42).
59. Pereżempju, fis-sentenza YS il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, l-ewwel, li l-qorti tar-rinviju għandha tqis lil dawk il-ħaddiema kollha suġġetti għal-leġiżlazzjoni nazzjonali li toħloq id-differenza fit-trattament. It-tieni, il-Qorti tal-Ġustizzja tenniet li l-aħjar mod ta’ paragun huwa li jitqabbel il-proporzjon rispettiv ta’ ħaddiema li jintlaqtu jew li ma jintlaqtux mid-differenza allegata fit-trattament fost l-irġiel fis-suq tax-xogħol li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni mal-istess proporzjon ta’ nisa fis-suq tax-xogħol li jaqgħu fl-istess kamp ta’ applikazzjoni tagħha (43).
60. Minħabba f’hekk jiena konvinta li l-kelma “proporzjon” timplika li ma jistgħux jitqabblu numri sħaħ (44) iżda deċimali, frazzjonijiet jew perċentwali li jirriflettu l-parti ta’ ċertu grupp fil-grupp sħiħ (45). F’dan il-każ, biex ikun eżaminat jekk hemmx differenza fit-trattament bejn l-irġiel u n-nisa, il-qorti tar-rinviju għandha teżamina s-sitwazzjoni tan-nisa meta mqabbla ma’ dik tal-irġiel. B’mod iktar speċifiku, hija għandha tqabbel iż-żewġ proporzjonijiet speċifiċi li ġejjin.
61. L-ewwel, il-qorti tar-rinviju għandha teżamina l-proporzjon ta’ nisa fil-grupp żvantaġġat, jiġifieri l-grupp ta’ nisa li huma msieħba biss fir-RGSS u li għandhom żewġ inkapaċitajiet jew iktar taħt din l-iskema, meta mqabbel man-nisa tal-grupp vantaġġat, jiġifieri l-grupp ta’ nisa msieħba f’żewġ skemi soċjali jew iktar u li għandhom żewġ inkapaċitajiet jew iktar taħt dawn l-iskemi.
62. It-tieni, il-qorti nazzjonali għandha tiddetermina l-proporzjon ta’ rġiel li għandhom żewġ inkapaċitajiet jew iktar u li ma jkunux jistgħu jgħaqqdu żewġ benefiċċji jew iktar tas-sigurtà soċjali meta mqabbel mal-għadd ta’ rġiel b’tali inkapaċitajiet iżda li jistgħu jgħaqqdu żewġ benefiċċji jew iktar tas-sigurtà soċjali.
b) Il‑proporzjonijiet speċifiċi inkwistjoni
63. Mit-tweġibiet għall-mistoqsijiet bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja u mis-seduta jidher li ma hemmx nuqqas ta’ data. Pereżempju, fit-tweġibiet tagħhom għal dawn il-mistoqsijiet, l-INSS u l-Gvern Spanjol qalu li, fl‑10 ta’ Novembru 2021, l-għadd ta’ nisa b’bosta inkapaċitajiet u li kienu kkontribwixxew biss għar-RGSS kien ta’ 3 388, filwaqt li l-għadd ta’ nisa b’bosta inkapaċitajiet u li kienu kkontribwixxew għal ħafna skemi ta’ sigurtà soċjali kien ta’ 3 460. Għalhekk, ir-ratio bejn l-għadd ta’ nisa fil-grupp żvantaġġat u dak ta’ nisa fil-grupp vantaġġat huwa ta’ madwar 1:1. Il-figuri rispettivi għall-irġiel huma 4 047 u 7 723, li jfisser li, għall-irġiel, dan ir-ratio huwa ta’ madwar 1:2.
64. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk il-provi mill-istatistika humiex validi, rappreżentattivi u sinjifikattivi (46). Dwar dawn il-figuri speċifiċi, għandu jkun aċċertat jekk huma jistgħux jitqiesu (47), l-iktar minħabba ż-żmien li fih seħħew il-fatti li taw lok għat-tilwima.
65. Barra minn dan, irrid nenfasizza li l-argument imressaq minn KM u mogħti importanza mill-qorti tar-rinviju dwar l-għadd ta’ rġiel u nisa msieħba fl-iskemi RGSS u RETA ma huwiex rilevanti għal dan il-każ. B’mod partikolari, fir-rinviju tagħha għal deċiżjoni preliminari, il-qorti nazzjonali saħqet dwar il-fatt li, fil‑31 ta’ Jannar 2020, in-nisa kienu jirrappreżentaw 48.09 % tal-imsieħba fir-RGSS, filwaqt li huma kienu jirrappreżentaw biss 36.15 % tal-imsieħba fir-RETA (48). Dawn il-figuri ma humiex rilevanti għal dan il-każ, minħabba li huma relatati biss mal-għadd totali ta’ nisa fost l-imsieħba kollha fir-RGSS u fir-RETA, iżda ma jurux il-proporzjon ta’ nisa jew ta’ rġiel li huma żvantaġġati. Dawn il-figuri lanqas ma jistgħu jistabbilixxu rabta kawżali bejn l-iżvantaġġ allegat, jiġifieri li huwa impossibbli li żewġ benefiċċji jew iktar jingħaqdu taħt l-istess skema, u l-ġeneru tal-ħaddiema inkwistjoni.
66. Għall-istess raġunijiet, jiena tal-fehma li l-figuri sottomessi mill-INSS u mill-Gvern Spanjol fit-tweġibiet bil-miktub tagħhom, fir-rigward tar-rata ta’ parteċipazzjoni tal-irġiel u tan-nisa fi skema waħda jew iktar ta’ sigurtà soċjali f’Ottubru 2021 (49), ma għandhomx jitqiesu mill-Qorti tal-Ġustizzja. Kif il-Kummissjoni sostniet waqt is-seduta, dawn il-figuri jindikaw biss il-persuni msieħba fi skema soċjali waħda jew iktar fiż-żmien li fih setgħu jinkisbu dawn il-figuri, filwaqt li l-metodu msemmi fil-punt 63 iktar ’il fuq jinkludi figuri li neċessarjament jagħtu perspettiva storika aħjar, minħabba li jikkonċernaw inkapaċitajiet sussegwenti li jkunu seħħew tul perijodu ta’ żmien, li jfisser li dawn il-figuri huma inqas dipendenti fuq ġrajjiet purament każwali (50). Tali metodu għandu wkoll il-vantaġġ kunsiderevoli li l-proporzjonijiet meqjusa jkunu irrilevanti għall-kwistjoni ta’ attivitajiet li jġibu magħhom riskji ogħla, bħal ċerti attivitajiet li jwettqu persuni li jaħdmu għal rashom u li huma koperti mir-RETA, li ssemmiet mill-INSS u mill-Gvern Spanjol waqt is-seduta. Meta jitqabblu l-proporzjonijiet rispettivi tan-nisa u tal-irġiel b’bosta inkapaċitajiet li jkunu kkontribwixxew biss għar-RGSS meta mqabbla ma’ dawk li jkunu kkontribwixxew għal bosta skemi ta’ sigurtà soċjali, il-gruppi inkwistjoni jkunu diġà ġew ristretti għal dawk ta’ persuni b’bosta inkapaċitajiet. Għalhekk, tali paragun jistrieħ fuq proporzjonijiet ta’ persuni li diġà jkollhom bosta inkapaċitajiet u mhux fuq figuri assoluti
67. Jekk il-qorti nazzjonali tiddeċiedi li tqis il-figuri indikati fil-punt 63 iktar ’il fuq, hija għandha tevalwa jekk il-proporzjon ta’ nisa b’żewġ inkapaċitajiet jew iktar li kkontribwixxew biss għar-RGSS, meta mqabbel ma’ dak ta’ nisa b’bosta inkapaċitajiet li jkunu kkontribwixxew għal żewġ skemi jew iktar ta’ sigurtà soċjali, ikunx tant “kunsiderevolment ikbar” minn dak tal-irġiel li dan ikun jikkostitwixxi “żvantaġġ partikolari” skont it-tifsira tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (51).
c) X’jikkostitwixxi proporzjon “kunsiderevolment ikbar” jew “sinjifikattivament kbir” ta’ individwi
68. Kif diġà semmejt iktar ’il fuq (52), skont il-kriterju żviluppat mill-Qorti tal-Ġustizzja biex ikun stabbilit li jkun hemm diskriminazzjoni indiretta, għandu jkun iddeterminat jekk ir-regola nazzjonali inkwistjoni tqegħidx nisa fi żvantaġġ partikolari meta mqabbla mal-irġiel (53). Dwar dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li jista’ jkun stabbilit li jkun hemm tali żvantaġġ partikolari, pereżempju, jekk kellha tinġieb prova li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tkun ta’ żvantaġġ għal proporzjon sinjifikattivament ikbar ta’ individwi ta’ sess wieħed meta mqabbla ma’ individwi tas-sess l-ieħor (54). Huwa importanti li jiġi stabbilit tali proporzjon biex ikun iddeterminat jekk il-figuri inkwistjoni jkunux qegħdin juru fenomeni purament każwali jew għal żmien qasir, u jekk, b’mod ġenerali, jidhirx li l-proporzjon huwa wieħed sinjifikattiv (55).
69. Pereżempju, fis-sentenza Villar Láiz, filwaqt li l-Qorti tal-Ġustizzja ħallietha għall-qorti nazzjonali biex taċċerta jekk ir-regola nazzjonali inkwistjoni kinitx ta’ żvantaġġ għal proporzjon ikbar b’mod sinjifikattiv ta’ nisa milli ta’ rġiel, hija qieset il-fatt li madwar 75 % tal-ħaddiema kollha part-time kienu nisa (56). Barra minn dan, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li 65 % ta’ ħaddiema part-time kienu tqiegħdu fi żvantaġġ minħabba li kien applikat il-fattur ta’ tnaqqis inkwistjoni fil-kawża prinċipali. F’sitwazzjoni fejn kważi żewġ terzi tal-ħaddiema part-time kollha jkunu milquta b’mod speċifiku mil-leġiżlazzjoni kkontestata u fejn tliet kwarti tal-ħaddiema part-time kollha jkunu nisa, il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li tissuġġerixxi, għalkemm b’mod impliċitu, li n-nisa jistgħu jitqiegħdu fi żvantaġġ partikolari meta mqabbla mal-irġiel.
70. Meta għamlet hekk il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li qiegħda impliċitament tissuġġerixxi li l-proporzjon ta’ nisa żvantaġġati għandu jinsab xi mkien madwar żewġ terzi jew tliet kwarti tal-grupp ta’ ħaddiema attwalment milquta mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
71. F’dan il-każ, jekk il-qorti tar-rinviju tiddeċiedi li tqis il-figuri li l-INSS u l-Gvern Spanjol issottomettew fit-tweġibiet bil-miktub tagħhom (57), kif imsemmi fil-punt 63 iktar ’il fuq, dawn il-figuri jidher li jindikaw li, filwaqt li madwar żewġt irġiel minn tlieta b’bosta inkapaċitajiet aktarx jistgħu jgħaqqdu l-benefiċċji ta’ żewġ skemi jew iktar (58), madwar biss mara waħda minn tnejn b’bosta inkapaċitajiet aktarx tagħmel hekk (59). Għall-kuntrarju, madwar nofs in-nisa b’bosta inkapaċitajiet jinsabu fi żvantaġġ minħabba r-regola nazzjonali inkwistjoni, filwaqt li dan il-proporzjon huwa biss terz għal irġiel b’bosta inkapaċitajiet. Għaldaqstant, filwaqt li huwa għalkollox għall-qorti nazzjonali li tinterpreta l-figuri inkwistjoni, dawn in-numri juru, fil-fehma tiegħi, li proporzjonalment ser jintlaqtu iktar nisa milli rġiel bir-regola nazzjonali inkwistjoni, minħabba li proporzjon sinjifikattivament ikbar ta’ nisa milli ta’ rġiel jitqiegħdu fi żvantaġġ minħabba din ir-regola. Għalhekk, wieħed jista’ jikkonkludi li r-regola nazzjonali inkwistjoni għandha l-effett li indirettament tiddiskrimina kontra n-nisa. Madankollu, jekk il-figuri ppreżentati lill-qorti nazzjonali u li jitqiesu minnha jkunu differenti minn dawk ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja, ir-riżultat aħħari jista’ jvarja.
72. Biex nikkonkludi, inqis li r-risposta għad-domandi għandha tkun li l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 79/7 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi regola nazzjonali li, effettivament, tqiegħed proporzjon sinjifikattivament ikbar ta’ nisa milli ta’ rġiel fi żvantaġġ billi tippermetti l-għoti ta’ żewġ benefiċċji jew iktar għal inkapaċità miksuba skont skemi differenti ta’ sigurtà soċjali minħabba żewġ inkapaċitajiet jew iktar, filwaqt li tipprojbixxi l-għoti ta’ tali żewġ benefiċċji jew iktar skont l-istess skema, u dan anki jekk ikunu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà għal dawn il-benefiċċji kollha, punt dan li għandu jiġi aċċertat mill-qorti tar-rinviju.
IV. Konklużjoni
73. Għaldaqstant, meqjusa l-kunsiderazzjonijiet esposti iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti risposta għad-domandi magħmula mill-Juzgado de lo Social nº 26 de Barcelona (il-Qorti Industrijali Nru 26 ta’ Barcelona, Spanja) kif ġej:
L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 79/7/KEE tad‑19 ta’ Diċembru 1978 dwar l-implimentazzjoni progressiva tal-prinċipju tat-trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ sigurtà soċjali għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi regola nazzjonali li, effettivament, tqiegħed proporzjon sinjifikattivament ikbar ta’ nisa milli ta’ rġiel fi żvantaġġ billi tippermetti l-għoti ta’ żewġ benefiċċji jew iktar għal inkapaċità miksuba skont skemi differenti ta’ sigurtà soċjali minħabba żewġ inkapaċitajiet jew iktar, filwaqt li tipprojbixxi l-għoti ta’ tali żewġ benefiċċji jew iktar skont l-istess skema, u dan anki jekk ikunu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ eliġibbiltà għal dawn il-benefiċċji kollha, punt dan li għandu jiġi aċċertat mill-qorti tar-rinviju.
1 Lingwa oriġinal: l-Ingliż.
2 Twain, M., “Chapters from My Autobiography – XX”, North American Review Nru 618, 5 ta’ Lulju 1907. Jidher, madankollu, li din il-kwotazzjoni tista’ verament tkun ta’ ħadd ieħor.
3 Khaitan, T., “Indirect Discrimination”, f’Lippert-Rasmussen, K. (editur), The Routledge Handbook of the Ethics of Discrimination, Routledge, Abingdon, 2017. Aċċess fl‑1 ta’ Frar 2022, Routledge Handbooks Online.
4 Skont ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, din hija d-data disponibbli fil‑31 ta’ Jannar 2020.
5 ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 215.
6 Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑5 ta’ Lulju 2006 dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali ta’ l-irġiel u n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol (tfassil mill-ġdid) (ĠU 2006, L 204, p. 23).
7 BOE Nru 261 tal‑31 ta’ Ottubru 2015.
8 BOE Nru 221 tal‑15 ta’ Settembru 1970.
9 BOE Nru 104 tal‑1 ta’ Mejju 1991.
10 Waqt is-seduta, l-INSS spjega li, biex jikkalkola tali benefiċċju fir-rigward tar-RGSS, huwa għandu jqis l-aħħar tmien snin tal-perijodu ta’ kontribuzzjoni.
11 Waqt is-seduta, l-INSS spjega li huwa għandu jqis il-kontribuzzjoni tal-aħħar erbgħa u għoxrin xahar biex ikkalkola dan il-benefiċċju.
12 Fil‑31 ta’ Jannar 2020, in-nisa kienu jirrappreżentaw 36.15 % tal-ħaddiema rreġistrati mar-RETA.
13 Ara l-punt 16 iktar ’il fuq.
14 Il-qorti tar-rinviju tispjega li r-RGSS hija l-iskema li tkopri ħaddiema impjegati fi kważi s-setturi kollha u li, fil‑31 ta’ Jannar 2020, hija kellha iktar minn 14.5 miljun membru. F’din l-iskema t-tqassim bejn is-sessi huwa ftit jew wisq indaqs, bin-nisa jirrappreżentaw 48.09 %. Għall-kuntrarju, fir-RETA, li tkopri ħaddiema li jaħdmu għal rashom fi kważi s-setturi kollha u li għandha wkoll għadd kbir ta’ membri (’il fuq minn tliet miljun membru), in-nisa jirrappreżentaw biss 36.15 %, li ma jirriflettix il-proporzjon ta’ nisa fil-popolazzjoni nazzjonali kollha jew fil-popolazzjoni attiva.
15 Dwar dan il-qorti tar-rinviju tinnota li l-benefiċċju għal inkapaċità permanenti totali mogħti fl-1999 kien ingħata abbażi ta’ kontribuzzjonijiet magħmula qabel, filwaqt li l-benefiċċju mogħti fl-2018 ma kienx jeħtieġ perijodu ta’ kontribuzzjonijiet minn qabel, minħabba li kien oriġina minn aċċident mhux marbut max-xogħol, jiġifieri li dak kollu li kien meħtieġ kien li wieħed ikun irreġistrat fis-sistema tas-sigurtà soċjali. Il-qorti tar-rinviju tinnota wkoll li s-sitwazzjoni kienet tkun differenti kieku t-tieni allowance kienet ingħatat minħabba inkapaċità permanenti assoluta, minħabba li f’dan il-każ il-benefiċċju kien ikun kumpens għal inkapaċità li wieħed iwettaq xogħol ta’ kull xorta, li kienet tinkludi inkapaċità li wieħed jissokta jagħmel xogħol speċifiku.
16 Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 iktar ’il fuq.
17 Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li t-terminu “paga” skont it-tifsira tal-Artikolu 157 TFUE jkopri pensjonijiet li jiddependu mir-relazzjoni ta’ impjieg bejn l-impjegat u l-persuna li timpjega, bl-esklużjoni ta’ dawk li joriġinaw minn skema statutorja, li għall-finanzjament tagħhom l-impjegati, il-persuni li jimpjegaw u possibbilment l-awtoritajiet pubbliċi jikkontribwixxu b’mod li huwa ddeterminat iktar minn kunsiderazzjonijiet ta’ politika soċjali milli mir-relazzjoni ta’ impjieg. Għaldaqstant, dan il-kunċett ma jistax jiġi estiż biex ikun jinkludi skemi jew benefiċċji ta’ sigurtà soċjali – bħal pensjonijiet tal-irtirar – li huma rregolati direttament b’mod statutorju bl-esklużjoni ta’ kull element ta’ negozjar fl-impriża jew fis-settur professjonali inkwistjoni, u li jkunu tassattivament applikabbli għal kategoriji ġenerali ta’ impjegati (ara s-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2012, Elbal Moreno, C-385/11, EU:C:2012:746, punt 20 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18 Ara, dwar dan, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Bobek fil-kawża Instituto Nacional de la Seguridad Social (Suppliment għall-pensjoni lill-ommijiet) (C‑450/18, EU:C:2019:696, punti 24 u 25).
19 Ara, dwar dan, is-sentenzi tat‑13 ta’ Frar 1996, Gillespie et (C‑342/93, EU:C:1996:46, punt 14); tat‑22 ta’ Novembru 2012, Elbal Moreno (C‑385/11, EU:C:2012:746, punt 25); u tal‑14 ta’ Lulju 2016, Ornano (C‑335/15, EU:C:2016:564, punt 38).
20 Ara b’analoġija, is-sentenza tat‑12 ta’ Diċembru 2019, Instituto Nacional de la Seguridad Social (Suppliment għall-pensjoni lill-ommijiet) (C‑450/18, EU:C:2019:1075, punt 29).
21 Barra minn dan, mill-punt (ċ) tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 2006/54, moqri flimkien mal-Artikolu 2(1)(f) tagħha, jidher li din id-direttiva ma tapplikax għal skemi statutorji rregolati mid-Direttiva 79/7.
22 Ara, inter alia, is-sentenzi tat‑8 ta’ Ġunju 1994, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit (C‑382/92, EU:C:1994:233, punt 36) u tal‑15 ta’ Marzu 2018, Blanco Marqués, C‑431/16 (EU:C:2018:189, punt 46).
23 Ara l-punt 16 iktar ’il fuq.
24 Ara, inter alia, is-sentenzi tal‑4 ta’ Diċembru 2003, Kristiansen (C‑92/02, EU:C:2003:652, punt 31); tal‑4 ta’ Frar 2015, Melchior (C-647/13, EU:C:2015:54, punt 21); u tal‑10 ta’ Settembru 2015, Wojciechowski (C-408/14, EU:C:2015:591, punt 35).
25 Ara, dwar dan, is-sentenza tat‑23 ta’ April 2020, Associazione Avvocatura per i diritti LGBTI (C‑507/18, EU:C:2020:289, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
26 Ara, inter alia, is-sentenzi tat‑13 ta’ Frar 1996, Gillespie et (C‑342/93, EU:C:1996:46, punt 16) u tat‑8 ta’ Mejju 2019, Praxair MRC (C-486/18, EU:C:2019:379, punt 73).
27 Ara, inter alia, is-sentenzi tas‑27 ta’ Ottubru 1998, Boyle et (C‑411/96, EU:C:1998:506, punt 39) u tas‑16 ta’ Lulju 2009, Gómez-Limón Sánchez-Camacho (C‑537/07, EU:C:2009:462, punt 53).
28 Ara, dwar dan, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata). Filwaqt li fil-ġurisprudenza tal-passat il-Qorti tal-Ġustizzja kienet tat definizzjoni ta’ “diskriminazzjoni indiretta” bħala sitwazzjoni fejn “l-applikazzjoni ta’ miżura nazzjonali, minkejja li hija fformulata b’mod newtrali, fil-fatt tqiegħed fi żvantaġġ numru ħafna ogħla ta’ nisa milli ta’ rġiel” (enfasi miżjuda) (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑20 ta’ Ottubru 2011, Brachner, C‑123/10, EU:C:2011:675, punt 56 u l-ġurisprudenza ċċitata, u tat‑22 ta’ Novembru 2012, Elbal Moreno, C‑385/11, EU:C:2012:746, punt 29), id-definizzjoni attwali fil-ġurisprudenza hija identika għal dik tal-Artikolu 2(1)(b) tad-Direttiva 2006/54. Dwar il-bidla fil-formulazzjoni, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża TGSS (Qgħad ta’ impjegati domestiċi) (C‑389/20, EU:C:2021:777, nota ta’ qiegħ il-paġna 28).
29 Ara, dwar dan, is-sentenzi tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Arcelor Atlantique et Lorraine et (C‑127/07, EU:C:2008:728, punti 25 u 26); tas‑16 ta’ Lulju 2015, CHEZ Razpredelenie Bulgaria (C‑83/14, EU:C:2015:480, punti 89 u 90); u tad‑9 ta’ Marzu 2017, Milkova (C‑406/15, EU:C:2017:198, punti 56 u 57 u l-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll is-sentenzi tal‑1 ta’ Marzu 2011, Association belge des Consommateurs Test-Achats et (C‑236/09, EU:C:2011:100, punt 29); tas‑26 ta’ Ġunju 2018, MB (Bidla fil-ġeneru u pensjoni tal-irtirar) (C‑451/16, EU:C:2018:492, punt 42) u tat‑22 ta’ Jannar 2019, Cresco Investigation (C‑193/17, EU:C:2019:43, punt 42).
30 Ara, dwar dan, is-sentenzi tal‑10 ta’ Mejju 2011, Römer (C‑147/08, EU:C:2011:286, punt 42) u tad‑19 ta’ Lulju 2017, Abercrombie & Fitch Italia (C‑143/16, EU:C:2017:566, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
31 Sentenza tad‑9 ta’ Frar 1999 (C‑167/97, EU:C:1999:60).
32 Tobler, C., Limits and potential of the concept of indirect discrimination, Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, Affarijiet Soċjali u Inklużjoni (Kummissjoni Ewropea), 2009, p. 41. Iż-żewġ gruppi jissejħu “kwalifikanti” u “nonkwalifikanti”.
33 Sentenza tal‑24 ta’ Settembru 2020, YS (Pensjonijiet okkupazzjonali ta’ persunal f’karigi maniġerjali) (C‑223/19, EU:C:2020:753, punt 40).
34 Sentenza tal‑24 ta’ Settembru 2020, YS (Pensjonijiet okkupazzjonali ta’ persunal f’karigi maniġerjali) (C‑223/19, EU:C:2020:753, punt 44).
35 Ibid., punt 45.
36 Ara l-punt 47 iktar ’il fuq.
37 Ara l-punt 48 iktar ’il fuq.
38 Ara l-punt 49 iktar ’il fuq.
39 Ara, inter alia, is-sentenzi tal‑14 ta’ April 2015, Cachaldora Fernández (C‑527/13, EU:C:2015:215, punt 28 u l-ġurisprudenza ċċitata) u tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punti 37 u 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
40 Ara, inter alia, is-sentenzi tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punt 46) u tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Schuch-Ghannadan (C‑274/18, EU:C:2019:828, punt 46).
41 Ara, inter alia, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punti 37 u 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
42 Enfasi miżjuda. Ara, inter alia, is-sentenzi tad‑9 ta’ Frar 1999, Seymour-Smith u Perez (C‑167/97, EU:C:1999:60, punt 59); tas‑6 ta’ Diċembru 2007, Voß (C‑300/06, EU:C:2007:757, punt 40); u tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Schuch-Ghannadan (C‑274/18, EU:C:2019:828, punt 47).
43 Sentenza tal‑24 ta’ Settembru 2020, YS (Pensjonijiet okkupazzjonali ta’ persunal f’karigi maniġerjali (C‑223/19, EU:C:2020:753, punt 52).
44 Proporzjon huwa tip ta’ ratio li fih in-numeratur huwa inkluż fid-denominatur u jista’ jkun espress bħala deċimali, frazzjoni jew perċentwali.
45 Pereżempju, il-Qorti tal-Ġustizzja spjegat li ma huwiex biżżejjed jitqies l-għadd ta’ persuni milquta, minħabba li dan ikun jiddependi mill-għadd ta’ nies jaħdmu attivi fl-Istat Membru kollu kemm hu, kif ukoll il-perċentwali ta’ rġiel u nisa impjegati f’dan l-Istat Membru (ara, dwar dan, is-sentenza tad‑9 ta’ Frar 1999, Seymour-Smith u Perez (C‑167/97, EU:C:1999:60, punt 59).
46 Ara, dwar dan, is-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C-161/18, EU:C:2019:382, punt 45).
47 Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Jannar 2021, INSS (C‑843/19, EU:C:2021:55, punt 27 u l-ġurisprudenza ċċitata) u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża TGSS (Qgħad tal-impjegati domestiċi) (C‑389/20, EU:C:2021:777, punt 56).
48 Għal figuri speċifiċi ara l-punt 24 u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 14 iktar ’il fuq.
49 L-INSS u l-Gvern Spanjol ippreżentaw lill-Qorti tal-Ġustizzja figuri minn Ottubru 2021, li juru li l-għadd ta’ rġiel li jeżerċitaw attività waħda biss huwa ta’ 10 295 048, filwaqt li l-għadd ta’ rġiel li kkontribwixxew għal iktar minn skema waħda huwa ta’ 198 558. Għan-nisa, il-figuri huma 8 917 750 u 185 116 rispettivament.
50 Il-partijiet ikkontestaw is-sinjifikat tal-kriżi COVID-19 fuq il-kompożizzjoni tal-ġeneru tal-iskemi ta’ sigurtà soċjali fir-rigward tal-istatistika ta’ Ottubru 2021.
51 Ara s-sentenza tal‑21 ta’ Jannar 2021, INSS (C‑843/19, EU:C:2021:55, punt 31).
52 Punt 42 iktar ’il fuq.
53 Ara s-sentenzi tas‑27 ta’ Ottubru 1998, Boyle et (C‑411/96, EU:C:1998:506, punt 76); tal‑20 ta’ Ottubru 2011, Brachner (C‑123/10, EU:C:2011:675, punt 56); u tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punt 37).
54 Ara s-sentenza tat‑3 ta’ Ottubru 2019, Schuch-Ghannadan (C‑274/18, EU:C:2019:828, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
55 Ara, dwar dan, is-sentenzi tad‑9 ta’ Frar 1999, Seymour-Smith u Perez (C‑167/97, EU:C:1999:60, punt 62 u l-ġurisprudenza ċċitata) u tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punt 40).
56 Sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Villar Láiz (C‑161/18, EU:C:2019:382, punt 42). Ara wkoll De la Corte Rodríguez, M., “Recent cases and the future of Directive 79/7 on equal treatment for men and women in social security: How to realise its full potential”, European Journal of Social Security, Vol. 23(1), 2021, pp. 44 sa 61.
57 Ara l-punt 63 iktar ’il fuq.
58 Kif imsemmi fil-punt 63 iktar ’il fuq, hemm 7 723 raġel b’bosta inkapaċitajiet u li kkontribwixxew għal ħafna skemi ta’ sigurtà soċjali, filwaqt li l-għadd ta’ rġiel b’bosta inkapaċitajiet u li kkontribwixxew biss għar-RGSS huwa ta’ 4 047.
59 Kif spjegat fil-punt 63 iktar ’il fuq, l-għadd ta’ nisa b’bosta inkapaċitajiet u li kkontribwixxew għal ħafna skemi ta’ sigurtà soċjali huwa ta’ 3 460, filwaqt li l-għadd ta’ nisa b’bosta inkapaċitajiet u li kkontribwixxew biss għar-RGSS huwa ta’ 3 388.