(1)

Ba cheart don Aontas, mar limistéar saoirse, slándála agus ceartais, comhbheartas a bheith aige maidir le náisiúnaigh tríú tír nach bhfuil aon cheart acu fanacht san Aontas a fhilleadh. Is cuid lárnach de chóras inchreidte bainistithe imirce é beartas éifeachtach um fhilleadh.

(2)

Bunaítear sa Rialachán seo comhchóras maidir le filleadh na náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach sna Ballstáit (‘náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach’), bunaithe ar nós imeachta comhchoiteann um fhilleadh, comhar éifeachtach le tríú tíortha, oibleagáidí atá ar náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach, tacar uirlisí chun filleadh éifeachtach a bhainistiú, lena n-áirítear bearta chun filleadh a dhreasú, agus comhar idir na Ballstáit.

(3)

I gcomhréir le hAirteagal 72 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), ní dhéanann an Rialachán seo difear d’fheidhmiú na bhfreagrachtaí atá ar na Ballstáit maidir le riail agus reacht a choimeád agus an tslándáil inmheánach a chosaint.

(4)

Chun rannchuidiú le cur chun feidhme an chur chuige chuimsithigh a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/1351 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ba cheart comhchóras a chur ar bun chun filleadh náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a bhainistiú go héifeachtach. Ba cheart an comhchóras sin a bheith bunaithe ar cheapadh beartas comhtháite chun comhleanúnachas agus éifeachtacht na ngníomhaíochtaí agus na mbeart arna ndéanamh ag an Aontas agus ag a Bhallstáit, ag gníomhú dóibh laistigh dá n-inniúlachtaí faoi seach, a áirithiú.

(5)

Tá béim leagtha arís agus arís eile ag an gComhairle Eorpach ar a thábhachtaí atá sé gníomhaíocht dhiongbháilte a dhéanamh ar gach leibhéal chun filleadh ón Aontas a éascú agus a mhéadú agus chun dlús a chur leis. I mí Dheireadh Fómhair 2024, d’iarr an Chomhairle Eorpach ar an gCoimisiún togra reachtach nua a thíolacadh, mar ábhar práinne.

(6)

Meabhraítear sna treoirlínte straitéiseacha maidir le pleanáil reachtach agus oibríochtúil laistigh de limistéar na saoirse, na slándála agus an cheartais a ghlac an Chomhairle Ceartais agus Gnóthaí Baile an 12 Nollaig 2024 gur colún bunúsach de chóras cuimsitheach inchreidte tearmainn agus imirce de chuid an Aontais é beartas rathúil um fhilleadh. Chuige sin, iarradh sna treoirlínte straitéiseacha go bhforbrófaí agus go gcuirfí chun feidhme cur chuige níos teanntásaí agus níos cuimsithí maidir le filleadh, tríd an gcreat dlíthiúil a uasghrádú mar ábhar práinne.

(7)

Le beartas éifeachtach um fhilleadh, ba cheart comhleanúnachas le sláine an Chomhshocraithe maidir le hImirce agus Tearmann a áirithiú agus cur leis, agus rannchuidiú le bainistiú na hinimirce neamhdhleathaí chuig an Aontas agus cosc a chur ar ghluaiseachtaí neamhúdaraithe náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach idir na Ballstáit agus cearta bunúsacha á n-urramú an tráth céanna.

(8)

Tá méadú tagtha ar na hiarrachtaí atá á ndéanamh ag an Aontas agus ag na Ballstáit chun beartais um fhilleadh a dhéanamh níos éifeachtaí. D’ainneoin na n-iarrachtaí sin, níl an creat dlíthiúil atá ann cheana, is é sin Treoir 2001/40/CE ón gComhairle (4) agus Treoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), ag freagairt a thuilleadh do riachtanais bheartas imirce an Aontais ná do na riachtanais reachtacha agus oibríochtúla atá ann maidir le filleadh éifeachtach a áirithiú. Ó glacadh Treoir 2008/115/CE in 2008, tá forbairt mhór tagtha ar an limistéar saoirse, slándála agus ceartais agus ar bheartas imirce an Aontais. Tá dlí an Aontais i réimse na himirce tar éis bogadh ó reachtaíocht lena socraítear íoschaighdeáin go reachtaíocht atá dírithe ar chleachtais na mBallstát a thabhairt níos gaire dá chéile. D’fhéach an Coimisiún le hathchóiriú a dhéanamh ar na rialacha um fhilleadh in 2018 leis an togra chun Treoir 2008/115/CE a athmhúnlú. D’fhéach an Coimisiún freisin le tacú leis na Ballstáit na solúbthachtaí dá bhforáiltear i dTreoir 2008/115/CE a úsáid trí Mholtaí (AE) 2017/2338 (6) agus (AE) 2023/682 ón gCoimisiún (7). Mar sin féin, baineadh amach teorainneacha an chreata dhlíthiúil atá ann faoi láthair.

(9)

Ba cheart nós imeachta coiteann daingean um fhilleadh éifeachtach a chur ar bun chun a áirithiú go ndéanfar náisiúnaigh tríú tír nach gcomhlíonann, nó nach gcomhlíonann a thuilleadh, na coinníollacha maidir le dul isteach, fanacht nó cónaí ar chríoch na mBallstát a fhilleadh ar bhealach daonnachtúil agus inmharthana agus lánurraim á tabhairt do chearta bunúsacha agus don dlí idirnáisiúnta gan moill mhíchuí. Le rialacha soiléire trédhearcacha is infheidhme sna Ballstáit uile, ba cheart cinnteacht a thabhairt don náisiúnach tríú tír lena mbaineann agus do na húdaráis inniúla. Tá sé tábhachtach nósanna imeachta um fhilleadh a shimpliú, a éascú agus dlús a chur leo, agus a áirithiú nach gcuirfear bac ar fhilleadh, lena n-áirítear trí ghluaiseachtaí neamhúdaraithe chuig Ballstáit eile.

(10)

Níor cheart do chur i bhfeidhm na rialacha sa Rialachán seo difear a dhéanamh do na rialacha maidir le rochtain ar chosaint idirnáisiúnta i Rialachán (AE) 2024/1348 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8). I gcás inarb ábhartha, comhlánaítear na rialacha sa Rialachán seo leis na rialacha sonracha a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/1348 lena nasctar cinntí diúltacha tearmainn agus cinntí um fhilleadh a mhéid a bhaineann lena n-eisiúint agus lena leigheasanna, agus leis an nós imeachta teorann um fhilleadh a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/1349 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9).

(11)

Leis an Rialachán seo, urramaítear cearta bunúsacha náisiúnach tríú tír agus comhlíontar na prionsabail a aithnítear, go háirithe, le Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’) chomh maith le Coinbhinsiún na Ginéive i dtaobh Stádas Dídeanaithe an 28 Iúil 1951, arna fhorlíonadh le Prótacal Nua-Eabhrac an 31 Eanáir 1967 (Coinbhinsiún na Ginéive). Ba cheart é a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis an gCairt, le prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais agus leis an dlí idirnáisiúnta ábhartha.

(12)

Ba cheart prionsabal an non-refoulement agus an toirmeasc ar ionnarbadh comhchoiteann dá bhforáiltear in Airteagal 19 den Chairt a urramú . De réir an Airteagail sin, ní fhéadfar aon duine a aistriú, a dhíbirt nó a eiseachadadh chuig tríú tír i gcás ina bhfuil baol tromchúiseach ann go ndéanfaí é nó í a chur faoi phionós an bháis nó a chéasadh nó íde nó pionós eile atá mídhaonna nó táireach a chur air nó uirthi.

(13)

Is é an Ballstát ar ar a chríoch a bhraitear an náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach atá freagrach as filleadh an náisiúnaigh sin a áirithiú.

(14)

Ba cheart don chúirt nó don bhinse atá ainmnithe ag an mBallstát mar chúirt nó binse inniúil faoin dlí náisiúnta a bheith freagrach as an leigheas lena ndéantar agóid i gcoinne cinneadh um fhilleadh, toirmeasc ar dhul isteach agus cinneadh lena n-ordaítear aistriú. Ba cheart comhlíonadh na gceanglas a eascraíonn as prionsabal an non-refoulement a fhíorú i gcás ina dtugtar le fios le hábhar sa chomhad a chuirtear faoi bhráid na cúirte nó an bhinse a ainmnítear mar chúirt nó binse inniúil faoin dlí náisiúnta le haghaidh an leighis i gcoinne an chinnidh um fhilleadh nó an chinnidh lena n-ordaítear aistriú, arna fhorlíonadh nó arna shoiléiriú tar éis imeachtaí sáraíochta, go bhféadfaí prionsabal an non-refoulement a shárú.

(15)

Gan dochar don cheart chun leigheas éifeachtach a fháil dá bhforáiltear le hAirteagal 47 den Chairt lena n-áirithítear gur féidir leis an náisiúnach tríú tír agóid a dhéanamh i gcoinne thréimhse an imeachta nó mura luaitear an tréimhse sin sa chinneadh um fhilleadh, níor cheart difear a dhéanamh don chuid den chinneadh um fhilleadh lena bhforchuirtear nó lena sonraítear an oibleagáid críoch na mBallstát a fhágáil trí thréimhse an imeachta a neamhniú nó a chúlghairm.

(16)

I gcás aistrithe, ba cheart do na húdaráis a ainmnítear mar údaráis inniúla faoin dlí náisiúnta a fhíorú go gcomhlíontar prionsabal an non-refoulement ar bhonn measúnú aonair agus na himthosca ábhartha go léir á gcur san áireamh. Ba cheart don náisiúnach tríú tír lena mbaineann faisnéis a chur isteach a luaithe is féidir maidir lena chúinsí pearsanta féin agus bunús a thabhairt léi, agus sula n-aistreofar é nó í. Ba cheart é a bheith indéanta brath ar mheasúnú atá ann cheana ar na himthosca ábhartha uile a rinneadh sna céimeanna roimhe sin den nós imeachta nó i nósanna imeachta eile a bhí ann roimhe sin. Ba cheart scrúdú a dhéanamh ar aon athrú ábhartha ar imthosca agus ar aon eilimint nua lena bhfianaítear riosca refoulement, lena n-áirítear chun a chinneadh an bhfuil bunús leo agus nach meastar gur chuir an náisiúnach tríú tír lena mbaineann ar aghaidh iad gan de chuspóir a bheith aige ach moill nó bac a chur ar an aistriú.

(17)

Féadfaidh na Ballstáit náisiúnaigh tríú tír a léiríonn go sáródh an t-aistriú prionsabal an non-refoulement a tharchur chun an nós imeachta iomchuí, lena n-áirítear an nós imeachta tearmainn i gcomhréir le Rialachán (AE) 2024/1348. Féadfaidh Ballstáit náisiúnaigh tríú tír den sórt sin a chur faoi réir an nós imeachta iomchuí freisin nuair a thuigtear dá n-údaráis arna n-ainmniú mar údaráis inniúla faoin dlí náisiúnta gur ann do thásca ábhartha go sáródh an t-aistriú prionsabal an non-refoulement.

(18)

Is gá do na Ballstáit a bheith in ann comhoibriú ar bhealach níos solúbtha, lena n-áirítear trí chomhaontuithe nó socruithe déthaobhacha nua, agus ar bhealach níos spriocdhírithe, chun filleadh éifeachtach ar thríú tíortha a chothú.

(19)

A luaithe a shuífear nach gcomhlíonann náisiúnach tríú tír na coinníollacha maidir le dul isteach, fanacht nó cónaí ar chríoch na mBallstát, nó nach gcomhlíonann sé nó sí na coinníollacha sin a thuilleadh, ba cheart cinneadh um fhilleadh a eisiúint go pras bunaithe ar mheasúnú aonair agus na fíorais agus na himthosca ábhartha uile á gcur san áireamh. Ba cheart a lua sa chinneadh um fhilleadh an oibleagáid atá ar an náisiúnach tríú tír críoch na mBallstát a fhágáil. Níor cheart a cheangal go gcinnfí tír a mbeifear ag filleadh uirthi sa chinneadh um fhilleadh. Is roimh an aistriú, ar a dhéanaí, ba cheart an tír a mbeifear ag filleadh uirthi a chinneadh, agus féadfar í a chinneadh sa chinneadh um fhilleadh nó in aon chinneadh eile ar leithligh lena n-ordaítear aistriú. I gcás ina bhfuil bac ar aistriú, níor cheart cosc a chur ar chinneadh um fhilleadh a eisiúint, ach ba cheart aistriú a chur siar. Más rud é, tráth eisiúna an chinnidh lena gcinntear an tír a mbeifear ag filleadh uirthi, gur féidir fós go n-aistreofar an náisiúnach tríú tír chuig ceann de roinnt tíortha a mbeifear ag filleadh orthu, lena n-áirítear mar gheall ar shaoránacht dhúbailte nó ilsaoránacht, is féidir na tíortha uile a mbeifear ag filleadh orthu a chinneadh sa chinneadh sin. Tá an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil dá bhforáiltear in Airteagal 47 den Chairt le háirithiú i leith na dtíortha uile a mbeifear ag filleadh orthu agus a chinnfear sa chinneadh. In aon chás, i gcás ina dtéann an t-údarás inniúil ar aghaidh le haistriú, ba cheart an náisiúnach tríú tír a chur ar an eolas faoin tír a mbeifear ag filleadh uirthi agus a n-aistreofar é chuici luath go leor roimh an aistriú.

(20)

Níor cheart bac a chur ar na Ballstáit leis an Rialachán seo forais eile a thabhairt faoin dlí náisiúnta chun aistriú a chur siar i gcás grúpaí sonracha náisiúnach tríú tír.

(21)

Is ar náisiúnaigh tríú tír a bhfuil oibleagáid air imeacht ba cheart an phríomhfhreagracht a bheith as imeacht ó chríoch na mBallstát.

(22)

Is gá a áirithiú go ndéanfar eilimintí bunriachtanacha cinnidh um fhilleadh arna eisiúint ag Ballstát a iontráil i bhfoirm shonrach mar Ordú Eorpach um Fhilleadh, arna bhunú de bhun an Rialacháin seo, agus go gcuirfear ar fáil iad i gCóras Faisnéise Schengen in éineacht leis an bhfoláireamh maidir le filleadh. Dá réir sin, ba cheart don Ordú Eorpach um Fhilleadh tacú le haithint agus forfheidhmiú cinntí in-fhorfheidhmithe um fhilleadh agus cinntí lena n-ordaítear aistriú arna n-eisiúint ag Ballstát eile i gcás ina mbogann an náisiúnach tríú tír neamhúdaraithe chuig Ballstát eile.

(23)

I gcás ina bhfuil náisiúnach tríú tír atá i láthair ar chríoch Ballstáit faoi réir cinneadh in-fhorfheidhmithe um fhilleadh arna eisiúint ag Ballstát eile, le haithint agus forfheidhmiú cinntí um fhilleadh, ba cheart an próiseas um fhilleadh a éascú agus dlús a chur leis ar bhonn comhar feabhsaithe agus muinín fhrithpháirteach idir na Ballstáit. Leis an aithint agus an forfheidhmiú sin is féidir leo rannchuidiú freisin le himirce neamhrialta a dhíspreagadh agus gluaiseachtaí neamhúdaraithe laistigh den Aontas a dhíspreagadh, chomh maith le moilleanna sa phróiseas um fhilleadh a theorannú. Níor cheart an leigheas i gcoinne an chinnidh um fhilleadh a fheidhmiú ach sa Bhallstát eisiúna amháin.

(24)

. Aithint cinnidh um fhilleadh nó aithint cinnidh lena n-ordaítear aistriú, bunaithe ar an bhfaisnéis atá ar fáil san Ordú Eorpach um Fhilleadh, níor cheart iad a bheith ina ngníomh ná ina gcinneadh. Neamhaithint gnímh um fhilleadh nó neamhaithint cinnidh lena n-ordaítear aistriú, níor cheart iad a bheith ina ngníomh ná ina gcinneadh ach oiread.

(25)

I gcás ina bhfuil breithniú á dhéanamh ag Ballstát i dtaobh cinneadh in-fhorfheidhmithe um fhilleadh nó cinneadh lena n-ordaítear aistriú ó Bhallstát eisiúna a aithint agus a fhorfheidhmiú (aitheantas frithpháirteach), d’fhéadfadh na gnéithe seo a leanas cuidiú leis an mBallstát cásanna a shainaithint nár cheart aitheantas frithpháirteach a chur i bhfeidhm ina leith agus inar cheart cinneadh um fhilleadh a eisiúint ina ionad sin. D’fhéadfaí a áireamh ar na cásanna sin cásanna ina mbeadh forfheidhmiú contrártha le beartas poiblí na mBallstát forfheidhmiúcháin, lena n-áirítear i ndáil le catagóirí áirithe náisiúnach tríú tír a fhilleadh, mar shampla mionaoisigh neamhthionlactha agus íospartaigh na gáinneála ar dhaoine, dá bhforáiltear leibhéal níos airde cosanta sa dlí náisiúnta; cásanna ina mbeadh sé níos tapúla cinneadh nua um fhilleadh a eisiúint; cásanna ina bhfuil an fhaisnéis atá ar fáil san Ordú Eorpach um Fhilleadh neamhiomlán; cásanna ina bhfuil achomharc i gcoinne an chinnidh um fhilleadh taiscthe ag an náisiúnach tríú tír sa Bhallstát eisiúna; cásanna ina bhfuil an náisiúnach tríú tír le haistriú chuig tír a mbeifear ag filleadh uirthi eile seachas mar a luaitear sa chinneadh um fhilleadh nó sa chinneadh lena n-ordaítear aistriú arna eisiúint ag an mBallstát eisiúna, nó cásanna nach bhfuil aon tír a mbeifear ag filleadh uirthi luaite sa chinneadh um fhilleadh.

(26)

Chun na céimeanna i dtreo aitheantas frithpháirteach éigeantach a ullmhú, ba cheart don Choimisiún agus do ghníomhaireachtaí ábhartha an Aontais, amhail Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais (eu-LISA), arna bunú le Rialachán 2018/1726 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10), i gcás inarb ábhartha, tacú leis na Ballstáit, lena n-áirítear trí na socruithe agus na coigeartuithe is gá a shainaithint chun a áirithiú go ndéanfar an tOrdú Eorpach um Fhilleadh a láimhseáil go huathoibríoch.

(27)

Tráth nach déanaí ná dáta glactha an ghnímh cur chun feidhme lena mbunaítear foirm an Ordaithe Eorpaigh um Fhilleadh, ba cheart do na Ballstáit, don Choimisiún agus do ghníomhaireachtaí ábhartha an Aontais, amhail eu-LISA, tús a chur le socruithe dlíthiúla agus teicniúla a chur i bhfeidhm chun a áirithiú gur féidir an tOrdú Eorpach um Fhilleadh a chur ar fáil trí Chóras Faisnéise Schengen.

(28)

Faoin 17 Deireadh Fómhair 2029, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme an aitheantais fhrithpháirtigh, go háirithe maidir leis an méid seo a leanas: an bhfuil na socruithe dlíthiúla agus teicniúla lena gcuirtear an tOrdú Eorpach um Fhilleadh ar fáil trí Chóras Faisnéise Schengen de bhun an Rialacháin seo curtha i bhfeidhm ag na Ballstáit agus an bhfuil siad éifeachtach; an bhfuil na socruithe dlíthiúla agus teicniúla déanta ag na Ballstáit chun a áirithiú gur féidir an tOrdú Eorpach um Fhilleadh a láimhseáil go huathoibríoch de bhun an Rialacháin seo; a éifeachtaí atá sé na cinntí um fhilleadh agus na cinntí lena n-ordaítear aistriú a aithint agus fhorfheidhmiú; an t-ualach a chuirtear ar chórais náisiúnta bhreithiúnacha agus riaracháin mar thoradh air sin, agus torthaí gníomhaíochtaí oiliúna agus treoirthionscadal ábhartha.

(29)

Bunaithe ar an measúnú ar chur chun feidhme aitheantais fhrithpháirtigh, ba cheart don Choimisiún, i gcás inarb iomchuí, tograí reachtacha a thíolacadh, i gcás inarb iomchuí, lena n-áirítear aon leasú spriocdhírithe chun filleadh éifeachtach a áirithiú, d’fhonn aitheantas frithpháirteach agus forfheidhmiú éigeantach a thabhairt isteach do chinntí in-fhorfheidhmithe um fhilleadh agus cinntí lena n-ordaítear aistriú arna n-eisiúint ag Ballstát eile. I gcás nach dtíolacfaidh an Coimisiún togra, ba cheart dó na cúiseanna nach ndearna sé amhlaidh a mhíniú.

(30)

Ba cheart leanúint de ghné Aontais a thabhairt d’éifeachtaí na mbeart náisiúnta um fhilleadh trí thoirmeasc ar dhul isteach a bhunú lena dtoirmiscfear dul isteach agus fanacht ar chríoch na mBallstát uile. Ba cheart fad toirmisc ar dhul isteach a chinneadh agus aird chuí á tabhairt ar na himthosca ábhartha uile a bhaineann le cás aonair . Nuair a dhéantar fanacht neamhdhleathach náisiúnaigh tríú tír a bhrath le linn seiceálacha imeachta ag na teorainneacha seachtracha, d’fhéadfadh sé a bheith oiriúnach toirmeasc ar dhul isteach a fhorchur chun cosc a chur ar an náisiúnach tríú tír sin dul isteach san Aontas arís amach anseo agus chun rioscaí na hinimirce neamhdhleathaí a laghdú dá bharr agus, ar an gcaoi sin, gan cosc a chur ar imeacht mear an náisiúnaigh tríú tír sin.

(31)

Is féidir náisiúnaigh tríú tír nár chomhlíon an oibleagáid atá orthu imeacht, nó nár ceadaíodh tréimhse imeachta ina leith, a aistriú trí bhearta comhéigneacha. Ba cheart le rialacha treisithe maidir le haistriú féachaint le hiarmhairt dhíreach agus láithreach a áirithiú i gcás nach bhfágann an náisiúnach tríú tír nuair a imíonn an tréimhse imeachta in éag nó roimhe sin agus le gluaiseachtaí neamhúdaraithe laistigh den Aontas agus rioscaí slándála a chosc. I gcás nach bhfuil aon chúis lena chreidiúint go mbainfeadh filleadh deonach an bonn de chuspóir nós imeachta um fhilleadh, ba cheart é a bheith indéanta do náisiúnaigh tríú tír atá ag comhoibriú a fhilleadh go príomha trí fhilleadh deonach. Ba cheart bearta comhéigneacha a bheith faoi réir phrionsabail na comhréireachta agus na héifeachtachta maidir leis na modhanna a úsáidtear agus na cuspóirí a shaothraítear.

(32)

Ós rud é nach mbeidh feidhm ag an Rialachán seo ach amháin maidir le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach san Aontas, ní dhéanann sé difear don chomhairleoireacht maidir le filleadh agus ath-lánpháirtiú ná do chláir eile chun tacú le filleadh deonach agus ath-imeascadh náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go dleathach san Aontas.

(33)

Tá gá le rialacha comhchoiteanna chun a áirithiú go ndéanfar náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach agus lena mbaineann rioscaí slándála a shainaithint go héifeachtúil agus a fhilleadh go pras. Is gá a áirithiú go ndéanfar seiceálacha ábhartha chun náisiúnaigh tríú tír a bhfuil rioscaí slándála ag baint leo a shainaithint agus aird a tharraingt orthu, lena n-áirítear trí bheith ag brath ar an bpróiseas scagtha a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/1356 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11). I gcás náisiúnaigh tríú tír a bhfuil rioscaí slándála ag baint leo, ba cheart aistriú a bheith an riail go ginearálta, agus ba cheart é a bheith indéanta maolú a dhéanamh ar na rialacha ginearálta chun foráil a dhéanamh maidir le toirmisc níos faide nó éiginnte ar dhul isteach agus le tréimhsí coinneála níos faide, agus maolú a dhéanamh ar úsáid saoráidí coinneála speisialaithe ionas go ndéanfar iad siúd a chuireann slándáil na mBallstát i mbaol a aistriú go tapa.

(34)

Ba cheart go leathnófaí leis na rialacha nua na deiseanna atá ag na Ballstáit filleadh chuig tríú tíortha a áirithiú trí uirlisí breise. Ba cheart é a bheith indéanta comhaontuithe nó socruithe sonracha a chur i bhfeidhm le tríú tíortha chun tuilleadh roghanna maidir le filleadh a chur ar fáil do na Ballstáit faoi réir na gcoinníollacha go n-urramaíonn an tríú tír lena mbaineann na caighdeáin idirnáisiúnta maidir le cearta an duine agus, i gcás aistriú, prionsabal an non-refoulement. Maidir le heasnaimh i ndáil le codanna sonracha de chríoch an tríú tír nó le catagóirí inaitheanta daoine, níor cheart cosc a chur leo ar thabhairt i gcrích comhaontaithe nó socraithe den sórt sin, ar choinníoll go bhfuil ráthaíochtaí leordhóthanacha i bhfeidhm chun a áirithiú go n-urramófar go hiomlán cearta na náisiúnach tríú tír a mbaineann comhaontú nó socrú den sórt sin leo. Go háirithe, ba cheart a leagan amach sa chomhaontú nó sa socrú na nósanna imeachta is infheidhme maidir leis an bhfilleadh, na coinníollacha maidir le fanacht sa tír lena mbaineann, oibleagáidí agus freagrachtaí faoi seach na bpáirtithe sa chomhaontú nó sa socrú agus na hiarmhairtí i gcás sáruithe ar an gcomhaontú nó ar an socrú. I gcás ina bhfuil filleadh ar aghaidh ón tríú tír i gceist le comhaontú nó socrú, ba cheart a leagan amach sa chomhaontú nó sa socrú sin freisin na hiarmhairtí i gcás nach féidir filleadh ar aghaidh a dhéanamh, oibleagáidí agus freagrachtaí faoi seach na bpáirtithe sa chomhaontú nó sa socrú, na hiarmhairtí i gcás athrú mór a bheadh drochthionchar aige ar an staid sa tríú tír, agus comhlacht nó sásra faireacháin neamhspleách chun measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme an chomhaontaithe nó an tsocraithe. Is é a bheadh i gcomhaontú nó i socrú den sórt sin cur chun feidhme dhlí an Aontais chun críocha Airteagal 51(1) den Chairt.

(35)

Chun a áirithiú go ndéanfar na leasanna dlisteanacha atá nasctha le bainistiú na dteorainneacha seachtracha agus le slándáil inmheánach na mBallstát lena mbaineann a chosaint go leordhóthanach, i gcúinsí ina ndéanann Ballstát comhaontú nó socrú a chaibidil chun críocha an Rialacháin seo le ceann de thríú tíortha comharsanachta an Aontais, ba cheart na Ballstáit a bhfuil teorainn choiteann acu leis an tríú tír sin a chur ar an eolas faoin gcaibidlíocht sin ag am iomchuí sula dtabharfaí an comhaontú nó an socrú lena mbaineann i gcrích, agus lánurraim á tabhairt do phrionsabal an chomhair dhílis a leagtar síos in Airteagal 4(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE). Nuair a bheidh comhaontú nó socrú le tríú tír tugtha i gcrích acu, ba cheart a cheangal ar na Ballstáit an Coimisiún agus na Ballstáit eile a chur ar an eolas faoin gcomhaontú nó faoin socrú sin sula gcuirtear i bhfeidhm go sealadach é, nó sula dtiocfaidh sé, cibé acu is luaithe. Ina theannta sin, chun neamhchomhlíonadh dhlí an Aontais a sheachaint agus chun an trédhearcacht maidir le comhaontuithe nó socruithe idir Ballstáit agus tríú tíortha a fheabhsú a thuilleadh, d’fhéadfadh na Ballstáit, ar bhonn deonach, an Coimisiún agus na Ballstáit eile a choinneáil ar an eolas maidir le dul chun cinn na caibidlíochta le tríú tír i ndáil le comhaontuithe nó socruithe a údaraítear faoin Rialachán seo, sula dtiocfaidh na páirtithe ar chomhaontú críochnaitheach, lena n-áirítear d’fhonn measúnú a lorg ón gCoimisiún maidir le comhoiriúnacht an chomhaontaithe nó an tsocraithe atá beartaithe agus atá faoi chaibidil le dlí an Aontais.

(36)

Tá limistéar Schengen a fheidhmíonn go maith gan teorainneacha inmheánacha ag brath ar an acquis ábhartha a bheith á chur i bhfeidhm go héifeachtach agus go héifeachtúil ag na Ballstáit. Le Rialachán (AE) 2022/922 ón gComhairle (12), bunaítear sásra meastóireachta agus faireacháin chun cur i bhfeidhm acquis Schengen a fhíorú lena n-áirítear maidir le filleadh éifeachtach náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach agus maidir le cearta bunúsacha a urramú.

(37)

Ba cheart do na Ballstáit tús áite a thabhairt do leas an linbh agus nósanna imeachta um fhilleadh á gcur i bhfeidhm acu, i gcomhréir le hAirteagal 24 den Chairt agus le Coinbhinsiún 1989 na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh. Agus measúnú á dhéanamh ar leas aonair an linbh, ba cheart do na Ballstáit, go háirithe, aird chuí a thabhairt ar fholláine agus forbairt shóisialta an mhionaoisigh sa ghearrthéarma, sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ar chúinsí sábháilteachta agus slándála agus ar thuairimí an mhionaoisigh i gcomhréir le haois agus aibíocht an mhionaoisigh sin, lena n-áirítear a chúlra nó a cúlra. Ba cheart ionadaí nó duine atá ainmnithe chun leas an linbh a choimirciú a bheith mar threoir ag mionaoisigh neamhthionlactha trí gach céim den phróiseas um fhilleadh.

(38)

I gcás ina bhfuil forais amhrais ann i dtaobh an mionaoiseach é an náisiúnach tríú tír, ba cheart don údarás inniúil a bheith in ann measúnú aoise a dhéanamh ar an duine lena mbaineann i gcomhréir le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta. Ba cheart é a bheith indéanta don údarás inniúil dul i muinín measúnuithe aoise a cuireadh i gcrích faoi nósanna imeachta a rinneadh ag tráth níos luaithe. Chun comhleanúnachas a áirithiú maidir le bainistiú imirce san Aontas, d’fhéadfadh údaráis inniúla aird a thabhairt ar an nós imeachta dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2024/1348.

(39)

Chun éifeachtacht an nós imeachta um fhilleadh a threisiú, ba cheart oibleagáidí soiléire a bhunú do náisiúnaigh tríú tír. Ba cheart é a bheith d’oibleagáid ar náisiúnaigh tríú tír críoch na mBallstát a fhágáil agus comhoibriú leis na húdaráis le linn an nós imeachta um fhilleadh. Ba cheart do náisiúnaigh tríú tír a bheith ar fáil i gcónaí do na húdaráis inniúla, agus ba cheart do na húdaráis inniúla a bheith in ann teagmháil a dhéanamh leo i gcónaí, agus ba cheart dóibh aon fhaisnéis a chur ar fáil atá ábhartha maidir leis an bhfilleadh a ullmhú agus a chur i gcrích. Níor cheart dóibh bac a chur ar aistriú go fisiciúil nó ó bhéal. Chun a mheas gur bac ó bhéal é, ba cheart iompar an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann a bheith de nádúr nó de chineál níos déine ná agóid amháin. Ba cheart é a bheith faoi náisiúnaigh tríú tír go príomha a gcéannacht a bhunú agus na doiciméid taistil is gá a chur ar fáil le haghaidh an fhillidh. I gcás nach gcomhlíontar na hoibleagáidí maidir le himeacht agus comhoibriú, ba cheart iarmhairtí éifeachtacha, athchomhairleacha agus comhréireacha a fhorchur, agus ba cheart do na húdaráis inniúla na bearta ábhartha a dhéanamh chun filleadh a áirithiú, lena n-áirítear trí bhearta imscrúdaitheacha, más infheidhme. Náisiúnaigh tríú tír nach féidir a aistriú, lena n-áirítear mar gheall ar phrionsabal an non-refoulement nó toisc gan iad a bheith ag comhoibriú leis na húdaráis inniúla, níor cheart iad a eisiamh ó fhorchur na n-oibleagáidí ginearálta, lena n-áirítear na hoibleagáidí maidir le fanacht, cónaí agus tuairisciú. Ba cheart a áireamh ar na hiarmhairtí i gcás nach gcomhlíontar an oibleagáid comhoibriú, mar shampla, sochair agus liúntais laghdaithe a dheonaítear i gcomhréir leis an dlí náisiúnta nó doiciméid taistil a urghabháil. .

(40)

Ní dhéanann an Rialachán seo difear d’oibleagáidí ná do bhearta nach mbaineann le filleadh ná d’fhorálacha lena rialaítear sochair shóisialta faoin dlí náisiúnta.

(41)

Níor cheart don Rialachán seo difear a dhéanamh don fhéidearthacht atá ag na Ballstáit, i gcás inarb infheidhme, smachtbhannaí coiriúla, príosúnacht san áireamh, a fhorchur i gcomhréir leis an dlí coiriúil náisiúnta ar náisiúnaigh tríú tír a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo.

(42)

Ba cheart sraith leigheasanna dlí in aghaidh cinntí a bhaineann le filleadh a bhunú chun cosaint éifeachtach chearta na ndaoine aonair lena mbaineann a ráthú. Ba cheart an cúnamh dlíthiúil is gá a chur ar fáil, arna iarraidh sin, i gcásanna achomhairc nó athbhreithnithe os comhair cúirte nó binse, gan dochar don fhéidearthacht rochtain ar chúnamh dlí agus ionadaíocht dhlíthiúil a shrianadh.

(43)

Áirítear le cúnamh dlí agus an ionadaíocht dhlíthiúil ullmhú an achomhairc nó na hiarrata ar athbhreithniú, lena n-áirítear dréachtú na ndoiciméad nós imeachta a cheanglaítear faoin dlí náisiúnta agus, i gcás éisteachta, rannpháirtíocht san éisteacht sin os comhair cúirte nó binse, chun an ceart chun leigheas éifeachtach a fháil agus chun trialach córa a áirithiú.

(44)

Is coincheap a rialaítear le dlí an Aontais an chiall atá le cúirt nó binse, mar atá léirmhínithe ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Ní féidir aon chiall eile a bhaint as an gcoincheap sin, agus as nithe eile nach é, ach údarás a ghníomhaíonn mar thríú páirtí i ndáil leis an údarás a ghlac an cinneadh is ábhar na n-imeachtaí. Ba cheart don údarás sin feidhmeanna breithiúnacha a fheidhmiú agus níl sé cinntitheach an mar chúirt nó mar bhinse a aithnítear é faoin dlí náisiúnta. Níor cheart, leis an Rialachán seo, difear a dhéanamh d’inniúlacht na mBallstát a gcóras cúirte náisiúnta a eagrú agus líon na ndeiseanna achomhairc a chinneadh. I gcás ina ndéantar foráil sa dlí náisiúnta maidir leis an bhféidearthacht achomhairc bhreise a thaisceadh i gcoinne an chéad chinnidh achomhairc nó i gcoinne cinneadh achomhairc a dhéanfar ina dhiaidh sin, agus gur taisceadh achomharc den sórt sin, níor cheart aistriú a chur ar fionraí ach amháin má iarrann an náisiúnach tríú tír fionraí agus má chinneann cúirt nó binse é a dheonú, agus aird chuí á tabhairt ar imthosca sonracha an cháis aonair. Ba cheart an méid sin a bheith gan dochar don dlí náisiúnta lena bhforáiltear d’éifeacht fionraíochta leigheasanna den sórt sin.

(45)

Chun éifeachtacht na nósanna imeachta um fhilleadh a fheabhsú, agus urraim don cheart chun leigheas éifeachtach a fháil i gcomhréir le hAirteagal 47 den Chairt á háirithiú ag an am céanna, ba cheart agóid a dhéanamh in aghaidh achomhairc in aghaidh cinntí a bhaineann le filleadh a mhéid is féidir roimh leibhéal breithiúnach amháin. Ba cheart rialacha an Rialacháin seo maidir le hachomhairc agus forfheidhmiú cinntí a chur ar fionraí a bheith ag comhlíonadh an chirt chun leigheas éifeachtach a fháil dá bhforáiltear in Airteagal 47 den Chairt.

(46)

Cé nach ndéantar foráil sa Rialachán seo maidir le héifeacht fionraíochta uathoibríoch achomhairc, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú, agus Airteagal 47 den Chairt á urramú go hiomlán, gur féidir leis an gcúirt nó leis an mbinse inniúil céadchéime aistriú a chur ar fionraí sula bhforfheidhmeofar an cinneadh um fhilleadh nó an cinneadh lena n-ordaítear aistriú. Ba cheart náisiúnach tríú tír a bheith in ann iarraidh a chur isteach chun forfheidhmiú cinnidh um fhilleadh nó cinnidh lena n-ordaítear aistriú a chur ar fionraí, mura bhforáiltear leis an dlí náisiúnta freisin go bhféadfadh an chúirt inniúil nó an binse inniúil é a chur ar fionraí ex officio. Ba cheart an méid sin a bheith gan dochar don fhéidearthacht atá ag na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le héifeacht fionraíochta uathoibríoch achomhairc faoin dlí náisiúnta. Chun dúbailt a sheachaint sa mheasúnú ar an riosca go sárófaí prionsabal an non-refoulement, ba cheart brath ar aon ábhar sa chomhad, go háirithe measúnuithe a rinneadh roimhe sin, lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, measúnuithe a rinneadh i gcomhthéacs nós imeachta tearmainn.

(47)

Ba cheart na huirlisí is gá a sholáthar do na Ballstáit chun filleadh tapa éifeachtach a áirithiú, lena n-áirítear bearta iarmhartacha i gcás neamhchomhlíonadh agus dreasachtaí chun go gcomhlíonfar na hoibleagáidí maidir le himeacht agus comhoibriú, chomh maith le bearta chun an riosca éalaithe a chosc. Áirítear le héalú gníomhaíochtaí amhail críoch na mBallstát a fhágáil gan cead ó na húdaráis inniúla, ar chúiseanna nach bhfuil neart ag an náisiúnach tríú tír orthu. Le rialacha comhchoiteanna, gan srian a chur ar cheart na mBallstát bearta agus critéir bhreise a leagan síos sa dlí náisiúnta, ba cheart cuíchóiriú a dhéanamh ar cheanglais a bhaineann leis an oibleagáid maidir le comhoibriú agus ar na critéir chun riosca éalaithe a chinneadh. Ba cheart a áirithiú le rialacha comhchoiteanna den sórt sin freisin go gcuirtear coinneáil agus roghanna malartacha ar choinneáil i bhfeidhm sna Ballstáit chun an próiseas um fhilleadh a bhainistiú go héifeachtach.

(48)

Níor cheart é a bheith indéanta coinneáil a fhorchur ach amháin chun filleadh a dhéanamh, nuair is comhréireach agus nuair is gá sin, tar éis measúnú aonair a dhéanamh ar gach cás, lena n-áirítear chun an filleadh, an t-athligean isteach nó cur i gcrích an aistrithe a ullmhú. Ba cheart do na húdaráis gníomhú le dícheall cuí, agus níor cheart coinneáil a choinneáil ar bun ach ar feadh tréimhse chomh gearr agus is féidir agus go ginearálta níor cheart an tréimhse sin a bheith níos faide ná 24 mhí i mBallstát ar leith. I gcásanna ina n-éalaíonn náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach chuig Ballstát eile, níor cheart tréimhsí coinneála a bhí ann roimhe sin a chur san áireamh agus an uastréimhse choinneála á ríomh. Tréimhsí coinneála dá bhforáiltear faoi Rialacháin nó Treoracha eile nach mbaineann leis an nós imeachta um fhilleadh, níor cheart iad a áireamh agus an uastréimhse choinneála á ríomh. Ba cheart aghaidh a thabhairt, le linn na coinneála, ar riachtanais speisialta a eascraíonn as measúnú leochaileachta. I gcás ina ndéantar foráil sa dlí náisiúnta maidir le mionaoisigh a choinneáil, ba cheart tús áite a thabhairt do leas an linbh. Ba cheart bearta malartacha eile nach bhfuil chomh comhéigneach céanna ar choinneáil a úsáid nuair is féidir iad a chur i bhfeidhm go héifeachtach maidir le náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach.

(49)

I gcás ina gcoinnítear náisiúnach tríú tír ar feadh tréimhse 24 mhí, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann, in imthosca áirithe, náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a choinneáil ar feadh tréimhsí breise, nach faide ná 6 mhí san iomlán, i gcás ina bhfuil riosca éalaithe ann agus ina léirítear le hathruithe ar imthosca ionchas réasúnach aistrithe mar gheall ar fhaisnéis shuntasach nua. Ba cheart an choinneáil a ordú i gcomhréir le prionsabail an riachtanais agus na comhréireachta agus ba cheart í a choinneáil ar bun ar feadh tréimhse chomh gearr agus is féidir.

(50)

Chun náisiúnaigh tríú tír a bhfuil rioscaí slándála ag baint leo a fhilleadh, tá gá le bearta sonracha atá dírithe ar chearta agus saoirsí daoine eile a chosaint. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith indéanta na náisiúnaigh tríú tír sin a choinneáil ar feadh tréimhse níos faide ná 24 mhí. Ní mór prionsabal na comhréireachta a chomhlíonadh i gcás na coinneála sin.

(51)

Ba cheart caitheamh le náisiúnaigh tríú tír atá faoi choinneáil ar bhealach daonnachtúil díniteach agus urraim á tabhairt dá gcearta bunúsacha agus i gcomhréir leis an dlí idirnáisiúnta agus náisiúnta, agus na treoirlínte praiticiúla ó Choiste Chomhairle na hEorpa chun Céastóireacht agus Íde atá Mídhaonna nó Táireach a chosc á gcur san áireamh. De ghnáth, ba cheart an choinneáil a dhéanamh mar riail ghinearálta i saoráidí coinneála speisialaithe nó i mbrainsí tiomnaithe saoráidí eile. Ba cheart a bheith in ann leas a bhaint as cóiríocht phríosúin nuair nach féidir le Ballstát foráil a dhéanamh do shaoráid den sórt sin, lena gcoimeádtar, a mhéid is féidir, náisiúnaigh tríú tír den sórt sin ar leithligh ó ghnáthphríosúnaigh. Ba cheart a bheith in ann náisiúnaigh tríú tír a bhfuil rioscaí slándála ag baint leo a chur faoi shocruithe slándála feabhsaithe laistigh de shaoráidí coinneála.

(52)

Tá na forais choinneála a leagtar amach sa Rialachán seo gan dochar d’fhorais choinneála eile, lena n-áirítear forais choinneála faoi chuimsiú imeachtaí coiriúla, atá infheidhme faoin dlí náisiúnta .

(53)

Is bunphrionsabal de cheannasacht an stáit agus den chomhar idirnáisiúnta é an oibleagáid atá ar aon Stát a náisiúnaigh féin a athligean isteach. Meastar gur prionsabal de dhlí idirnáisiúnta an ghnáis é dualgas na Stát a náisiúnaigh féin a athligean isteach, mar a fhoráiltear le hIarscríbhinn 9, Caibidil 5, a ghabhann leis an gCoinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta, agus mar a leagtar amach sa Chomhaontú Chomhpháirtíochta idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, agus Comhaltaí Eagraíocht na Stát san Afraic, i Muir Chairib agus san Aigéan Ciúin, den pháirt eile (Comhaontú Shamó). Ní féidir filleadh éifeachtach a dhéanamh ach amháin má chomhlíonann na Stáit an oibleagáid maidir lena náisiúnaigh féin a athligean isteach. Dá bhrí sin, braitheann na Ballstáit ar chomhar ó thríú tíortha chun go mbeidh siad in ann filleadh éifeachtach a chur chun feidhme. Úsáideann an tAontas agus na Ballstáit ionstraimí atá ann cheana amhail Airteagal 25a de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13) agus tacaíocht arna soláthar ag an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) i gcomhréir le Rialachán (AE) 2019/1896 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14) chun feabhas a chur ar an gcomhar le tríú tíortha i gcás inar gá.

(54)

Is cuid lárnach den chur chuige cuimsitheach maidir le bainistiú imirce an ghné sheachtrach den bheartas um fhilleadh. Is príomhghné sheachtrach de chomhpháirtíochtaí cothroma cuimsitheacha le tríú tíortha é an comhar éifeachtach maidir le filleadh agus athligean isteach i gcomhréir leis na cuspóirí dá dtagraítear i Rialachán (AE) 2024/1351. D’iarr an Chomhairle Eorpach, i measc nithe eile, sna Conclúidí uaithi i mí Dheireadh Fómhair 2024, go ndéanfaí gníomhaíocht ghasta chun filleadh éifeachtach a áirithiú agus beartais agus uirlisí ábhartha uile an Aontais á n-úsáid chun tionchar a imirt, lena n-áirítear beartas víosaí, trádáil, forbairt agus taidhleoireacht. Tá gá le cur chuige ‘uile-rialtais’ laistigh de na Ballstáit iad féin agus laistigh freisin d’institiúidí an Aontais.

(55)

Ós rud é go bhféadfadh comhar tríú tíortha i réimse fhilleadh agus athligean isteach na náisiúnach tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a bheith dúshlánach sa chleachtas, agus gan dochar don mheasúnú ar chomhar na dtríú tíortha maidir le hathligean isteach dá bhforáiltear in Airteagal 25a de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009, i gcás ina mbíonn deacrachtaí ag Ballstát amháin nó ag roinnt Ballstát ó thaobh comhar tríú tír maidir le hathligean isteach de, lena n-áirítear i ndáil le náisiúntacht a dheimhniú, na doiciméid taistil is gá a fháil ó na húdaráis tríú tír ábhartha agus oibríochtaí um fhilleadh a eagrú, ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit a bheith in ann úsáid a bhaint as na huirlisí ábhartha atá ann cheana dá bhforáiltear i ndlí an Aontais, a mhéid atá siad faoi cheangal ag na gníomhartha reachtacha lena mbunaítear na huirlisí sin, mar chuid de chur chuige comhordaithe de chuid an Aontais chun feabhas a chur ar an gcomhar i réimse an fhillte agus an athligin isteach.

(56)

Tá cur chuige comhordaithe maidir le hathligean isteach idir na Ballstáit ríthábhachtach chun filleadh náisiúnach tríú tír a éascú. Mura ndéantar obair leantach leordhóthanach ar chinntí in-fhorfheidhmithe um fhilleadh, tá an baol ann go gcuirfí bac ar éifeachtúlacht an chur chuige choitinn maidir le filleadh. Ba cheart na bearta uile is gá chun an filleadh a chur chun feidhme a leanúint go córasach tar éis cinntí um fhilleadh in-fhorfheidhmithe, lena n-áirítear, i gcás inarb infheidhme, iarrataí ar athligean isteach a chur faoi bhráid údaráis tríú tíortha, i gcásanna ina bhfuil amhras faoin náisiúntacht nó inar gá doiciméad taistil a fháil.

(57)

Braitheann nósanna imeachta éifeachtacha um fhilleadh ar chomhar riaracháin éifeachtúil agus ar chomhroinnt faisnéise idir na Ballstáit. Ba cheart an malartú faisnéise, lena n-áirítear comhroinnt sonraí maidir le céannacht agus náisiúntacht na náisiúnach tríú tír, a ndoiciméid taistil agus faisnéis ábhartha eile, a bheith bunaithe ar rialacha soiléire, lena n-áirítear na rialacha sin a leagtar amach i Rialachán (AE) 2018/1860 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15). Ba cheart do na rialacha sin prionsabail na cosanta sonraí agus cearta an duine aonair lena mbaineann a urramú, agus é á áirithiú go bhfuil an fhaisnéis sin cruinn agus nach n-úsáidtear í ach chun críocha fillte, aistrithe, athligin isteach agus ath-imeasctha, agus go gcosnaítear í ar rochtain, nochtadh nó úsáid neamhúdaraithe.

(58)

Tá feidhm ag Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) maidir le próiseáil sonraí pearsanta chun críocha an Rialacháin seo. Tá feidhm ag Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17) maidir le sonraí pearsanta a phróiseáil ag institiúidí agus comhlachtaí an Aontais chun críocha an Rialacháin seo. I bhfianaise na gcúiseanna tábhachtacha a bhaineann le leas an phobail agus atá taobh thiar den athligean isteach agus filleadh éifeachtach, d’fhéadfadh sé gur ghá sonraí pearsanta náisiúnach tríú tír atá faoi réir cinneadh um fhilleadh a aistriú chun críocha an fhillidh, an aistrithe, an athligin isteach agus an ath-imeasctha, lena n-áirítear sonraí a bhaineann lena gcéannacht, doiciméid taistil, sonraí ábhartha eile agus, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, sonraí a bhaineann lena gciontuithe coiriúla agus lena sláinte. Ní mór na haistrithe sin a dhéanamh i gcomhréir le Caibidil V de Rialachán (AE) 2016/679 agus le Caibidil V de Rialachán (AE) 2018/1725 agus le cearta na n-ábhar sonraí, agus le prionsabail an non-refoulement, na comhréireachta agus an riachtanais agus leis an gCairt.

(59)

Ba cheart d’údaráis inniúla atá freagrach as tearmann agus údaráis inniúla a bhfuil baint acu le céimeanna éagsúla an phróisis um fhilleadh oibriú le chéile agus dlúthchomhordú a dhéanamh chun filleadh éifeachtach a áirithiú.

(60)

Le comhchóras um fhilleadh, ba cheart lánúsáid a bhaint as córais dhigiteacha a thacaíonn le filleadh, athligean isteach agus ath-imeascadh a bhainistiú agus béim á leagan ar nós imeachta riaracháin éifeachtúil, ar chomhar, ar chomhroinnt faisnéise agus ar idir-inoibritheacht.

(61)

Ba cheart comhar agus cúnamh idir na Ballstáit a dhéanamh, mar riail ghinearálta, lena n-áirítear chun idirthuras trína gcríoch a cheadú, cúnamh lóistíochta nó ábharthach nó comhchineáil eile atá nasctha leis an idirthuras sin a cheadú, chun aistrithe chuig Ballstát eile a éascú, bíodh sin de bhun comhaontuithe nó socruithe déthaobhacha nó bunaithe ar chomhar idir na Ballstáit, nó chun tacú le himeacht náisiúnach tríú tír chuig Ballstáit ina bhfuil ceart fanachta acu.

(62)

Cuireann an tAontas tacaíocht airgeadais agus oibríochtúil ar fáil, gan dochar do Chreat Airgeadais Ilbhliantúil 2028-2034, chun cur chun feidhme éifeachtach an Rialacháin seo a bhaint amach. Sa mhéid gur cheart gníomhaíochtaí a mhaoiniú trí shaoráid théamach an Chiste Tearmainn agus Imirce, féadfar iad a chur chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach, indíreach nó chomhroinnte. Ba cheart do na Ballstáit an úsáid is fearr is féidir a bhaint as na hionstraimí, cláir agus tionscadail airgeadais atá ar fáil ón Aontas i réimse an fhillte, go háirithe faoi Rialachán (AE) 2021/1147 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18), chomh maith leis an gcúnamh oibríochtúil arna soláthar ag Frontex i gcomhréir le Rialachán (AE) 2019/1896.

(63)

Ba cheart an tuairisciú ar éifeachtacht an Rialacháin seo agus sainaithint na réimsí ina bhféadfaí feabhas a chur orthu a bheith bunaithe ar bhailiú agus anailísiú staidrimh iontaofa, inchomparáide atá ann cheana maidir le héifeachtúlacht nósanna imeachta um fhilleadh, comhar tríú tíortha agus iarrachtaí ath-imeasctha. Ba cheart na caighdeáin a leagtar amach i Rialachán (CÉ) Uimh. 862/2007 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19), i Rialachán (AE) 2019/1896 agus sa dlí náisiúnta a mheas agus, i gcás inar gá, a athbhreithniú chun ábharthacht an staidrimh a áirithiú. Ba cheart caighdeáin choiteanna agus sainmhínithe coiteanna a bhunú chun sonraí ábhartha a bhailiú ionas go bhféadfar measúnú a dhéanamh ar thionchar an Rialacháin seo agus chun rannchuidiú le cinntí eolasacha a dhéanamh maidir le forbairtí beartais amach anseo.

(64)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun an tOrdú Eorpach um Fhilleadh a bhunú. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20).

(65)

Leis an Rialachán seo, cuirtear comhchóras coiteann nua i bhfeidhm chun náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh, ar córas é atá le cur chun feidhme go díreach ag na húdaráis náisiúnta. Tagann gnéithe nua tábhachtacha as an gcóras nua sin arb é is aidhm dóibh feabhas a chur ar éifeachtúlacht an nós imeachta um fhilleadh, lena n-áirítear maidir leis na tríú tíortha a mbeifear ag filleadh orthu agus gné sheachtrach na bhfillteacha. Chun go bhféadfar na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo a chur i bhfeidhm go pras, ba cheart an Rialachán seo a theacht i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Na forálacha nach dtagraítear dóibh in Airteagal 50(2) den Rialachán seo a ghabhfaidh ionad Threoir 2008/115/CE agus a mbeidh sé d’aidhm acu teacht in ionad an chreata dhlíthiúil dá bhforáiltear sa Treoir sin, ba cheart feidhm a bheith acu ón 17 Deireadh Fómhair 2027 d’fhonn go bhféadfar na céimeanna ullmhúcháin agus oibríochtúla uile is gá a dhéanamh agus a chur chun feidhme rianúil, éifeachtach agus comhsheasmhach ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta a áirithiú, agus chun aon fhorluí idir an Treoir sin agus an Rialachán seo a sheachaint. Ba cheart, dá bhrí sin, Treoracha 2001/40/CE agus 2008/115/CE agus Cinneadh 2004/191/CE ón gComhairle (21) a aisghairm ón dáta sin.

(66)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, is é sin, feabhas a chur ar éifeachtúlacht an fhillte de náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach , a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr fhairsinge nó éifeachtaí na gníomhaíochta chun cur chuige comhchoiteann comhleanúnach a áirithiú i measc na mBallstát, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 de CAE. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú.

(67)

I gcomhréir le hAirteagail 1 agus 2 de Phrótacal Uimh. 22 maidir le seasamh na Danmhairge, atá i gceangal le CAE agus le CFAE, níl an Danmhairg rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo agus níl sí faoi cheangal aige ná faoi réir a chur i bhfeidhm. Ós rud é go gcuireann an Rialachán seo le acquis Schengen, cinnfidh an Danmhairg, i gcomhréir le hAirteagal 4 den Phrótacal sin, laistigh de thréimhse 6 mhí tar éis don Chomhairle cinneadh a dhéanamh ar an Rialachán seo, an gcuirfidh sí chun feidhme ina dlí náisiúnta é.

(68)

Is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen nach bhfuil Éire rannpháirteach iontu, i gcomhréir le Prótacal 19 maidir le acquis Schengen atá mar chuid de chreat an Aontais Eorpaigh, atá i gceangal le CAE agus le CFAE agus, faoi réir chur i bhfeidhm Airteagal 4 den Phrótacal sin, níl Éire faoi cheangal aige ná faoi réir a chur i bhfeidhm.

(69)

Maidir leis an Íoslainn agus leis an Iorua, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Chomhaontaithe arna thabhairt i gcrích ag Comhairle an Aontais Eorpaigh agus Poblacht na hÍoslainne agus Ríocht na hIorua maidir le comhlachas an dá thír sin le acquis Schengen a chur chun feidhme (22), a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, ar forálacha iad a thagann faoi réim an réimse dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe C, de Chinneadh 1999/437/CE ón gComhairle (23).

70)

Maidir leis an Eilvéis, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Chomhaontaithe arna thabhairt i gcrích idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt (24), ar forálacha iad a thagann faoi réim an réimse dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe C, de Chinneadh 1999/437/CE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 de Chinneadh 2008/146/CE ón gComhairle (25).

(71)

Maidir le Lichtinstéin, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Phrótacail idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach, Cónaidhm na hEilvéise agus Prionsacht Lichtinstéin i ndáil le haontachas Phrionsacht Lichtinstéin leis an gComhaontú idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, ar forálacha iad a thagann faoi réim an réimse dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe C, de Chinneadh 1999/437/CE arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 de Chinneadh 2011/350/AE ón gComhairle (26).

(72)

Is é atá sa Rialachán seo gníomh atá ag cur le acquis Schengen, nó atá gaolmhar leis ar dhóigh eile, de réir bhrí Airteagal 3(1) d’Ionstraim Aontachais 2003.

(73)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug sé a thuairim uaidh an 23 Bealtaine 2025,