De feiten, het procesverloop en de conclusies, middelen en argumenten van partijen kunnen worden samengevat als volgt:
<TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>De feiten en het procesverloop</TXT></NP></TI>Newth, geboren op 18 maart 1923 te Bromley (Kent, Groot-Brittannië) en van Britse nationaliteit, werd door de Commissie overeenkomstig de procedure van artikel 29, lid 2, Ambtenarenstatuut aangeworven in de rang A 2, als directeur bij het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek te Ispra; hij aanvaardde zijn functie op 1 mei 1975. Bij besluit van 28 september 1977, aan Newth medegedeeld op 7 oktober daaropvolgende, werd hij per 1 november 1977 om redenen van dienstbelang van zijn ambt ontheven krachtens artikel 50 Ambtenarenstatuut:
De ambtenaar die een ambt bekleedt in de rangen A 1 en A 2, kan bij besluit van het tot aanstelling bevoegde gezag om re-denen van dienstbelang van zijn ambt worden ontheven. Deze ontheffing heeft niet het karakter van een tuchtrechtelijke maatregel.
Verzoeker was aangeworven in België en had — toen hij uit zijn ambt werd ontheven — te kennen gegeven dat hij voornemens was naar België terug te keren. In verband daarmee verzocht hij de administratie de hem krachtens artikel 50, derde alinea, Ambtenarenstatuut toekomende vergoeding in Belgische franken uit te betalen. Nadat de administratie dit had geweigerd, diende hij een klacht in bij de Commissie overeenkomstig artikel 90, lid 2, Ambtenarenstatuut, waarbij hij nogmaals verzocht hem de vergoeding in Belgische franken te betalen.
Toen de Commissie deze klacht op 20 april 1978 had afgewezen, stelde verzoeker het onderhavige beroep in, dat op 19 juli 1978 ter griffie van het Hof is ingeschreven.
<TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Middelen en argumenten van partijen</TXT></NP></TI>Ter ondersteuning van het beroep heeft verzoeker vier hoofdmiddelen aangevoerd. Voor een juiste beoordeling daarvan moet echter eerst worden ingegaan op de algemene regels en beginselen ter zake van de betaling van de statutaire salarissen en vergoedingen, waarover verweerster in haar verweerschrift een uiteenzetting heeft gegeven.
<TI><P>Inleiding — Algemene en theoretische beschouwing over de valuta waarin de salarissen, pensioenen en vergoedingen worden betaald</P></TI>Verweerster wenst aan te tonen dat het salaris wordt betaald in de valuta van de standplaats van de ambtenaar, met toepassing van een voor ieder land van tewerkstelling vastgestelde aanpassingscoëfficiënt. Daarentegen kan het pensioen — ter keuze van de betrokkene — worden betaald in de valuta van het land van herkomst, het land van de woonplaats of het land van de vroegere standplaats. De vergoedingen krachtens 's Raads verordeningen nrs. 2530/72 van 4 december 1972 (PB L 272 van 1972) en 1543/73 van 4 juni 1973 (PB L 155 van 1973) worden betaald in de valuta van de Lid-Staat waar de betrokkene aantoont zijn woonplaats te hebben.
Na een aantal voorbeelden te hebben besproken, concludeert verweerster dat het Statuut enerzijds bepaalt dat, wanneer op een bedrag een aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast, de betaling van dit bedrag — met uitzondering van het pensioen — geschiedt in de valuta van het land waarvan de aanpassingscoëfficiënt in aanmerking wordt genomen, en anderzijds, dat wanneer op een bedrag een andere dan de voor België geldende aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast, dit bedrag wordt betaald tegen de op 1 januari 1965 geldende wisselkoers.
Op grond van deze beginselen meent verweerster dat krachtens artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut op de litigieuze vergoeding de aanpassingscoëfficiënt van de laatste standplaats moet worden toegepast, in casu dus die welke voor Italië is vastgesteld.
Gezien de nauwe band tussen de aanpassingscoëfficiënt en de valuta waarin de betaling geschiedt, kan dit slechts de valuta van de laatste standplaats zijn, dat wil zeggen de Italiaanse lire.
Verweerster betoogt dat tegen deze oplossing, die in overeenstemming is met de door het Statuut toegepaste beginselen, geen beroep kan worden gedaan op de pensioenen. Zij wijst daartoe op de conclusie van advocaat-generaal Mayras in de zaak-Gillet (zaak 28/74, Jurispr. 1975, blz. 463):
De betalingsregeling voor de pensioenen zou … aldus moeten worden gewijzigd, dat elk pensioen waarop een aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast, verplicht moet worden betaald in de valuta van het land welks coëfficiënt in aanmerking wordt genomen.
Verzoeker beschouwt de redenering van de Commissie als een syllogisme waarvan de major niet juist is en die leidt tot para-logismen. Hij bespreekt de verschillende door de Commissie gegeven voorbeelden, om aan te tonen dat het daaruit afgeleide algemene beginsel reeds uitzondering lijdt ten aanzien van de pensioenen.
Verzoeker zet vervolgens zijn eigen opvatting uiteen. Hij betoogt dat het logisch is dat de salarissen van alle ambtenaren in de valuta van het land van tewerkstelling worden uitbetaald, aangezien zij verplicht zijn aldaar te wonen en om flagrante ongelijkheden te voorkomen. Daarentegen kan de gepensioneerde ambtenaar zich vestigen waar hij wil, en daarom kunnen de pensioenen worden betaald in de valuta van het land waar hij woonachtig is, wederom met inachtneming van het beginsel van gelijkheid van behandeling van de ambtenaren.
Verzoeker meent dat dit stelsel logischer is dan dat van de Commissie, dat gebaseerd is op een regel met uitzonderingen. Zelfs de conclusie van advocaat-generaal Mayras vindt haar verklaring in het gelijkheidsbeginsel, want bij pensioenen moet worden voorkomen dat zij worden verhoogd door toepassing van de aanpassingscoëfficiënt, er is geen reden om bevoorrechte situaties te scheppen.
Verweerster merkt op dat verzoeker de juistheid van haar betoog niet betwist, doch wel de conclusies daarvan. Zij betoogt nogmaals dat, anders dan verzoeker beweert, dit stelsel dus niet slechts wordt gekenmerkt door het gebruik van de door het IMF op 1 januari 1965 erkende wisselkoersen, doch ook door een nauwe band tussen de valuta waarin de betaling geschiedt, en de aanpassingscoëfficiënt.
De aanpassingscoëfficiënt die van toepassing is op de pensioenen, is die van het land waar de gepensioneerde ambtenaar zijn woonplaats verklaart te vestigen (artikel 82 Statuut), en hetzelfde geldt voor de vergoedingen. Dit vormt volgens verweerster een bevestiging van de door haar genoemde algemene regel.
<TI><P>Het eerste middel: de motivering van bet afwijzende besluit</P></TI>De Commissie heeft de klacht van Newth verworpen met een beroep op artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut, dat zij interpreteerde als volgt:
Op de vergoeding waarop de om redenen van dienstbelang van zijn ambt ontheven ambtenaar aanspraak kan maken, wordt de aanpassingscoëfficiënt toegepast die geldt voor de laatste standplaats van de ambtenaar. Alle desbetreffende bepalingen van het Ambtenarenstatuut en de ter uitvoering daarvan vastgestelde bepalingen leggen een onverbrekelijk verband tussen de aanpassingscoëfficiënt die geldt voor bepaalde bedragen, en de munteenheid waarin deze bedragen moeten worden betaald. De grond daarvoor is uiteraard dat de thans geldende aanpassingscoëfficiënten onder meer zijn gerelateerd aan de wisselkoersen die golden op de in artikel 63 Ambtenarenstatuut bedoelde datum, te weten 1 januari 1965.
Zou men een vergoeding waarop volgens het Statuut de Italiaanse aanpassingscoëfficiënt moet worden toegepast, willen betalen in een andere dan de Italiaanse valuta, dan zou dit gevolgen hebben die volledig in strijd zijn met de economische betekenis van deze aanpassingscoëfficiënt.
Verzoeker wijst deze redenering af, immers daar artikel 50 Ambtenarenstatuut niet aangeeft op welke wijze de betaling zal geschieden, moet daarvoor worden gelet op artikel 63, waarbij de vergoeding in de plaats treedt van de bezoldiging.
Voorts zou die redenering neerkomen op een bestraffing van een ambtenaar die, ofschoon hij al vóór zijn benoeming te Ispra in België woonde, gebracht wordt onder de regeling voor ambtenaren die in Italië wonen, waar de kosten van levensonderhoud niet bijzonder hoog zijn.
Verweerster betoogt dat toepassing van het stelsel van artikel 63 om twee redenen niet gerechtvaardigd is:
in de eerste plaats bepaalt dit artikel dat de bezoldiging wordt uitbetaald in de valuta van het land waar de ambtenaar zijn functie uitoefent. Nu Newth zijn functie heeft neergelegd, is het dus niet van toepassing;
in de tweede plaats, aagenomen dat het mogelijk zou zijn bedoelde woorden in dit artikel te vervangen door de valuta van het land waar de aanvrager zich vestigt nadat hij zijn functie heeft neergelegd (welke uitlegging volgens de tekst van artikel 63 iedere grond mist), dan zou dit betekenen dat de toepasselijke aanpassingscoëfficiënt die van het land van woonplaats is, hetgeen in strijd zou zijn met de duidelijke tekst van artikel 50, vijfde alinea.
Voor verzoeker ligt de door artikel 50 opgeworpen moeilijkheid in het feit dat de tekst een leemte vertoont, omdat niet is bepaald in welke valuta de vergoeding moet worden betaald. De Commissie tracht deze lacune weg te redeneren, maar zij had ze beter onder de aandacht van de Raad kunnen brengen en een voorlopige oplossing kunnen kiezen door de betaling van voorschotten, in afwachting van een besluit van de gemeenschapswetgever. En zelfs wanneer de Commissie meende een definitief besluit te moeten nemen, mocht zij toch niet alleen afgaan op artikel 63, laatste alinea, met voorbijgaan aan de eerste en tweede alinea; want
ofwel is de vergoeding als het ware een voortzetting van de bezoldiging, in welk geval verzoeker, die in België woont, moet worden betaald in Belgische franken;
ofwel is de vergoeding een soort pensioen (wachtgeld, voorlopige uitkering ter vervanging van het pensioen);
ofwel is zij een wachtgeld als bedoeld in artikel 41 Ambtenarenstatuut of een vergoeding als bedoeld in de verschillende afvloeiingsverordeningen;
en in beide laatstgenoemde gevallen geschiedt de betaling in de valuta van het land van de woonplaats, zodat verzoeker ongeacht de gekozen weg recht heeft op betaling in Belgische franken.
Voor verweerster is de onderhavige vergoeding, gezien de modaliteiten ervan zoals deze zijn vastgesteld in bijlage IV van het Ambtenarenstatuut, volstrekt verschillend van een bezoldiging of pensioen.
Zij meent dat, zo deze vergoeding vergelijkbaar zou zijn met die van artikel 41 Ambtenarenstatuut, op deze laatste de aanpassingscoëfficiënt moet worden toegepast die geldt voor de laatste standplaats van de ambtenaar, zodat de wijze van betaling gelijk zou zijn aan die van artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut.
De vergoedingen bedoeld in de afvloeiingsverordeningen, kennen een eigen betalingssysteem, dat niet kan worden getransponeerd. Ten slotte betoogt verweerster dat artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut duidelijk is, waar het uitdrukkelijk bepaalt dat de aanpassingscoëfficiënt wordt toegepast die geldt voor de laatste standplaats van de ambtenaar.
<TI><P>Tweede middel: de uitlegging van artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut</P></TI>Verzoeker betoogt dat de onderhavige bepaling een zekere compensatie bedoelt te geven aan de A 1-en A 2-ambtenaren, die niet dezelfde zekerheid genieten als de andere ambtenaren. Dit geldt vooral voor de functie van directeur bij het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek, die bij de vaststelling van elke begroting kan worden gewijzigd of opgeheven.
Verweerster bestrijdt deze uitlegging. Zij herinnert eraan dat voor deze A 1-en A 2-ambtenaren, als compensatie voor het minder permanente karakter van hun functie, een sterk afwijkende regeling geldt (aanwerving zonder vergelijkend onderzoek, vrijstelling van proeftijd en beoordeling). Bovendien hield verzoekers functie geen verband met de onderzoekprogramma's en zij was dus niet afhankelijk van de voortgang van een bepaald project. Zijn functie was dus niet tijdelijker van aard dan die van de andere ambtenaren en de mogelijkheid ze op ieder moment te beëindigen, werd dus ruimschoots gecompenseerd door het bestaan van een gunstiger regeling dan die van de ambtenaren in het algemeen.
Verzoeker wijst nogmaals op het exorbitante karakter van dit ontslagstelsel ad nutum en repliceert:
dat de aanwervingsprocedure zonder vergelijkend onderzoek wordt gerechtvaardigd door de noodzaak de ambtenaren ad libitum te kiezen, aangezien het voor de instellingen noodzakelijk is zeer hoog gekwalificeerde ambtenaren aan te werven;
dat het ontbreken van beoordelingen wordt gerechtvaardigd doordat bevordering niet mogelijk is en A 1-en A 2-ambtenaren politische Beamten zijn, zoals de Duitsers zeggen;
dat de functie van directeur bij het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek wel degelijk een tijdelijke functie is, gezien de crisis die dit centrum doormaakt, en dat verzoeker in de plaats van een tijdelijke ambtenaar is gekomen en op zijn beurt door een andere tijdelijke ambtenaar is vervangen. Het is dus logisch dat de compenserende vergoeding in Belgische franken wordt betaald.
Verweerster is van mening dat het compenserende karakter van de regeling voor A 1-en A 2-ambtenaren door het Hof lijkt te zijn erkend. Dit heeft immers overwogen:
dat de in artikel 50 verleende bevoegdheid in verband moet worden gebracht met de omstandigheid dat ingevolge artikel 29, lid 2, van het Statuut deze ambtenaren kunnen worden aangeworven volgens een andere procedure dan die van het vergelijkend onderzoek en dat zij volgens artikel 34 zijn vrijgesteld van de proeftijd (arrest in zaak 34/78, Oslizlok, Jurispr. 1978, blz. 1112).
Zij betwist de gestelde opeenvolging van directeuren met het argument dat verzoeker zelf de eerste directeur voor goedgekeurde projecten was en dat na zijn vertrek een kennisgeving van vacature is gepubliceerd ten einde permanent in deze post te voorzien; zij meent derhalve dat de positie van A 1-en A 2-ambtena-ren niet een dusdanig uitzonderlijk karakter heeft, dat dit een rechtvaardiging zou vormen voor betaling van de vergoeding bij ontheffing van het ambt in Belgische franken met toepassing van de Belgische aanpassingscoëfficiënt.
<TI><P>Derde middel: discriminatie tussen ambtenaren</P></TI>Verzoeker wijst erop dat hem op grond van zijn aanstelling als directeur te Ispra een vergoeding is toegekend die 40 % lager is dan die welke hij zou ontvangen indien hij niet bij het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek was aangesteld".
Verweerster betoogt dat artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut volstrekt duidelijk is met betrekking tot de toepasselijke aanpassingscoëfficiënt en dat, volgens het door haar genoemde algemene beginsel, de vergoeding dus slechts kan worden betaald in de valuta waarvoor die coëfficiënt geldt. Voorts is verweerster van oordeel dat de door verzoeker voorgestelde oplossing — betaling van de vergoeding in Belgische franken met toepassing van de Italiaanse aanpassingscoëfficiënt — zou leiden tot toekenning van een hoger bedrag aan verzoeker dan aan een ambtenaar van dezelfde rang, die laa-stelijk in België tewerkgesteld is geweest en na de ontheffing van zijn ambt aldaar is blijven wonen. Verweerster betoogt voorts dat in dit geval het bedrag van de vergoeding in lires hoger zou zijn dan het laatste basissalaris.
Verzoeker wijst er nogmaals op dat de verwijzing naar artikel 50, vijfde alinea, niet bepalend is, omdat in het onderhavige geval, waarin de uit zijn ambt ontheven ambtenaar zijn woonplaats vestigt in een ander land dan waar hij was tewerkgesteld, dit artikel niet bepaalt hoe de vergoeding moet worden berekend. Zodoende kan de toepassing van de aanpassingscoëfficiënt alleen veeleer vragen oproepen ten aanzien van de billijkheid dan met betrekking tot de tekst. Maar in de uitzonderlijke situatie waarin verzoeker zich bevindt in verband met de mogelijkheid van ontslag ad nutum, lijkt cumulatie van de toepassing van de aanpas-' singscoëfficiënt met betaling in Belgische franken niet beslist onbillijk. Vooral omdat hier sprake is van een vals probleem, aangezien verzoeker geen toepassing van de aanpassingscoëfficiënt vraagt; onverschillig welke bepaling per analogiam wordt toegepast, vraagt hij alleen betaling in Belgische franken zonder conversie en reconversie.
Verweerster merkt op dat deze opvatting ertoe leidt dat artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut van zijn inhoud wordt ontdaan; overigens wordt daarin geen onderscheid gemaakt naargelang de verzoeker al dan niet woonachtig is in het land van zijn laatste standplaats.
<TI><P>Vierde middel: de niet-toepasselijkheid van artikel 50, vijfde alinea</P></TI>Volgens verzoeker is artikel 50, vijfde alinea, Ambtenarenstatuut in strijd met het beginsel van de gelijkheid tussen ambtenaren en schendt het bijgevolg de algemene rechtsbeginselen.
Verweerster is van mening dat verzoeker zich beroept op een te algemeen beginsel, dat hij niet preciseert of dit beginsel geldt voor alle ambtenaren, voor alle oud-ambtenaren, of alleen voor de ambtenaren die krachtens artikel 50 uit hun ambt zijn ontheven. Daarom is zij niet in staat een dergelijk middel te weerleggen.
Verzoeker wijst erop dat hij wordt gediscrimineerd, enerzijds ten opzichte van de ambtenaren die te Brussel werkzaam zijn, de gepensioneerde ambtenaren en de ambtenaren die vrijwillig ontslag hebben genomen, en anderzijds ten opzichte van de ambtenaren die te Brussel werkzaam zijn geweest en die daar blijven wonen of zelfs in Italië gaan wonen. Verzoeker beroept zich dus op schending van het beginsel van de gelijkheid tussen ambtenaren en verwerpt bij voorbaat de eventuele toepassing in casu van het eerder genoemde arrest-Gillet, omdat het hier gaat om verworven rechten die voortvloeien uit opeenvolgende regelingen.
Verweerster meent dat geen discriminatie kan bestaan tussen verzoeker en ambtenaren in actieve dienst, gelet op de verschillende aard van de onderhavige vergoeding en de bezoldiging van de ambtenaar.
Wat de pensioenen betreft, belet het feit dat hun wijze van betaling afwijkt van het gewone recht, iedere zinvolle vergelijking.
Wat ten slotte de uitkering betreft aan de ambtenaren die gebruik hebben gemaakt van de vrijwillige afvloeiingsregeling, deze heeft een ander doel, omdat het daarbij ging om een schadeloosstelling voor de ambtenaren die hun functie verloren als gevolg van de fusie van de Europese executieven (verordening nr. 259/68) of de aanwerving van ambtenaren uit de nieuwe Lid-Staten (verordeningen nrs. 2530/72 en 1543/73). Ook vermag de Commissie niet in te zien dat er discriminatie bestaat tussen de situatie van verzoeker en die van ambtenaren die in Brussel werkzaam zijn geweest en die daar blijven wonen of zelfs in Italië gaan wonen. Onder verwijzing naar het arrest-Gillet betoogt verweerster dat, zelfs zo verzoeker slechter af zou zijn dan de andere hierboven bedoelde ambtenaren, zulks nog geen bewijs vormt van een discriminatie die tot onwettigheid van artikel 50, vijfde alinea, van het Statuut zou leiden.
Ten slotte meent verweerster dat het arrest-Gillet in casu van toepassing is, omdat hier sprake is van een beweerde ongelijkheid van behandeling tengevolge van de toepassing van de wisselkoersen van het IMF, en dat men zich bij lezing van de onderhavige overweging van haar algemene strekking kan overtuigen:
dat, zo het aan de Raad staat om het Statuut aan de economische realiteit aan te passen en bijgevolg het middel te zoeken ter verlichting van het eventuele nadeel voor ambtenaren die woonachtig zijn in een land waarvan de valuta aanmerkelijk is gedevalueerd, zulks toch niet de onwettigheid kan meebrengen van de huidige tekst van artikel 63, noch bijgevolg de niet-toepasselijkheid daarvan in de zin van artikel 184 EEG-Verdrag.