Partijen verschillen van mening over de vraag of en in welke mate verzoeker aan het eind van zijn verlof al dan niet veelvuldig stappen heeft genomen om herplaatsing te verkrijgen en of, toen deze een feit werd, hij bij het aanvaarden daarvan veel of weinig spoed heeft betracht.

Volgens verzoeker kan de ontvankelijkheid van zijn beroep niet worden betwist. De klacht van 9 december 1974, ingeschreven op 10 december 1974, is ingediend binnen drie maanden nadat op 10 september 1974 het herplaatstingsbesluit is genomen, zodat aan artikel 90, lid 2, van het statuut is voldaan. Het beroep is ingesteld binnen drie maanden nadat de termijn waarbinnen de klacht had moeten worden beantwoord, was verstreken, en is derhalve ontvankelijk. Volgens artikel 90 schijnt er trouwens geen bijzondere termijn te bestaan voor het instellen van een schadevergoedingsactie.

De Commissie vraagt zich echter af of de administratieve handeling die zowel voor wat betreft de vordering tot nietigverklaring als wat de schadeaktie betreft, voorwerp van geding moet zijn, inderdaad wel het herplaatsingsbesluit is, en of in feite niet eerdere beslissingen de door verzoeker gestelde schade hebben veroorzaakt. In dat geval mag het niet mogelijk zijn de termijnoverschrijding te omzeilen door een actie tot schadevergoeding, gebaseerd op reeds definitief geworden administratieve handelingen. Volgens de Commissie richt het beroep zich in wezen tegen de verschillende benoemingen van anderen in ambten waarvoor verzoeker objectief in aanmerking kwam. Die benoemingen hebben plaatsgevonden in de periode tussen het einde van het verlof om redenen van persoonlijke aard (30 mei 1972) en de feitelijke herplaatsing (15 augustus 1974), maar verzoeker heeft gedurende die periode niets daartegen ondernomen. Tussen het herplaatsingsbesluit van 10 september 1974 en de schade die verzoeker zou hebben geleden, bestaat geen enkel verband.

Uit dit alles leidt de Commissie drie excepties van niet-ontvankelijkheid af:

Ten slotte draagt de Commissie subsidiair nog een vierde exceptie van niet-ontvankelijkheid voor. Het beroep tot schadevergoeding is in ieder geval niet-ontvankelijk voor zover het strekt tot vergoeding van kosten: 1. gemaakt wegens de vertraagde herplaatsing een 2. ontstaan door het opgeven van zijn werkkring bij het Franse ministerie van Economische Zaken en Financiën; deze vorderingen komen immers niet voor in de klacht van 9 december 1974, zij staan los van het beroep tot nietigverklaring en houden verband met de bijzondere omstandigheden van verzoeker, en zij vloeien niet voort uit de vertraging bij zijn herplaatsing.

Verzoeker repliceert op het eerste middel van niet-ontvankelijkheid, ontleend aan de onmogelijkheid om het herplaatsingsbesluit terugwerkende kracht te verlenen, dat de Commissie niet kan redeneren alsof de post die hem bij besluit van 10 september 1974 werd toegewezen, de eerste vacature was in zijn categorie en rang, zoals artikel 40 van het statuut verlangt. Dit is niet het geval, en het beroep richt zich derhalve terecht tegen de inhoud van het besluit van het tot aanstelling bevoegde gezag, voor zover dit de aanvangsdatum van de herplaatsing op 15 augustus 1974 stelt en geen rekening houdt met de door verzoeker geleden schade wegens schending van artikel 40, sub d, van het statuut.

Zijn schrijven van 30 mei 1972 is geenszins een verzoek in de zin van artikel 90, lid 1, van het statuut. Het voldoet aan geen van de vormvoorschriften waaraan vóór de wijziging van het statuut van 16 juli 1972 een verzoek moest voldoen. Bovendien had verzoeker er geen belang bij herplaatsing te vragen op onverschillig welke voorwaarden.

Voor wat betreft de omstandigheid dat hij benoemingen die inbreuk maakten op zijn rechten en op artikel 40 van het statuut, niet heeft aangevochten, merkt verzoeker op dat hij onmogelijk bekend kon zijn met vacatures en benoemingen, omdat hij gedurende zijn verlof om redenen van persoonlijke aard en ook na afloop daarvan de interne mededelingen van de Commissie niet ontving. Eerst na zijn herplaatsing heeft hij een en ander bij de dienst kennisgevingen van vacatures en vergelijkende onderzoeken nagetrokken en kon hij vaststellen hoezeer de Commissie zich had schuldig gemaakt aan schending van artikel 40, sub d, en welke schade hij had geleden.

Met betrekking tot het subsidiair voorgedragen middel van niet-ontvankelijkheid merkt verzoeker op dat in de eerste plaats de klacht van 1974 feitelijk al geen melding kon maken van de gevolgen van het Franse ministeriële besluit van 7 januari 1975, waartegen trouwens beroep is aangetekend bij het Tribunal administratif te Parijs. Overigens schrijft het statuut nergens een voorafgaand administratief beroep voor wanneer schadevergoeding wordt gevorderd wegens een fout van de administratie. De Commissie kan niet staande houden dat een dergelijk formeel verzuim haar nadeel heeft kunnen berokkenen of de werking van de instellingen heeft bemoeilijkt. Maar ook wanneer die schade was vermeld, zou de klacht toch zijn afgewezen, daar de afwijzing zou zijn gebaseerd op afwezigheid van enig recht bij verzoeker en niet op de omvang van de schade.

Bij dupliek zet de Commissie nader uiteen dat zij zich baseert op overwegingen van algemene aard inzake het aanstellingsbeleid en niet op een uitlegging van artikel 40, sub d, van het statuut, wanneer zij stelt dat het herplaatsingsbesluit niet het bezwarende besluit kan zijn. Het gaat eenvoudig om de algemene regel dat benoemingen met terugwerkende kracht zijn verboden (artikel 3 van het statuut). Er bestaat geen enkele grond voor de bewering dat de afloopdatum van het verlof om redenen van persoonlijke aard en de datum van de vacature waarvoor een te herplaatsen ambtenaar in aanmerking dient te komen, dicht bij elkaar moeten liggen. De tijdsduur tussen het einde van het verlof en de daadwerkelijke herplaatsing wordt uitsluitend bepaald door het al dan niet bestaan van vacatures.

Verzoeker had zijn beroep moeten gronden op de eventuele onrechtmatigheid van de benoeming van anderen in ambten waarop hij aanspraak kon maken. Het moge al waar zijn dat ambtenaren met verlof om redenen van persoonlijke aard de interne mededelingen van de Commissie niet ontvangen, het blijft vreemd dat verzoeker volkomen onbekend was met vacatures, waaraan toch ruime bekendheid wordt gegeven. De besluiten van de Commissie tot inleiding van aanstellingsprocedures — hetzij door bekendmakingen van vacature, hetzij door aankondigingen van vergelijkend onderzoek —, zijn van algemene aard en hadden derhalve voor zover zij bezwarend waren, ten grondslag moeten liggen aan een klacht binnen drie maanden na de datum van hun bekendmaking (artikel 90, lid 2, eerste streepje). De aanstellings- en bevorderingsbesluiten voor die posten hadden als maatregelen van individuele aard, waardoor een andere persoon dan degene tot wie ze gericht waren, zich bezwaard kon voelen (artikel 90, lid 2, tweede spreepje), voorwerp moeten zijn van een klacht binnen drie maanden, ingaande op de dag dat belanghebbende er kennis van had genomen of uiterlijk op de dag van bekendmaking. In het onderhavige geval had verzoeker op de hoogte moeten zijn met deze bekendmakingen en besluiten. Zijn eis tot schadeloosstelling is derhalve tardief en dus niet ontvankelijk. Voor wat betreft het subsidiaire middel van niet-ontvankelijkheid, is de Commissie ten slotte van mening dat een nieuwe vordering (tot schadevergoeding dan wel tot nietigverklaring) die niet was opgenomen in de klacht, ook niet kan worden aangevoerd bij de indiening van het beroep. Hetzelfde geldt voor de schade, ontstaan doordat verzoeker zijn functie bij het Franse ministerie van Economische Zaken en Financiën heeft moete opgeven. Daar het besluit van de minister van Financiën van 7 januari 1975 van later datum is dan de klacht, blijkt dat de gestelde schade zelfs nog niet bestond toen de klacht werd ingediend en dus geheel buiten het beroep valt.

Verzoeker is van mening dat de Commissie door hem niet in de eerst voorkomende vacature te herplaatsen, een hem toekomend recht heeft geschonden en hem daardoor schade heeft berokkend, bestaande uit: 1. verlies van anciënniteit, 2. gemiste bevorderingskansen en 3. niet-genoten bezoldiging.

Onder de niet genoten bezoldiging vallen tevens de kosten die het gevolg waren van de vertraagde herplaatsing, onder meer doordat verzoeker zich te Parijs opnieuw moest inrichten. Deze schade wordt geschat op 144500 Bfr. Ten slotte vraagt verzoeker vergoeding van de immateriële schade voortvloeiend uit het besluit van de Franse overheid hem te ontslaan, en van de materiële schade bestaande in de bedragen die hij uit dien hoofde aan de Franse overheid schuldig is.

Hoe-groot die schade uiteindelijk zal zijn, kan echter pas worden vastgesteld na afloop van de bij het Tribunal administratif te Parijs aanhangige procedure tot nietigverklaring van de jegens hem genomen maatregelen.

Bij verweerschrift antwoordt de Commissie dat het algemene beginsel van gelijkwaardigheid van wederzijdse verplichtingen, waarvan artikel 40 van het statuut een bijzondere toepassing is, zich ertegen verzet dat de schade ten gevolge van een vertraagde herplaatsing wordt gelijkgesteld aan het salaris dat verzoeker zou hebben genoten indien hij zijn werkzaamheden weer zou hebben aangevangen. Bij het vaststellen van het werkelijk geleden verlies en het bepalen van de schadevergoeding kan derhalve de kennisnemende rechter verzoekers gedragingen niet buiten beschouwing laten en moet hij rekening houden met de mate waarin deze een rol hebben gespeeld. Hij die door onrechtmatig handelen van een ander schade heeft geleden, is met name verplicht al het redelijk mogelijke te doen om de schade te beperken en spoed te betrachten bij het zoeken van herstel, in het bijzonder bij voortgaande schade. Volgens verweerster is een deel van verzoekers financiële verlies aan hemzelf te wijten, omdat hij bij het eisen van zijn recht niet de normale en redelijke spoed heeft betracht. Dit blijkt in het bijzonder uit het feit dat verzoeker, afgezien van zijn brief van 30 mei 1972, vóór zijn herplaatsing zijn rechten nooit schriftelijk heeft gesteld, noch de middelen van de artikelen 25 en 90 van het statuut heeft aangewend om zijn recht te eisen. Bovendien heeft hij, toen hem op 27 maart 1973 werd verzocht een formulier in te vullen, opdat men een geschikte post voor hem zou kunnen zoeken, het formulier zonder enig commentaar teruggezonden, en toen het Directoraat-generaal Financiën werd verzocht verzoeker te herplaatsen, heeft het hem verscheidene malen om een reactie moeten vragen.

Ter bepaling van de schade stelt de Commissie voor het moment in aanmerking te nemen waarop verzoeker naar eigen zeggen vaststelde dat de Commissie in gebreke bleef hem te herplaatsen, en om herplaatsing bij zijn oorspronkelijke werkgever, de Franse overheid, verzocht. Aangezien verzoeker daar op 1 september 1973 opnieuw werd aangesteld, meent de Commissie dat moment op omstreeks 1 juli 1973 te moeten stellen. Als op die datum een inleidend verzoek overeenkomstig artikel 90 van het statuut zou zijn ingediend, had verzoeker, gelet op de klachtenberoepstermijnen en bij verondersteld stilzwijgen van de Commissie, zich uiterlijk op 1 september 1974 tot het Hof moeten wenden. Financiële verliezen van na 1 juli 1973 kunnen derhalve niet voor vergoeding in aanmerking komen, ongeacht wat er verder zou moeten gelden voor de periode van 1 juli 1972 tot 1 juli 1973, toen verzoeker eveneens heeft stilgezeten. Wat de verschillende onderdelen van de vordering betreft, moet het onderdeel betreffende de gemiste bevorderingskansen volgens de Commissie in elk geval worden afgewezen, daar het onmogelijk is het bestaan of de geldswaarde van deze kansen concreet te beoordelen. De schadevordering, verband houdend met zijn ontslag uit Franse overheidsdienst, moet eveneens worden afgewezen, aangezien deze schade niet aan de Commissie kan worden verweten en zij daarvoor geenszins aansprakelijk is. De Commissie immers heeft tegenover verzoeker geen enkele wettelijke verplichting de Franse overheid om zijn detachering te verzoeken en de nationale instanties, met inbegrip van de Franse, plegen dergelijke stappen ook niet te verlangen.

Voor repliek betoogt verzoeker dat de stelling van de Commissie erop neerkomt dat de administratie willekeurig en naar eigen goeddunken het moment zou kunnen bepalen waarop de ambtenaar weer in dienst komt, en niet verplicht zou zijn deze schadeloos te stellen indien hij langer op zijn herplaatsing moet wachten dan ingevolge het statuut is toegestaan.

Wat het hem verweten gebrek aan ijver betreft, merkt verzoeker op dat hij normalerwijs in het geheel geen stappen behoefde te ondernemen en ook geen verzoek om herplaatsing in zijn ambt behoefde in te dienen, want ingevolge het statuut gaat het hier om een verplichting van de administratie. Verzoeker erkent dat hij als benadeelde partij verplicht was de schade te beperken. Dit heeft hij ook gedaan door op minder gunstige financiele voorwaarden weer bij zijn oorspronkelijke werkgever in dienst te treden.

Anderzijds was hij, anders dan de Commissie stelt, na zijn vaststelling dat de administratie in gebreke bleef, niet verplicht om de procedure van verzoekklacht-beroep van de artikelen 25 en 90 van het statuut te volgen. Waar hij verkeerde in de situatie van artikel 40, sub d, van het statuut, kon hij slechts afwachten of hem een vacature zou worden aangeboden. Wat zijn gemiste bevorderingskansen betreft, betoogt verzoeker dat hij, gezien zijn anciënniteit van elf maanden in de rang A 6 toen hij met verlof ging, geen tieneneenhalve, doch zesentwintigeneenhalve maand achterstand had ter zake van bevordering naar de hogere rang. In die periode zijn voor 206 posten van deze loopbaan bekendmakingen verschenen.

In haar dupliek wijst de Commissie erop dat verzoekers brief van 30 mei 1972 zowel relevant is bij de vraag betreffende de ontvankelijkheid als bij die betreffende de omvang van het werkelijk geleden verlies. Zou die brief als een verzoek in de zin van artikel 90 van het statuut moeten worden beschouwd, dan is tegen de stilzwijgende afwijzing niet tijdig een klacht ingediend en mitsdien is het beroep niet-ontvankelijk. Is hij niet een verzoek in de zin van artikel 90, dan is hij het absoluut enige blijk van activiteit van de zijde van verzoeker.

Wat de gemiste bevorderingskansen betreft, bestrijdt de Commissie de berekeningen van verzoeker; zij betoogt dat deze kansen uiteindelijk afhankelijk zijn van een reeks veranderlijke grootheden en voor een ambtenaar met de hoedanigheden van verzoeker statistisch slechts één op negen per jaar zijn.

Overwegende dat tijdens de mondelinge behandeling op 20 mei 1976 partijen hun schriftelijk voorgedragen argumenten nader hebben toegelicht.

De Commissie heeft verklaard dat verzoeker inderdaad had kunnen worden herplaatst in een vacature die bij het verstrijken van het verlof om redenen van persoonlijke aard bestond. Inzake de vergoeding van de veroorzaakte schade, is zij echter van mening dat een gedeelte ervan ten laste van verzoeker dient te blijven, daar deze door zijn gebrek aan ijver aan het ontstaan van de schade heeft bijgedragen.

Verzoeker antwoordt dat hij geen ijver behoefde te betonen, daar het statuut niet van hem verlangt dat hijzelf om herplaatsing vraagt.

Overwegende dat de Advocaat-Generaal ter terechtzitting van 24 juni 1976 conclusie heeft genomen;