<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.10-->
  <head>
    <title>2023-03-202303C130202106510-00-TRA-DOC-PL-CONCL-C-0651-21-202210260-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="5/05/2023 10:23:49" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="ey5BeZJcAfUATvRcs/XuVSiRefQYW7MR6t3wnLlsFBJG4a7NlMS0fY7C8RoozcuwhVU2m8xE8xyEPahKj5sYe0sZ1IIae3S0mXhZkHHF11Zn8wDBwyAbuKJUFUqV/0BXRa/JIUOktEptu610A2LOJTY9cWgQ6hVjGtPnZRXP5fY=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="joso" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0651" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2021" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="joso" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_green" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 28/10/2022 08:38:49" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="5ae4c73641ef469aae45df7e3e9f5489" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0651" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Opinia M. Szpunara – Sprawa C‑651/21</div>
      <div id="rId22" style="default">М.Ya.M. (Odrzucenie spadku przez współspadkobiercę)</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      MACIEJA SZPUNARA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      przedstawiona w dniu 10 listopada 2022 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Sprawa C‑651/21
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      М.Ya.M.
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-6" title="page-1">
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Sofiyski rayonen sad (sąd rejonowy w Sofii, Bułgaria)]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-7" title="page-1">
      Odesłanie prejudycjalne – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach cywilnych – Prawo spadkowe – Rozporządzenie (UE) nr 650/2012 – Artykuł 13 – Oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez spadkobiercę w państwie członkowskim jego miejsca zwykłego pobytu – Późniejsze zarejestrowanie, na wniosek innego spadkobiercy, tego oświadczenia w sądzie innego państwa członkowskiego
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skierowany do Trybunału w niniejszej sprawie wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 rozporządzenia (UE) nr 650/2012 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>). Sąd odsyłający rozpatruje wniosek spadkobiercy o zarejestrowanie oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przez innego spadkobiercę przed sądem innego państwa członkowskiego, w którym ten ostatni spadkobierca ma miejsce zwykłego pobytu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej opinii zaproponuję, aby Trybunał orzekł, że art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 nie stoi na przeszkodzie wyżej wskazanemu wnioskowi o zarejestrowanie oświadczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuły 4 i 13 rozporządzenia nr 650/2012 znajdują się w rozdziale II tego rozporządzenia, zatytułowanym „Jurysdykcja”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia, zatytułowanym „Jurysdykcja ogólna”:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-15" title="page-3">
      „Sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, mają jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 13 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Przyjęcie lub odrzucenie spadku, zapisu lub udziału obowiązkowego”, ma następujące brzmienie:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-17" title="page-3">
      „Oprócz sądu mającego jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, sądy w państwie członkowskim zwykłego pobytu każdej osoby, która na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia może złożyć przed sądem oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, zapisu lub udziału obowiązkowego lub oświadczenie mające na celu ograniczenie odpowiedzialności danej osoby za długi spadkowe, mają jurysdykcję do przyjęcia takich oświadczeń, w przypadkach gdy na mocy prawa tego państwa członkowskiego takie oświadczenia mogą być złożone przed sądem”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuły 21 i 22 tego rozporządzenia znajdują się w jego rozdziale III, zatytułowanym „Prawo właściwe”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 21 rozporządzenia nr 650/2012, zatytułowany „Zasada ogólna”, stanowi w ust. 1:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-3">
      „Jeżeli przepisy niniejszego rozporządzenia nie stanowią inaczej, prawem właściwym dla ogółu spraw dotyczących spadku jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 22 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wybór prawa”, przewiduje w ust. 1:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-22" title="page-3">
      „Każdy może dokonać wyboru prawa państwa, którego obywatelstwo posiada w chwili dokonywania wyboru lub w chwili śmierci, jako prawa, któremu podlega ogół spraw dotyczących jego spadku”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo bułgarskie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ustawa o dziedziczeniu</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zakon za nasledstvo (ustawa o dziedziczeniu, DV nr 22 z dnia 29 stycznia 1949 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy rozpatrywanej w postępowaniu głównym, przewiduje w art. 48, że spadek nabywa się poprzez jego przyjęcie i że przyjęcie wywołuje skutek z chwilą otwarcia spadku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 49 ust. 1 tej ustawy przyjęcie może nastąpić poprzez oświadczenie na piśmie skierowane do Rayonen sad (sądu rejonowego), w którego rejonie otwarto spadek, i w tym wypadku przyjęcie rejestruje się w wyodrębnionym w tym celu rejestrze.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 51 ust. 1 rzeczonej ustawy przewiduje, że na wniosek każdej zainteresowanej osoby Rayonen sad (sąd rejonowy), po wezwaniu osoby uprawnionej do dziedziczenia, określa termin, w którym powinna ona złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu przez nią spadku. Jeśli wszczęto sprawę przeciwko spadkobiercy, termin ten określa sąd rozpatrujący sprawę. Artykuł 51 ust. 2 owej ustawy stanowi, że jeśli w określonym terminie spadkobierca nie udzieli odpowiedzi, traci on uprawnienie do przyjęcia spadku. Zgodnie z art. 51 ust. 3 ustawy o dziedziczeniu oświadczenie spadkobiercy rejestruje się w rejestrze, o którym mowa w art. 49 ust. 1 tej ustawy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na mocy art. 52 wspomnianej ustawy odrzucenie spadku następuje w trybie określonym w art. 49 ust. 1 tej ustawy; rejestruje się je w tym samym trybie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kodeks postępowania cywilnego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 26 ust. 1 Grazhdanski protsesualen kodeks (kodeksu postępowania cywilnego, DV nr 59 z dnia 20 lipca 2007 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy rozpatrywanej w postępowaniu głównym, stanowi, że stronami w sprawach cywilnych są osoby, w imieniu których i przeciwko którym prowadzi się sprawę. Artykuł 26 ust. 2 tego kodeksu stanowi, że z wyjątkiem określonych w ustawie wypadków nikt nie może dochodzić w swoim imieniu cudzych praw przed sądem.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 531 ust. 1 wspomnianego kodeksu postępowanie nieprocesowe wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanej osoby.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jak stanowi art. 532 tego kodeksu, wniosek rozpatruje się na posiedzeniu niejawnym, chyba że sąd oceni, iż w celu wydania prawidłowego rozstrzygnięcia niezbędne jest rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu jawnym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 533 kodeksu postępowania cywilnego sąd powinien zbadać z urzędu, czy istnieją przesłanki do wydania żądanego orzeczenia. Może on z własnej inicjatywy gromadzić dowody i uwzględniać okoliczności faktyczne, których nie wskazał wnioskodawca.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Regulamin administracji sądowej</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pravilnik za administratsiata v sadilishtata (regulamin administracji sądowej, DV nr 68 z dnia 22 sierpnia 2017 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy rozpatrywanej w postępowaniu głównym, zawiera w art. 39 ust. 1 listę rejestrów prowadzonych w sekretariacie na nośniku elektronicznym lub na piśmie, wśród których znajduje się „rejestr, w którym wskazuje się oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Spór w postępowaniu głównym, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">M.Ya.M. (zwany dalej „wnioskodawcą”), będący obywatelem bułgarskim, oświadcza, że jest spadkobiercą swojej babki M.T.G., która była obywatelką bułgarską, zmarłą w Grecji w dniu 29 marca 2019 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioskodawca wniósł do sądu odsyłającego, Sofiyski rayonen sad (sądu rejonowego w Sofii, Bułgaria), o zarejestrowanie oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przez małżonka zmarłej, będącego obywatelem greckim. Ten ostatni przedstawił poświadczenie spadkowe sporządzone przez organy bułgarskie, zgodnie z którym zmarła pozostawiła jako spadkobierców swojego małżonka, swoją córkę i wnioskodawcę (swojego wnuka).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W ramach tego postępowania wnioskodawca przedstawił protokół sporządzony przez Eirinodikeio Athinon (sąd pokoju w Atenach, Grecja), w którym wskazano, że małżonek zmarłej stawił się przed tym sądem w dniu 28 czerwca 2019 r. i złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po niej. Ponadto, zgodnie z twierdzeniami znajdującymi się w jego wniosku, małżonek zmarłej miał oświadczyć, że jej ostatnie miejsce zamieszkania znajdowało się w Grecji.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioskodawca nie działa w charakterze pełnomocnika małżonka zmarłej, lecz oświadcza, że ma interes prawny w doprowadzeniu do zarejestrowania oświadczenia o odrzuceniu spadku, jako że jest powołany do dziedziczenia obok małżonka zmarłej, a rejestracja tego oświadczenia skutkowałaby podwyższeniem jego udziału spadkowego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie sąd odsyłający wskazuje, że nie jest w stanie zebrać informacji o ostatnim miejscu zwykłego pobytu zmarłej przed ustaleniem swojej jurysdykcji do zarejestrowania oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przed sądem miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy, który odrzuca spadek.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający dąży bowiem do ustalenia, czy należy zarejestrować oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przed sądem ogólnie właściwym do orzekania w sprawach spadkowych, gdy oświadczenie to zostało zarejestrowane przez właściwy sąd zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 650/2012. Ponadto sąd ów ma wątpliwości co do możliwości zarejestrowania oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przez jednego ze spadkobierców na wniosek innego spadkobiercy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający uważa, że art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 może powodować konflikt jurysdykcyjny, ponieważ zgodnie z ogólnymi przepisami tego rozporządzenia jurysdykcję określa się nie według miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy, lecz miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. O ile sądem mającym jurysdykcję do orzekania w sprawach spadkowych jest co do zasady sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, o tyle sądowi temu mogą nie być znane zarejestrowane oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku złożone przed sądem miejsca zwykłego pobytu spadkobierców.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W ten sposób, zdaniem sądu odsyłającego, rozporządzenie nr 650/2012 tworzy lukę prawną, przewidując konkurencyjną (lub uzupełniającą) jurysdykcję sądów różnych państw, a mianowicie sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy oraz sądu miejsca zwykłego pobytu spadkobierców. Rozporządzenie to nie nakłada jednak na ten ostatni sąd obowiązku związanego z poinformowaniem sądu mającego co do zasady jurysdykcję o złożonych oświadczeniach o odrzuceniu lub przyjęciu spadku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający zauważa, że brak takiego obowiązku informowania nie odpowiada koncepcji bułgarskiego prawodawcy i krajowemu orzecznictwu, zgodnie z którym wszystkie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku są rejestrowane w jednym miejscu i w jednym rejestrze sądowym, z którego można otrzymywać odpowiednie odpisy. Koncepcja ta służy zagwarantowaniu pewności prawa, która wynika z możliwości przechowywania w jednym miejscu wszystkich danych dotyczących przyjęcia lub odrzucenia spadku, co wskazano również jako cel w motywie 23 rozporządzenia nr 650/2012.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponieważ takiego obowiązku informowania nie przewidziano wyraźnie w rozporządzeniu nr 650/2012, sąd odsyłający ma wątpliwości co do charakteru wszczętego przed nim postępowania. Wnioskodawca nie wnosi o zarejestrowanie własnego oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłej spadkodawczyni, lecz o zarejestrowanie oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przez jednego z pozostałych spadkobierców. Postępowanie takie nie jest zaś przewidziane w prawie bułgarskim. Zasada, że każdy broni swoich praw przed sądem, nie pozwala na zarejestrowanie oświadczeń innych osób do rejestru przyjęć lub odrzuceń spadków.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z tego względu sąd odsyłający zmierza do ustalenia, po pierwsze, czy art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 w sposób dorozumiany zakazuje dokonania powtórnej rejestracji złożonego w państwie miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy oświadczenia o odrzuceniu spadku przez sąd innego państwa członkowskiego, w którym spadkodawca miał rzekomo zwykłe miejsce pobytu. Zdaje się, że zarejestrowania dwóch oświadczeń o różnej treści, czyli oświadczenia o odrzuceniu spadku i oświadczenia o przyjęciu spadku, nie należy dopuszczać, tak aby zapewnić brak możliwości rejestrowania wzajemnie sprzecznych oświadczeń. Niemniej naruszenie bułgarskiego systemu prawnego, zgodnie z którym wszystkie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku rejestruje się w jednym miejscu, nie wydaje się być zgodne z zasadą pewności prawa będącą podstawową zasadą prawa Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie sąd odsyłający wskazuje, że skłania się ku rozwiązaniu polegającemu na dopuszczeniu zarejestrowania więcej niż jednego oświadczenia o odrzuceniu spadku w szeregu państw. Sąd ów zauważa, że rozwiązanie to nie wpływa znacząco na pewność prawa, ponieważ z jednej strony systemy prawne państw regulują zasady działania w wypadku istnienia szeregu kolejnych oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz z drugiej strony w wypadku sprawy dotyczącej spadku sąd, do którego wniesiono wniosek, może ocenić skutek prawny tych oświadczeń według dat, w których zostały one złożone.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na wypadek udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza do ustalenia, po drugie, kto może występować jako wnioskodawca o dokonanie takiego zarejestrowania. Kwestia ta jest istotna, ponieważ w bułgarskim prawie procesowym nie uregulowano możliwości zarejestrowania przed bułgarskim sądem już zarejestrowanego w innym państwie członkowskim oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Dopuszczalne jest złożenie takiego oświadczenia wyłącznie osobiście przez spadkobiercę. Z tego względu powstaje pytanie, czy dany spadkobierca może wnieść o zarejestrowanie w państwie, w którym miało znajdować się miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przez innego spadkobiercę i zarejestrowanego w państwie miejsca zwykłego pobytu tego ostatniego spadkobiercy, gdy nie jest to wyraźnie przewidziane w pierwszym państwie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zdaniem sądu odsyłającego skuteczne stosowanie art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 zgodne z celem tego przepisu, wskazanym w motywie 32 tego rozporządzenia, czyli by przyjęcie lub odrzucenie spadku nie wymagało podróżowania spadkobiercy do państwa miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy lub zatrudniania przedstawiciela procesowego w owym państwie, wymaga, by każdy spadkobierca mógł wnieść o zarejestrowanie wcześniej złożonego w innym państwie członkowskim oświadczenia o odrzuceniu spadku. W niniejszej sprawie umożliwiłoby to wyłączenie stosowania bułgarskiego prawa procesowego ze względu na konieczność wyłączenia zasady autonomii procesowej państw członkowskich w ramach Unii, tak aby zapewnić skuteczne stosowanie rozpatrywanego przepisu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Natomiast gdyby zarejestrowanie odrzucenia spadku przez spadkobiercę było możliwe zarówno w państwie miejsca jego zwykłego pobytu, jak i w miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili jego śmierci, jednakże wyłącznie pod warunkiem że odrzucający spadek spadkobierca osobiście o to wniesie, sytuacja ta skutkowałaby pozbawieniem znaczenia art. 13 rozporządzenia nr 650/2012.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający dodaje w tym względzie, że w rozporządzeniu nr 650/2012 występuje luka, ponieważ rozporządzenie to nie nakłada na sąd, który jest właściwy jedynie do zarejestrowania oświadczeń o odrzuceniu spadku przez spadkobierców, obowiązku związanego z przekazaniem swojego orzeczenia do sądu mającego ogólną jurysdykcję do orzekania w sprawie spadkowej. Z tego względu, i aby uniknąć konfliktów między spadkobiercami, a także uwzględnić zarejestrowaną wolę spadkobiercy odrzucającego spadek, każdy ze spadkobierców powinien być upoważniony do zarejestrowania tej woli w rejestrach ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego spadkodawcy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach Sofiyski rayonen sad (sąd rejonowy w Sofii), postanowieniem z dnia 25 października 2021 r., które wpłynęło do Trybunału w tym samym dniu, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-54" title="page-3">
      „1) Czy art. 13 [rozporządzenia nr 650/2012] rozpatrywany w związku z zasadą ochrony pewności prawa należy interpretować w ten sposób, że nie dopuszcza on – po tym gdy spadkobierca wniósł przed sądem państwa członkowskiego swojego miejsca zwykłego pobytu o zarejestrowanie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku od spadkodawcy, który miał w chwili śmierci miejsce zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim – żądania przez innego spadkobiercę późniejszego zarejestrowania w tym ostatnim państwie wspomnianego oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-55" title="page-3">
      2) Jeśli na pytanie pierwsze zostanie udzielona odpowiedź, że późniejsze zarejestrowanie oświadczenia jest dopuszczalne, czy art. 13 rozporządzenia [nr 650/2012] w związku z zasadą ochrony pewności prawa i skutecznego stosowania prawa Unii oraz obowiązkiem lojalnej współpracy między państwami określonym w art. 4 ust. 3 TUE należy interpretować w ten sposób, że dopuszczają one żądanie zarejestrowania złożonego przez spadkobiercę w państwie jego miejsca zwykłego pobytu oświadczenia o odrzuceniu spadku od wspólnego spadkodawcy, przez innego spadkobiercę, który przebywał w państwie miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci – pomimo że prawo procesowe tego ostatniego państwa nie dopuszcza możliwości żądania zarejestrowania oświadczenia o odrzuceniu spadku w cudzym imieniu?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Komisja Europejska złożyła uwagi na piśmie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiza</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi wstępne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, jak zasygnalizowała Komisja w jej uwagach, że w niniejszym przypadku nie można ustalić w sposób pewny państwa członkowskiego, którego sądy mają jurysdykcję do orzekania w kwestiach dotyczących spadku po zmarłej. Sąd odsyłający powinien najpierw rozstrzygnąć tę kwestię.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z informacjami małżonka zmarłej ostatnie miejsce jej zwykłego pobytu znajdowało się w Grecji. Oznaczałoby to, że jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku mają sądy greckie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>), a prawem właściwym byłoby co do zasady prawo greckie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>), chyba że zmarła wybrała jako prawo właściwe dla dziedziczenia prawo państwa, którego obywatelstwo posiadała, czyli prawo bułgarskie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający wskazuje, że nie jest w stanie zebrać informacji w tym względzie przed ustaleniem swojej jurysdykcji do zarejestrowania oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego przed sądem miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy, który odrzuca spadek.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ta początkowa sytuacja jest niejasna: gdyby okazało się, że ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłej faktycznie znajdowało się w Grecji, oznaczałoby to, że sąd odsyłający nie ma jurysdykcji na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 650/2012 do orzekania we wszystkich kwestiach dotyczących spadku. Jurysdykcja ta przysługiwałaby sądom greckim, a sąd odsyłający miałby jurysdykcję jedynie w zakresie przyjęcia oświadczenia zgodnie z art. 13 tego rozporządzenia. W konsekwencji pytania zadane przez sąd odsyłający byłyby niedopuszczalne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na sądzie odsyłającym spoczywa zatem obowiązek sprawdzenia najpierw, gdzie znajdowało się miejsce zwykłego pobytu zmarłej, przed zadaniem pytań, które skierował do Trybunału. Dopiero następnie – gdy sąd odsyłający stwierdzi, że ma jurysdykcję do orzekania w sprawie spadkowej – może zadać pytania, które skierował do Trybunału.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności należy zwrócić uwagę sądu odsyłającego na spoczywający na nim na mocy art. 59 rozporządzenia nr 650/2012 obowiązek przyjęcia dokumentu urzędowego, jako że oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone przez męża zmarłej przed (greckim) sądem jej miejsca zwykłego pobytu może stanowić dokument urzędowy w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. W przypadku, gdyby sąd doszedł do wniosku, że może przyjąć to oświadczenie na podstawie art. 59 rozporządzenia nr 650/2012, zadane pytania mogą okazać się bezzasadne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z zastrzeżeniem tych uwag wstępnych proponuję, aby Trybunał udzielił odpowiedzi na zadane przez sąd odsyłający pytania. W każdym razie należy mu przypomnieć, że pytania są dopuszczalne tylko w zakresie, w jakim sąd odsyłający ma jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej. Przepisy prawa krajowego uniemożliwiające temu sądowi zbadanie, czy ma on jurysdykcję w sprawie spadkowej, są sprzeczne z rozporządzeniem nr 650/2012 i powinny zostać pominięte przez sąd odsyłający.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 stoi na przeszkodzie temu, by w sytuacji, gdy spadkobierca wniósł przed sądem państwa członkowskiego swojego miejsca zwykłego pobytu o zarejestrowanie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku od spadkodawcy, który w chwili śmierci miał miejsce zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim, inny spadkobierca mógł wystąpić w tym ostatnim państwie o późniejsze zarejestrowanie oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu tego spadku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 650/2012, oprócz sądu mającego jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej (w przypadku niniejszej opinii: sądu bułgarskiego), sądy w państwie członkowskim zwykłego pobytu każdej osoby, która na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia (w przypadku niniejszej opinii: prawa bułgarskiego) może złożyć przed sądem oświadczenie między innymi o odrzuceniu spadku, mają jurysdykcję do przyjęcia takich oświadczeń, w przypadkach gdy na mocy prawa tego państwa członkowskiego oświadczenie to może zostać złożone przed sądem.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dla przypomnienia, zmarła pozostawiła jako spadkobierców swojego małżonka, obywatela Grecji, swoją córkę oraz wnioskodawcę (swojego wnuka). Małżonek złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku na podstawie art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 przed sądem państwa członkowskiego swojego miejsca zwykłego pobytu, czyli przed sądem greckim. Domniemywa się, że to oświadczenie jest ważne. Pytanie sądu odsyłającego nie dotyczy zatem ważności wspomnianego oświadczenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>), lecz możliwości zarejestrowania, na wniosek wnioskodawcy, tego oświadczenia o odrzuceniu spadku przed sądem odsyłającym.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału względy zarówno jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wskazują na to, że treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia swego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić, uwzględniając nie tylko brzmienie, ale również kontekst przepisu i cel danego uregulowania (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 13 rozporządzenia nr 650/2012 przyznaje jurysdykcję do przyjmowania oświadczenia o odrzuceniu spadku zarówno sądowi mającemu jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej, jak i sądowi państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy. Jest to uzupełniająca jurysdykcja krajowa, która stanowi odstępstwo od systemu ustanowionego w art. 4–11 tego rozporządzenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>). Chodzi, zgodnie ze sformułowaniem przyjętym przez Trybunał, o „[…] ograniczony zakres” jurysdykcji (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>). Przepis ten ma na celu ułatwienie życia spadkobiercom i zapisobiercom poprzez ustanowienie odstępstwa od określonych w art. 4–11 rzeczonego rozporządzenia zasad regulujących jurysdykcję (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pierwsze pytanie zadane przez sąd odsyłający ma zatem na celu ustalenie skutków oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego w Grecji przez małżonka zmarłej. W tym względzie sąd ten zaznacza, że rozporządzenie nr 650/2012 nie nakłada na sąd, przed którym złożono oświadczenie o odrzuceniu spadku, obowiązku poinformowania sądu mającego co do zasady jurysdykcję o istnieniu tego oświadczenia. Stwierdza on, że w tym względzie istnieje „luka prawna”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy zauważyć, że rozporządzenie nr 650/2012 w swoich przepisach (normatywnych) milczy na temat sposobu przekazania oświadczenia złożonego na podstawie jego art. 13 sądowi mającemu jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej. Jedyna wskazówka znajduje się w motywie 32 tego rozporządzenia, zgodnie z którym „[o]soby, które decydują się skorzystać z możliwości złożenia oświadczenia w państwie członkowskim ich zwykłego pobytu, powinny same poinformować sąd lub organ rozpatrujący lub mający rozpatrywać daną sprawę spadkową o istnieniu takich oświadczeń w terminie określonym przez prawo właściwe dla dziedziczenia”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z tym motywem, który, jak zauważa Komisja, nie ma oczywiście sam w sobie mocy prawnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>), zatem to nie do sądu, ale do zainteresowanej osoby należy poinformowanie sądu mającego jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej o istnieniu takiego oświadczenia. Rozporządzenie nr 650/2012 wydaje się zatem „prywatyzować” przekazywanie takich informacji (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sam Trybunał zauważył już, że ani art. 13, ani art. 28 rozporządzenia nr 650/2012 nie przewidują mechanizmu przekazywania takich oświadczeń przez sąd państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu spadkobiercy, który odrzuca spadek, sądowi mającemu jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie, przy założeniu, że sąd odsyłający jest sądem mającym jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej i że oświadczenie z dnia 28 czerwca 2019 r. o odrzuceniu spadku zostało złożone w należytej formie zgodnie z wymogami prawa greckiego, sposób, w jaki sąd mający jurysdykcję w danej sprawie spadkowej dowiedział się o istnieniu takiego oświadczenia, nie jest czynnikiem decydującym. Istotne jest to, że sąd ten faktycznie dowiedział się o takim oświadczeniu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na zasadność tego stwierdzenia nie mają wpływu wskazane przez sąd odsyłający szczególne cechy prawa bułgarskiego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie, o ile sąd odsyłający wskazuje, że brak takiego obowiązku informowania spoczywającego na sądzie, który otrzymał oświadczenie o odrzuceniu spadku, jest sprzeczny z koncepcją bułgarskiego ustawodawcy i krajowego orzecznictwa, zgodnie z którą wszystkie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku są zgrupowane w jednym miejscu i w jednym rejestrze sądowym, z którego można otrzymywać odpowiednie odpisy, należy zauważyć, że jest to wewnętrzna kwestia bułgarskiego porządku prawnego. Należy przypomnieć, że to do sądów bułgarskich, w tym sądu odsyłającego, należy zapewnienie pełnej skuteczności przepisów rozporządzenia nr 650/2012. Innymi słowy, skoro – jak właśnie ustaliłem – rozporządzenie to nie przewiduje obowiązku informowania spoczywającego na sądzie, który otrzymał oświadczenie o odrzuceniu spadku, to bułgarskie uregulowanie nie może zawierać przepisów sprzecznych z tym wyborem prawodawcy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Proponuję zatem, aby na pierwsze pytanie prejudycjalne odpowiedzieć, że art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 nie stoi na przeszkodzie temu, aby w sytuacji, gdy spadkobierca wniósł przed sądem państwa członkowskiego swojego miejsca zwykłego pobytu o zarejestrowanie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku od spadkodawcy, który w chwili śmierci miał miejsce zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim, inny spadkobierca mógł następnie wystąpić o zarejestrowanie tego oświadczenia w tym ostatnim państwie członkowskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 stoi na przeszkodzie temu, aby jeden ze współspadkobierców, inny niż ten, który złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku w państwie członkowskim swojego miejsca zwykłego pobytu, mógł poinformować sąd rozpatrujący daną sprawę spadkową o istnieniu tego oświadczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zauważam na wstępie, iż motyw 32 rozporządzenia nr 650/2012 przewiduje, że „[o]soby, które decydują się skorzystać z możliwości złożenia oświadczenia w państwie członkowskim ich zwykłego pobytu, powinny same poinformować sąd lub organ rozpatrujący lub mający rozpatrywać daną sprawę spadkową o istnieniu takich oświadczeń” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Motyw ten można by rozumieć w ten sposób, że na osobie zainteresowanej spoczywa obowiązek osobistego poinformowania danego sądu lub organu. Proponuję jednak inne rozumienie. Wydaje mi się bowiem, że prawodawca Unii użył określenia „same” w celu rozróżnienia między osobą, która złożyła oświadczenie na podstawie art. 13 rozporządzenia nr 650/2012, a sądem, przed którym ta osoba złożyła oświadczenie – a nie między osobą, która złożyła oświadczenie, a jakąkolwiek inną osobą. Motyw 32 rozporządzenia nr 650/2012 ma zatem na celu przede wszystkim wyjaśnienie, że na sądzie państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu osób, o których mowa powyżej, nie spoczywa obowiązek poinformowania sądu lub organu rozpatrującego lub mającego rozpatrywać daną sprawę spadkową o istnieniu takich oświadczeń.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Również cel art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 przemawia za taką wykładnią. Jak wskazałem, rozporządzenie to ma na celu usunięcie przeszkód w swobodnym przepływie osób oraz zaoszczędzenie spadkodawcom trudności w wykonywaniu przysługujących im praw w zakresie spraw spadkowych mających skutki transgraniczne (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>). W niniejszym przypadku ułatwienie dziedziczenia polega na umożliwieniu spadkobiercy, który może skorzystać z odrzucenia spadku, poinformowania o tym sądu mającego jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej, gdy spadkobierca, który odrzuca spadek, sam tego nie uczynił.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jestem zdania, jak uznałem również w ramach badania pytania pierwszego, że stwierdzenie to nie może zostać zmienione z powodu szczególnych cech prawa bułgarskiego wskazanych przez sąd odsyłający.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie, o ile sąd odsyłający wskazuje, że ustawodawstwo bułgarskie nie przewiduje możliwości złożenia przez spadkobiercę wniosku o zarejestrowanie oświadczenia współspadkobiercy o odrzuceniu spadku, o tyle należy zauważyć, że na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 poprzez przyjęcie przekazania tego oświadczenia przez innego spadkobiercę. W przeciwnym razie krajowe prawo proceduralne obchodziłoby wykładnię tego przepisu, którą moim zdaniem należy mu nadać.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W konsekwencji proponuję, aby na drugie pytanie prejudycjalne odpowiedzieć, iż art. 13 rozporządzenia nr 650/2012 nie stoi na przeszkodzie temu, aby współspadkobierca, inny niż ten, który złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku w państwie członkowskim swojego miejsca zwykłego pobytu, mógł poinformować sąd rozpatrujący daną sprawę spadkową o istnieniu tego oświadczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioski</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle wszystkich powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne zadane przez Sofiyski rayonen sad (sąd rejonowy w Sofii, Bułgaria) Trybunał odpowiedział w następujący sposób:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-90" title="page-3">
      1) Artykuł 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego,
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-91" title="page-3">
      należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-92" title="page-3">
      nie stoi on na przeszkodzie temu, aby w sytuacji, gdy jeden ze spadkobierców wniósł przed sądem państwa członkowskiego swojego miejsca zwykłego pobytu o zarejestrowanie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku od spadkodawcy, który w chwili śmierci miał miejsce zwykłego pobytu w innym państwie członkowskim, inny spadkobierca mógł następnie wystąpić o zarejestrowanie tego oświadczenia w tym ostatnim państwie członkowskim.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-93" title="page-3">
      2) Artykuł 13 rozporządzenia nr 650/2012,
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-94" title="page-3">
      należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-95" title="page-3">
      nie stoi on na przeszkodzie temu, aby współspadkobierca, inny niż ten, który złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku w państwie członkowskim swojego miejsca zwykłego pobytu, mógł poinformować sąd rozpatrujący daną sprawę spadkową o istnieniu tego oświadczenia.
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Język oryginału: francuski.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (Dz.U. 2012, L 201, s. 107).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Zobacz art. 4 rozporządzenia nr 650/2012.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Zobacz art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Zobacz art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) W przedmiocie pojęcia ważności zob. moja opinia w sprawie T.N. i N.N. (Oświadczenie o odrzuceniu spadku) (C‑617/20, EU:C:2022:49, pkt 40–44).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 1 marca 2018 r., Mahnkopf (C‑558/16, EU:C:2018:138, pkt 32); z dnia 9 września 2021 r., UM (Umowa przeniesienia własności mortis causa) (C‑277/20, EU:C:2021:708, pkt 29); z dnia 2 czerwca 2022 r., T.N. i N.N. (Oświadczenie o odrzuceniu spadku) (C‑617/20, EU:C:2022:426).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Zobacz P. Wautelet, w: A. Bonomi, P. Wautelet, Le droit européen des successions. Commentaire du Règlement (UE) no 650/2012 du 4 juillet 2012, 2e éd., Bruxelles, Bruylant, 2016, art. 13, pkt 5.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., T.N. i N.N. (Oświadczenie o odrzuceniu spadku) (C‑617/20, EU:C:2022:426, pkt 44).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 21 czerwca 2018 r., Oberle (C‑20/17, EU:C:2018:485, pkt 42). Zobacz również wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., T.N. i N.N. (Oświadczenie o odrzuceniu spadku) (C‑617/20, EU:C:2022:426, pkt 41).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) W porządku prawnym Unii motywy mają charakter opisowy, a nie – normatywny. Ponadto kwestia ich mocy prawnej jest pozbawiona znaczenia z tej prostej przyczyny, że zazwyczaj treść motywów zostaje odzwierciedlona w części normatywnej tekstu prawnego. Celem stosowania zasad dobrej praktyki stanowienia prawa przez instytucje Unii jest bowiem osiągnięcie sytuacji, w której motywy preambuły przedstawiają uwarunkowania faktyczne przepisów danego aktu prawnego. Zobacz również moja opinia w sprawach połączonych X i Visser (C‑360/15 i C‑31/16, EU:C:2017:397, pkt 132 i nast.).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Nie chodzi jednak o obowiązek prawny zainteresowanej osoby, a brak takiego przekazania (informacji) nie powoduje żadnych skutków prawnych. Zobacz podobnie A. Dutta, w: F. K. Säcker, R. Rixecker, H. Oetker, B. Bimberg (Hrsg.), Münchener Kommentar zum BGB, Band 12, 8. Auflage, München, C. H. Beck, 2020, art. 13 EuErbVO, pkt 13.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 2 czerwca 2022 r., T.N. i N.N. (Oświadczenie o odrzuceniu spadku) (C‑617/20, EU:C:2022:426, pkt 47). Ponadto należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie nie chodzi o formalną ważność oświadczenia na podstawie art. 13 rozporządzenia nr 650/2012, a jedynie o sposób informowania sądu mającego jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Wyróżnienie moje.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Zobacz również motyw 7 rozporządzenia nr 650/2012.</p>
</body>
</html>
