Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA
arna tabhairt an 17 Meán Fómhair 2026 (1)
Cás C-407/25 [Tersten] (i)
Belgische Staat – Administratie Douane en Accijnzen
Imeachtaí coiriúla
v
NV SI,
LM Kft,
LC,
BÜ Kft,
JS,
BZ,
QJF Kft,
LS,
SH Kft,
ZJ,
JZ,
XH,
HS,
3H H & LS GmbH
(Iarraidh ar réamhrialú ó hof van beroep te Brussel (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil, an Bheilg)
(Tarchur chun réamhrialú – Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh – Rialachán (AE) 2017/1939 – Airteagal 24(2) – Tuairisciú faisnéise chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh – Airteagal 4(3) CAE – Prionsabal an chomhair dhílis – Airteagal 27 – Ceart easghairme – Inniúlacht na n-údarás náisiúnta um imscrúdú – Easghairm ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ag céim an imscrúdaithe – Easghairm ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i ndiaidh an ionchúisimh – Prionsabal neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát)
1. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, (2) nuair a thionscnaíonn údarás breithiúnach nó póilíneachta de chuid Ballstáit imscrúdú ar chion coiriúil a bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bheith inniúil ina leith, cuirfidh an t-údarás sin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas gan moill mhíchuí ionas gur féidir léi cinneadh a dhéanamh cé acu a fheidhmeoidh nó nach bhfeidhmeoidh sí a ceart easghairme.
2. Baineann na himeachtaí coiriúla as ar eascair an tarchur chun réamhrialú seo le cionta a thagann faoi inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Thionscain údaráis chustaim na Beilge imscrúdú ar na cionta sin nuair a bhí Rialachán 2017/1939 i bhfeidhm cheana féin, (3) ach sular thosaigh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar na feidhmeanna imscrúdaithe agus ionchúisimh a ghlacadh ar láimh (an 1 Meitheamh 2021). (4)
3. Ós rud é nár chuir údaráis na Beilge Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas faoina n-imscrúduithe ag an am ábhartha agus gur cinneadh na himeachtaí coiriúla ag an gcéad chéim, is mian leis an gcúirt a rinne an tarchur a fháil amach, go bunúsach, cad iad na hiarmhairtí a eascraíonn as an easpa faisnéise sin maidir leis na himeachtaí úd, atá anois ag céim an achomhairc.
I. An dlí lena mbaineann
A. Dlí an Aontais Eorpaigh
1. Rialachán 2017/1939
4. Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 4 (‘Feidhmeanna’):
‘Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach as cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais, dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 (5) agus arna gcinneadh faoin Rialachán seo a imscrúdú, chomh maith le himeachtaí coiriúla i gcoinne na gciontóirí agus a gcomhchoirithe a thionscnamh agus a thabhairt chun breithiúnais. Chuige sin, déanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh imscrúduithe, gníomhartha ionchúisimh agus feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát go dtí go ndiúscrófar an cás lena mbaineann go críochnaitheach’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
5. Foráiltear le mír 1 d’Airteagal 22 (‘Inniúlacht shubstainteach Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh’):
‘Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh inniúil i leith cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chumhdaítear le Treoir [2017/1371] agus arna dtrasuí leis an dlí náisiúnta, gan beann ar cé acu a d’fhéadfaí nó nach bhféadfaí an t-iompar coiriúil céanna a aicmiú mar chineál eile ciona faoin dlí náisiúnta. […]’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6. Foráiltear le hAirteagal 24 (‘Faisnéis a thuairisciú, a chlárú agus a fhíorú’):
‘1. Déanfaidh institiúidí, comhlachtaí, oifigí nó gníomhaireachtaí an Aontais agus údaráis na mBallstát atá inniúil faoin dlí náisiúnta is infheidhme aon iompar coiriúil a bhféadfadh sí a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith i gcomhréir le hAirteagal 22 agus Airteagal 25(2) agus (3) a thuairisciú d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh gan moill mhíchuí.
2. Nuair a thionscnaíonn údarás breithiúnach nó údarás póilíneachta de chuid Ballstáit imscrúdú i leith cion coiriúil a bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith i gcomhréir le hAirteagal 22, Airteagal 25(2) agus (3), nó más rud é, tráth ar bith tar éis imscrúdú a thionscnamh, go ndealraíonn sé d’údarás inniúil breithiúnach nó póilíneachta Ballstáit go mbaineann imscrúdú le cion den sórt sin, cuirfidh an t-údarás sin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí ar an eolas gan moill mhíchuí ionas gur féidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí a chinneadh an bhfeidhmeoidh sí a ceart easghairme i gcomhréir le hAirteagal 27.
[…]’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7. De réir Airteagal 25(1) (‘Inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a fheidhmiú’):
‘Feidhmeoidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht trí imscrúdú a thionscnamh i gcomhréir le hAirteagal 26 nó trí chinneadh a dhéanamh a ceart easghairme a fheidhmiú i gcomhréir le hAirteagal 27. I gcás ina gcinnfidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht a fheidhmiú, ní fheidhmeoidh na húdaráis náisiúnta inniúla a n-inniúlacht i leith an iompair choiriúil chéanna.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil]
8. Leagtar síos le hAirteagal 27 (‘an Ceart easghairme’):
‘1. Tar éis di an fhaisnéis ábhartha uile a fháil i gcomhréir le hAirteagal 24(2), ní mór d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cinneadh a dhéanamh maidir lena ceart easghairme a fheidhmiú a luaithe is féidir, ach tráth nach déanaí ná 5 lá tar éis di an fhaisnéis a fháil ó na húdaráis náisiúnta, agus ní mór di na húdaráis náisiúnta a chur ar an eolas faoin gcinneadh sin. I gcás sonrach, féadfaidh an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach cinneadh réasúnaithe a dhéanamh síneadh nach faide ná 5 lá a chur leis an teorainn ama, agus cuirfidh sé na húdaráis náisiúnta ar an eolas dá réir sin.
2. Le linn na dtréimhsí dá dtagraítear i mír 1, staonfaidh na húdaráis náisiúnta ó aon chinneadh a dhéanamh faoin dlí náisiúnta a bhféadfadh sé a bheith d’éifeacht aige bac a chur ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú.
Déanfaidh na húdaráis náisiúnta aon bhearta práinneacha is gá, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, chun imscrúdú agus ionchúiseamh éifeachtach a áirithiú.
3. Má fhaigheann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh amach, ar bhealaí eile seachas an fhaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 24(2), go bhfuil imscrúdú i leith cion coiriúil a bhféadfadh sí a bheith inniúil ina leith déanta cheana féin ag údaráis inniúla Ballstáit, cuirfidh sí na húdaráis sin ar an eolas gan mhoill. Tar éis di a bheith curtha ar an eolas go cuí i gcomhréir le hAirteagal 24(2), déanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cinneadh maidir lena ceart easghairme a fheidhmiú. Déanfar an cinneadh laistigh de na teorainneacha ama a leagtar amach i mír 1 den Airteagal seo.
[…]
5. I gcás ina bhfeidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme, aistreoidh údaráis inniúla na mBallstát an comhad chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus staonfaidh siad ó ghníomhartha imscrúdaithe breise a dhéanamh i leith an chiona chéanna.
[…]
7. I gcás inar staon Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh óna hinniúlacht a fheidhmiú, cuirfidh sí na húdaráis náisiúnta inniúla ar an eolas gan moill mhíchuí. Tráth ar bith le linn na n-imeachtaí, cuirfidh na húdaráis náisiúnta inniúla Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas faoi aon fhíorais nua a d’fhéadfadh cúiseanna a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh athmhachnamh a dhéanamh ar a cinneadh gan a hinniúlacht a fheidhmiú.
Féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú tar éis di an fhaisnéis sin a fháil, ar choinníoll nach bhfuil an t-imscrúdú náisiúnta tugtha chun críche cheana féin agus nár cuireadh díotáil faoi bhráid cúirte. Déanfar an cinneadh laistigh den tréimhse ama a leagtar amach i mír 1.
[…]’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9. Luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 35 (‘Tabhairt i gcrích an imscrúdaithe’):
‘1. Nuair a mheasann an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá freagrach go bhfuil an t-imscrúdú curtha i gcrích, cuirfidh sé nó sí tuarascáil faoi bhráid an Ionchúisitheora Eorpaigh maoirseachta, ina mbeidh achoimre ar an gcás agus dréachtchinneadh i dtaobh an ndéanfar ionchúiseamh os comhair cúirt náisiúnta nó an ndéanfar breithniú ar tharchur an cháis, ar dhíbhe an cháis nó ar nós imeachta simplithe ionchúisimh i gcomhréir le hAirteagail 34, 39 nó 40. Cuirfidh an tIonchúisitheoir Eorpach maoirseachta na doiciméid sin ar aghaidh chuig an Dlísheomra Buan atá inniúil agus, má mheasann sé gur gá sin, beidh a mheasúnú féin ag gabháil leo. I gcás ina nglacfaidh an Dlísheomra Buan, i gcomhréir le hAirteagal 10(3), an cinneadh arna mholadh ag an Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach, déanfaidh an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach an t-ábhar a shaothrú dá réir sin.
2. Má mheasann an Dlísheomra Buan, bunaithe ar na tuarascálacha a fhaightear, nach ndéanfaidh sé an cinneadh mar a mhol an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach, déanfaidh sé, i gcás inar gá, a athbhreithniú féin ar chomhad an cháis sula ndéanfaidh sé cinneadh críochnaitheach nó sula dtabharfaidh sé treoracha breise don Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach.
3. I gcás inarb infheidhme, beidh forais leordhóthanacha sa tuarascáil ón Ionchúisitheoir Tarmligthe Eorpach freisin chun an cás a thabhairt chun breithiúnais os comhair cúirt de chuid an Bhallstáit ina bhfuil sé lonnaithe, nó, i gcomhréir le hAirteagal 26(4), os comhair cúirt de chuid Ballstáit eile a bhfuil dlínse aici maidir leis an gcás.’
[…]’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
10. De réir Airteagal 120 (‘Teacht i bhfeidhm’):
‘1. Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an 20ú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
2. Feidhmeoidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht maidir le haon chion a thagann faoina hinniúlacht a dhéanfar tar éis an dáta a thiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm.
Glacfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar láimh na cúraimí imscrúdaithe agus ionchúisimh a thugtar dó leis an Rialachán seo ar dháta a chinnfear le cinneadh ón gCoimisiún ar thogra ón bPríomh-Ionchúisitheoir Eorpach a luaithe a chuirfear Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar bun. Foilseofar an cinneadh ón gCoimisiún [Eorpach] in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
Ní bheidh an dáta atá le socrú ag an gCoimisiún níos luaithe ná 3 bliana tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo.
[…]’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
B. Dlí na Beilge
11. Rinneadh Rialachán 2017/1939 a thrasuí i ndlí na Beilge leis an wet van 17 februari 2021 houdende diverse bepalingen inzake justitie, (6) atá i bhfeidhm ón 24 Feabhra 2021, lenar cuireadh Caibidil XXVa isteach in Algemene wet inzake douane en accijnzen van 18 juli 1977. (7)
12. Is é seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 2(1) de AWDA:
‘Ceapfaidh riarthóir ginearálta an Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (Riarachán Ginearálta Custaim agus Máil, an Bheilg) oifigeach amháin ar a laghad den Riarachán Ginearálta a bheidh freagrach as comhar leis na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha dá dtagraítear in Airteagal 309/2 den Gerechtelijk Wetboek (Cód Breithiúnach) maidir le mionchionta, calaois agus coireanna tromchúiseacha dá dtagraítear in Airteagail 281 agus 282 agus a bhfeidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht ina leith faoi Airteagail 22, 25, 26 agus 27 de Rialachán [2017/1939].’
13. Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 285/4(1) de AWDA:
‘Tabharfar an chumhacht chun imeachtaí dlíthiúla a thionscnamh agus a shaothrú de réir bhrí Airteagal 281(2) don oifigeach dá dtagraítear in Airteagal 285/2(1) maidir leis na mionchionta, an chalaois agus na cionta tromchúiseacha dá dtagraítear in Airteagal 281 agus a bhfeidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht ina leith de bhun Airteagail 22, 25, 26 agus 27 de Rialachán [2017/1939].’
II. An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
14. In 2019 agus 2020, thionscain údaráis chustaim na Beilge imscrúdú inar chinn siad go ndearna 26 dhuine nádúrtha agus dhlítheanacha, in 2018 agus 2019, roinnt cionta custaim i ndáil le hallmhairiú earraí ón tSín, a tíolacadh le haghaidh imréiteach custaim sa Bhruiséil agus a raibh a gcoinsínithe sa Ghearmáin, sa Spáinn agus san Ungáir.
15. Tugadh i gcrích fógraí 19/D/000565, 19/D/000724 agus 20/D/000058, a eisíodh i ndáil le dleachtanna custaim agus dleachtanna máil, an 27 Samhain 2019, an 1 Aibreán 2020 agus an 15 Aibreán 2020 faoi seach agus seoladh chuig na ciontóirí iad trí litir chláraithe.
16. Seirbheáladh toghairmeacha díreacha ó Riarachán Ginearálta Custaim agus Máil ar na ciontóirí i mí Iúil agus i mí Lúnasa 2021, tar éis d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a feidhmeanna imscrúdaithe agus ionchúisimh a ghlacadh an 1 Meitheamh 2021.
17. Le breithiúnas an 9 Nollaig 2022, arna thabhairt in imeachtaí inter partes i dtaca le roinnt de na cosantóirí agus in absentia i dtaca le cuid acu, chinn an Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (Cúirt Chéadchéime na Bruiséile ina labhraítear Ollainnis, an Bheilg) mar a leanas: (a) maidir leis na himeachtaí coiriúla; d’éigiontaigh sí na cosantóirí agus (b) maidir leis na himeachtaí sibhialta, d’ordaigh sí do chuid acu dleachtanna allmhairiúcháin Stát na Beilge dar luach EUR 143 951 a íoc.
18. An 6 Eanáir 2023, rinne Stát na Beilge achomharc i gcoinne an bhreithiúnais ag an gcéad chéim os comhair an hof van beroep te Brussel (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil, an Bheilg).
19. Le breithiúnas idirbhreitheach an 5 Nollaig 2024, dhearbhaigh an hof van beroep te Brussel (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil) go raibh an t-achomharc inghlactha in ábhair choiriúla i ndáil le cosantóirí áirithe, agus in ábhair shibhialta i ndáil leis an bhfiach custaim a thabhaigh siad.
20. Roimh rialú a thabhairt ar achomharc Stát na Beilge, tugann an hof van beroep te Brussel (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil) an méid seo faoi deara:
– Pléadálann duine de na cosantóirí do-ghlacthacht na líomhaintí a rinneadh in ábhair choiriúla agus shibhialta, ar an bhforas nár léirigh Stát na Beilge gur chuir sé Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas faoi na fíorais a bhí á n-ionchúiseamh, agus nár chinn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh nach raibh aon fhoras ann chun a ceart easghairme a fheidhmiú, i gcomhréir le hAirteagal 24 de Rialachán 2017/1939.
– Dar le Stát na Beilge, tugadh an t-imscrúdú i gcrích nuair a tarchuireadh an fógra chuig na ciontóirí sular tháinig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i bhfeidhm. Mar thoradh air sin, ní raibh aon deis ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás a easghairm agus níl aon bhac ar ionchúiseamh ag na húdaráis náisiúnta.
– Ní raibh céim imscrúdaithe an cháis tugtha i gcrích nuair a tháinig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i bhfeidhm an 1 Meitheamh 2021.
– Níor chuir Stát na Beilge aon doiciméad ar fáil lena léirítear, tar éis thús an imscrúdaithe ar na cionta líomhainte, gur chuir na húdaráis inniúla Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas ar an mbealach dá bhforáiltear in Airteagal 24 de Rialachán 2017/1939 chun a chur ar a cumas a ceart easghairme a fheidhmiú.
21. Sna himthosca sin, tharchuir an hof van beroep te Brussel (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil) na ceisteanna seo a leanas chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagail 24, 25, 27 agus 35 de Rialachán (AE) [2017/1939] le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo, sna himthosca sin, ar an riarachán custaim náisiúnta agus ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí náisiúnta leanúint de bheith inniúil chun an cás a ionchúiseamh?
Má chinneann an chúirt choiriúil nár cuireadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas faoin gcás, an gá di an cás a tharchur ar ais chuig na húdaráis náisiúnta inniúla ionas gur féidir leis na húdaráis sin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas ansin faoin imscrúdú agus, i gcás inarb iomchuí, gur féidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí a ceart easghairme a fheidhmiú?’
III. An nós imeachta os comhair na Cúirte
22. Fuarthas an iarraidh ar réamhrialú ag an gCúirt Bhreithiúnais an 19 Meitheamh 2025.
23. Chuir Rialtas na hOstaire, Rialtas na Beilge, Rialtas na hIodáile agus Rialtas na Polainne, agus an Coimisiún barúlacha i scríbhinn isteach.
24. De bhun an dara mír d’Airteagal 23 de Reacht na Cúirte Breithiúnais, d’iarr an Chúirt ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an fhaisnéis ábhartha atá ar fáil di a thabhairt ar aird i scríbhinn maidir le hábhar na hiarrata ar réamhrialú.
25. An 24 Aibreán 2026, chuir Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an fhaisnéis sin ar fáil don Chúirt, ar tugadh éisteacht do na hidiragraithe ina leith ag an éisteacht a tionóladh an 19 Bealtaine 2026, eadhon Rialtais na Beilge, Rialtas na Polainne agus an Coimisiún.
IV. Measúnú
26. Tháinig Rialachán 2017/1939 i bhfeidhm, mar a chuir mé in iúl cheana, an 20 Samhain 2017, ach níor ghlac Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh na feidhmeanna imscrúdaithe agus ionchúisimh chuici féin go dtí an 1 Meitheamh 2021. Níl aon amhras ach go dtagann na cionta líomhainte sa chás seo faoi inniúlacht ábhartha Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh.
27. Measann an chúirt a rinne an tarchur gur suíodh nár tugadh an t-imscrúdú coiriúil chun críche an 1 Meitheamh 2021 agus, dá bhrí sin, gur cheart don údarás náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas ionas go bhféadfadh sí a ceart easghairme a fheidhmiú. Ós rud é nach ndearnadh é sin, cuireann sí in iúl go, ‘[n-]ardaítear an cheist maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann leis an mainneachtain fógra a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i dtaca leis sin’. (8) Chun an méid sin a réiteach, tarchuireann sí an dá cheist a scríobh mé amach thuas chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú.
A. An chéad cheist
28. Is mian leis an gcúirt a rinne an tarchur a fháil amach an gcuirtear cosc le hAirteagal 24(2), Airteagal 25(1) agus Airteagal 27 de Rialachán 2017/1939 ar na húdaráis náisiúnta (an Riarachán Ginearálta Custaim agus Máil agus Oifig Ionchúisitheoir Poiblí na Beilge) an inniúlacht a choinneáil chun imeachtaí coiriúla a thionscnamh sna himthosca dá dtagraítear thuas.
29. De réir Airteagal 25(1) de Rialachán 2017/1939, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh gníomhú ar dhá bhealach: (a) imscrúdú díreach a thionscnamh ar na fíorais a líomhnaítear gur cionta iad atá laistigh dá hinniúlacht; nó (b) a ceart easghairme a fheidhmiú i leith imscrúduithe arna dtionscnamh cheana féin ag údaráis náisiúnta.
30. Tionscnaíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh imscrúduithe díreacha faoi Airteagal 26 de Rialachán 2017/1939, (9) nuair a fhaigheann sí faisnéis ábhartha faoi chion coiriúil a bhféadfadh sí a bheith inniúil ina leith agus nár oscail aon údarás breithiúnach nó póilíneachta de chuid Ballstáit imscrúdú ina leith. (10) Ní dhéanfaidh mé mionléiriú ar an modh gníomhaíochta sin ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, nach mbaineann leis na fíorais a bhfuil anailís á déanamh orthu anois.
31. Féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht a fheidhmiú freisin trína ceart easghairme a chur chun feidhme, i gcás inar thionscain údarás Ballstáit ‘imscrúdú ar chion coiriúil a bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith’ agus ina gcuireann an t-údarás sin í ar an eolas faoina imscrúduithe (Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939).
32. Chun an chéad cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú a fhreagairt, is gá tagairt a dhéanamh do na gnáthchritéir léirmhínitheacha (litriúil, córasach agus teileolaíoch) (11) lenar féidir brí Airteagail 24, 25 agus 27 de Rialachán 2017/1939 a shoiléiriú.
1. Léiriú litriúil
33. Foráiltear le hAirteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939, (12) do na cásanna seo a leanas:
– tionscnaíonn údarás breithiúnach nó póilíneachta de chuid Ballstáit imscrúdú ar chion coiriúil a bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith;
– nó measann an t-údarás sin, tráth ar bith tar éis imscrúdú a thionscnamh, go mbaineann imscrúdú le cion den sórt sin. (13)
34. Sa dá chás, ní mór don údarás náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas ionas gur féidir léi cinneadh a dhéanamh maidir lena ceart easghairme a fheidhmiú nó gan é a fheidhmiú.
35. Foráiltear le hAirteagal 27(3) de Rialachán 2017/1939 go bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú tar éis di an fhaisnéis faoin imscrúdú atá ar siúl a fháil ó fhoinsí eile. Tugtar le tuiscint leis an bhforáil sin go bhforáiltear go hintuigthe le Rialachán 2017/1939 go bhféadfadh sé nár chuir na húdaráis náisiúnta sin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas.
36. Ní mór do na húdaráis náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas ‘gan moill mhíchuí’ faoi aon iompar coiriúil a bhféadfadh sí a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith (Airteagal 24(1) de Rialachán 2017/1939). Tuigim nach mór dóibh an fhaisnéis sin a tharchur nuair a fhaigheann siad amach faoin iompraíocht choiriúil (notitia criminis), bíodh an t-imscrúdú tionscanta go foirmiúil acu nó ná bíodh. Is é an rud is tábhachtaí, in aon chás, go gcuirfidh siad Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas a luaithe is féidir, a luaithe a thagann siad ar an eolas (nó fiú nuair atá amhras orthu) go mbaineann na fíorais le cionta coiriúla a thagann faoina hinniúlacht.
37. A luaithe a chuirfear an fhaisnéis ar fáil agus sula ndéanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cinneadh maidir leis an easghairm, staonfaidh an t-údarás náisiúnta ‘ó aon chinneadh a dhéanamh faoin dlí náisiúnta a bhféadfadh sé a bheith d’éifeacht aige bac a chur ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú’ (an chéad fhomhír d’Airteagal 27(2) de Rialachán 2017/1939). (14)
38. I gcás ina bhfeidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme, glacann sí an t-imscrúdú chuici féin, sa chaoi go n-aistreoidh údaráis inniúla na mBallstát an comhad chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus staonfaidh siad ó ghníomhartha imscrúdaithe breise a dhéanamh i leith an chiona chéanna. (15) Leanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar aghaidh leis na himeachtaí ón am a chuirfidh sí na comhlachtaí náisiúnta ar an eolas faoin easghairm.
39. Cailltear inniúlacht na n-údarás náisiúnta mar thoradh ar easghairm Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Os a choinne sin, tá sé de chumhacht ag údaráis náisiúnta cion a thagann faoi inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a imscrúdú go dtí go bhfeidhmeoidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme.
40. Dá bhrí sin, baintear de thátal as léiriú litriúil ar Airteagal 25(1) agus ar Airteagal 27(5) de Rialachán 2017/1939 go bhféadfaidh na húdaráis náisiúnta leanúint de bheith ag gníomhú, lena n-áirítear maidir le gníomhartha ionchúisimh, go dtí go nglacfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cinneadh an cás a easghairm (agus go dtí go gcuirfidh sí an méid sin in iúl).
41. Ní luaitear in Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 na hiarmhairtí sonracha a bhaineann le mainneachtain na n-údarás náisiúnta an oibleagáid maidir le faisnéis a sholáthar a chomhlíonadh. Go háirithe, ní chuireann an riail sin cosc ar údaráis náisiúnta leanúint dá n-imscrúduithe agus dá n-ionchúisimh go dtí go nglacfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás chuici féin.
42. Dá réir sin, le foclaíocht Airteagal 24(2), Airteagal 25(1) agus Airteagal 27 de Rialachán 2017/1939, ní chuirtear cosc ar na húdaráis náisiúnta a thionscain imscrúdú ar chionta atá faoi dhliteanas ionchúisimh ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh chun bheith inniúil chun leanúint dá n-imscrúduithe agus, i gcás inarb iomchuí, ionchúiseamh a dhéanamh go dtí go gcinnfidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh úsáid a bhaint as a ceart easghairme.
2. Léiriú córasach
43. Is é an toradh céanna atá ar léiriú córasach ar Airteagal 24(2), agus Airteagail 25 agus 27 de Rialachán 2017/1939.
44. Le Rialachán 2017/1939, bunaítear córas casta inniúlachtaí comhroinnte idir Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus na húdaráis náisiúnta a bhfuil de chúram orthu cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac.
45. Faoin gcóras sin, tá an ceart easghairme ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, is é sin le rá, an ceart tosaíochta chun cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh. (16) Is é an bunús atá le tosaíocht den sórt sin gur féidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh díriú níos fearr ar imscrúduithe agus ionchúisimh ar leibhéal an Aontais agus comhsheasmhacht na n-imscrúduithe agus na n-ionchúiseamh sin a áirithiú, i ndáil le cineálacha coireachta a mbíonn gné thrasnáisiúnta ag baint leo go minic.
46. Mar sin féin, ní chiallaíonn inniúlacht chomhroinnte/tosaíocht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh tríd an gceart easghairme a úsáid nach bhfuil inniúlacht ag údaráis náisiúnta cionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh. Níor bunaíodh inniúlacht eisiach Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh sa réimse sin le Rialachán 2017/1939. (17)
47. Cé go dtugtar le Rialachán 2017/1939, mar riail ghinearálta, inniúlacht tosaíochta d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, coinníonn na húdaráis náisiúnta inniúlacht choimhdeach chun an cineál sin ciona a ionchúiseamh.
48. In aon chás, beidh inniúlacht choimhdeach ag na húdaráis náisiúnta cionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh i gcás ina gcinneann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (i leith cion atá á imscrúdú cheana) gan an ceart easghairme a thugtar di le hAirteagal 27 de Rialachán 2017/1939 a fheidhmiú.
49. I dtéarmaí ginearálta, tá gníomhú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh faoi réir critéar dúbailte:
– Nuair a dhéanann sí imscrúdú díreach í féin, tá feidhm ag prionsabal na dlíthiúlachta agus tá sé d’oibleagáid ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cionta a imscrúdú agus, i gcás inarb iomchuí, ionchúiseamh a dhéanamh.
– Mar sin féin, i gcás ina bhfuil imscrúduithe leanúnacha ar siúl ag údaráis náisiúnta (cibé acu a chuirtear in iúl d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh iad nó arb eol di ar bhealach eile iad), níl sé d’oibleagáid uirthi a ceart easghairme a fheidhmiú, cé go bhféadfaidh sí an méid sin a dhéanamh.
50. Leanann sé ón méid thuas, agus ó dhearcadh an chórais ina iomláine, go gcoinneoidh na húdaráis náisiúnta a n-inniúlacht chun cionta a ionchúiseamh mura n-úsáideann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an sásra easghairme.
51. Dá bhrí sin, le hAirteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939, ceadaítear d’údaráis náisiúnta cion a thagann faoi inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ionchúiseamh, fiú i gcás ina ndéanann siad imscrúduithe leanúnacha nár cuireadh in iúl d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, go dtí go nglacann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás chuici féin.
52. Foráiltear in Airteagal 40(2) de rialacha nós imeachta inmheánacha Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (18) go ndéanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, sa bhreis ar na gnéithe atá ábhartha d’aon imscrúdú, measúnú ar thosca eile, (19) chun fiúntas na heasghairme a fhíorú. (20)
53. Ar bhonn Airteagal 9(2) de Rialachán 2017/1939, (21) ghlac Coláiste Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh na Treoirlínte Oibríochtúla maidir le himscrúdú, beartas easghairme agus tarchur cásanna. (22) Tagraítear in Iarscríbhinn 2 a ghabhann leis na Rialacha sin, inter alia, d’easghairm cásanna a bhí faoi imscrúdú ag na húdaráis náisiúnta le linn na hidirthréimhse idir teacht i bhfeidhm Rialachán 2017/1939 (20 Samhain 2017) agus an dáta a ghlac Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a feidhmeanna imscrúdaitheacha agus ionchúisimh chuici féin (1 Meitheamh 2021). Sin mar atá anseo.
54. Maidir leis na cásanna sin, luaitear in Iarscríbhinn 2 a ghabhann leis na Treoirlínte Oibríochtúla ‘i gcomhréir le prionsabail na comhréireachta agus an riachtanais, níor cheart d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh [a ceart easghairme a fheidhmiú] ach amháin i gcás ina dtabharfadh feidhmiú a inniúlachta breisluach don imscrúdú’.
55. Leis an anailís ar easghairm ní mór a chur san áireamh go dtugtar le hAirteagal 25(2) agus (3) de Rialachán 2017/1939 an chumhacht do na húdaráis náisiúnta cionta áirithe a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh.
56. Dá bhrí sin, i gcomhréir le hAirteagal 25(2) de Rialachán 2017/1939, maidir le cionta a thagann faoi raon feidhme Airteagal 22 den Rialachán sin atá ina gcúis le damáiste, nó ar dócha go ndéanfaidh siad damáiste, do leasanna airgeadais an Aontais ar lú é ná EUR 10 000, ní dhéanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh idirghabháil ach amháin in imthosca áirithe. (23) Dá bhrí sin, tá cionta i gcoinne leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh ar luach íseal faoi réir inniúlacht na n-údarás náisiúnta, mura ndéanann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú, rud nach féidir léi a dhéanamh ach amháin má chomhlíontar ceann de na cásanna a leagtar amach in Airteagal 25(2) den Rialachán sin.
57. Ar an gcaoi chéanna, foráiltear le hAirteagal 25(3) de Rialachán 2017/1939 go staonfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh óna hinniúlacht a fheidhmiú i leith aon chion a thagann faoi raon feidhme Airteagal 22 más ann do thosca áirithe. (24) Má thagann na tosca sin chun cinn, agus tar éis dul i gcomhairle leis na húdaráis náisiúnta inniúla, déanfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás a tharchur chuig na húdaráis sin gan moill mhíchuí.
58. Is argóint bhreise de chineál córasach í inniúlacht na n-údarás náisiúnta chun déileáil le cionta sna himthosca dá dtagraítear in Airteagal 25(2) agus (3) de Rialachán 2017/1939, lena moltar go gcoinneodh na húdaráis sin a n-inniúlacht (go sealadach ar a laghad) go dtí go gcinnfidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás a easghairm.
59. Faoi rialacha Rialachán 2017/1939 lena rialaítear inniúlachtaí na n-údarás náisiúnta agus Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (nach bhfuil róshoiléir), in imscrúduithe arna n-oscailt cheana féin ag údaráis náisiúnta, is é an cor cinniúnach ná an tráth a dhéanann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a cinneadh maidir leis an gceart easghairme a fheidhmiú nó gan é a fheidhmiú.
60. I mo thuairimse, níl sé cinntitheach, i ndáil leis sin, nach raibh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh in ann cinneadh a dhéanamh maidir le heasghairm mar gheall ar mhainneachtain na n-údarás náisiúnta a n-oibleagáid faoi Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 a chomhlíonadh.
61. Is fíor go mbeidh an fhaisnéis atá le soláthar ag na húdaráis náisiúnta fíor-riachtanach chun a chur ar chumas Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an ceart easghairme a fheidhmiú, (25) mura bhfuil foinsí eile aici chun bheith ar an eolas faoin notitia criminis. Is léiriú í an oibleagáid an fhaisnéis sin a sheoladh ar phrionsabal an chomhair dhílis (26) dá dtagraítear in Airteagal 5(6) de Rialachán 2017/1939.
62. Baineann an oibleagáid faisnéis a sholáthar a leagtar síos in Airteagal 24(2) freisin le hoibleagáidí comhchosúla eile ar na húdaráis náisiúnta (míreanna 3 agus 5 den Airteagal sin), atá bunaithe freisin ar phrionsabal an chomhair dhílis. (27) Is oibleagáidí tuairiscithe iad sin lena gcomhlánaítear an oibleagáid in Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939, ach a bhfuil feidhm acu i gcásanna ina bhfuil inniúlacht tosaíochta ag údaráis náisiúnta chun cionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh.
63. In aon chás, deirim arís gurb é an rud is tábhachtaí chun a n-inniúlacht a bhaint ó na húdaráis náisiúnta ná feidhmiú an chirt easghairme ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Go dtí sin, ó thaobh Airteagail 24, 25 agus 27 de Rialachán 2017/1939, coinníonn na húdaráis sin a n-inniúlacht..
3. Léiriú teileolaíoch
64. Is léir ó aithrisí 12 agus 14 de Rialachán 2017/1939 gurb é is aidhm do bhunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac ar bhealach níos éifeachtaí. (28)
65. Is comhlacht aonair é Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus, in ainneoin a eagraíochta díláraithe, is comhlacht doroinnte de chuid an Aontais Eorpaigh é (29) ag a bhfuil cumhachtaí imscrúdaithe agus ionchúisimh i leith coireanna a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh. (30) Gníomhaíonn sí, áfach, gan fíordhlí coiriúil, bíodh sé ina dhlí substainteach nó ina dhlí nós imeachta, a bheith ann ar an leibhéal Eorpach. Tá líon teoranta forálacha i Rialachán 2017/1939 agus maidir le gach rud eile déantar tagairt don reachtaíocht náisiúnta. (31)
66. I mo thuairimse, chun an aidhm maidir le cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chomhrac ar bhealach níos éifeachtaí a bhaint amach, ba cheart Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 a léiriú sa chaoi go bhféadfaidh na húdaráis náisiúnta leanúint d’imeachtaí coiriúla atá ar siúl inar mhainnigh siad a n-oibleagáid Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas (faoi réir an mhéid a mhíneoidh mé i m’anailís ar an dara ceist).
67. Feictear dom go bhfuil a mhalairt de réiteach (lena maítear go bhfuil easpa inniúlachta ar bhealach uathoibríoch ag na húdaráis náisiúnta chun cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh mar thoradh ar mhainneachtain an oibleagáid sin a chomhlíonadh) díréireach agus ar neamhréir le cuspóir Rialachán 2017/1939.
68. B’amhlaidh is mó fós an cás, dá mbeadh neamhniú na n-imscrúduithe náisiúnta a rinneadh go dtí sin mar thoradh ar shárú ar Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 agus nach mbeadh sé indéanta an fhianaise a bhailigh na húdaráis náisiúnta a ghlacadh.
69. In aon chás, mura gcomhlíonann údaráis náisiúnta Ballstáit arís agus arís eile a n-oibleagáid Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas, dá bhforáiltear in Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939, is féidir leis an gCoimisiún imeachtaí um shárú a thionscnamh in aghaidh an Bhallstáit sin. Ar an mbealach sin, áirithítear go gcomhlíonfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a dualgais i gceart i ndáil le cionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais a bhfuil tús curtha ag na húdaráis náisiúnta lena n-imscrúdú.
70. I mbeagán focal, táim den tuairim nach gcuirtear cosc le hAirteagal 24(2), Airteagal 25(1) agus Airteagal 27 de Rialachán 2017/1939 ar údaráis náisiúnta imeachtaí coiriúla a thionscnamh os comhair cúirteanna Ballstáit, cé nár cuireadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas gur thionscain siad imscrúdú ar chion coiriúil a bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bheith inniúil ina leith agus gur lean siad den imscrúdú sin.
B. An dara ceist
71. Is mian leis an gcúirt a rinne an tarchur a fháil amach ‘i gcás ina suitear nár cuireadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas faoin gcás’, an gá di an cás a tharchur ar ais chuig na húdaráis náisiúnta inniúla ionas gur féidir leis na húdaráis sin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas ionas go bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, faoi seach, a ceart easghairme a fheidhmiú?
72. Is ag céim an achomhairc atá an díospóid is cúis leis an tarchur chun réamhrialú, tar éis thabhairt an bhreithiúnais ag an gcéad chéim. Ag an bpointe dhíreach seo den nós imeachta, an féidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí a ceart easghairme a fheidhmiú fós?
73. Tá an cheist bunaithe ar an toimhde, i mo thuairimse, gurb ionann mainneachtain an oibleagáid faisnéis a sholáthar a leagtar síos in Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 a chomhlíonadh agus locht nós imeachta is féidir a leigheas roimh an gcinneadh maidir leis an tsubstaint. Is éard a bheadh sa leigheas go díreach ná cead a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a ceart easghairme a fheidhmiú.
74. Is í an cheist intuigthe sa dara ceist seo an gcuireann Airteagal 24(2) agus Airteagal 27 de Rialachán 2017/1939 cosc ar an gcúirt náisiúnta breithiúnas a thabhairt ar an tsubstaint fad nach raibh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí in ann cinneadh a dhéanamh maidir le feidhmiú a chirt easghairme.
75. Beidh an freagra a mholfaidh mé bunaithe arís ar léiriú Rialachán 2017/1939, i gcomhréir leis na gnáthchritéir.
1. Léiriú litriúil
76. Ní leagtar síos le foclaíocht Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 teorainn ama bheacht maidir leis an oibleagáid atá ar na húdaráis náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a chur ar an eolas.
77. Tá dhá réiteach éagsúla ar an oibleagáid sin: is é sin nárbh fhéidir í a chomhlíonadh ach amháin le linn chéim an imscrúdaithe; nó, mar mhalairt air sin, go heisceachtúil, tar éis chéim an imscrúdaithe, a luaithe a bheidh na himeachtaí coiriúla tionscanta ag na húdaráis sin (agus, i gcás inarb infheidhme, nuair a bheidh an cás á éisteacht ag na cúirteanna).
78. Úsáidtear an nath ‘tráth ar bith tar éis imscrúdú a thionscnamh’ in Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 d’fhonn a léiriú cathain a chuirfidh an t-údarás náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí ar an eolas. Mar a chuireann an Coimisiún in iúl, leis an bhforáil sin ní dhéantar an fhéidearthacht maidir le tuairisciú a theorannú do thréimhse dhocht imscrúdaithe na bhfíoras. Dá bhrí sin, d’fhéadfaí glacadh leis, go litriúil, nach gcuirtear cosc ar an bhfaisnéis a chur in iúl tar éis thionscnamh na n-imeachtaí coiriúla.
79. Is fíor gurb é an riail ghinearálta nach mór do na húdaráis náisiúnta faisnéis a chur in iúl d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí go beacht ag céim an imscrúdaithe. Luaitear in Airteagal 24(2) go ndéanfar an tuairisciú ‘gan moill mhíchuí’ agus go bhféadfadh gníomhú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí ag an gcéim thosaigh sin éifeachtacht imscrúduithe ar chionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a mhéadú.
80. Mar sin féin, ní léir dom go bhfuil aon rud sa téacs lena gcuirtear cosc, ar bhonn eisceachtúil, ar an bhfaisnéis a chur in iúl tar éis imeachtaí coiriúla a thionscnamh, nuair atá an cás ar feitheamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta.
81. Más rud é, ina theannta sin, gur imscrúduithe iad sin a rinne údaráis náisiúnta san ‘idirthréimhse’ (tráth nach raibh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí tar éis dul i mbun a dualgas go fóill), ba cheart eisceacht ar an riail ghinearálta a cheadú a fortiori.
82. Ní leagtar síos le hAirteagal 27(1) de Rialachán 2017/1939 ach oiread teorainn ama bheacht le haghaidh easghairme ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí. Ní mór di a cinneadh a dhéanamh ‘a luaithe is féidir’, nuair a gheobhaidh sí an fhaisnéis ábhartha. (32)
83. Cuirtear solúbthacht na tréimhse ama i dtábhacht leis an bhfíoras gur féidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí a hinniúlachtaí a fheidhmiú freisin i gcás inar staon sí ar dtús óna ceart easghairme a fheidhmiú, ach ina dtagann fíorais nua chun cinn le linn na n-imeachtaí, a d’fhéadfadh forais a thabhairt di athmhachnamh a dhéanamh ar a cinneadh. Ní mór do na húdaráis náisiúnta í a chur ar an eolas faoi imthosca den chineál sin agus féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairm a fheidhmiú, ‘ar choinníoll nach bhfuil an t-imscrúdú náisiúnta tugtha chun críche cheana féin agus nár cuireadh díotáil faoi bhráid cúirte’ (an dara fomhír d’Airteagal 27(7) de Rialachán 2017/1939).
84. Tá an teorainn ama dheireanach ar fheidhmiú an chirt easghairme teoranta d’fhíorais nua a thagann chun cinn tar éis d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh diúltú an cás a easghairm roimhe sin. I gcás den sórt sin, ní mór nach mbeidh an t-imscrúdú náisiúnta curtha i gcrích. Murab ionann agus an argóint a chuir Rialtas na Beilge chun cinn ina bharúlacha i scríbhinn agus ag an éisteacht, ní fheicim aon chúis leis an riail sin a chur i bhfeidhm de réir analaí ar aon chás eile chun críocha an chirt easghairme a fheidhmiú. Níl teorainn ama den sórt sin infheidhme ach amháin i gcás inar cuireadh faisnéis in iúl d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh roimhe sin agus i gcás nach bhfeidhmítear an ceart easghairme. Sna himthosca sin, má thagann fíricí nua chun cinn, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a cinneadh a leasú agus an cás a easghairm, fad nach mbeidh céim an imscrúdaithe curtha i gcrích.
85. Deirim arís nach féidir feidhm a bheith ag an teorainn ama a leagtar síos sa dara fomhír d’Airteagal 27(7) de Rialachán 2017/1939 taobh amuigh den chás beacht dá dtagraítear san airteagal sin. Ní fheictear domsa go bhfuil sé loighciúil é a chur i bhfeidhm ar chásanna ina dtugtar an fhaisnéis go déanach (i gcás ina bhfuil an cás ag céim na trialach cheana féin agus ina bhfuil an t-imscrúdú curtha i gcrích) nach raibh deis ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí roimhe sin barúil a thabhairt maidir leis an bhféidearthacht easghairm a dhéanamh.
2. Léiriú córasach
86. Deimhnítear le hanailís chórasach ar fhorálacha Rialachán 2017/1939, i mo thuairimse, an méid a dúradh go dtí seo. Sa chomhthéacs sin, tá roinnt cúiseanna ann lena dtacaítear do réiteach den sórt sin.
87. Ar an gcéad dul síos, is léir ó Airteagal 4 de Rialachán 2017/1939 nach bhfuil idirghabháil Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí teoranta do chéim an imscrúdaithe ar chionta coiriúla, ach go gcumhdaítear leis freisin imeachtaí coiriúla a thionscnamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta. (33)
88. Tá an fhaisnéis maidir le himscrúduithe leanúnacha arna ndéanamh ag údaráis náisiúnta agus ceart easghairme Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí ina bpríomhuirlisí chun go mbeidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí in ann a cúraimí a chur i gcrích. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh feidhm a bheith ag an dá cheann (faisnéis agus an ceart easghairme) ní hamháin le linn chéim an imscrúdaithe, ach freisin le linn na n-imeachtaí os comhair na gcúirteanna, go dtí go gcinnfear an cás go críochnaitheach.
89. Ar ndóigh, cuirfidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh san áireamh, agus cás á easghairm aici ag céim na trialach, iarmhairtí a hidirghabhála maidir leis an nós imeachta agus a inmhianaithe atá sé an cion a ionchúiseamh ar an mbealach is fearr.
90. Ní hionann rannpháirtíocht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, a thagann in ionad na n-údarás náisiúnta, i gcéim na trialach agus athrú simplí ar na páirtithe sna himeachtaí. D’fhéadfadh sé a bheith ábhartha cé acu Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh nó na húdaráis náisiúnta a dhéanann an t-ionchúiseamh. Má dhéanann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás a easghairm, níl aon rud ann lena gcuirtear cosc uirthi é a nascadh le gníomhaíochtaí trasnáisiúnta (34) agus fianaise a thabhairt ar aird, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, a bhfuil tionchar aici, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, ar an gcás.
91. Ar an dara dul síos, dearbhaítear sa dara fomhír d’Airteagal 13(1) de Rialachán 2017/1939 go mbeidh ‘Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha freagrach as na fiosrúcháin agus na hionchúisimh sin a thionscain siad, a sannadh dóibh nó a ghlac siad chucu féin trína gceart easghairme a fheidhmiú’. (35) Is léir ón bhforáil seo go bhféadfaidh siad an ceart easghairme a fheidhmiú maidir le cásanna a raibh na húdaráis náisiúnta ag gníomhú ina leith le linn chéim an imscrúdaithe agus tar éis imeachtaí coiriúla a thionscnamh, fad is atá siad ar feitheamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
92. Ar an tríú dul síos, foráiltear le hAirteagal 27(5) de Rialachán 2017/1939, ‘[i] gcás ina bhfeidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme, aistreoidh údaráis inniúla na mBallstát an comhad (36) chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus staonfaidh siad ó ghníomhartha imscrúdaithe breise a dhéanamh i leith an chiona chéanna’. Sa chomhthéacs sin, féadfaidh an comhad raon feidhme na ngníomhartha imscrúdaitheacha agus an ngníomhartha nós imeachta ina dhiaidh sin a chumhdach. Tugtar le fios le tarchur an chomhaid go bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, tar éis na heasghairme, úsáid a bhaint as an bhfianaise arna bailiú sa chomhad ag na húdaráis náisiúnta.
93. Ar an gceathrú dul síos, leagtar síos le hAirteagal 25(6) de Rialachán 2017/1939 na rialacha chun coinbhleachtaí inniúlachta idir Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus na húdaráis náisiúnta a réiteach. Réiteoidh cúirt náisiúnta coinbhleachtaí inniúlachta dearfacha nó diúltacha, (37) gan aon teorainneacha ama i ndáil leis sin a bheith sa chóras sin.
94. Ar deireadh, ní thugtar le tuiscint leis na cumhachtaí a thugtar do na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha le hAirteagal 35(1) de Rialachán 2017/1939 (38) in ainneoin an méid is cosúil a bheith á thabhairt le fios ag an gcúirt a rinne an tarchur, nach bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh imeachtaí coiriúla a thionscnamh ach amháin má tá na himscrúduithe déanta aici féin roimhe sin.
95. I mo thuairimse, rialaítear le hAirteagal 35(1) de Rialachán 2017/1939 dúnadh chéim an imscrúdaithe i gcás ina ndearna Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an t-imscrúdú, rud a bheidh amhlaidh i gcónaí i gcás imscrúdú díreach agus i gcás inar cuireadh an fhaisnéis ar fáil agus go ndearnadh an easghairm roimh an ionchúiseamh. Mar sin féin, ní dhéantar réamhbhreithiúnas leis an bhforáil sin ar an teorainn ama chun Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas ionas go bhféadfadh sí a ceart easghairme a fheidhmiú i gcásanna (eisceachtúla) inar tarchuireadh an cás cheana féin chuig an gcúirt náisiúnta a bhfuil inniúlacht aici é a thriail.
3. Léiriú teileolaíoch
96. Mar a mhínigh mé cheana féin, tá sé i gceist le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a chomhrac ar bhealach níos éifeachtaí.
97. Is fearr is féidir freastal ar an gcuspóir sin le léiriú ar na rialacha is infheidhme de Rialachán 2017/1939 atá i bhfabhar idirghabháil eisceachtúil Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (agus tuairisciú roimh ré ó na húdaráis náisiúnta) tar éis chéim an imscrúdaithe, nuair atá an cás ar feitheamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta.
98. Is fíor go bhfuil sé inmholta go ndéanfaí idirghabháil Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i leith cionta a thagann faoina hinniúlacht a luaithe is féidir ag céim an imscrúdaithe, nuair a bheidh na húdaráis náisiúnta ar an eolas go bhféadfadh na gníomhartha a bheith ina gcionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais.
99. Mar sin féin, a luaithe a dhéanfar an t-ionchúiseamh, féadfaidh tuairisciú na faisnéise chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cur chun feidhme chuspóir Rialachán 2017/1939 a éascú. (39)
100. Tar éis di an fhaisnéis a fháil ag céim na trialach, ní mór d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh cinneadh a dhéanamh go pras (laistigh de 5 lá) an ndéanfar an cás a easghairm, i gcomhréir le hAirteagal 27(1) de Rialachán 2017/1939, agus an fhéidearthacht ann síneadh 5 lá breise a chur leis sin. Níl tionchar diúltach ag an bhféidearthacht sin ar luas na n-imeachtaí breithiúnacha agus, os a choinne sin, d’fhéadfadh riar ceartais níos fearr a bheith mar thoradh uirthi má sholáthraíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh faisnéis bhreise ag céim na trialach, agus a saineolas ar choireacht eagraithe thrasnáisiúnta i gcoinne leasanna airgeadais an Aontais á chur san áireamh.
101. Is eol dom go bhféadfadh éagsúlachtaí a bheith mar thoradh ar easpa comhchuibhithe i dtaca le dlí nós imeachta coiriúil na mBallstát. Ní dhéanaim ach oiread beag is fiú de na deacrachtaí a bhaineann le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur in ionad na n-údarás náisiúnta ag céim na trialach, go háirithe ar leibhéal an achomhairc nó an achomhairc deiridh. D’fhéadfadh na deacrachtaí sin a bheith suntasach maidir le fianaise a ghlacadh nó leanúint d’imeachtaí coiriúla arna moladh ag an údarás náisiúnta a bhí inniúil roimhe sin.
102. Ba cheart d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh na deacrachtaí sin a chur san áireamh maidir lena ceart easghairme a fheidhmiú nó gan é a fheidhmiú agus níor cheart di an t-ionchúiseamh a ghabháil ar láimh ach amháin i gcás nach bhfuil aon chonstaic nós imeachta ann a chuirfeadh é ó rath. Dá dtiocfadh fadhbanna doréitithe de chineál inmheánach chun cinn mar gheall ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur in ionad na n-údarás náisiúnta, maidir leis an dlí nós imeachta náisiúnta, nó dá gcuirfí isteach go mór ar an ionchúiseamh féin, (40) beidh ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh machnamh a dhéanamh ar a inmhianaithe atá an easghairm.
4. Léiriú stairiúil
103. Le linn an nós imeachta reachtaigh chun Rialachán 2017/1939 a ghlacadh, chuir an Chomhairle an abairt seo leis an togra ón gCoimisiún: (41) ‘Féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an ceart easghairme a fheidhmiú tráth ar bith le linn chéim an imscrúdaithe’.
104. Tar éis dianphlé a dhéanamh, baineadh an teorainn ama sin. (42) Tá claonadh agam a mheas go dtugtar le tuiscint leis an scriosadh sin go raibh sé ar intinn ag an reachtas cead a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an ceart easghairme a fheidhmiú gan aon srianta ama, is é sin le rá, tar éis chéim an imscrúdaithe. Sin é an léiriú sin a bhaineann an Coimisiún de thátal, mar a luaigh sé ag an éisteacht, as na caibidlíochtaí as ar eascair glacadh Rialachán 2017/1939.
105. Ní fheictear domsa go bhfuil sé loighciúil a mheas go bhféadfaí scriosadh na teorann ama a léiriú mar iarracht an díospóireacht ar an bpointe sin a choinneáil ar oscailt, nó go raibh sé bunaithe ar an toimhde go bhféadfaí an teorainn chéanna a thuiscint go héasca ó fhorálacha eile Rialachán 2017/1939.
5. Idirghabháil Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chomhordú tar éis ionchúisimh agus pionóis mar gheall ar mhainneachtain an oibleagáid tuairiscithe atá ar údaráis náisiúnta a chomhlíonadh
106. Má ghlactar leis an réiteach a mholaim (eadhon, gur féidir leis an údarás náisiúnta a fhaisnéis a tharchur go heisceachtúil chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus go bhféadfaidh an oifig sin freisin a ceart easghairme a fheidhmiú fiú nuair a bheidh an t-imscrúdú náisiúnta tugtha chun críche cheana féin), is í an chéad chéim eile an chaoi a gcuirtear an réiteach sin i bhfeidhm.
107. Ní shonraítear i Rialachán 2017/1939 na modhanna nós imeachta trína gcuirfear Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas agus ionas gur féidir léi cinneadh a dhéanamh cé acu a fheidhmeoidh nó nach bhfeidhmeoidh sí a ceart easghairme tar éis dheireadh chéim an imscrúdaithe agus oscailt chéim na trialach. Ní rialaítear leis ach oiread iarmhairtí an tsáraithe (mainneachtain) ar an oibleagáid tuairiscithe ag na húdaráis náisiúnta i leith Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh.
108. Mura gcomhlíontar an oibleagáid sin, baintear an bonn d’inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh idirghabháil a dhéanamh in imeachtaí a bhaineann le cionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais. Ar ndóigh, déanann an méid sin difear d’inniúlachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, ach d’fhéadfadh tionchar a bheith aige freisin ar chearta na ndaoine a chúisítear i gcionta den sórt sin.
109. I ndáil leis sin, aontaím leis an tuairim a leag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh í féin amach ina litir dar dáta an 24 Aibreán 2026, a seoladh chuig an gCúirt mar fhreagra ar iarraidh ón gCúirt.
110. Sa doiciméad sin, deir Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, go bunúsach, in éagmais forálacha sainráite de dhlí an Aontais maidir le hiarmhairtí an tsáraithe ar Airteagal 24 de Rialachán 2017/1939, agus i bhfianaise an chórais inniúlachta comhroinnte arna bhunú ag an reachtas chun leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint,
– mura ndéantar cás a thuairisciú d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, níor cheart don mhéid sin, ann féin, dlíthiúlacht a bhaint d’ionchúiseamh na n-údarás náisiúnta;
– ba cheart an pionós nós imeachta de bharr mainneachtain an oibleagáid Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a chur ar an eolas faoi chás a thagann faoina inniúlacht a chomhlíonadh a lorg sa dlí náisiúnta is infheidhme, i gcomhréir le prionsabal neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát (43) agus le hAirteagal 5(3) de Rialachán 2017/1939; (44)
– D’fhéadfadh tuairisciú chuig Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, cé go mbeadh sé déanach, a bheith ina leigheas éifeachtach ar shárú Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939. Is faoin gCoimisiún atá sé gach beart iomchuí a dhéanamh, i gcás inarb iomchuí, i gcás nach bhforáiltear sa dlí náisiúnta do shásraí leordhóthanacha chun faisnéis thráthúil d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a áirithiú.
111. Go deimhin, ní mór a bheith ag brath ar an dlí náisiúnta chun a chinneadh cén sásra lena bhféadfaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí a chur ar an eolas, (45) a luaithe a bheidh céim na trialach bainte amach ag na himeachtaí coiriúla tar éis do na húdaráis náisiúnta an t-ionchúiseamh a thionscnamh. I gcomhréir leis an dlí náisiúnta céanna sin (arna léiriú ar an mbealach is comhsheasmhaí le Rialachán 2017/1939), is gá na modhanna a shonrú trína bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí, i gcás inarb iomchuí, an ceart easghairme a fheidhmiú agus leanúint den triail in ionad na n-údarás náisiúnta.
112. Má chuirtear Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas agus má chinneann sí gan a ceart easghairme a fheidhmiú, leanfaidh na himeachtaí coiriúla ar aghaidh leis an údarás náisiúnta a thionscain an t-ionchúiseamh. Ar an taobh eile, má dhéanann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an cás a easghairm, níor mhór ionadú an údaráis náisiúnta a eagrú i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta.
113. Maidir leis an bpointe sin, ceanglaítear le prionsabal na héifeachtachta maidir le cur i bhfeidhm Rialachán 2017/1939 nár cheart don ionadú bac ná moill a chur ar ionchúiseamh cionta in aghaidh leasanna airgeadais an Aontais: is é is cuspóir do Rialachán 2017/1939 go sonrach éifeachtacht ionchúiseamh na gcionta sin a mhéadú.
114. Thairis sin, má fheidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme, ba cheart di é sin a dhéanamh gan dochar do chearta na ndaoine sin a bhfuil baint acu leis na himeachtaí atá ar siúl. (46) Dá bhrí sin, beidh air breithniú a dhéanamh ar a mhéid atá tionchar ag a rannpháirtíocht ag an gcéim seo de na himeachtaí ar chearta cosanta na gcosantóirí, rud nach mór d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a urramú i gcomhréir leis na rialacha nós imeachta náisiúnta: ní fhéadfaidh a gcinntí maidir leis an bhfianaise, aicmiú na bhfíoras, leibhéal na bpionós agus gnéithe eile an ionchúisimh, i gcás ina ndéantar an easghairm ag céim na trialach, dochar a dhéanamh do chearta daoine atá cúisithe faoin dlí náisiúnta.
115. Má tá sé níos éifeachtaí go leanfadh an t-údarás náisiúnta den ionchúiseamh coiriúil ná Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ina ionad, ba cheart d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh machnamh a dhéanamh ar staonadh ón gcás a easghairm. Measaim, a luaithe a thionscnófar na himeachtaí coiriúla agus a bheidh an cás ar feitheamh os comhair na gcúirteanna náisiúnta, gur cheart don easghairm a bheith eisceachtúil.
116. I mbeagán focal, ní mór Airteagal 24(2) agus Airteagal 27 de Rialachán 2017/1939 a léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar údaráis náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas faoi imeachtaí breithiúnacha leanúnacha a bhaineann le cionta a bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith, mura bhfuil a n-imscrúduithe curtha in iúl roimhe sin ag na húdaráis náisiúnta sin d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Sna himthosca sin, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú fós.
V. Conclúid
117. I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, molaim go dtabharfadh an Chúirt freagra ar an hof van beroep te Brussel (an Chúirt Achomhairc, an Bhruiséil, an Bheilg) mar a leanas:
‘Maidir le hAirteagal 24(2), Airteagal 25(1) agus Airteagal 27 de Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
– ní chuirtear cosc leo ar na húdaráis náisiúnta imeachtaí coiriúla a thabhairt os comhair cúirteanna Ballstáit, cé nár cuireadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas gur thionscain na húdaráis sin imscrúdú ar chion coiriúil a bhféadfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bheith inniúil ina leith agus gur lean siad d’imscrúdú a dhéanamh air;
– ceanglaítear ar údaráis náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas faoi imeachtaí atá ar siúl a bhaineann le cionta a bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith, mura bhfuil a n-imscrúduithe curtha in iúl roimhe sin ag na húdaráis náisiúnta sin d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Sna himthosca sin, féadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a ceart easghairme a fheidhmiú fós.
1 Bunteanga: an Spáinnis.
i Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.
2 Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (IO 2017, L 283, lch. 1).
3 Tháinig Rialachán (AE) 2017/1939 i bhfeidhm an 20 Samhain 2017.
4 I gcomhréir le hAirteagal 1 de Chinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/856 ón gCoimisiún an 26 Bealtaine 2021 lena gcinntear an dáta a ghlacfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar láimh a cúraimí imscrúdaithe agus ionchúisimh (IO 2021 L 188, lch. 100; ceartúchán IO 2021 L 190, lch. 101).
5 Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO 2017 L 198, lch. 29).
6 Dlí ina bhfuil forálacha éagsúla maidir le réimse an cheartais (Belgisch Staatsblad, an 24 Feabhra 2021, lch. 16822) an 17 Feabhra 2021.
7 Dlí Ginearálta maidir le Dleachtanna Custam agus Máil (Belgisch Staatsblad, an 21 Meán Fómhair 1977, lch. 11476) an 18 Iúil 1977 (‘AWDA’).
8 Ordú tarchuir, mír 4, pointe 5.3.
9 Luaitear in Airteagal 26(1) de Rialachán 2017/1939 go dtionscnóidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh imscrúdú i gcás ina bhfuil ‘[...] forais réasúnacha ann chun a chreidiúint go bhfuil cion coiriúil á dhéanamh nó go ndearnadh cion coiriúil [...]’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
10 Foráiltear le hAirteagal 24(1) de Rialachán 2017/1939 go ndéanfaidh institiúidí, comhlachtaí, oifigí nó gníomhaireachtaí an Aontais agus údaráis na mBallstát atá inniúil faoin dlí náisiúnta is infheidhme aon iompar coiriúil a bhféadfadh sé a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith i gcomhréir le hAirteagal 22 agus Airteagal 25(2) agus (3) a thuairisciú d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh gan moill mhíchuí.
11 I gcomhréir le cásdlí socair, leanann sé ón ngá atá le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach agus ó phrionsabal an chomhionannais nach mór foráil de dhlí an Aontais nach ndéantar tagairt shainráite inti do dhlí na mBallstát a mheas mar choincheap uathrialach aonfhoirmeach de dhlí an Aontais, ag féachaint ní hamháin d’fhoclaíocht na forála sin ach freisin don chomhthéacs ina bhfuil sí agus do na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha ar cuid díobh í (breithiúnas an 17 Samhain 1983, Merck (C-292/82, EU:C:1983:335), mír 12 agus an 30 Aibreán 2024, M N. (EncroChat) (C-670/22, EU:C:2024:372), mír 109; agus an 8 Aibreán 2025, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (Athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta) (C-292/23, EU:C:2025:255), mír 51).
12 Tá aithrisí 51 agus 52 de Rialachán 2017/1939 ina gcabhair maidir le raon feidhme na forála sin a thuiscint.
13 Le hAirteagal 26(2) de Rialachán 2017/1939, leagtar síos oibleagáid chómhalartach ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an chúirt a rinne an tarchur a chur ar an eolas faoina cinneadh imscrúdú a dhéanamh.
14 Ní chuireann an dualgas staonadh ó vótáil cosc ar an údarás náisiúnta ‘gach beart práinneach is gá a dhéanamh, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, chun imscrúdú agus ionchúiseamh éifeachtach a áirithiú’ (an dara fomhír d’Airteagal 27(2) de Rialachán 2017/1939).
15 Airteagal 27(5) de Rialachán 2017/1939.
16 De réir aithris 58 de Rialachán 2017/1939, ‘ba cheart tosaíocht a bheith ag inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i leith cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais, mar riail ghinearálta, ar mhaímh náisiúnta inniúlachta’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
17 Níor coinníodh i dtéacs críochnaitheach Rialachán 2017/1939 an tionscnamh ón gCoimisiún inniúlacht eisiach a thabhairt d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh chun cionta i gcoinne leasanna airgeadais an Aontais a ionchúiseamh. Féach an togra le haghaidh Rialachán de chuid na Comhairle maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bhunú [COM(2013) 534 final], an 17 Iúil 2023, ina luaitear an méid seo a leanas in Airteagal 11(4): ‘beidh inniúlacht eisiach ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh chun cionta coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a imscrúdú agus a ionchúiseamh.’
18 Rialachán arna ghlacadh le Cinneadh 3/2020 an 12 Deireadh Fómhair 2020 ó Choláiste Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) agus arna leasú agus arna fhorlíonadh le Cinneadh 85/2021 an 11 Lúnasa 2021 agus Cinneadh 26/2022 an 29 Meitheamh 2022 ó Choláiste OIPE (IO 2023 C 181, lch. 1).
19 De réir Airteagal 40(1) de rialacha nós imeachta inmheánacha Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, ‘leis an bhfíorú chun críche imscrúdú a thionscnamh, déanfar measúnú ar an méid seo a leanas: (a) gur cion coiriúil é an t-iompar tuairiscithe a thagann faoi inniúlacht ábhartha, chríochach, phearsanta agus ama OIPE; (b) go bhfuil forais réasúnacha ann faoin dlí náisiúnta is infheidhme chun a chreidiúint go bhfuil cion á dhéanamh nó déanta; (c) go bhfuil forais shoiléire dlí ann a chuireann bac ar ionchúiseamh; (d) i gcás inarb infheidhme, go gcomhlíontar na coinníollacha a fhorordaítear le hAirteagal 25(2), (3) agus (4) den Rialachán’.
20 Liostaítear in Airteagal 40(2) de rialacha nós imeachta inmheánacha Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh leibhéal aibíochta an imscrúdaithe; a thábhachtaí atá leis sin chun comhleanúnachas bheartas imscrúdaithe agus ionchúisimh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a áirithiú; gnéithe trasteorann an imscrúdaithe; agus aon chúis shonrach eile lena dtugtar le fios gur fearr is féidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh leanúint leis an imscrúdú.
21 Féadfaidh Coláiste Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ‘[...] cinntí a dhéanamh maidir le hábhair straitéiseacha agus maidir le saincheisteanna ginearálta a eascraíonn as cásanna aonair, go háirithe d’fhonn comhleanúnachas bheartas imscrúdaithe agus ionchúisimh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh sna Ballstáit a áirithiú [...]’.
22 Cinneadh ó Choláiste Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh an 21 Aibreán 2021 lena nglactar Treoirlínte Oibríochtúla maidir le himscrúdú, beartas easghairme agus tarchur cásanna, arna leasú le Cinneadh 007/2022 an 7 Feabhra 2022 agus Cinneadh 026/2022 an 29 Meitheamh 2022 ó Choláiste Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Ar fail ag https://www.eppo.europa.eu/document/download/e4d8fbeb-254f-491d-aba2-286990f313c9_es?filename=2021.029-2022.026_Amended_Op_Guidelines_on_Investigation_Evocation_Referral_ES.pdf
.
23 I gcás (a) ina bhfuil iarmhairtí ag an gcás ar leibhéal an Aontais lena gceanglaítear ar Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh imscrúdú a dhéanamh; nó (b) go bhfuil amhras ann go ndearna oifigigh nó seirbhísigh eile de chuid an Aontais nó comhaltaí d’institiúidí an Aontais an cion.
24 Tá feidhm ag an bhforáil sin más rud é ‘[...] (a) go bhfuil an pionós uasta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta le haghaidh cion a thagann faoi raon feidhme Airteagal 22(1) comhionann leis an bpionós uasta a leagtar síos le haghaidh cion atá nasctha go dlúth dá dtagraítear in Airteagal 22(3), nó nach bhfuil sé chomh dian céanna leis, ach amháin i gcás ina raibh an cion deireanach sin ríthábhachtach chun an cion a thagann faoi raon feidhme Airteagal 22(1) a dhéanamh, nó (b) go bhfuil aon chúis ann lena mheas nach mó an damáiste a rinneadh, nó is dócha a dhéanfar, do leasanna airgeadais an Aontais le cion dá dtagraítear in Airteagal 22 ná an damáiste a rinneadh, nó is dócha a dhéanfar, d’íospartach eile.’ Mar sin féin, foráiltear le hAirteagal 25(4) go bhféadfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, le toiliú na n-údarás náisiúnta inniúil, a hinniúlacht a fheidhmiú má dhealraíonn sé gur fearr atá sí in ann imscrúdú nó ionchúiseamh a dhéanamh. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
25 Luaitear an méid seo a leanas in aithris 53 de Rialachán 2017/1939: ‘Tá comhlíonadh na hoibleagáide tuairiscithe sin fíor-riachtanach d’fheidhmiú cuí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, agus ba cheart é a léiriú go leathan chun a áirithiú go dtuairisceoidh na húdaráis náisiúnta cásanna freisin nach féidir measúnú a dhéanamh ar roinnt critéar láithreach bonn (mar shampla, leibhéal an damáiste nó an pionós is infheidhme)’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
26 I bhfianaise phrionsabal an chomhair dhílis, ba cheart d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus do na húdaráis náisiúnta inniúla araon tacú le chéile agus iad a chur ar an eolas agus é d’aidhm acu na coireanna a thagann faoi inniúlacht Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chomhrac go héifeachtúil.
27 Airteagal 24(5) de Rialachán 2017/1939. ‘cuirfear Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar an eolas freisin, i gcomhréir le míreanna 1 agus 2 den Airteagal seo, faoi chásanna nach féidir measúnú a dhéanamh i dtaobh an bhfuil na critéir a leagtar amach in Airteagal 25(2) á gcomhlíonadh.’ Tagraítear san fhoráil dheireanach sin do chionta ar lú a luach ná EUR 10 000. Le hAirteagal 24(3), forchuirtear oibleagáid ar na húdaráis náisiúnta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas i gcás ina bhfuil imscrúdú tionscanta acu i leith cion a shainítear in Airteagal 22 agus i gcás ina measann siad go bhféadfadh sé nach ndéanfadh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, i gcomhréir le hAirteagal 25(3), a hinniúlacht a fheidhmiú (i gcás ina bhforáiltear leis an dlí náisiúnta do phionós comhionann nó níos déine i leith cion a bhfuil dlúthbhaint aige leis nó i gcás inar mó an damáiste a rinneadh d’íospartach eile ná an damáiste a rinneadh do leasanna airgeadais an Aontais). [Aistriúchán neamhoifigiúil]
28 Breithiúnas an 21 Nollaig 2023, G. K. agus páirtithe eile (Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh) (C-281/22, EU:C:2023:1018, mír 65).
29 Airteagal 8(1) de Rialachán 2017/1939.
30 Airteagal 86(2) CFAE agus Airteagal 4 de Rialachán 2017/1939.
31 Airteagal 5(3) de Rialachán 2017/1939.
32 ‘[…] ach tráth nach déanaí ná 5 lá tar éis di an fhaisnéis a fháil ó na húdaráis náisiúnta, agus ní mór di na húdaráis náisiúnta a chur ar an eolas faoin gcinneadh sin’. Tá feidhm ag na teorainneacha ama céanna nuair a thagann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí ar an eolas faoi imscrúduithe náisiúnta atá ar siúl cheana féin ar bhealaí éagsúla, is é sin le rá. gan fógra a fháil roimh ré ó na húdaráis náisiúnta, i gcomhréir le hAirteagal 27(3) de Rialachán 2017/1939.
33 Aithris 31 de Rialachán 2017/1939: ‘leantar d’fheidhmeanna an ionchúisitheora a fheidhmiú os comhair na gcúirteanna inniúla go dtí go dtabharfar na himeachtaí i gcrích, is é sin le rá, go dtí go ndéanfar an cinneadh críochnaitheach maidir le cé acu a rinne nó nach ndearna an duine atá faoi dhrochamhras nó an duine atá cúisithe an cion, lena n-áirítear, i gcás inarb infheidhme, breithiúnas agus réiteach aon chaingean dlí nó achomharc a fhéadfar a thionscnamh go dtí go mbeidh an cinneadh sin críochnaitheach’.
34 D’fhéadfadh sí fiú a mholadh go ndiúltódh cúirteanna Ballstáit eile inniúlacht, ag brath ar an áit ina bhfuil an ghníomhaíocht choiriúil dírithe nó, má rinneadh roinnt cionta gaolmhara, ar an áit ina ndearnadh an chuid is mó de na cionta, de réir bhrí Airteagal 26(4) de Rialachán 2017/1939.
35 Is liomsa an cló Iodálach.
36 Is liomsa an cló Iodálach.
37 Is faoin mBallstát atá sé an chúirt náisiúnta a dhéanfaidh cinneadh maidir leis an gcoinbhleacht inniúlachta a ainmniú.
38 ‘Nuair a mheasann an tIonchúisitheoir Tarmligthe Eorpach atá freagrach go bhfuil an t-imscrúdú curtha i gcrích, cuirfidh sé nó sí tuarascáil faoi bhráid an Ionchúisitheora Eorpaigh maoirseachta, ina mbeidh achoimre ar an gcás agus dréachtchinneadh i dtaobh an ndéanfar ionchúiseamh os comhair cúirt náisiúnta nó an ndéanfar breithniú ar tharchur an cháis, ar dhíbhe nó ar nós imeachta simplithe ionchúisimh i gcomhréir le hAirteagail 34, 39 nó 40’.
39 Fiú má chinneann Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh gan an ceart easghairme a fheidhmiú, d’fhéadfadh tionchar dearfach a bheith ag cumarsáid ó údaráis náisiúnta maidir le hionchúiseamh cionta eile i gcoinne leasanna airgeadais an Aontais atá á n-imscrúdú ag Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh.
40 Ag brath ar an gcás, d’fhéadfadh fadhbanna maidir le hurchosc reachta nó le cur i bhfeidhm na rialach ne bis in idem teacht chun cinn.
41 Airteagal 19(3) in fine den togra le haghaidh Rialacháin atá i ndoiciméad ón gComhairle an 14 Bealtaine 2014 (9478/1/14 REV 1); mar a leagtar amach sa chéad abairt d’Airteagal 21a(4) den togra leasaithe le haghaidh Rialacháin, atá i ndoiciméad ón gComhairle an 28 Samhain 2014 (15862/1/14 REV 1).
42 Doiciméad ón gComhairle an 26 Bealtaine 2015 (8316/3/15 REV 3).
43 I gcomhréir le cásdlí socair, faoi réir an phrionsabail sin, is faoi chóras dlí náisiúnta gach Ballstáit atá sé rialacha nós imeachta a leagan síos lena rialaítear na leigheasanna is gá chun cosaint dlí éifeachtach a áirithiú do pháirtithe aonair sna réimsí a chumhdaítear le dlí an Aontais, ar choinníoll, áfach, nach bhfuil na rialacha sin, i gcásanna a rialaítear le dlí an Aontais, níos neamhfhabhraí ná i gcásanna intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise) agus nach bhfágann siad go bhfuil feidhmiú na gceart a thugtar le dlí an Aontais (prionsabal na héifeachtachta) dodhéanta nó ródheacair. Breithiúnais an 21 Nollaig 2021, Randstad Italia (C-497/20, EU:C:2021:1037), míreanna 56 agus 58; agus an 8 Aibreán 2025,Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (Athbhreithniú breithiúnach ar ghníomhartha nós imeachta) (C-292/23, EU:C:2025:255), mír 82.
44 De réir Airteagal 5(3) de Rialachán 2017/1939, ‘beidh feidhm ag an dlí náisiúnta maidir le hábhair nach gcumhdaítear leis an Rialachán seo’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]
45 Faoi dhlí na Beilge, is cosúil go bhfuil an oibleagáid Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar an eolas faoi Airteagal 24(2) de Rialachán 2017/1939 ar an procureur du Roi, le procureur général ou le procureur fédéral, dá dtagraítear in Airteagal 156/1(3) den Chód Breithiúnach, a luaitear i mbarúlacha Rialtas na Beilge agus an Choimisiúin, nó ar oifigeach de chuid an Riaracháin Ghinearálta Custaim agus Máil dá dtagraítear in Airteagal 285/2(1) den Dlí Ginearálta maidir le Custaim agus Dleachtanna Máil, rud a luann an chúirt a rinne an tarchur.
46 De réir Airteagal 5(1) de Rialachán 2017/1939, ‘áiritheoidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh go n-urramóidh a gníomhaíochtaí na cearta a chumhdaítear sa Chairt [um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]’. [Aistriúchán neamhoifigiúil]