Wydanie tymczasowe

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

MANUELA CAMPOSA SÁNCHEZA-BORDONY

przedstawiona w dniu 17 września 2026 r.(1)

Sprawa C-407/25 [Tersten](i)

Belgische Staat – Administratie Douane en Accijnzen

Postępowanie karne

przeciwko

NV SI,

LM Kft,

LC,

BÜ Kft,

JS,

BZ,

QJF Kft,

LS,

SH Kft,

ZJ,

JZ,

XH,

HS,

3H H & LS GmbH

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez hof van beroep te Brussel (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia)]

Postępowanie prejudycjalne – Prokuratura Europejska – Rozporządzenie (UE) 2017/1939 – Artykuł 24 ust. 2 – Przekazywanie informacji Prokuraturze Europejskiej – Artykuł 4 ust. 3 TUE – Zasada lojalnej współpracy – Artykuł 27 – Prawo do przejęcia sprawy – Właściwość krajowych organów ścigania – Przejęcie sprawy przez Prokuraturę Europejską na etapie postępowania przygotowawczego – Przejęcie sprawy przez Prokuraturę Europejską po wniesieniu aktu oskarżenia – Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich






1.        Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939(2), jeżeli organ sądowy lub organ ścigania państwa członkowskiego wszczyna postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska mogłaby być właściwa, powinien on bez zbędnej zwłoki poinformować o tym Prokuraturę Europejską, tak aby mogła ona podjąć decyzję, czy skorzystać z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy.

2.         Postępowanie karne leżące u podstaw niniejszego odesłania prejudycjalnego dotyczy przestępstw wchodzących w zakres właściwości Prokuratury Europejskiej. Belgijskie organy celne wszczęły postępowanie przygotowawcze w sprawie tych przestępstw, gdy obowiązywało już rozporządzenie 2017/1939(3), ale zanim Prokuratura Europejska podjęła zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz wnoszeniem i popieraniem oskarżeń (w dniu 1 czerwca 2021 r.)(4).

3.        Ponieważ organy belgijskie nie poinformowały wówczas Prokuratury Europejskiej o prowadzonych przez nie postępowaniach przygotowawczych, a w postępowaniu karnym wydano wyrok w pierwszej instancji, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, jakie konsekwencje wynikają z braku poinformowania w odniesieniu do tego postępowania, które obecnie znajduje się w fazie postępowania odwoławczego.

I.      Ramy prawne

A.      Prawo Unii

1.       Rozporządzenie 2017/1939

4.        Artykuł 4 („Zadania”) stanowi:

„Prokuratura Europejska jest właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem sprawców i współsprawców przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, które to przestępstwa przewidziano w dyrektywie (UE) 2017/1371(5) i określono w niniejszym rozporządzeniu. W tym względzie Prokuratura Europejska wszczyna postępowania przygotowawcze, wnosi akty oskarżenia i sprawuje funkcje oskarżyciela publicznego przed właściwymi sądami państw członkowskich aż do ostatecznego zakończenia sprawy”.

5.        Zgodnie z art. 22 („Właściwość rzeczowa Prokuratury Europejskiej”) ust. 1:

„Prokuratura Europejska jest właściwa w sprawach dotyczących przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, które są określone w dyrektywie (UE) 2017/1371, zgodnie z jej transpozycją do prawa krajowego, bez względu na to, czy na mocy prawa krajowego ten sam czyn zabroniony można uznać za inny rodzaj przestępstwa. […].”

6.        Artykuł 24 („Przekazywanie, rejestrowanie i weryfikowanie informacji”) stanowi:

„1.      Instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz organy państw członkowskich właściwe na podstawie mającego zastosowanie prawa krajowego bez zbędnej zwłoki informują Prokuraturę Europejską o każdym czynie zabronionym, w sprawie którego mogłaby ona wykonywać swoją właściwość zgodnie z art. 22 oraz art. 25 ust. 2 i 3.

2.      Jeżeli organ sądowy lub organ ścigania państwa członkowskiego wszczyna postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska może wykonywać swoją właściwość zgodnie z art. 22 oraz art. 25 ust. 2 i 3, lub jeżeli w dowolnym momencie po wszczęciu postępowania przygotowawczego właściwy organ sądowy lub właściwy organ ścigania państwa członkowskiego stwierdzi, że postępowanie to dotyczy takiego przestępstwa, organ ten bez zbędnej zwłoki informuje o tym Prokuraturę Europejską, tak by mogła ona zdecydować, czy zamierza skorzystać z przysługującego jej zgodnie z art. 27 prawa do przejęcia sprawy.

[…]”.

7.        Zgodnie z art. 25 („Wykonywanie właściwości Prokuratury Europejskiej”) ust. 1:

„Prokuratura Europejska wykonuje swoją właściwość, albo wszczynając postępowanie przygotowawcze na mocy art. 26, albo podejmując decyzję o skorzystaniu z prawa do przejęcia sprawy na mocy art. 27. Jeżeli Prokuratura Europejska zdecyduje o wykonywaniu swojej właściwości, właściwe organy krajowe odstępują od wykonywania swojej właściwości w zakresie tego samego czynu zabronionego”.

8.        Artykuł 27 („Prawo do przejęcia sprawy”) stanowi:

„1.      Po otrzymaniu zgodnie z art. 24 ust. 2 wszystkich istotnych informacji Prokuratura Europejska jak najszybciej, ale nie później niż w terminie pięciu dni od otrzymania informacji od organów krajowych, podejmuje decyzję, czy zamierza skorzystać z prawa do przejęcia sprawy, a o decyzji tej informuje organy krajowe. Europejski Prokurator Generalny może w konkretnej sprawie podjąć odpowiednio uzasadnioną decyzję o przedłużeniu tego terminu o nie więcej niż kolejne pięć dni, a o decyzji tej informuje organy krajowe.

2.      Przed upływem terminów, o których mowa w ust. 1, organy krajowe nie podejmują żadnej decyzji na mocy prawa krajowego, która mogłaby spowodować, że Prokuratura Europejska nie będzie mogła skorzystać z prawa do przejęcia sprawy.

Organy krajowe podejmują wszelkie pilne czynności, które zgodnie z prawem krajowym są niezbędne do zapewnienia skutecznego prowadzenia postępowania przygotowawczego oraz wnoszenia i popierania oskarżeń.

3.      Jeżeli Prokuratura Europejska, w inny sposób niż na podstawie informacji, o których mowa w art. 24 ust. 2, poweźmie wiadomość, że właściwe organy państwa członkowskiego już wszczęły postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego mogłaby ona być właściwa, niezwłocznie informuje o tym te organy. Po otrzymaniu zgodnie z art. 24 ust. 2 stosownych informacji Prokuratura Europejska podejmuje decyzję, czy zamierza skorzystać z prawa do przejęcia sprawy. Decyzję tę podejmuje się w terminie określonym w ust. 1 niniejszego artykułu.

[…]

5.      Jeżeli Prokuratura Europejska korzysta z prawa do przejęcia sprawy, właściwe organy państw członkowskich przekazują jej akta sprawy i nie podejmują żadnych dalszych czynności w ramach postępowania przygotowawczego względem tego samego przestępstwa.

[…]

7.      Jeżeli Prokuratura Europejska odstąpiła od wykonywania swojej właściwości, bez zbędnej zwłoki informuje o tym właściwe organy krajowe. W trakcie postępowania właściwe organy krajowe informują Prokuraturę Europejską o wszelkich nowych okolicznościach faktycznych, które mogłyby być dla niej podstawą do zmiany jej decyzji o odstąpieniu od wykonywania właściwości.

Po otrzymaniu takich informacji Prokuratura Europejska może skorzystać z prawa do przejęcia sprawy, pod warunkiem że krajowe postępowanie przygotowawcze nie zostało już zamknięte, a akt oskarżenia nie został wniesiony do sądu. Stosowną decyzję podejmuje się w terminie określonym w ust. 1.

[…]”.

9.        Artykuł 35 („Zakończenie postępowania przygotowawczego”) stanowi:

„1.      Jeżeli delegowany prokurator europejski prowadzący sprawę uznaje postępowanie przygotowawcze za zakończone, przedkłada nadzorującemu prokuratorowi europejskiemu sprawozdanie, które zawiera streszczenie sprawy i projekt decyzji dotyczącej tego, czy wnieść oskarżenie do sądu krajowego, czy też rozważyć przekazanie sprawy, umorzenie postępowania lub zastosowanie uproszczonej procedury ścigania zgodnie z art. 34, 39 lub 40. Nadzorujący prokurator europejski przekazuje te dokumenty właściwej stałej izbie wraz z własną oceną, jeżeli uzna ją za konieczną. Jeżeli zgodnie z art. 10 ust. 3 stała izba podejmie decyzję zgodną z tym, co zaproponował delegowany prokurator europejski, prokurator ten podejmuje dalsze czynności związane z tą decyzją.

2.      Jeżeli na podstawie otrzymanych sprawozdań stała izba postanowi nie podejmować decyzji zgodnej z tym, co zaproponował delegowany prokurator europejski, w stosownych przypadkach przed podjęciem ostatecznej decyzji lub wydaniem dalszych poleceń delegowanemu prokuratorowi europejskiemu przeprowadza ona samodzielną analizę akt sprawy.

3.      W stosownych przypadkach sprawozdanie delegowanego prokuratora europejskiego zawiera także dostateczne uzasadnienie wniesienia sprawy do sądu państwa członkowskiego, w którym działa ten prokurator, albo zgodnie z art. 26 ust. 4 do sądu innego państwa członkowskiego, które ma jurysdykcję w tej sprawie.

[…].”

10.      Zgodnie z art. 120 („Wejście w życie”):

„1.      Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

2.      Prokuratura Europejska wykonuje swoją właściwość w odniesieniu do wszystkich przestępstw objętych zakresem jej właściwości, które popełniono po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Prokuratura Europejska podejmuje zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń powierzone jej na mocy niniejszego rozporządzenia, począwszy od daty, która zostanie określona decyzją Komisji na wniosek Europejskiego Prokuratora Generalnego, po tym, jak zostanie ustanowiona Prokuratura Europejska. Decyzja Komisji zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Data, którą ma określić Komisja, nie będzie przypadać wcześniej niż trzy lata po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

[…]”.

B.      Prawo belgijskie

11.      Rozporządzenie 2017/1939 zostało włączone do prawa belgijskiego na mocy wet van 17 februari 2021 houdende diverse bepalingen inzake justitie(6), obowiązującej od dnia 24 lutego 2021 r., która wprowadziła rozdział XXVa do Algemene wet inzake douane en accijnzen van 18 juli 1977(7).

12.      Artykuł 285/2 § 1 AWDA stanowi:

„Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Douane (dyrektor generalny administracji generalnej do spraw ceł i akcyzy) wyznacza co najmniej jednego urzędnika Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen, którego zadaniem jest współpraca z delegowanymi prokuratorami europejskimi w rozumieniu w art. 309/2 Gerechtelijk Wetboek (kodeksu postępowania sądowego) w zakresie wykroczeń, naruszeń i przestępstw, o których mowa w art. 281 i 282, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska wykonuje swoją właściwość stosownie do art. 22, 25, 26 i 27 rozporządzenia (UE) 2017/1939”.

13.      Artykuł 285/4 § 1 AWDA stanowi:

„Uprawnienie do wszczynania i kontynuowania wszelkich postępowań sądowych, o których mowa w art. 281 § 2 przyznaje się urzędnikowi, o którym mowa w art. 285/2 § 1 w zakresie wykroczeń, naruszeń i przestępstw, o których mowa w art. 281, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska wykonuje swoją właściwość stosownie do art. 22, 25, 26 i 27 rozporządzenia (UE) 2017/1939”.

II.    Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne

14.      W 2019 r. i 2020 r. belgijskie organy celne wszczęły dochodzenie, w toku którego uznały, że dwadzieścia sześć osób fizycznych i prawnych popełniło w latach 2018 i 2019 szereg naruszeń przepisów prawa celnego przy imporcie towarów pochodzących z Chin, podlegających odprawie celnej w Brukseli, których odbiorcy znajdowali się w Niemczech, Hiszpanii i na Węgrzech.

15.      Protokoły z postępowania w sprawie ceł i akcyz o sygnaturach 19/D/000565, 19/D/000724 i 20/D/000058 zostały zamknięte i wysłane do sprawców listami poleconymi odpowiednio w dniach 27 listopada 2019 r., 1 kwietnia 2020 r. i 15 kwietnia 2020 r.

16.      Bezpośrednie wezwania administracji generalnej do spraw ceł i akcyzy zostały doręczone sprawcom w lipcu i sierpniu 2021 r., po podjęciu przez Prokuraturę Europejską zadań związanych z prowadzeniem postępowania przygotowawczego oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń w dniu 1 czerwca 2021 r.

17.      Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 r., wydanym w trybie kontradyktoryjnym w odniesieniu do kilku oskarżonych i w trybie zaocznym w stosunku do pozostałych Nederlandstalige rechtbank van eerste aanleg Brussel (niderlandzkojęzyczny sąd pierwszej instancji w Brukseli, Belgia): a) na gruncie prawa karnego uniewinnił oskarżonych; oraz b) na gruncie prawa cywilnego zasądził od niektórych z nich zapłatę na rzecz państwa belgijskiego należności celnych przywozowych w wysokości 143 951 EUR.

18.      W dniu 6 stycznia 2023 r. państwo belgijskie złożyło środek odwoławczy od wyroku wydanego w pierwszej instancji do hof van beroep te Brussel (sądu apelacyjnego w Brukseli, Belgia).

19.      Wyrokiem wstępnym z dnia 5 grudnia 2024 r. hof van beroep te Brussel (sąd apelacyjny w Brukseli) uznał środek odwoławczy za dopuszczalny na gruncie prawa karnego w sprawach karnych w odniesieniu do niektórych oskarżonych i na gruncie prawa cywilnego w odniesieniu do zaciągniętego przez nich zobowiązania celnego.

20.      Przed wydaniem orzeczenia w przedmiocie środka odwoławczego państwa belgijskiego hof van beroep te Brussel (sąd apelacyjny w Brukseli) stwierdził, że:

–        jeden z oskarżonych podnosi, że zarzuty wniesione na gruncie prawa karnego, jak i roszczenia cywilne, nie są dopuszczalne, ponieważ państwo belgijskie nie wykazało, że poinformowało Prokuraturę Europejską o zarzucanych czynach, a ponadto brak jest informacji o tym, że Prokuratura Europejska zadecydowała, iż nie istnieją przesłanki, aby skorzystać z prawa do przejęcia sprawy stosownie do art. 24 rozporządzenia Rady 2017/1939;

–        zdaniem państwa belgijskiego postępowanie przygotowawcze zakończyło się przekazaniem akt sprawy sprawcom przed podjęciem działań przez Prokuraturę Europejską. W związku z tym Prokuratura Europejska nie miała możliwości przejęcia sprawy i nie istniałyby żadne przeszkody dla wniesienia oskarżenia przez organy krajowe;

–        etap postępowania przygotowawczego w sprawie nie zakończył się jeszcze, gdy Prokuratura Europejska podjęła swoje zadania w dniu 1 czerwca 2021 r.;

–        państwo belgijskie nie przedstawiło żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że po wszczęciu postępowania przygotowawczego w sprawie zarzucanych przestępstw właściwe organy poinformowały Prokuraturę Europejską w sposób przewidziany w art. 24 rozporządzenia 2017/1939, aby umożliwić jej wykonanie przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy.

21.      W tych okolicznościach hof van beroep te Brussel (sąd apelacyjny w Brukseli) zwrócił się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„Czy art. 24, 25, 27 i 35 rozporządzenia (UE) 2017/1939 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, aby w powyższych okolicznościach krajowa administracja celna i prokuratura krajowa pozostały właściwe do prowadzenia sprawy przed sądem karnym?

Czy jeżeli sąd karny ustali, że Prokuratura Europejska nie została poinformowana o sprawie, powinien on zwrócić sprawę właściwym organom krajowym, aby poinformowały one Prokuraturę Europejską o prowadzonym postępowaniu przygotowawczym i aby Prokuratura Europejska mogła skorzystać ze swojego prawa do przejęcia sprawy, jeśli uzna to za stosowne?”.

III. Postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości

22.      Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do sekretariatu Trybunału w dniu 19 czerwca 2025 r.

23.      Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez rządy austriacki, belgijski, włoski i polski oraz przez Komisję.

24.      Na podstawie art. 23 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Trybunał zwrócił się do Prokuratury Europejskiej o przedstawienie na piśmie istotnych informacji, którymi dysponuje w związku z przedmiotem wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

25.      W dniu 24 kwietnia 2026 r. Prokuratura Europejska przekazała Trybunałowi te informacje, w przedmiocie których wysłuchano stron biorących udział w rozprawie w dniu 19 maja 2026 r., a mianowicie rządów belgijskiego i polskiego oraz Komisji.

IV.    Ocena

26.      Jak już wspomniałem, rozporządzenie 2017/1939 weszło w życie w dniu 20 listopada 2017 r., ale Prokuratura Europejska podjęła zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz wnoszeniem i popieraniem oskarżeń dopiero w dniu 1 czerwca 2021 r. Nie ulega wątpliwości, że przestępstwa zarzucane w niniejszej sprawie należą do właściwości rzeczowej Prokuratury Europejskiej.

27.      Sąd odsyłający uznaje za udowodnione, że postępowanie przygotowawcze nie zostało jeszcze zakończone w dniu 1 czerwca 2021 r. i że w związku z tym organ krajowy powinien był poinformować Prokuraturę Europejską, aby mogła ona skorzystać z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy. Ponieważ tego nie uczyniła, dodaje, że „powstaje kwestia konsekwencji niepoinformowania o tym Prokuratury Europejskiej”(8). Aby ją rozstrzygnąć, kieruje do Trybunału Sprawiedliwości dwa pytania prejudycjalne, których treść przytoczyłem powyżej.

A.      W przedmiocie pytania pierwszego

28.      Sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1 i art. 27 rozporządzenia 2017/1939 stoją na przeszkodzie temu, aby organy krajowe (krajowa administracja celna i belgijska prokuratura krajowa) pozostały właściwe do prowadzenia sprawy przed sądem karnym w okolicznościach opisanych powyżej.

29.      Zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 Prokuratura Europejska może działać na dwa sposoby: a) poprzez bezpośrednie wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie czynów, które mogą stanowić przestępstwa objęte jej właściwością; lub b) poprzez skorzystanie z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy w przypadku postępowań przygotowawczych wszczętych już przez organy krajowe.

30.      Prokuratura Europejska wszczyna postępowania przygotowawcze bezpośrednie na podstawie art. 26 rozporządzenia 2017/1939(9) po otrzymaniu istotnych informacji na temat przestępstwa, w odniesieniu do którego może być właściwa i w odniesieniu do którego organ sądowy lub organ ścigania państwa członkowskiego nie wszczął żadnego postępowania przygotowawczego(10). Nie będę omawiał tego sposobu działania Prokuratury Europejskiej, który jest obcy okolicznościom faktycznym analizowanym w niniejszej sprawie.

31.      Prokuratura Europejska może również wykonywać swoją właściwość, korzystając z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy, w przypadku gdy organ państwa członkowskiego wszczął „[…] postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska może wykonywać swoją właściwość [...]” i gdy organ ten poinformuje ją o prowadzonym postępowaniu (art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939).

32.      W celu udzielenia odpowiedzi na pierwsze pytanie prejudycjalne należy odnieść się do zwyczajowych kryteriów wykładni (gramatycznych, systemowych i celowościowych)(11), które pozwalają wyjaśnić znaczenie art. 24, 25 i 27 rozporządzenia 2017/1939.

1.      Wykładnia gramatyczna

33.      Artykuł 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939(12) przewiduje następujące sytuacje:

–        organ sądowy lub organ ścigania państwa członkowskiego wszczyna postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska może wykonywać swoją właściwość;

–        lub jeżeli w dowolnym momencie po wszczęciu postępowania przygotowawczego właściwy organ uzna, że postępowanie to dotyczy takiego przestępstwa(13).

34.      W obu przypadkach organ krajowy musi poinformować Prokuraturę Europejską, aby ta mogła podjąć decyzję o ewentualnym skorzystaniu z prawa do przejęcia sprawy.

35.      Artykuł 27 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939 przewiduje, że Prokuratura Europejska może skorzystać z prawa do przejęcia sprawy po powzięciu wiadomości o toczącym się postępowaniu przygotowawczym w inny sposób. Przepis ten oznacza, że rozporządzenie 2017/1939 przewiduje w sposób dorozumiany możliwość niepoinformowania Prokuratury Europejskiej przez te organy krajowe.

36.      Organy krajowe powinny informować Prokuraturę Europejską „bez zbędnej zwłoki” o każdym czynie zabronionym, w sprawie którego mogłaby ona wykonywać swoją właściwość (art. 24 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939). Rozumiem, że muszą one przekazać te informacje, gdy tylko dowiedzą się o zachowaniu przestępczym (notitia criminis), niezależnie od tego, czy wszczęły już formalne postępowanie przygotowawcze. Istotne jest w każdym razie, aby poinformowały one Prokuraturę Europejską jak najszybciej, gdy tylko dowiedzą się (lub mają jedynie podejrzenie), że okoliczności faktyczne dotyczą przestępstw wchodzących w zakres jej właściwości.

37.      Po otrzymaniu informacji i przed podjęciem przez Prokuraturę Europejską decyzji w sprawie przejęcia sprawy organ krajowy zobowiązuje się „nie podejmować żadnej decyzji [...], która mogłaby spowodować, że Prokuratura Europejska nie będzie mogła skorzystać z prawa do przejęcia sprawy” (art. 27 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 2017/1939)(14).

38.      Jeżeli Prokuratura Europejska korzysta z prawa do przejęcia sprawy, przejmuje postępowanie przygotowawcze wszczęte już przez organ krajowy w ten sposób, że właściwe organy państw członkowskich przekazują jej akta sprawy i nie podejmują żadnych dalszych czynności w ramach postępowania przygotowawczego względem tego samego przestępstwa(15). Prokuratura Europejska kontynuuje postępowanie niezwłocznie po poinformowaniu organów krajowych o przejęciu sprawy.

39.      Przejęcie sprawy przez Prokuraturę Europejską pociąga za sobą utratę właściwości organów krajowych. A sensu contrario, organy krajowe są uprawnione do prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa wchodzącego w zakres właściwości Prokuratury Europejskiej, dopóki Prokuratura Europejska nie skorzysta z prawa do przejęcia sprawy.

40.      Wykładnia językowa art. 25 ust. 1 i art. 27 ust. 5 rozporządzenia 2017/1939 pozwala zatem stwierdzić, że organy krajowe mogą kontynuować swoje działania, w tym wnoszenie i popieranie oskarżeń, do czasu przyjęcia (i przekazania) przez Prokuraturę Europejską decyzji o przejęciu sprawy.

41.      Artykuł 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 milczy na temat konkretnych konsekwencji niewykonania przez organy krajowe obowiązku informowania. W szczególności przepis ten nie uniemożliwia organom krajowym dalszego prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń do czasu przejęcia sprawy przez Prokuraturę Europejską.

42.      W związku z tym dosłowne brzmienie art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1 i art. 27 rozporządzenia 2017/1939 nie stoi na przeszkodzie temu, by organy krajowe, które wszczęły postępowanie przygotowawcze w sprawie przestępstw ściganych przez Prokuraturę Europejską, pozostawały właściwe do kontynuowania wszczętego przez siebie postępowania przygotowawczego oraz, w stosownym przypadku, do wnoszenia i popierania oskarżeń do czasu podjęcia przez nią decyzji o skorzystaniu z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy.

2.      Wykładnia systemowa

43.      Wykładnia systemowa art. 24 ust. 2, art. 25 i 27 rozporządzenia 2017/1939 prowadzi do tego samego wniosku.

44.      Rozporządzenie 2017/1939 przewiduje złożony system kompetencji dzielonych między Prokuraturą Europejską a organami krajowymi w zwalczaniu przestępstw naruszających interesy finansowe Unii.

45.      W ramach tego systemu Prokuratura Europejska ma prawo do przejęcia sprawy, czyli ma pierwszeństwo w ściganiu przestępstw naruszających interesy finansowe Unii(16). Jest to uzasadnione faktem, że Prokuratura Europejska może lepiej zapewnić spójność i kierować postępowaniami przygotowawczymi oraz wnoszeniem i popieraniem oskarżeń na poziomie Unii w odniesieniu do przestępstw często o wymiarze transnarodowym.

46.      Jednakże połączenie kompetencji dzielonej z pierwszeństwem Prokuratury Europejskiej wynikającym z prawa do przejęcia sprawy nie oznacza, że organy krajowe nie mają kompetencji do ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii. Rozporządzenie 2017/1939 nie ustanowiło wyłącznej właściwości Prokuratury Europejskiej w tej dziedzinie(17).

47.      O ile bowiem rozporządzenie 2017/1939 przyznaje co do zasady pierwszeństwo Prokuraturze Europejskiej, o tyle organy krajowe zachowują właściwość subsydiarną do ścigania tego rodzaju przestępstw.

48.      Organy krajowe są w każdym razie właściwe subsydiarnie do ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, jeżeli Prokuratura Europejska (w odniesieniu do przestępstwa już będącego przedmiotem postępowania przygotowawczego) postanowi nie skorzystać z możliwości przejęcia sprawy, którą przyznaje jej art. 27 rozporządzenia 2017/1939.

49.      Ogólnie rzecz biorąc, działania Prokuratury Europejskiej podlegają dwóm kryteriom:

–        w przypadku gdy sama prowadzi bezpośrednie postępowanie przygotowawcze, zastosowanie ma zasada legalności, a Prokuratura Europejska jest zobowiązana do prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw oraz, w stosownych przypadkach, wnoszenia i popierania oskarżeń;

–        jeżeli jednak postępowania przygotowawcze prowadzone są przez organy krajowe (niezależnie od tego, czy są one zgłaszane Prokuraturze Europejskiej, czy też ta dowiaduje się o nich w inny sposób), nie jest ona zobowiązana do skorzystania z przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy, ale może to zrobić.

50.      Z powyższych rozważań oraz z punktu widzenia całego systemu wynika, że organy krajowe zachowują swoją właściwość w zakresie ścigania przestępstw, jeżeli Prokuratura Europejska nie skorzysta z mechanizmu przejęcia sprawy.

51.      Artykuł 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 umożliwia zatem organom krajowym ściganie przestępstwa wchodzącego w zakres właściwości Prokuratury Europejskiej, nawet jeśli prowadzą one toczące się postępowania przygotowawcze, o których Prokuratura Europejska nie została poinformowana, do momentu, gdy Prokuratura Europejska przejmie sprawę.

52.      Regulamin wewnętrzny Prokuratury Europejskiej(18) stanowi w art. 40 ust. 2, że oprócz elementów istotnych dla każdego postępowania przygotowawczego(19), w ramach weryfikacji do celów przejęcia sprawy Prokuratura Europejska oceni również inne elementy(20).

53.      Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939(21) kolegium Prokuratury Europejskiej przyjęło wytyczne operacyjne dotyczące postępowań przygotowawczych, polityki przejęcia spraw i przekazywania spraw(22). W załączniku 2 odnosi się w szczególności do przejęcia spraw będących przedmiotem postępowania przygotowawczego prowadzonego przez organy krajowe w okresie przejściowym, który istniał między wejściem w życie rozporządzenia 2017/1939 (20 listopada 2017 r.) a dniem, w którym Prokuratura Europejska podjęła swoje zadania w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń (1 czerwca 2021 r.). Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

54.      W odniesieniu do tych przypadków załącznik 2 do wytycznych operacyjnych stanowi, że „zgodnie z zasadami proporcjonalności i konieczności Prokuratura Europejska powinna korzystać z prawa do przejęcia sprawy tylko wtedy, gdy wykonywanie jej właściwości może przynieść wartość dodaną w prowadzeniu postępowania przygotowawczego”.

55.      Analizując kwestię przejęcia sprawy, nie można pominąć faktu, że art. 25 ust. 2 i 3 rozporządzenia 2017/1939 przyznaje organom krajowym właściwość do ścigania określonych przestępstw szkodzących interesom finansowym Unii.

56.      I tak, zgodnie z art. 25 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, w przypadku przestępstw objętych zakresem stosowania art. 22 tego rozporządzenia, które wyrządziły lub mogą wyrządzić interesom finansowym Unii szkodę, której wartość jest mniejsza niż 10 000 EUR, Prokuratura Europejska podejmuje działania jedynie w pewnych okolicznościach(23). Przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii o niewielkiej wartości wchodzą zatem w zakres właściwości organów krajowych, chyba że Prokuratura Europejska przejmie sprawy, co może zrobić tylko wtedy, gdy spełniona jest jedna z przesłanek, o których mowa w art. 25 ust. 2 tego rozporządzenia.

57.      Podobnie art. 25 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939 przewiduje, że Prokuratura Europejska odstępuje od wykonywania swojej właściwości w odniesieniu do przestępstw objętych zakresem zastosowania art. 22, jeżeli spełnione są określone przesłanki(24). W przypadku spełnienia takich przesłanek i po konsultacji z właściwymi organami krajowymi Prokuratura Europejska bez zbędnej zwłoki przekazuje sprawę właściwym organom krajowym.

58.      Właściwość organów krajowych w odniesieniu do przestępstw wchodzących w zakres okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 i 3 rozporządzenia 2017/1939, stanowi dodatkowy argument o charakterze systemowym przemawiający za tym, aby organy te zachowały swoją właściwość (przynajmniej tymczasowo) do czasu podjęcia przez Prokuraturę Europejską decyzji o przejęciu sprawy.

59.      Zgodnie z przepisami rozporządzenia 2017/1939 regulującymi właściwość organów krajowych i Prokuratury Europejskiej (i które nie wyróżniają się jasnością) w postępowaniach przygotowawczych wszczętych już przez organy krajowe punktem zwrotnym, z systematycznego punktu widzenia, jest moment, w którym Prokuratura Europejska podejmuje decyzję o skorzystaniu lub nie z prawa do przejęcia sprawy.

60.      Uważam, że w tym względzie nie ma decydującego znaczenia fakt, że Prokuratura Europejska nie mogła podjąć decyzji o przejęciu sprawy ze względu na niewypełnienie przez organy krajowe obowiązku nałożonego na nie w art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939.

61.      Oczywiście informacje, które muszą przekazać organy krajowe, będą niezbędne do umożliwienia Prokuraturze Europejskiej skorzystania z prawa do przejęcia sprawy(25), jeżeli nie dysponuje ona innymi źródłami informacji o notitia criminis. Obowiązek przekazania jej tych informacji stanowi wyraz zasady lojalnej współpracy(26), o której mowa w art. 5 ust. 6 rozporządzenia 2017/1939.

62.      Obowiązek informowania, o którym mowa w art. 24 ust. 2, odnosi się ponadto do innych analogicznych obowiązków organów krajowych (ust. 3 i 5 tego samego artykułu), również inspirowanych zasadą lojalnej współpracy(27). Są to obowiązki informowania, które uzupełniają obowiązek określony w art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, ale mają zastosowanie w przypadkach, w których organy krajowe mają główną właściwość do ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii.

63.      W każdym razie, powtarzam, istotnym warunkiem pozbawienia organów krajowych ich właściwości jest skorzystanie przez Prokuraturę Europejską z prawa do przejęcia sprawy. Do tego momentu, z punktu widzenia art. 24, 25 i 27 rozporządzenia 2017/1939, organy te zachowują swoją właściwość.

3.      Wykładnia celowościowa

64.      Z motywów 12 i 14 rozporządzenia 2017/1939 wynika, że ustanowienie Prokuratury Europejskiej ma na celu efektywniejsze zwalczanie przestępstw naruszających interesy finansowe Unii(28).

65.      Prokuratura Europejska to jednolity i – mimo swej zdecentralizowanej struktury – niepodzielny organ Unii(29), któremu przyznano uprawnienia w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń w sprawach przestępstw naruszających interesy finansowe Unii(30). Działa ona jednak bez istnienia na poziomie europejskim prawdziwego wspólnotowego prawa karnego, materialnego lub proceduralnego. Rozporządzenie 2017/1939 zawiera ograniczoną liczbę przepisów i w pozostałym zakresie odsyła do ustawodawstwa krajowego(31).

66.      Moim zdaniem cel polegający na efektywniejszym zwalczaniu przestępstw naruszających interesy finansowe Unii powinien prowadzić do wykładni art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, która sprzyjałaby uznaniu, że organy krajowe mogą kontynuować toczące się postępowanie karne, w ramach którego uchybiły ciążącemu na nich obowiązkowi poinformowania Prokuratury Europejskiej (z zastrzeżeniem tego, co wyjaśnię w ramach analizy drugiego pytania prejudycjalnego).

67.      Przeciwne rozwiązanie (oznaczające, że uchybienie temu obowiązkowi pociąga za sobą również brak właściwości organów krajowych do ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii) wydaje mi się nieproporcjonalne i niespójne z celem rozporządzenia 2017/1939.

68.      Byłoby tak tym bardziej, gdyby konsekwencje naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 przekładały się na nieważność prowadzonych dotychczas postępowań krajowych i na niemożność dopuszczenia dowodów zebranych przez organy krajowe.

69.      W każdym razie, jeżeli organy krajowe państwa członkowskiego wielokrotnie nie dopełnią obowiązku informowania Prokuratury Europejskiej zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939, Komisja może wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko temu państwu członkowskiemu. W ten sposób gwarantuje się, że Prokuratura Europejska będzie właściwie wykonywać swoje zadania w odniesieniu do przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, w sprawie których organy krajowe wszczęły już postępowania.

70.      Podsumowując, uważam, że art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1 i art. 27 rozporządzenia 2017/1939 nie stoją na przeszkodzie temu, aby organy krajowe wnosiły i popierały oskarżenie przed sądami państwa członkowskiego, nawet jeśli Prokuratura Europejska nie została poinformowana o wszczęciu i prowadzeniu przez te organy postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska mogłaby być właściwa.

B.      W przedmiocie pytania drugiego

71.      Sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy w przypadku gdy „sąd karny ustali, że Prokuratura Europejska nie została poinformowana o sprawie”, powinien zwrócić ją właściwym organom krajowym, aby poinformowały one Prokuraturę Europejską i aby mogła ona skorzystać ze swojego prawa do przejęcia sprawy, jeśli uzna to za stosowne.

72.      Spór leżący u podstaw wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym znajduje się na etapie postępowania odwoławczego po wydaniu wyroku w pierwszej instancji. Czy na tym właśnie etapie postępowania Prokuratura Europejska może nadal korzystać z prawa do przejęcia sprawy?

73.      Pytanie to opiera się moim zdaniem na założeniu, że naruszenie obowiązku informowania przewidzianego w art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 stanowi uchybienie proceduralne, które może zostać usunięte przed rozstrzygnięciem co do istoty sprawy. Usunięcie tego uchybienia polegałoby właśnie na umożliwieniu Prokuraturze Europejskiej skorzystania z prawa do przejęcia sprawy.

74.      Dorozumianą kwestią w drugim pytaniu prejudycjalnym jest to, czy art. 24 ust. 2 i art. 27 rozporządzenia 2017/1939 stoją na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy wydał orzeczenie co do istoty sprawy, dopóki Prokuratura Europejska nie będzie w stanie podjąć decyzji dotyczącej skorzystania z prawa do przejęcia sprawy.

75.      Proponowana przeze mnie odpowiedź ponownie będzie opierać się na wykładni rozporządzenia 2017/1939 zgodnie ze zwyczajowymi kryteriami.

1.      Wykładnia językowa

76.      W ujęciu dosłownym art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 nie określa konkretnego terminu, w którym organy krajowe mają obowiązek poinformować Prokuraturę Europejską.

77.      W odniesieniu do tego obowiązku można przyjąć dwa różne rozwiązania: albo można by go wypełnić wyłącznie na etapie postępowania przygotowawczego; albo, w drodze wyjątku, po zakończeniu tego etapu, gdy organy te wniosły już akt oskarżenia (a ewentualnie sprawę rozpatrują już sądy).

78.      W art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 użyto sformułowania „w dowolnym momencie po wszczęciu postępowania przygotowawczego” w celu wskazania, kiedy organ krajowy ma poinformować Prokuraturę Europejską. Jak wskazuje Komisja, przepis ten nie ogranicza możliwości informowania o działaniach krajowych wyłącznie do okresu postępowania przygotowawczego w sprawie. Można by zatem uznać, że z punktu widzenia wykładni językowej nic nie stoi na przeszkodzie, aby przekazanie informacji nastąpiło po wniesieniu aktu oskarżenia.

79.      Prawdą jest, że ogólną zasadą powinno być, aby przekazywanie informacji przez organy krajowe do Prokuratury Europejskiej odbywało się właśnie na etapie postępowania przygotowawczego. Artykuł 24 ust. 2 stanowi, że przekazanie informacji ma nastąpić „bez zbędnej zwłoki” oraz że działania Prokuratury Europejskiej na tym początkowym etapie mogą zwiększyć skuteczność postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw naruszających interesy finansowe Unii.

80.      Nie widzę jednak zastrzeżeń językowych co do tego, aby w drodze wyjątku przekazywanie informacji miało miejsce po wniesieniu aktu oskarżenia, gdy sprawa toczy się przed sądami krajowymi.

81.      Jeżeli ponadto chodzi o postępowania przygotowawcze prowadzone przez organy krajowe w „okresie przejściowym” (gdy Prokuratura Europejska nie podjęła jeszcze swoich zadań), tym bardziej należałoby dopuścić wyjątek od zasady ogólnej.

82.      W art. 27 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 nie określono również konkretnego terminu dla przejęcia sprawy przez Prokuraturę Europejską. Powinna ona podjąć decyzję „jak najszybciej” po otrzymaniu odpowiednich informacji(32).

83.      Elastyczność czasowa jest podkreślona przez fakt, że Prokuratura Europejska może również wykonywać swoją właściwość, nawet jeśli początkowo powstrzymała się od przejęcia sprawy, ale w trakcie postępowania pojawiły się nowe okoliczności, które mogą dać jej podstawy do ponownego rozpatrzenia swojej decyzji. Organy krajowe muszą poinformować ją o tej okoliczności, a Prokuratura Europejska może przejąć sprawę, „pod warunkiem, że krajowe postępowanie przygotowawcze nie zostało już zamknięte, a akt oskarżenia nie został wniesiony do sądu” (art. 27 ust. 7 akapit drugi rozporządzenia 2017/1939).

84.      To ostatnie ograniczenie czasowe dotyczące skorzystania z prawa do przejęcia sprawy dotyczy pojawienia się nowych okoliczności po uprzedniej odmowie przejęcia sprawy przez Prokuraturę Europejską. W takim przypadku konieczne jest, aby krajowe postępowanie przygotowawcze nie zostało zamknięte. W odróżnieniu od tezy przedstawionej przez rząd belgijski w uwagach pisemnych oraz podczas rozprawy, nie widzę podstaw do ekstrapolacji tej zasady przez analogię na jakąkolwiek inną sytuację w kontekście przejęcia sprawy. Takie ograniczenie czasowe ma zastosowanie wyłącznie do przypadków, w których Prokuratura Europejska została uprzednio poinformowana i nie przejęła sprawy. W tych okolicznościach, jeżeli pojawią się nowe fakty, Prokuratura Europejska może zmienić swoją decyzję i przekazać sprawę do czasu zakończenia etapu postępowania przygotowawczego.

85.      Pragnę powtórzyć, że ograniczenie czasowe art. 27 ust. 7 akapit drugi rozporządzenia 2017/1939 nie może mieć zastosowania poza konkretną sytuacją, do której się odnosi. Nie wydaje mi się logiczne stosowanie go w przypadkach spóźnionego zgłoszenia (gdy sprawa jest już na etapie postępowania sądowego, a postępowanie przygotowawcze zostało zamknięte), w których Prokuratura Europejska nie miała wcześniej możliwości wypowiedzenia się na temat możliwości przejęcia sprawy.

2.      Wykładnia systemowa

86.      Systemowa analiza przepisów rozporządzenia 2017/1939 potwierdza, moim zdaniem, powyższe rozważania. Z tej perspektywy istnieje kilka powodów przemawiających za takim rozwiązaniem.

87.      W pierwszej kolejności z art. 4 rozporządzenia 2017/1939 wynika, że interwencja Prokuratury Europejskiej nie ogranicza się do etapu postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstw, lecz obejmuje również wnoszenie i popieranie oskarżeń przed sądami krajowymi(33).

88.      Informacje o toczących się postępowaniach przygotowawczych prowadzonych przez organy krajowe oraz o przysługującym Prokuraturze Europejskiej prawie do przejęcia sprawy są kluczowymi narzędziami umożliwiającymi jej wykonywanie zadań. W związku z tym obie te sprawy (informacja i prawo do przejęcia sprawy) mogą wchodzić w grę nie tylko na etapie postępowania przygotowawczego, ale również w toku postępowania przed sądami, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy.

89.      Oczywiście Prokuratura Europejska, przejmując sprawę na etapie postępowania sądowego, weźmie pod uwagę skutki procesowe swojej interwencji oraz jej celowość z punktu widzenia efektywniejszego zwalczania przestępczości.

90.      Interwencja Prokuratury Europejskiej, zastępującej organy krajowe, na etapie postępowania sądowego różni się od zwykłej zmiany podmiotów procesowych. Nie jest bez znaczenia, czy oskarżenie wnosi Prokuratura Europejska, czy organy krajowe. Jeżeli Prokuratura Europejska przejmuje sprawę, nic nie stoi na przeszkodzie, aby powiązała ją z działaniami transgranicznymi(34) i przedstawiła dowody, w tym lub innym zakresie, które zgodnie z prawem krajowym mają wpływ na sprawę.

91.      Po drugie, art. 13 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 2017/1939 stanowi, że „prokuratorzy europejscy odpowiadają za prowadzenie postępowań przygotowawczych oraz wnoszenie i popieranie oskarżeń w tych sprawach, które sami wszczęli, które zostały im przydzielone lub które przejęli, korzystając z prawa do przejęcia sprawy”(35).  Z przepisu tego wynika, że mogą oni przejmować sprawy, którymi zajmowały się organy krajowe na etapie postępowania przygotowawczego oraz po wniesieniu aktu oskarżenia, o ile sprawy te są w toku przed sądami krajowymi.

92.      Po trzecie, art. 27 ust. 5 rozporządzenia 2017/1939 stanowi, że „jeżeli Prokuratura Europejska korzysta z prawa do przejęcia sprawy, właściwe organy państw członkowskich przekazują jej akta sprawy(36) i nie podejmują żadnych dalszych czynności w ramach postępowania przygotowawczego względem tego samego przestępstwa”. W tym kontekście akta sprawy mogą obejmować czynności podjęte w ramach postępowania przygotowawczego i późniejsze czynności procesowe. Przekazanie akt sprawy oznacza, że Prokuratura Europejska może, po przejęciu sprawy, wykorzystać dowody zgromadzone w aktach sprawy przez organy krajowe.

93.      Po czwarte, art. 25 ust. 6 rozporządzenia 2017/1939 ustanawia przepisy dotyczące rozstrzygania konfliktów w zakresie ustalania właściwości między Prokuraturą Europejską a organami krajowymi. Pozytywne lub negatywne konflikty w zakresie ustalania właściwości są rozstrzygane przez sąd krajowy(37), przy czym system ten nie zawiera ograniczeń czasowych.

94.      Wreszcie uprawnienia przyznane delegowanym prokuratorom europejskim na mocy art. 35 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939(38) nie oznaczają, wbrew temu, co zdaje się sugerować sąd odsyłający, że Prokuratura Europejska może wnieść oskarżenie tylko wtedy, gdy wcześniej prowadziła postępowania przygotowawcze.

95.      Moim zdaniem art. 35 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 reguluje zakończenie etapu postępowania przygotowawczego, gdy został on przeprowadzony przez Prokuraturę Europejską, co ma miejsce zawsze w przypadku bezpośredniego postępowania przygotowawczego oraz gdy informacje i przekazanie sprawy nastąpiły przed wniesieniem oskarżenia. Jednak przepis ten nie przesądza o terminie na poinformowanie Prokuratury Europejskiej ani na skorzystanie przez nią z prawa do przejęcia sprawy w (wyjątkowych) przypadkach, w których sprawa została już przekazana do właściwego sądu krajowego w celu jej rozpatrzenia.

3.      Wykładnia celowościowa

96.      Jak już wskazałem, ustanowienie Prokuratury Europejskiej ma na celu efektywniejsze zwalczanie przestępstw naruszających interesy finansowe Unii.

97.      Celowi temu lepiej służy wykładnia stosownych przepisów rozporządzenia 2017/1939, która sprzyja wyjątkowej interwencji Prokuratury Europejskiej (oraz uprzedniemu poinformowaniu przez organy krajowe) poza fazą postępowania przygotowawczego, gdy sprawa toczy się przed sądami krajowymi.

98.      Prawdą jest, że zaleca się, aby Prokuratura Europejska interweniowała w odniesieniu do przestępstw wchodzących w zakres jej właściwości jak najszybciej na etapie postępowania przygotowawczego, gdy organy krajowe stwierdzą, że dane czyny mogą stanowić przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii.

99.      Tymczasem po wniesieniu aktu oskarżenia przekazanie informacji Prokuraturze Europejskiej może również sprzyjać realizacji celu rozporządzenia 2017/1939(39).

100. Po otrzymaniu informacji na ustnym etapie postępowania Prokuratura Europejska musi bowiem szybko (w terminie pięciu dni) zdecydować, czy przejmie sprawę, zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939, z możliwością przedłużenia tego terminu o kolejne pięć dni. Możliwość ta nie wpływa negatywnie na szybkość postępowania sądowego, a wręcz przeciwnie, może przyczynić się do lepszego wymiaru sprawiedliwości, jeśli Prokuratura Europejska przedstawi dodatkowe informacje na etapie postępowania sądowego, biorąc pod uwagę jej specjalistyczną wiedzę na temat międzynarodowej przestępczości zorganizowanej naruszającej interesy finansowe Unii.

101. Mam świadomość, że brak harmonizacji prawa karnego procesowego państw członkowskich może prowadzić do różnic między nimi. Nie bagatelizuję również trudności, jakie wiązałyby się z zastąpieniem organów krajowych przez Prokuraturę Europejską na etapie postępowania sądowego, zwłaszcza w postępowaniu odwoławczym lub kasacyjnym. Trudności te mogą być znaczne w zakresie dopuszczalności dowodów lub kontynuacji postępowania karnego wszczętego przez organ krajowy, który do tego momentu był właściwy.

102. Prokuratura Europejska powinna uwzględnić te trudności przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z prawa do przejęcia sprawy i przejąć oskarżenie wyłącznie w przypadku, gdy nie istnieją przeszkody proceduralne, które uniemożliwiłyby osiągnięcie zamierzonego celu. Jeżeli zastąpienie organów krajowych przez Prokuraturę Europejską, zgodnie z krajowym prawem procesowym, spowodowałoby nierozwiązywalne problemy o charakterze wewnętrznym lub poważnie utrudniłoby samo wniesienie aktu oskarżenia(40), Prokuratura Europejska będzie musiała rozważyć zasadność przejęcia sprawy.

4.      Wykładnia historyczna

103. W trakcie procedury ustawodawczej mającej na celu przyjęcie rozporządzenia 2017/1939 Rada dodała do wniosku Komisji nastepujące zdanie(41): „Prokuratura Europejska może z prawa do przejęcia postępowania skorzystać na dowolnym etapie dochodzenia”.

104. W wyniku intensywnych dyskusji zniesiono to ograniczenie czasowe(42). Jestem skłonny sądzić, że jego usunięcie uwypukla wolę prawodawcy, aby umożliwić Prokuraturze Europejskiej wykonywanie przysługującego jej prawa do przejęcia sprawy bez ograniczeń w czasie, tj. nie tylko w trakcie etapu postępowania przygotowawczego. Tę wykładnię Komisja, jak stwierdziła podczas rozprawy, wywodzi z negocjacji, które doprowadziły do przyjęcia rozporządzenia 2017/1939.

105. Nie wydaje mi się logiczne uznanie, że zniesienie ograniczenia czasowego można interpretować jako próbę niezamknięcia debaty w tej sprawie lub że opierało się ono na założeniu, iż to samo ograniczenie można łatwo wywnioskować z innych przepisów rozporządzenia 2017/1939.

5.      Powiązanie interwencji Prokuratury Europejskiej w następstwie ścigania i sankcji za niewykonanie obowiązku informowania spoczywającego na organach krajowych

106. Jeśli zaakceptuje się proponowane przeze mnie rozwiązanie (tj. że organ krajowy może, w drodze wyjątku, przekazać swoje informacje Prokuraturze Europejskiej, a ta może skorzystać z prawa do przejęcia sprawy również wtedy, gdy krajowe postępowanie przygotowawcze zostało już zakończone), kolejnym krokiem jest ustalenie, w jaki sposób ma to zostać wdrożone w praktyce.

107. Rozporządzenie 2017/1939 nie określa procedur informowania Prokuratury Europejskiej oraz podejmowania przez nią decyzji o skorzystaniu lub nie z prawa do przejęcia sprawy po zakończeniu etapu postępowania przygotowawczego i wszczęciu postępowania sądowego. Nie reguluje ono również konsekwencji naruszenia (niewykonania) obowiązku informowania Prokuratury Europejskiej przez organy krajowe.

108. Niewykonanie tego obowiązku wpływa na właściwość Prokuratury Europejskiej w zakresie interweniowania w postępowaniach dotyczących przestępstw naruszających interesy finansowe Unii. Ma to oczywiście wpływ na właściwość Prokuratury Europejskiej, ale może również wpływać na prawa osób oskarżonych o te przestępstwa.

109. W tym kontekście podzielam opinię, którą sama Prokuratura Europejska przedstawiła w piśmie z dnia 24 kwietnia 2026 r. skierowanym do Trybunału w celu udzielenia odpowiedzi na wezwanie Trybunału.

110. W dokumencie tym Prokuratura Europejska twierdzi w istocie, że w braku wyraźnych przepisów prawa Unii dotyczących konsekwencji naruszenia art. 24 rozporządzenia 2017/1939 oraz w świetle systemu kompetencji dzielonych ustanowionego przez prawodawcę w celu ochrony interesów finansowych Unii,

–        brak poinformowania Prokuratury Europejskiej o sprawie nie powinien sam w sobie pozbawiać legalności wniesienia aktu oskarżenia przez organy krajowe;

–        sankcji proceduralnej za niewykonanie obowiązku informowania Prokuratury Europejskiej o sprawie należącej do jej właściwości należy szukać w mającym zastosowanie prawie krajowym, zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej państw członkowskich(43) oraz z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939(44);

–        poinformowanie Prokuratury Europejskiej, nawet z opóźnieniem, mogłoby stanowić skuteczny środek naprawczy w przypadku naruszenia art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939. Do Komisji należy podjęcie wszelkich odpowiednich działań, w przypadku gdy prawo krajowe nie przewiduje wystarczających mechanizmów zapewniających terminowe poinformowanie Prokuratury Europejskiej.

111. W istocie należy zastosować prawo krajowe w celu określenia, jaki mechanizm umożliwiałby informowanie Prokuratury Europejskiej(45) po osiągnięciu przez postępowanie karne etapu procesu sądowego po wniesieniu aktu oskarżenia przez organy krajowe. Zgodnie z tym samym prawem krajowym (interpretowanym w sposób najbardziej zgodny z rozporządzeniem 2017/1939) należy określić środek, który pozwoli Prokuraturze Europejskiej na ewentualne skorzystanie z prawa do przejęcia sprawy i kontynuowanie postępowania w sądzie w zastępstwie organów krajowych.

112. Jeżeli Prokuratura Europejska zostanie poinformowana i postanowi nie skorzystać z prawa do przejęcia sprawy, postępowanie karne będzie kontynuowane przez organ krajowy, który podtrzymał oskarżenie. Natomiast w przypadku przejęcia sprawy przez Prokuraturę Europejską zastąpienie organu krajowego powinno nastąpić zgodnie z procedurami przewidzianymi w prawie krajowym.

113. W tym względzie zasada skuteczności stosowania rozporządzenia 2017/1939 wymaga, aby zastąpienie nie utrudniało ani nie opóźniało ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii: celem rozporządzenia 2017/1939 jest właśnie zwiększenie efektywności ścigania tych przestępstw.

114. Ponadto, jeżeli Prokuratura Europejska korzysta z prawa do przejęcia sprawy, musi to uczynić bez naruszania praw osób biorących udział w toczącym się postępowaniu(46). Będzie zatem musiała ocenić, w jakim stopniu jej interwencja na tym etapie postępowania ma wpływ na prawo do obrony przysługujące oskarżonym, które Prokuratura Europejska jest zobowiązana respektować zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi: jej decyzje dotyczące dowodów, kwalifikacji czynów, wymiaru kar oraz pozostałych elementów postępowania karnego, w przypadku przejęcia sprawy na etapie postępowania sądowego, nie mogą naruszać praw przysługujących oskarżonym na mocy prawa krajowego.

115. Jeżeli kontynuowanie postępowania karnego przez organ krajowy okaże się skuteczniejsze niż zastąpienie go przez Prokuraturę Europejską, ta ostatnia powinna rozważyć stosowność powstrzymania się od przejęcia sprawy. Uważam, że po wniesieniu aktu oskarżenia i gdy sprawa toczy się przed sądami krajowymi, skorzystanie z prawa do przejęcia sprawy powinno mieć charakter wyjątkowy.

116. Podsumowując, art. 24 ust. 2 i art. 27 rozporządzenia 2017/1939 należy interpretować w ten sposób, że organy krajowe mają obowiązek poinformować Prokuraturę Europejską o toczących się postępowaniach sądowych dotyczących przestępstw, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska może wykonywać swoją właściwość, jeżeli wcześniej organy te nie poinformowały Prokuratury Europejskiej o prowadzonych przez siebie postępowaniach przygotowawczych. W takich okolicznościach Prokuratura Europejska może nadal korzystać z prawa do przejęcia sprawy.

V.      Wnioski

117. W świetle powyższych rozważań proponuję udzielić hof van beroep te Brussel (sądowi apelacyjnemu w Brukseli, Belgia) następującej odpowiedzi:

„Artykuł 24 ust. 2, art. 25 ust. 1 i art. 27 rozporządzenia Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażającego wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej

należy interpretować w ten sposób, że:

–        nie stoją one na przeszkodzie temu, aby organy krajowe wnosiły i popierały oskarżenie przed sądami państwa członkowskiego, nawet jeśli Prokuratura Europejska nie została poinformowana o wszczęciu i prowadzeniu przez te organy postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa, w odniesieniu do którego Prokuratura Europejska mogłaby być właściwa;

–        organy krajowe mają obowiązek poinformować Prokuraturę Europejską o toczących się postępowaniach sądowych dotyczących przestępstw, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska może wykonywać swoją właściwość, jeżeli wcześniej organy te nie poinformowały Prokuratury Europejskiej o prowadzonych przez siebie postępowaniach przygotowawczych. W takich okolicznościach Prokuratura Europejska może nadal skorzystać z prawa do przejęcia sprawy”.


1Język oryginału: hiszpański.


i      Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.


2      Rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażającego wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (Dz.U. 2017, L 283, s. 1).


3      Rozporządzenie 2017/1939 weszło w życie w dniu 20 listopada 2017 r.


4      Zgodnie z art. 1 decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2021/856 z dnia 26 maja 2021 r. określającej datę podjęcia przez Prokuraturę Europejską zadań związanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń (Dz.U. 2021, L 188, s. 100; sprostowanie Dz.U. 2021, L 190, s. 101).


5      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii (Dz.U. 2017, L 198, s. 29).


6      Ustawa o różnych przepisach w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości (Belgisch Staatsblad z dnia 24 lutego 2021 r., s. 16822) z dnia 17 lutego 2021 r.


7      Ogólna ustawa o cłach i akcyzach (Belgisch Staatsblad z dnia 21 września 1977 r., s. 11476) z dnia 18 lipca 1977 r. (zwana dalej „AWDA”).


8      Postanowienie odsyłające, ust. 4 pkt 5.3.


9      W art. 26 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 wskazano, że Prokuratura Europejska wszczyna postępowanie przygotowawcze, jeżeli „[…] istnieją uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że jest popełniane lub zostało popełnione przestępstwo […]”.


10      Artykuł 24 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 stanowi, że instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz organy państw członkowskich właściwe na podstawie mającego zastosowanie prawa krajowego bez zbędnej zwłoki informują Prokuraturę Europejską o każdym czynie zabronionym, w sprawie którego mogłaby ona wykonywać swoją właściwość zgodnie z art. 22 oraz art. 25 ust. 2 i 3.


11      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem z wymogów zarówno jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wynika, że pojęciom w danym przepisie prawa Unii, który nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich w celu określenia ich znaczenia i zakresu, należy zazwyczaj nadawać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, której należy dokonywać z uwzględnieniem nie tylko treści tego przepisu, ale także jego kontekstu i celów realizowanych przez uregulowanie, którego stanowi on część [wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r. Merck (292/82, EU:C:1983:335), pkt 12; z dnia 30 kwietnia 2024 r., M. N. (EncroChat) (C-670/22, EU:C:2024:372), pkt 109; z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych) (C-292/23, EU:C:2025:255), pkt 51].


12      Motywy 51 i 52 rozporządzenia 2017/1939 pomagają zrozumieć zakres tego przepisu.


13      Artykuł 26 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 przewiduje wzajemny obowiązek poinformowania organu odsyłającego przez Prokuraturę Europejską o swojej decyzji o prowadzeniu postępowania przygotowawczego.


14      Obowiązek powstrzymania się od działania nie uniemożliwia organowi krajowemu podjęcia „wszelkich pilnych czynności, które zgodnie z prawem krajowym są niezbędne do zapewnienia skutecznego prowadzenia postępowania przygotowawczego oraz wnoszenia i popierania oskarżeń” (art. 27 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia 2017/1939).


15      Artykuł 27 ust. 5 rozporządzenia 2017/1939.


16      Zgodnie z motywem 58 rozporządzenia 2017/1939 „właściwość [Prokuratury Europejskiej] w zakresie przestępstw naruszających interesy finansowe Unii powinna co do zasady mieć pierwszeństwo przed właściwością organów krajowych […]”.


17      Inicjatywa Komisji dotycząca przyznania Prokuraturze Europejskiej wyłącznej kompetencji w zakresie ścigania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii nie została uwzględniona w ostatecznym tekście rozporządzenia 2017/1939. Zobacz wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie ustanowienia Prokuratury Europejskiej [COM (2013) 534 final] z dnia 17 lipca 2023 r., którego art. 11 ust. 4 stanowił: „Prokuratura Europejska ma wyłączne kompetencje do dochodzenia i ścigania przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii”.


18      Regulamin wewnętrzny Prokuratury Europejskiej przyjęty decyzją 3/2020 kolegium Prokuratury Europejskiej (EPPO) z dnia 12 października 2020 r. oraz zmieniony i uzupełniony decyzją 85/2021 kolegium EPPO z dnia 11 sierpnia 2021 r. i decyzją 26/2022 kolegium EPPO z dnia 29 czerwca 2022 r. (Dz.U. 2023, C 181, s. 1).


19      Zgodnie z art. 40 ust. 1 regulaminu wewnętrznego Prokuratury Europejskiej „w ramach weryfikacji do celów wszczęcia postępowania przygotowawczego ocenia się, czy: a) zgłoszone zachowanie stanowi przestępstwo wchodzące w zakres materialnych, terytorialnych, osobowych i czasowych właściwości EPPO; b) na mocy prawa krajowego mającego zastosowanie istnieją uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że popełniane jest lub popełnione zostało przestępstwo; c) istnieją oczywiste podstawy prawne wyłączające ściganie; d) w stosownych przypadkach spełnione są warunki określone w art. 25 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia”.


20      W art. 40 ust. 2 regulaminu wewnętrznego Prokuratury Europejskiej wymieniono jako takie: termin zakończenia postępowania przygotowawczego; znaczenie dochodzenia w odniesieniu do zapewnienia spójności polityki Prokuratury Europejskiej w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń; aspekty transgraniczne postępowania przygotowawczego; oraz istnienie jakichkolwiek innych szczególnych powodów, które sugerowałyby, że Prokuratura Europejska jest bardziej odpowiednia do kontynuowania postępowania przygotowawczego.


21      Kolegium Prokuratury Europejskiej może przyjmować „decyzje w kwestiach strategicznych [oraz w kwestiach ogólnych wynikających z poszczególnych spraw] – zwłaszcza celem zapewnienia we wszystkich państwach członkowskich spójności, efektywności i konsekwencji w polityce Prokuratury Europejskiej [...]”.


22      Decyzja kolegium Prokuratury Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2021 r. w sprawie przyjęcia wytycznych operacyjnych dotyczących prowadzenia postępowań przygotowawczych, polityki przejęcia i przekazywania spraw, zmieniona decyzją 007/2022 z dnia 7 lutego 2022 r. i decyzją kolegium Prokuratury Europejskiej 026/2022 z dnia 29 czerwca 2022 r. Dostępna pod adresem: https://www.eppo.europa.eu/document/download/e4d8fbeb-254f-491d-aba2-286990f313c9_es?filename=2021.029-2022.026_Amended_Op_Guidelines_on_Investigation_Evocation_Referral_ES.pdf.


23      Jeżeli a) postępowanie wywołuje na poziomie Unii reperkusje, które wymagają prowadzenia postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę Europejską; lub b) o popełnienie przestępstwa mogą być podejrzani urzędnicy lub inni pracownicy Unii lub członkowie instytucji Unii.


24      Przepis ten ma zastosowanie, jeżeli: „[...] a) maksymalny wymiar sankcji karnych przewidziany w prawie krajowym za przestępstwo objęte zakresem zastosowania art. 22 ust. 1 jest taki sam jak maksymalny wymiar sankcji karnych za przestępstwo nierozerwalnie związane, o którym mowa w art. 22 ust. 3, lub niższy, chyba że przestępstwo nierozerwalnie związane miało charakter instrumentalny w stosunku do przestępstwa objętego zakresem zastosowania art. 22 ust. 1; lub b) istnieją podstawy, by przypuszczać, że wartość szkody, która została wyrządzona lub może zostać wyrządzona interesom finansowym Unii w związku z przestępstwem, o którym mowa w art. 22, nie przekracza wartości szkody, która została wyrządzona lub może zostać wyrządzona innemu pokrzywdzonemu [...]”. Art. 25 ust. 4 stanowi jednak, że Prokuratura Europejska może, za zgodą odpowiednich organów krajowych, wykonywać swoją właściwość, jeżeli okaże się, że jest bardziej odpowiednia do prowadzenia postępowania przygotowawczego lub wnoszenia i popierania oskarżenia.


25      Motyw 53 rozporządzenia 2017/1939 stanowi, że „przestrzeganie tego obowiązku informowania ma zasadnicze znaczenie dla sprawnego funkcjonowania Prokuratury Europejskiej i powinno być interpretowane szeroko, aby zapewnić przekazywanie przez organy krajowe informacji o sprawach, w których nie można natychmiast ocenić niektórych kryteriów (np. rozmiaru szkody lub wymiaru kary) [...]”.


26      W motywie 14 rozporządzenia 2017/1939 dodano, że zarówno Prokuratura Europejska, jak i właściwe organy krajowe powinny wspierać się i przekazywać sobie informacje, by efektywnie walczyć z przestępstwami objętymi właściwością Prokuratury Europejskiej.


27      Artykuł 24 ust. 5 rozporządzenia 2017/1939: „Prokuraturze Europejskiej przekazuje się również informacje, zgodnie z ust. 1 i 2 niniejszego artykułu, o przypadkach gdy nie można ocenić, czy spełnione są kryteria określone w art. 25 ust. 2”. Ten ostatni przepis dotyczy przestępstw o wartości mniejszej niż 10 000 EUR. W art. 24 ust. 3 nałożono na organy krajowe obowiązek informowania Prokuratury Europejskiej o wszczęciu postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa, o którym mowa w art. 22, jeżeli stwierdzają one, że Prokuratura Europejska mogłaby, zgodnie z art. 25 ust. 3, nie wykonywać swojej właściwości (w przypadku gdy prawo krajowe przewiduje taką samą lub bardziej surową sankcję za przestępstwo nierozerwalnie związane lub gdy wartość szkody wyrządzonej innemu pokrzywdzonemu przekracza wartość szkody wyrządzonej interesom finansowym Unii).


28      Wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., G. K. i in. (Prokuratura Europejska) (C-281/22, EU:C:2023:1018, pkt 65).


29      Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939.


30      Artykuł 86 ust. 2 TFUE i art. 4 rozporządzenia 2017/1939.


31      Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939.


32      „[…] ale nie później niż w terminie pięciu dni od otrzymania informacji od organów krajowych, podejmuje decyzję, czy zamierza skorzystać z prawa do przejęcia sprawy, a o decyzji tej informuje organy krajowe”. Te same terminy obowiązują, kiedy Prokuratura Europejska poweźmie wiadomość o prowadzonym postępowaniu krajowym z innych źródeł, czyli bez uprzedniego powiadomienia przez organy krajowe, zgodnie z art. 27 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939.


33      Motyw 31 rozporządzenia 2017/1939: „funkcja oskarżyciela występującego przed właściwymi sądami ma zastosowanie do czasu zakończenia postępowania, przez co rozumie się ostateczne rozstrzygnięcie kwestii, czy podejrzany lub oskarżony popełnił przestępstwo, w tym w stosownych przypadkach wydanie wyroku skazującego i rozpatrzenie wszelkich dostępnych środków prawnych lub środków zaskarżenia aż do uprawomocnienia się decyzji rozstrzygającej”.


34      Mogłaby ona ewentualnie nawet zaproponować wyłączenie na rzecz organów sądowych innego państwa członkowskiego w zależności od miejsca, w którym koncentruje się działalność przestępcza lub, w przypadku popełnienia kilku powiązanych przestępstw, od miejsca, w którym popełniono większość przestępstw, w rozumieniu art. 26 ust. 4 rozporządzenia 2017/1939.


35      Wyróżnienie moje.


36      Wyróżnienie moje.


37      Do państwa członkowskiego należy wyznaczenie sądu krajowego, który decyduje o ustaleniu właściwości.


38      „Jeżeli delegowany prokurator europejski prowadzący sprawę uznaje postępowanie przygotowawcze za zakończone, przedkłada nadzorującemu prokuratorowi europejskiemu sprawozdanie, które zawiera streszczenie sprawy i projekt decyzji dotyczącej tego, czy wnieść oskarżenie do sądu krajowego, czy też rozważyć przekazanie sprawy, umorzenie postępowania lub zastosowanie uproszczonej procedury ścigania zgodnie z art. 34, 39 lub 40”.


39      Nawet jeśli Prokuratura Europejska zdecyduje się nie skorzystać z prawa do przejęcia sprawy, przekazanie informacji przez organy krajowe może mieć pozytywny wpływ na ściganie innych przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii, w odniesieniu do których Prokuratura Europejska prowadzi postępowanie przygotowawcze.


40      W zależności od przypadku mogłyby pojawić się kwestie dotyczące przedawnienia lub zastosowania zasady ne bis in idem.


41      Artykuł 19 ust. 3 in fine proponowanego rozporządzenia zawartego w dokumencie Rady z dnia 14 maja 2014 r. (9478/1/14 REV 1); powtórzone w art. 21a ust. 4 zdanie pierwsze zmienionego proponowanego rozporządzenia w wersji przedstawionej w dokumencie Rady z dnia 28 listopada 2014 r. (15862/1/14 REV 1).


42      Dokument Rady z dnia 26 maja 2015 r. (8316/3/15 REV 3).


43      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zgodnie z tą zasadą do porządku prawnego każdego państwa członkowskiego należy ustanowienie zasad proceduralnych dotyczących środków prawnych niezbędnych do zapewnienia podmiotom prawa, w dziedzinach objętych prawem Unii, poszanowania ich prawa do skutecznej ochrony sądowej, pod warunkiem jednakże, że przepisy te, w sytuacjach objętych prawem Unii, nie będą mniej korzystne niż w podobnych sytuacjach podlegających prawu krajowemu (zasada równoważności) oraz że w praktyce nie będą uniemożliwiały lub nie uczynią nadmiernie uciążliwym wykonywania uprawnień przyznanych w prawie Unii (zasada skuteczności). Wyroki: z dnia 21 grudnia 2021 r., Randstad Italia (C-497/20, EU:C:2021:1037, pkt 56, 58); z dnia 8 kwietnia 2025 r., Prokuratura Europejska (Kontrola sądowa aktów proceduralnych) (C-292/23, EU:C:2025:255, pkt 82).


44      Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 2017/1939 „[p]rawo krajowe ma zastosowanie w zakresie, w jakim dana kwestia nie jest regulowana niniejszym rozporządzeniem”.


45      W prawie belgijskim obowiązek poinformowania Prokuratury Europejskiej na podstawie art. 24 ust. 2 rozporządzenia 2017/1939 wydaje się spoczywać na procureur du Roi, procureur général lub procureur fédéral [prokuratorze królewskim, prokuratorze generalnym lub prokuratorze federalnym], o których mowa w art. 156/1 ust. 3 kodeksu postępowania sądowego wspomnianym w uwagach rządu belgijskiego i Komisji, lub na urzędniku administracji generalnej do spraw ceł i akcyzy, o którym mowa w art. 285/2 ust. 1 ogólnej ustawy o cłach i akcyzach, przytoczonym przez sąd odsyłający.


46      Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2017/1939 „Prokuratura Europejska zapewnia, by jej działalność przestrzegała praw zapisanych w Karcie [praw podstawowych Unii Europejskiej]”.