<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-497/17</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62017CJ0497</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:137">EU:C:2019:137</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>12</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>12</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Wyrok z dnia <DATE ISO="20190226">26.2.2019 r.</DATE> – Sprawa C‑497/17</HT></P><P><HT TYPE="SC">Œuvre d’assistance aux bêtes d’abattoirs</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Wyrok Trybunału</HT> (wielka izba)</P><P>z dnia <DATE ISO="20190226">26 lutego 2019 r.</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="STAR" NOTE.ID="E0001"><P>Język postępowania: francuski.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 13 TFUE</KEYWORD><KEYWORD>Dobrostan zwierząt</KEYWORD><KEYWORD>Rozporządzenie (WE) nr 1099/2009</KEYWORD><KEYWORD>Ochrona zwierząt podczas ich uśmiercania</KEYWORD><KEYWORD>Szczególne metody uboju wymagane przez obrzędy religijne</KEYWORD><KEYWORD>Rozporządzenie (WE) nr 834/2007</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 3 i art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii)</KEYWORD><KEYWORD>Zgodność z produkcją ekologiczną</KEYWORD><KEYWORD>Rozporządzenie (WE) nr 889/2008</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 57 akapit pierwszy</KEYWORD><KEYWORD>Logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>W sprawie C‑497/17</P><P>mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez cour administrative d’appel de Versailles (apelacyjny sąd administracyjny w Wersalu, Francja) postanowieniem z dnia <DATE ISO="20170706">6 lipca 2017 r.</DATE>, które wpłynęło do Trybunału w dniu <DATE ISO="20170710">10 lipca 2017 r.</DATE>, w postępowaniu:</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Œuvre d’assistance aux bêtes d’abattoirs (OABA)</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>przeciwko</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Ministre de l’Agriculture et de l’Alimentation,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Bionoor SARL,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Ecocert France SAS,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Institut national de l’origine et de la qualité (INAO),</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>TRYBUNAŁ (wielka izba),</P><P>w składzie: K. Lenaerts, prezes, R. Silva de Lapuerta, wiceprezes, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, F. Biltgen, K. Jürimäe i C. Lycourgos, prezesi izb, J. Malenovský, E. Levits, L. Bay Larsen, D. Šváby (sprawozdawca), C. Vajda i S. Rodin, sędziowie,</P><P>rzecznik generalny: N. Wahl,</P><P>sekretarz: V. Giacobbo-Peyronnel, administratorka,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu <DATE ISO="20180619">19 czerwca 2018 r.</DATE>,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>rozważywszy uwagi przedstawione:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>w imieniu Œuvre d’assistance aux bêtes d’abattoirs (OABA) przez A. Monoda, avocat,</P></ITEM><?PAGE NO="2"?><ITEM><P>w imieniu Bionoor SARL przez N. Gardèresa, avocat,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Ecocert France SAS przez D. de Laforcade’a, avocat,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu francuskiego przez D. Colasa, S. Horrenbergera, a także E. de Moustier, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu greckiego przez G. Kanellopoulosa i A. Vasilopoulou, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu norweskiego przez A. Dalheim Jacobsen, T. Bjerre’a Leminga i D. Sørliego Lunda, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Komisji Europejskiej przez A. Bouqueta, A. Lewisa i B. Eggers, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu <DATE ISO="20180920">20 września 2018 r.</DATE>,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>wydaje następujący</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Wyrok</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 13 TFUE, rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia <DATE ISO="20070628">28 czerwca 2007 r.</DATE> w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="189" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2007">Dz.U. 2007, L 189, s. 1</REF.DOC.OJ>), rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia <DATE ISO="20080905">5 września 2008 r.</DATE> ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia nr 834/2007 (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="250" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2008">Dz.U. 2008, L 250, s. 1</REF.DOC.OJ>), zmienionego rozporządzeniem (UE) nr 271/2010 z dnia <DATE ISO="20100324">24 marca 2010 r.</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="084" PAGE.FIRST="19" DATE.PUB="2010">Dz.U. 2010, L 84, s. 19</REF.DOC.OJ>) (zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>rozporządzeniem nr 889/2008<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>), a także rozporządzenia Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia <DATE ISO="20090924">24 września 2009 r.</DATE> w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="303" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2009">Dz.U. 2009, L 303, s. 1</REF.DOC.OJ>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu stowarzyszenia Œuvre d’Assistance aux bêtes d’Abattoirs (zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>stowarzyszeniem OABA<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>) z ministre de l’Agriculture et de l’Alimentation (ministrem rolnictwa i gospodarki żywnościowej, zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>ministrem rolnictwa<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>), spółką Bionoor SARL, spółką Ecocert France SAS (zwaną dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>Ecocertem<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>) oraz Institut national de l’origine et de la qualité (krajowym instytutem ds. pochodzenia i jakości, zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>INAO<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>) w przedmiocie przedstawionego przez stowarzyszenie OABA wniosku o zakazanie reklamy i wprowadzania do obrotu produktów ze znakiem towarowym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Tendre France<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>, posiadających certyfikat <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>halal<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/> i oznaczenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Rozporządzenie nr 834/2007</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Motywy 1 i 3 rozporządzenia nr 834/2007 mają następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>(1)</NO.P><TXT>Produkcja ekologiczna jest ogólnym systemem zarządzania gospodarstwem i produkcji żywności, łączącym najkorzystniejsze dla środowiska praktyki, wysoki stopień różnorodności biologicznej, ochronę zasobów naturalnych, stosowanie wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt<?PAGE NO="3"?> i metodę produkcji odpowiadającą wymaganiom niektórych konsumentów preferujących wyroby wytwarzane przy użyciu substancji naturalnych i naturalnych procesów. Ekologiczna metoda produkcji pełni zatem podwójną funkcję społeczną: z jednej strony dostarcza towarów na specyficzny rynek kształtowany przez popyt na produkty ekologiczne, a z drugiej strony jest działaniem w interesie publicznym, ponieważ przyczynia się do ochrony środowiska, dobrostanu zwierząt i rozwoju obszarów wiejskich.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(3)</NO.P><TXT>Celem [unijnych] ram prawnych regulujących sektor produkcji ekologicznej powinno być zapewnienie uczciwej konkurencji i właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego produktów ekologicznych, a także utrzymanie i uzasadnienie zaufania konsumentów w stosunku do produktów oznaczonych jako ekologiczne. Ponadto celem ram prawnych powinno być stworzenie takich warunków, w których sektor ten będzie mógł się rozwijać zgodnie z tendencjami rynkowymi i tendencjami w dziedzinie produkcji<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</TXT></NP></CONSID></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Artykuł 1 tego rozporządzenia, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>Cel i zakres zastosowania<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>, stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="001.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Niniejsze rozporządzenie stanowi podstawę trwałego rozwoju produkcji ekologicznej przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego, zagwarantowaniu uczciwej konkurencji, zapewnieniu zaufania konsumentów oraz ochronie ich interesów.</P><P>Ustanawia ono wspólne cele i zasady będące fundamentem przepisów wydanych na podstawie tego rozporządzenia w zakresie:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>wszystkich etapów produkcji, przygotowania i dystrybucji produktów rolnictwa ekologicznego oraz ich kontroli;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>stosowania na etykietach i w reklamach oznaczeń odnoszących się do produkcji ekologicznej.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA></PARAG><P>[…]</P><PARAG IDENTIFIER="001.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Niniejsze rozporządzenie stosuje się do każdego podmiotu gospodarczego zaangażowanego w działania na każdym etapie produkcji, przygotowania i dystrybucji […] produktów określonych w ust. 2.</ALINEA><ALINEA>[…]</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="001.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów [prawa Unii] lub [przepisów] krajowych, w zgodności z prawem [Unii] dotyczącym produktów wymienionych w tym artykule i obejmującym przepisy dotyczące produkcji, przygotowania, obrotu, znakowania i kontroli, w tym przepisy w zakresie środków spożywczych i żywienia zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>Definicje<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>, stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>produkcja ekologiczna<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="00AB" ID="QE0014"/> oznacza stosowanie metody produkcji zgodnej z zasadami określonymi w niniejszym rozporządzeniu na wszystkich etapach produkcji, przygotowania i dystrybucji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>etapy produkcji, przygotowania i dystrybucji<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="00AB" ID="QE0015"/> oznaczają każdy etap, począwszy od produkcji wstępnej produktu ekologicznego aż do przechowywania, przetwarzania, transportu, sprzedaży lub zaopatrzenia ostatecznego konsumenta, jak również – w stosownych przypadkach – znakowanie, reklamę, import, eksport oraz działania podwykonawcze;</TXT></NP></ITEM></LIST><?PAGE NO="4"?><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>przygotowanie<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="00AB" ID="QE0016"/> oznacza czynności konserwowania lub przetwarzania produktów rolnictwa ekologicznego włącznie z ubojem i rozbiorem produktów zwierzęcych, a także pakowanie, znakowanie lub wprowadzanie zmian w oznakowaniu odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji;</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>Artykuł 3 tego rozporządzenia w następujący sposób przedstawia cele produkcji biologicznej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>Do ogólnych celów produkcji ekologicznej należą:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>stworzenie zrównoważonego systemu zarządzania rolnictwem, który:</TXT><P>[…]</P><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(iv)</NO.P><TXT>przestrzega wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt, a w szczególności zaspokaja charakterystyczne dla danego gatunku potrzeby behawioralne;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P></P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>dążenie do produkowania szerokiej gamy produktów spożywczych i innych produktów rolnych, zaspokajających zapotrzebowanie klientów na towary produkowane przy wykorzystaniu procesów niestanowiących zagrożenia dla środowiska, zdrowia ludzi, zdrowia roślin ani dla zdrowia i dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Artykuł 5 rozporządzenia nr 834/2007, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>Szczegółowe zasady dotyczące rolnictwa<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>, stanowi w lit. h), że rolnictwo ekologiczne opiera się na szczególnej zasadzie polegającej na <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>przestrzegani[u] wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt z uwzględnieniem specyficznych potrzeb danych gatunków<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Mający za przedmiot <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>[z]asady produkcji zwierzęcej<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> art. 14 tego rozporządzenia stanowi w ust. 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>Poza ogólnymi zasadami produkcji rolnej określonymi w art. 11 do produkcji zwierzęcej stosuje się następujące zasady:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>w odniesieniu do metod chowu i warunków w pomieszczeniach dla zwierząt:</TXT><P>[…]</P><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(viii)</NO.P><TXT>wszelkiego rodzaju cierpienie, w tym okaleczanie, ogranicza się do minimum w trakcie całego życia zwierzęcia, w tym podczas uboju;</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Poświęcony <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>logo produkcji biologicznej<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> art. 25 wskazanego rozporządzenia stanowi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="025.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>[…] [L]ogo produkcji ekologicznej [Unii Europejskiej] może być stosowane w znakowaniu, prezentowaniu i reklamie produktów spełniających wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu.</ALINEA><ALINEA>[…] [L]ogo [produkcji biologicznej Unii Europejskiej] nie jest stosowane w przypadku produktów oraz żywności wytworzonych w okresie konwersji, o których mowa w art. 23 ust. 4 lit. b) i c).</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="5"?><PARAG IDENTIFIER="025.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Krajowe i prywatne logo mogą być używane w znakowaniu, prezentowaniu i reklamie produktów spełniających wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="025.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 37 ust. 2, Komisja ustanawia szczegółowe kryteria w odniesieniu do prezentacji, składników, wielkości i projektu […] logo [produkcji biologicznej Unii Europejskiej]<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Rozporządzenie nr 889/2008</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>W motywie 10 rozporządzenia nr 889/2008 wskazano, że jednym z priorytetów rolnictwa biologicznego jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>zapewnienie wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Artykuł 57 tego rozporządzenia, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>Unijne logo produkcji ekologicznej<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>, stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>Zgodnie z art. 25 ust. 3 rozporządzenia [nr 834/2007] logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej (zwane dalej <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>unijnym logo produkcji ekologicznej<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="00AB" ID="QE0027"/>) jest zgodne ze wzorem zawartym w części A załącznika XI do niniejszego rozporządzenia.</ALINEA><ALINEA>Unijne logo produkcji ekologicznej należy stosować wyłącznie, jeżeli dany produkt został wyprodukowany zgodnie z wymogami rozporządzenia [nr 2092/91] oraz jego rozporządzeniami wykonawczymi lub rozporządzenia [nr 834/2007], a także z wymogami niniejszego rozporządzenia<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Rozporządzenie nr 1099/2009</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Motywy 2, 4, 18, 20, 24 i 43 rozporządzenia nr 1099/2009 mają następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>(2)</NO.P><TXT>Uśmiercanie zwierząt może wywoływać u zwierząt ból, niepokój, strach lub inne formy cierpienia, nawet gdy odbywa się to w najlepszych dostępnych warunkach technicznych. Niektóre działania związane z uśmiercaniem mogą być stresujące, a każda technika ogłuszania ma pewne wady. Podmioty gospodarcze lub wszelkie osoby związane z uśmiercaniem zwierząt powinny podejmować wszelkie konieczne działania, aby uniknąć zadawania bólu i zminimalizować niepokój i cierpienie zwierząt w trakcie uboju lub uśmiercania, uwzględniając przy tym najlepsze praktyki w tej dziedzinie i metody dozwolone na mocy niniejszego rozporządzenia. Z tego względu ból, niepokój lub cierpienie należy uznać za niepotrzebne, jeżeli podmioty gospodarcze lub jakiekolwiek osoby związane z uśmiercaniem zwierząt naruszają jedno z wymagań niniejszego rozporządzenia lub stosują dozwolone praktyki, nie uwzględniając najnowszych osiągnięć w ich zakresie, wywołując w ten sposób – przez zaniedbanie lub celowo – ból, niepokój lub cierpienie u zwierząt.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(4)</NO.P><TXT>Dobrostan zwierząt jest wartością [Unii], zapisaną w Protokole (nr 33) w sprawie dobrobytu zwierząt załączonym do [traktatu WE] […]. Ochrona zwierząt podczas uboju lub uśmiercania jest kwestią ważną dla społeczeństwa, która wpływa na nastawienie konsumentów do produktów rolnych. Ponadto poprawa ochrony zwierząt podczas uboju przyczynia się do podniesienia jakości mięsa i pośrednio ma pozytywny wpływ na bezpieczeństwo pracy w rzeźniach.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(18)</NO.P><TXT>Odstępstwo od ogłuszania w przypadku odbywającego się w rzeźni uboju zgodnego z obrzędami religijnymi zostało przyznane przez dyrektywę [Rady] 93/119/WE [z dnia <DATE ISO="19931222">22 grudnia 1993 r.</DATE> w sprawie ochrony zwierząt podczas uboju lub zabijania (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="340" PAGE.FIRST="21" DATE.PUB="1993">Dz.U. 1993, L 340, s. 21</REF.DOC.OJ> – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 15, s. 421)]. Ponieważ przepisy [prawa Unii] mające zastosowanie do<?PAGE NO="6"?> uboju zgodnego z obrzędami religijnymi były transponowane w różny sposób, zależnie od kontekstu krajowego, oraz biorąc pod uwagę fakt, iż przepisy krajowe uwzględniają kwestie wychodzące poza cel niniejszego rozporządzenia, ważne jest utrzymanie odstępstwa od ogłuszania zwierząt przed ubojem, pozostawiając jednak każdemu państwu członkowskiemu pewien poziom swobody. W rezultacie niniejsze rozporządzenie respektuje wolność wyznania i prawo do uzewnętrzniania religii lub przekonań poprzez uprawianie kultu, nauczanie, praktykowanie i uczestniczenie w obrzędach, co zapisano w art. 10 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(20)</NO.P><TXT>Wiele metod uśmiercania jest bolesnych dla zwierząt. Dlatego też konieczne jest ogłuszenie, aby wywołać brak przytomności i wrażliwości na bodźce przed uśmierceniem zwierząt, lub podczas ich uśmiercania. Pomiar braku przytomności i wrażliwości na bodźce u zwierząt jest złożony i musi być przeprowadzany zgodnie z naukowo zatwierdzonymi metodami. Jednakże w celu oceny skuteczności procedury w warunkach praktycznych należy stosować monitorowanie za pomocą wskaźników.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(24)</NO.P><TXT>Zależnie od sposobu ich użycia w czasie uboju lub uśmiercania niektóre metody ogłuszania mogą prowadzić do śmierci zwierzęcia, przez co unika się bólu i minimalizuje niepokój lub cierpienie zwierząt. Inne metody ogłuszania mogą nie doprowadzić do śmierci i zwierzęta mogą odzyskać przytomność lub wrażliwość na bodźce podczas dalszej bolesnej procedury. Metody takie powinny zatem być uzupełnione innymi technikami, które prowadzą do pewnej śmierci przed odzyskaniem przytomności przez zwierzę. Konieczne jest zatem określenie, które metody ogłuszania powinny być uzupełnione którąś z metod uśmiercania.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(43)</NO.P><TXT>Ubój bez ogłuszenia wymaga dokładnego podcięcia gardła ostrym nożem w celu zminimalizowania cierpienia. Ponadto w przypadku zwierząt, które nie są mechanicznie skrępowane po podcięciu, proces wykrwawiania może zostać spowolniony i przedłużyć tym samym niepotrzebne cierpienie. Krowy, owce i kozy są gatunkami najczęściej poddawanymi ubojowi z zastosowaniem tej procedury. Dlatego przeżuwacze poddawane ubojowi bez ogłuszenia powinny być indywidualnie i mechanicznie krępowane<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>.</TXT></NP></CONSID></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 1099/2009, zatytułowanym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>Definicje<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>f)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>ogłuszanie<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="00AB" ID="QE0031"/> oznacza każdy celowo wywołany szereg czynności, który bezboleśnie powoduje utratę przytomności i wrażliwości na bodźce, w tym każdy szereg czynności powodujący natychmiastową śmierć;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>g)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>obrzęd religijny<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="00AB" ID="QE0032"/> oznacza ciąg czynności związanych z ubojem zwierząt i zalecany przez religię;</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Artykuł 3 tego rozporządzenia, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>Wymogi ogólne dotyczące uśmiercania i działań związanych z uśmiercaniem<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/>, stanowi w ust. 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>Podczas uśmiercania i działań związanych z uśmiercaniem zwierzętom oszczędza się wszelkiego niepotrzebnego bólu, niepokoju lub cierpienia<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Artykuł 4 rozporządzenia nr 1099/2009, dotyczący <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>[m]etod ogłuszania<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>, przewiduje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="004.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Zwierzęta są uśmiercane wyłącznie po uprzednim ogłuszeniu zgodnie z metodami i szczegółowymi wymogami związanymi ze stosowaniem tych metod określonymi w załączniku I. Do chwili śmierci zwierzęta są utrzymywane w stanie nieprzytomności i niewrażliwości na bodźce.</ALINEA><ALINEA>Po zastosowaniu metod, o których mowa w załączniku I, nieprowadzących do natychmiastowej śmierci (dalej zwanych <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>ogłuszaniem prostym<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="00AB" ID="QE0037"/>), należy jak najszybciej zastosować procedurę prowadzącą do pewnej śmierci, taką jak wykrwawianie, miażdżenie centralnego układu nerwowego, porażenie prądem lub długotrwała ekspozycja na deficyt tlenu.</ALINEA></PARAG><P>[…]</P><PARAG IDENTIFIER="004.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>W przypadku zwierząt poddawanych ubojowi według szczególnych metod wymaganych przez obrzędy religijne wymogi ust. 1 nie mają zastosowania, pod warunkiem że ubój ma miejsce w rzeźni<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo francuskie</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Artykuł L. 641‑13 code rural et de la pêche maritime (kodeksu rolnictwa i rybołówstwa morskiego) w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym stanowi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>Oznaczenie <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="00AB" ID="QE0039"/> może być stosowane w odniesieniu do przetworzonych lub nieprzetworzonych produktów rolnych, które spełniają określone w przepisach prawa [Unii] wymogi dotyczące produkcji ekologicznej i oznakowania produktów ekologicznych lub, w stosownym wypadku, warunki określone w specyfikacjach zatwierdzonych na mocy decyzji zainteresowanych ministrów, na wniosek [INAO]<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/>.</ALINEA></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Spór w postępowaniu głównym i pytanie prejudycjalne</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20120924">24 września 2012 r.</DATE> stowarzyszenie OABA złożyło do ministra rolnictwa wniosek o zakazanie reklamy i wprowadzania do obrotu steków siekanych z mięsa wołowego ze znakiem towarowym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>Tendre France<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/>, posiadających certyfikat <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>halal<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> i oznaczenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/>, o którym mowa w art. L.641‑13 kodeksu rolnictwa i rybołówstwa morskiego, nadane przez spółkę Ecocert, będącą jednostką certyfikującą prawa prywatnego, działającą w imieniu i pod nadzorem INAO. W tym samym dniu stowarzyszenie to zwróciło się do wskazanego ministra o zakazanie posługiwania się tym oznaczeniem w odniesieniu do mięsa wołowego pochodzącego ze zwierząt uśmierconych bez uprzedniego ogłuszenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Wobec oddalenia wspomnianych wniosków w sposób dorozumiany stowarzyszenie OABA, w piśmie z dnia <DATE ISO="20130123">23 stycznia 2013 r.</DATE> skierowanym do Conseil d’État (rady stanu, Francja), sformułowała skargę o stwierdzenie przekroczenia uprawnień.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>W wyroku z dnia <DATE ISO="20141020">20 października 2014 r.</DATE> Conseil d’État (rada stanu) uznała w szczególności, z jednej strony w odniesieniu do przedstawionego przez stowarzyszenie OABA wniosku o stwierdzenie nieważności dorozumianej decyzji ministra rolnictwa i INAO odmawiającej zakazania posługiwania się oznaczeniem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/> w odniesieniu do produktów z mięsa wołowego pochodzącego ze<?PAGE NO="8"?> zwierząt uśmierconych bez ogłuszenia, że uregulowania Unii Europejskiej wyczerpująco określają zasady dotyczące ekologicznej produkcji bydła, bez odsyłania do przepisów wykonawczych państw członkowskich oraz nie nakazując wydania przepisów krajowych w celu zapewnienia skuteczności tych norm. W związku z powyższym francuski organ regulacyjny nie jest uprawniony do wydawania krajowych norm zmieniających, precyzujących czy uzupełniających regulacje unijne. Conseil d’État (rada stanu) oddaliła w konsekwencji żądania stowarzyszenia OABA.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Z drugiej strony Conseil d’État (rada stanu) uznała, że wniosek tego stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności domniemanej odmowy przez Ecocert podjęcia, na podstawie rozporządzenia nr 834/2007, środków zmierzających do zaprzestania reklamy i wprowadzania do obrotu produktów oznaczonych znakiem towarowym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>Tendre France<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/>, posiadających certyfikat <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>halal<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/> i zawierających oznaczenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> nie może zostać do niej skierowany w pierwszej i ostatniej instancji. Wobec powyższego przekazała ona tę część sprawy do rozpoznania przez tribunal administratif de Montreuil (sąd administracyjny w Montreuil, Francja).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Wyrokiem z dnia <DATE ISO="20160121">21 stycznia 2016 r.</DATE> tribunal administratif de Montreuil (sąd administracyjny w Montreuil) oddalił ten wniosek.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Stowarzyszenie OABA wniosło odwołanie od tego wyroku do sądu odsyłającego, a mianowicie cour administrative d’appel de Versailles (apelacyjnego sądu administracyjnego w Wersalu, Francja). W uzasadnieniu odwołania podniosło ono, że oznaczenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> nie może być stosowane w odniesieniu do produktów uzyskanych ze zwierząt uśmierconych bez uprzedniego ogłuszenia, ponieważ taka metoda uboju nie spełnia wymogu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>, przewidzianego w art. 3 i 5 rozporządzenia nr 834/2007.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Stowarzyszenie to utrzymuje także, że o ile art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1099/2009 dopuszcza odstępstwo od zasady uprzedniego ogłuszania w przypadku uboju rytualnego zwierząt hodowlanych, o tyle odstępstwo to jest uwarunkowane jedynie celami związanymi ze zdrowiem zwierząt oraz równym poszanowaniem wyznań oraz tradycji religijnych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Przyznanie certyfikacji przez spółkę Ecocert dla mięsa <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>halal<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> pochodzącego z uboju bez uprzedniego ogłuszenia narusza ponadto zasadę zaufania konsumentów do produktów ekologicznych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>Zarówno minister rolnictwa, jak też Bionoor, Ecocert oraz INAO wnoszą o oddalenie odwołania wniesionego przez stowarzyszenie OABA.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>Przede wszystkim minister rolnictwa utrzymuje, że ani rozporządzenie nr 834/2007, ani rozporządzenie nr 889/2008 nie sprzeciwiają się wyraźnie odstąpieniu, zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1099/2009, od zasady uprzedniego ogłuszania w szczególnych okolicznościach uboju rytualnego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Bionoor podnosi następnie, że nie istnieje żadna niezgodność ani w odniesieniu do prawa europejskiego, ani prawa krajowego, pomiędzy certyfikacją <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>halal<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/> i oznaczeniem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>, ponieważ wymóg uboju po uprzednim ogłuszeniu oznaczałby dodanie warunku, którego prawo materialne wyraźnie nie przewiduje.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Co więcej, chociaż prawo europejskie ustanawia zasadę uprzedniego ogłuszenia, uznaje od niej odstępstwo w imię swobody praktykowania wyznawanej religii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Wreszcie Ecocert – w ramach argumentacji, którą popiera INAO – twierdzi, że z celów wyznaczonych przez rozporządzenie nr 834/2007, w tym z celu osiągnięcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0052" ID="QS0052"/>wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/>, nie wynika zasadnicza niezgodność między produkcją ekologiczną a ubojem rytualnym służącym zapewnieniu wolności praktyk religijnych.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Ponadto zasada zaufania konsumenta nie została naruszona, ponieważ zgoda na posługiwanie się oznaczeniem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0053" ID="QS0053"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> została wydana zgodnie z prawem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>Sąd odsyłający zwraca uwagę, że żaden z przepisów rozporządzeń nr 834/2007, 889/2008 i 1099/2009 nie zawiera wyraźnie definicji metody lub metod uboju zwierząt mogących służyć osiągnięciu przypisanych produkcji ekologicznej celów zapewnienia dobrostanu zwierząt i ograniczenia do minimum ich cierpienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>W tym stanie rzeczy odpowiedź na zarzut, że oznaczenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0054" ID="QS0054"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/> nie można stosować w odniesieniu do mięsa pochodzącego ze zwierząt poddawanych ubojowi rytualnemu bez uprzedniego ogłuszenia, która ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu rozpatrywanego w postępowaniu głównym, stwarza poważną trudność związaną z wykładnią prawa Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>W tych okolicznościach cour administrative d’appel de Versaille (apelacyjny sąd administracyjny w Wersalu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0055" ID="QS0055"/>Czy wykładni stosownych norm prawa Unii wynikających w szczególności z:</P><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>art. 13 [TFUE],</P></ITEM><ITEM><P>rozporządzenia [nr 834/2007], do którego przepisy wykonawcze ustanawia rozporządzenie [nr 889/2008],</P></ITEM><ITEM><P>oraz rozporządzenia [nr 1099/2009]</P></ITEM></LIST></P><P>należy dokonywać w ten sposób, że dopuszczają one przyznanie oznakowania europejskiego <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0056" ID="QS0056"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="00AB" ID="QE0056"/> produktom pochodzącym ze zwierząt poddanych ubojowi rytualnemu bez uprzedniego ogłuszenia, przeprowadzonemu w warunkach określonych w rozporządzeniu [nr 1099/2009], czy też zakazują przyznania takiego oznakowania wskazanym produktom?<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/></P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie pytania prejudycjalnego</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Na wstępie należy zauważyć, że odnosząc się odpowiednio do oznakowania europejskiego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0057" ID="QS0057"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> i oznaczenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0058" ID="QS0058"/>rolnictwo ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/>, sąd odsyłający i strony postępowania głównego mają w rzeczywistości na myśli logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej w rozumieniu art. 25 rozporządzenia nr 834/2007 i art. 57 rozporządzenia nr 889/2008.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>W tych okolicznościach należy stwierdzić, że poprzez swe pytanie sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy rozporządzenie nr 834/2007, a w szczególności jego art. 3 i art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii), odczytywane w świetle art. 13 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że zezwala ono na umieszczanie logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej na produktach pochodzących ze zwierząt poddanych ubojowi rytualnemu bez uprzedniego ogłuszenia, przeprowadzanemu w warunkach określonych w rozporządzeniu nr 1099/2009, w szczególności w jego art. 4 ust. 4.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>W tym względzie należy zaznaczyć, że w motywie 1 rozporządzenia nr 834/2007 stwierdza się, że produkcja ekologiczna, będąca ogólnym systemem zarządzania gospodarstwem i produkcji żywności, charakteryzuje się <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0059" ID="QS0059"/>stosowaniem wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/>, podczas gdy w motywie 10 rozporządzenia nr 889/2008 uznano dobrostan zwierząt za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0060" ID="QS0060"/>priorytet w ekologicznym chowie zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/>. Artykuł 3 lit. a) ppkt (iv) i art. 3 lit. c) rozporządzenia nr 834/2007 stanowi również, że produkcja ekologiczna ma na celu w szczególności <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0061" ID="QS0061"/>stworzenie zrównoważonego systemu zarządzania rolnictwem, który […] przestrzega wysokich norm dotyczących dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> oraz <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0062" ID="QS0062"/>dążenie do produkowania szerokiej gamy produktów spożywczych i innych produktów rolnych,<?PAGE NO="10"?> zaspokajających zapotrzebowanie klientów na towary produkowane przy wykorzystaniu procesów niestanowiących zagrożenia dla […] dobrostanu zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/>. Artykuł 5 lit. h) tego rozporządzenia stanowi ponadto, że rolnictwo ekologiczne ma na celu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0063" ID="QS0063"/>przestrzeganie wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt z uwzględnieniem specyficznych potrzeb danych gatunków<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>Przewidziany w art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii) rozporządzenia nr 834/2007 obowiązek ograniczenia do minimum cierpienia zwierząt przyczynia się do skonkretyzowania celu zapewnienia wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>Podkreślając kilkakrotnie chęć zapewnienia wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt w kontekście rolnictwa ekologicznego, prawodawca Unii zamierzał zwrócić uwagę na to, że ta metoda produkcji rolnej charakteryzuje się przestrzeganiem zaostrzonych norm w dziedzinie dobrostanu zwierząt we wszystkich miejscach i na wszystkich etapach produkcji, w przypadku których można jeszcze bardziej poprawić ten dobrostan.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>W szczególności zgodnie z art. 1 ust. 3 rozporządzenia nr 834/2007 akt ten stosuje się do każdego podmiotu gospodarczego zaangażowanego w działania na każdym etapie produkcji, przygotowania i dystrybucji dotyczących produktów określonych w ust. 2 tego artykułu. Tymczasem zgodnie z art. 2 lit. i) rzeczonego rozporządzenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0064" ID="QS0064"/>przygotowanie<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/> obejmuje między innymi ubój zwierząt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>Rozporządzenie to poprzestaje w tym względzie na stwierdzeniu, w art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii), że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0065" ID="QS0065"/>wszelkiego rodzaju cierpienie, w tym okaleczanie, ogranicza się do minimum w trakcie całego życia zwierzęcia, w tym podczas uboju<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>Co prawda żaden przepis rozporządzenia nr 834/2007 ani rozporządzenia nr 889/2008 nie określa szczegółowo metody lub metod uboju zwierząt, które umożliwiają ograniczenie do minimum cierpienia zwierząt, a tym samym skonkretyzowanie celu, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42</NO.P><TXT>Jednakże rozporządzenie nr 834/2007 nie może być interpretowane w oderwaniu od treści rozporządzenia nr 1099/2009.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43</NO.P><TXT>Z jednej bowiem strony to drugie rozporządzenie reguluje szczegółowo kwestię uboju zwierząt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44</NO.P><TXT>Z drugiej strony ochrona dobrostanu zwierząt jest głównym celem rozporządzenia nr 1099/2009, jak wynika z samego tytułu tego rozporządzenia i jego motywu 2, i to zgodnie z art. 13 TFUE, w myśl którego Unia i państwa członkowskie muszą w pełni uwzględniać wymogi w zakresie dobrostanu zwierząt przy formułowaniu i wdrażaniu swojej polityki (zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180529">29 maja 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Liga van Moskeeën en Islamitische Organisaties Provincie Antwerpen i in.</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑426/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:335">EU:C:2018:335</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0064">64</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45</NO.P><TXT>W tym względzie rozporządzenie nr 1099/2009 przyczynia się, jak stanowią odpowiednio jego motywy 4 i 24, do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0066" ID="QS0066"/>poprawy ochrony zwierząt podczas uboju<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> i do wspierania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0067" ID="QS0067"/>niektór[ych] metod[…] ogłuszania [, które] mogą prowadzić do śmierci zwierzęcia [w sposób pozwalający uniknąć] bólu i [z]minimaliz[ować] niepokój lub cierpienie zwierząt<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46</NO.P><TXT>Ponadto zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1099/2009 <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0068" ID="QS0068"/>[p]odczas uśmiercania […] zwierzętom oszczędza się wszelkiego niepotrzebnego bólu, niepokoju lub cierpienia<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/>. Ten ogólny przepis odnoszący się do uśmiercania zwierząt został skonkretyzowany w szczególności w art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, który przewiduje, po pierwsze, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0069" ID="QS0069"/>zwierzęta są uśmiercane wyłącznie po uprzednim ogłuszeniu<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/>, a po drugie, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0070" ID="QS0070"/>[d]o chwili śmierci zwierzęta są utrzymywane w stanie nieprzytomności i niewrażliwości na bodźce<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47</NO.P><TXT>Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1099/2009, interpretowany w związku z motywem 20 tego rozporządzenia, ustanawia zatem zasadę, w myśl której przed uśmierceniem zwierzę powinno zostać ogłuszone, a nawet podnosi tę zasadę do rangi obowiązku. Jak stwierdził bowiem rzecznik generalny w pkt 43 opinii, badania naukowe wykazały, że ogłuszanie jest techniką, która w najmniejszym stopniu narusza dobrostan zwierząt w czasie uboju.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48</NO.P><TXT>O ile prawdą jest, że art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1099/2009, interpretowany w świetle motywu 18 tego rozporządzenia, dopuszcza praktykę uboju rytualnego, w ramach której zwierzę można uśmiercić bez uprzedniego ogłuszenia, o tyle ta forma uboju, która jest dozwolona w Unii jedynie w drodze odstępstwa i wyłącznie w celu zapewnienia poszanowania wolności wyznania (zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180529">29 maja 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Liga van Moskeeën en Islamitische Organisaties Provincie Antwerpen i in.</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑426/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:335">EU:C:2018:335</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0057">57</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), nie jest w stanie złagodzić wszelkiego bólu, niepokoju lub cierpienia zwierzęcia tak skutecznie jak ubój poprzedzony ogłuszeniem, które zgodnie z art. 2 lit. f) tego rozporządzenia, odczytywanego w świetle jego motywu 20, jest konieczne, aby wywołać u zwierzęcia brak przytomności i wrażliwości na bodźce, co pozwala na znaczne zmniejszenie jego cierpienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49</NO.P><TXT>W tym względzie należy zaznaczyć, że choć rozporządzenie nr 1099/2009 stanowi w motywie 43, że ubój bez uprzedniego ogłuszenia wymaga dokładnego podcięcia gardła ostrym nożem w celu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0071" ID="QS0071"/>zminimalizowania<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/> cierpienia zwierzęcia, to jednak zastosowanie takiej techniki nie pozwala na ograniczenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0072" ID="QS0072"/>do minimum<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/> cierpienia zwierząt w rozumieniu art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii) rozporządzenia nr 834/2007.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50</NO.P><TXT>A zatem wbrew temu, co twierdzą zarówno rząd francuski, jak i strona pozwana w postępowaniu głównym w swych uwagach na piśmie, szczególne metody uboju wymagane przez obrzędy religijne, które nie obejmują uprzedniego ogłuszenia i które dopuszcza art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1099/2009, nie są równoważne, z punktu widzenia zapewnienia wysokiego poziomu dobrostanu zwierząt w chwili ich uśmiercania, z metodą uboju z uprzednim ogłuszeniem, której stosowanie nakazano co do zasady w art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51</NO.P><TXT>Należy także zaznaczyć, że w motywie 3 rozporządzenia nr 834/2007 wspomniano o celu, jakim jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0073" ID="QS0073"/>utrzymanie i uzasadnienie zaufania konsumentów w stosunku do produktów oznaczonych jako ekologiczne<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/>. W tym względzie należy zadbać o to, by konsumenci mieli pewność, że produkty opatrzone logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej zostały rzeczywiście wyprodukowane zgodnie z najwyższymi standardami, a w szczególności z normami w zakresie dobrostanu zwierząt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań na przedstawione pytanie należy odpowiedzieć, że rozporządzenie nr 834/2007, a w szczególności jego art. 3 i art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii), odczytywane w świetle art. 13 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że nie zezwala ono na umieszczanie logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej na produktach pochodzących ze zwierząt poddanych ubojowi rytualnemu bez uprzedniego ogłuszenia, przeprowadzanemu w warunkach określonych w rozporządzeniu nr 1099/2009, w szczególności w jego art. 4 ust. 4.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie kosztów</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53</NO.P><TXT>Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="12"?><JURISDICTION><INTRO>Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia <DATE ISO="20070628">28 czerwca 2007 r.</DATE> w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, a w szczególności jego art. 3 i art. 14 ust. 1 lit. b) ppkt (viii), odczytywane w świetle art. 13 TFUE, należy interpretować w ten sposób, że nie zezwala ono na umieszczanie logo produkcji ekologicznej Unii Europejskiej, o którym mowa w art. 57 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia <DATE ISO="20080905">5 września 2008 r.</DATE> ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia nr 834/2007, zmienionego rozporządzeniem (UE) nr 271/2010 z dnia <DATE ISO="20100324">24 marca 2010 r.</DATE>, na produktach pochodzących ze zwierząt poddanych ubojowi rytualnemu bez uprzedniego ogłuszenia, przeprowadzanemu w warunkach określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia <DATE ISO="20090924">24 września 2009 r.</DATE> w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania, w szczególności w jego art. 4 ust. 4.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Lenaerts</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Silva de Lapuerta</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Bonichot</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Arabadjiev</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Biltgen</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Jürimäe</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Lycourgos</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Malenovský</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Levits</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Bay Larsen</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Šváby</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Vajda</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Rodin</P></SIGNATORY><P>Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu <DATE ISO="20190226">26 lutego 2019 r.</DATE></P><SIGNATORY><P>Sekretarz</P><P>A. Calot Escobar</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Prezes</P><P>Lenaerts</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>