European flag

Επίσημη Εφημερίδα
της Ευρωπαϊκής Ένωσης

EL

Σειρά L


2026/2530

17.11.2026

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2026/2530 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 16ης Νοεμβρίου 2026

για την τροποποίηση του παραρτήματος XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) όσον αφορά τον μόλυβδο σε σκάγια

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/ΕΚ και για κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1488/94 της Επιτροπής, καθώς και της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών της Επιτροπής 91/155/ΕΟΚ, 93/67/ΕΟΚ, 93/105/ΕΚ και 2000/21/ΕΚ (1), και ιδίως το άρθρο 68 παράγραφος 1,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)

Το παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 καθορίζει περιορισμούς σχετικά με την παρασκευή, τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση ορισμένων επικίνδυνων ουσιών, μειγμάτων και αντικειμένων. Η καταχώριση 63 του εν λόγω παραρτήματος περιέχει περιορισμούς όσον αφορά τον μόλυβδο (αριθ. CAS 7439-92-1, αριθ. ΕΚ 231-100-4) και τις ενώσεις μολύβδου (στο εξής: μόλυβδος), μεταξύ άλλων και περιορισμό για τον μόλυβδο σε σκάγια μέσα ή κοντά σε υγρότοπους, ο οποίος θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/57 της Επιτροπής (2).

(2)

Στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) ο μόλυβδος ταξινομείται ως πολύ τοξικός για τους υδρόβιους οργανισμούς και τοξικός για την αναπαραγωγή, λόγω των δυσμενών επιπτώσεών του στη γονιμότητα και στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου και του παιδιού, με αποτέλεσμα μόνιμες βλάβες και μείωση του δείκτη νοημοσύνης (IQ). Δεν έχει προσδιοριστεί ασφαλές όριο συγκέντρωσης μολύβδου κάτω από το οποίο ο μόλυβδος να μην έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Ο μόλυβδος συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο νοσημάτων του καρδιαγγειακού, του νεφρικού και του κεντρικού νευρικού συστήματος σε ενήλικες. Επιπλέον, στα ζώα και ιδίως στα πτηνά, η έκθεση στον μόλυβδο μπορεί να έχει διάφορες οξείες και χρόνιες τοξικολογικές επιπτώσεις, μεταξύ άλλων και τον θάνατο (4).

(3)

Η Ένωση και τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών της άγριας πανίδας (5). Η ομάδα εργασίας για την πρόληψη των δηλητηριάσεων (ομάδα PPWG) εκπόνησε κατευθυντήριες γραμμές για την πρόληψη του κινδύνου δηλητηρίασης των αποδημητικών πτηνών (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές), οι οποίες εγκρίθηκαν το 2014 με το ψήφισμα 11.15 της σύμβασης. Οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν τόσο τη σταδιακή κατάργηση της χρήσης μολύβδινων πυρομαχικών σε όλους τους οικοτόπους όσο και τη σταδιακή κατάργηση της χρήσης μολύβδινων βαριδιών αλιείας σε περιοχές όπου έχει αποδειχθεί ότι τα αποδημητικά πτηνά διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο δηλητηρίασης από μόλυβδο.

(4)

Στις 16 Ιουλίου 2019 η Επιτροπή ζήτησε (6) από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (στο εξής: Οργανισμός), σύμφωνα με το άρθρο 69 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006, να καταρτίσει φάκελο (στο εξής: φάκελος του παραρτήματος XV) για την αντιμετώπιση των ανησυχιών σχετικά με την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον που εγείρει η παρουσία μολύβδου i) στα πυρομαχικά, συμπεριλαμβανομένων των σκαγιών που χρησιμοποιούνται σε εδάφη εκτός των υγροτόπων και των σφαιρών που χρησιμοποιούνται τόσο σε υγρότοπους όσο και σε εδάφη εκτός των υγροτόπων και ii) στα σύνεργα αλιείας. Η εντολή δεν επεκτάθηκε σε χρήσεις πυρομαχικών για σκοποβολή σε εσωτερικούς χώρους ή σε χρήσεις από την αστυνομία, τον στρατό και άλλες δυνάμεις ασφαλείας.

(5)

Στις 24 Μαρτίου 2021 ο Οργανισμός δημοσίευσε τον φάκελο του παραρτήματος XV (7), στον οποίο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο μόλυβδος σε πυρομαχικά και σε σύνεργα αλιείας ενέχει κίνδυνο για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία, ιδίως για ευάλωτους πληθυσμούς, όπως τα παιδιά, ο οποίος δεν ελέγχεται επαρκώς και πρέπει να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο Ένωσης. Όσον αφορά τον κίνδυνο για το περιβάλλον, η κατάποση, από πτηνά και άλλα ζώα, μη ανακτηθέντων πυρομαχικών με βάση τον μόλυβδο (στο εξής: μολύβδινα πυρομαχικά), βαριδιών με βάση τον μόλυβδο (στο εξής: μολύβδινα βαρίδια) και τεχνητών δολωμάτων με βάση τον μόλυβδο (στο εξής: μολύβδινα δολώματα) που έχουν χρησιμοποιηθεί για κυνήγι, αθλητική σκοποβολή και αλιευτικές δραστηριότητες έχει ως αποτέλεσμα τη δηλητηρίαση και συχνά τον θάνατο ζώων. Επιπλέον, η συσσώρευση μολύβδου σε αθλητικά σκοπευτήρια μπορεί να οδηγήσει στην έκπλυση επιφανειακών υδάτων μολυσμένων με μόλυβδο σε τοπικά υδατορεύματα και μπορεί να επηρεάσει τα υπόγεια ύδατα, προκαλώντας ενδεχομένως δηλητηρίαση των ανθρώπων, των αγροτικών ζώων και της άγριας πανίδας. Ο Οργανισμός κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι υφίστανται κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία οι οποίοι συνδέονται με την κατανάλωση κρέατος ζώων που θανατώνονται με μολύβδινα πυρομαχικά, ιδίως για παιδιά ηλικίας επτά ετών και κάτω, ή με την κατασκευή μολύβδινων πυρομαχικών ή βαριδιών ή τεχνητών δολωμάτων στο σπίτι.

(6)

Ο Οργανισμός εκτίμησε ότι, εάν η εισαγωγή μολύβδου από τη σκοποβολή και την αλιεία στο περιβάλλον της Ένωσης εξακολουθήσει με τον ίδιο ρυθμό, περίπου 876 000 τόνοι μολύβδου θα εισέλθουν στο περιβάλλον κατά τα επόμενα 20 έτη. Το γεγονός αυτό θα θέσει σε κίνδυνο δηλητηρίασης τουλάχιστον: i) 135 εκατομμύρια πτηνά λόγω κατάποσης σκαγιών με βάση τον μόλυβδο (στο εξής: μολύβδινα σκάγια)· ii) 14 εκατομμύρια πτηνά λόγω κατάποσης μολύβδου μέσω της κατανάλωσης τροφής· και iii) 7 εκατομμύρια πτηνά λόγω κατάποσης βαριδιών και τεχνητών δολωμάτων. Επιπλέον, ο Οργανισμός εκτίμησε ότι κάθε χρόνο περίπου 13,8 εκατομμύρια άτομα από οικογένειες κυνηγών, συμπεριλαμβανομένων 1,1 εκατομμυρίων παιδιών ηλικίας επτά ετών και κάτω, είναι ευάλωτα στην έκθεση σε μόλυβδο από κρέας θηραμάτων.

(7)

Στο πλαίσιο αυτό, ο Οργανισμός πρότεινε περιορισμό του μολύβδου στα πυρομαχικά και σε ορισμένα σύνεργα αλιείας, ο οποίος περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, περιορισμό της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης μολύβδου σε συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 1 % σε σκάγια, και περιορισμό της χρήσης μολύβδου σε συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 1 % σε βλήματα εκτός από τα σκάγια (όπως σφαίρες και σφαιρίδια αεροβόλων). Επιπλέον, ο Οργανισμός πρότεινε την επιβολή υποχρεώσεων πληροφόρησης στους εμπόρους λιανικής πώλησης των εν λόγω προϊόντων και υποχρεώσεων επισήμανσης στους προμηθευτές πυρομαχικών. Ο προτεινόμενος περιορισμός αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών μολύβδου κατά περίπου 630 000 τόνους κατά τα 20 έτη μετά τη θέσπισή του. Πρόκειται για μείωση κατά 72 % σε σύγκριση με την κατάσταση χωρίς τον προτεινόμενο περιορισμό. Ο περιορισμός θα αποτρέψει επίσης τη μείωση IQ σε περίπου 7 000 παιδιά στην Ένωση ετησίως, με αποτέλεσμα εξοικονόμηση περίπου 70 εκατ. EUR ετησίως σε κόστος κοινωνικής μέριμνας.

(8)

Στον φάκελο του παραρτήματος XV, ο Οργανισμός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εναλλακτικά πυρομαχικά για κυνήγι (όπως τα σκάγια από χάλυβα και βισμούθιο και οι σφαίρες από χαλκό και ορείχαλκο): i) χρησιμοποιούνται ευρέως· ii) είναι τεχνικά εφικτά· iii) είναι συγκρίσιμα ως προς την τιμή με τα μολύβδινα πυρομαχικά· και iv) παρουσιάζουν χαμηλότερα προφίλ επικινδυνότητας και κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον απ’ ό,τι τα μολύβδινα πυρομαχικά. Όσον αφορά την αθλητική σκοποβολή με σκάγια, ο Οργανισμός διαπίστωσε ότι θα ήταν εφικτό να αντικατασταθεί ο μόλυβδος από χάλυβα, διατηρώντας παράλληλα συγκρίσιμες επιδόσεις, αλλά ότι μια τέτοια αλλαγή απαιτεί την έγκριση των σχετικών διεθνών ομοσπονδιών σκοποβολής. Αντιθέτως, διαπιστώθηκε ότι οι εναλλακτικές λύσεις για τις σφαίρες με βάση τον μόλυβδο (στο εξής: μολύβδινες σφαίρες) και τα σφαιρίδια αεροβόλων με βάση τον μόλυβδο (στο εξής: μολύβδινα σφαιρίδια) στην αθλητική σκοποβολή δεν έχουν τις ίδιες επιδόσεις με τον μόλυβδο. Ο Οργανισμός επισήμανε ότι επί του παρόντος είναι δύσκολο να αντικατασταθεί ο μόλυβδος σε ορισμένες εφαρμογές, όπως πυρομαχικά μικρού διαμετρήματος με κεντρική επίκρουση, πυρομαχικά με περιφερειακή επίκρουση, πυρομαχικά αεροβόλων όπλων, πυρομαχικά για εμπροσθογεμή τουφέκια, σφαίρες με χάλκινο περίβλημα και σφαίρες ανοικτής αιχμής.

(9)

Ο Οργανισμός συνέστησε να αναβληθεί η έναρξη εφαρμογής των περιορισμών σε άλλα αντικείμενα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του φακέλου του παραρτήματος XV και των υποχρεώσεων ενημέρωσης και επισήμανσης. Αυτό θα επιτρέψει στους φορείς να προσαρμοστούν στους νέους κανόνες και να θέσουν σε εφαρμογή τα αναγκαία μέτρα διαχείρισης του κινδύνου. Ο Οργανισμός πρότεινε πενταετή μεταβατική περίοδο για την απαγόρευση της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης σκαγιών για κυνήγι. Πρότεινε αναβολή της περιόδου εφαρμογής για την απαγόρευση της χρήσης για το κυνήγι βλημάτων μεγάλου και μικρού διαμετρήματος, εκτός από τα σκάγια, κατά 18 μήνες και πέντε έτη αντίστοιχα.

(10)

Ο Οργανισμός πρότεινε παρέκκλιση από την απαγόρευση της χρήσης μολύβδινων σφαιρών για αθλητική σκοποβολή, υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζονται ειδικά μέτρα διαχείρισης κινδύνου σε αθλητικά σκοπευτήρια και ότι δεν λαμβάνει χώρα εκεί γεωργική δραστηριότητα. Επίσης, ο Οργανισμός δεν υποστήριξε προαιρετικές παρεκκλίσεις από την απαγόρευση της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης μολύβδινων σκαγιών στην αθλητική σκοποβολή. Ο Οργανισμός υποστήριξε την απαγόρευση της χρήσης μολύβδινων σκαγιών για αθλητική σκοποβολή, αλλά συμπεριέλαβε επίσης τις παρεκκλίσεις ως προαιρετικές και αξιολόγησε το κόστος και τα οφέλη τους σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμη την εν λόγω απαγόρευση και απαίτησε εκτίμηση των επιπτώσεων της δυνατότητας συνέχισης της χρήσης μολύβδινων σκαγιών για αθλητική σκοποβολή υπό όρους που θα ελαχιστοποιούσαν τους εντοπισθέντες κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Οι όροι για την προαιρετική παρέκκλιση περιλαμβάνουν: i) την αδειοδότηση των αθλητών σκοποβολής από τα κράτη μέλη· ii) την αδειοδότηση των αθλητικών σκοπευτηρίων από τα κράτη μέλη· iii) συχνή ανάκτηση, σε ποσοστό άνω του 90 %, των μολύβδινων σκαγιών που εκτοξεύονται σε σκοπευτήρια· iv) την εφαρμογή αυστηρών μέτρων για την προστασία των υδάτων από τη μόλυνση από μόλυβδο και την αποκατάσταση από την εν λόγω μόλυνση· v) την απαγόρευση κάθε γεωργικής δραστηριότητας στην περιοχή των σκοπευτηρίων· vi) αρχεία συμμόρφωσης με τους όρους iii) έως v)· vii) την επισήμανση της συσκευασίας των φυσιγγίων και των μεμονωμένων φυσιγγίων με προειδοποιητικές δηλώσεις· και viii) την απαίτηση από τα κράτη μέλη να αναφέρουν στην Επιτροπή τον αριθμό των αδειοδοτημένων χρηστών, τα αδειοδοτημένα σκοπευτήρια και την ποσότητα των μολύβδινων σκαγιών που χρησιμοποιούνται στην επικράτειά τους.

(11)

Ο Οργανισμός ανέφερε ότι ο περιορισμός δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται στη σκοποβολή σε εσωτερικούς χώρους, στις χρήσεις από την αστυνομία και τον στρατό και στις χρήσεις για σκοπούς ασφάλειας, όπως αναφέρεται στο αίτημα της Επιτροπής προς τον Οργανισμό, της 16ης Ιουλίου 2019, καθώς και στις χρήσεις που σχετίζονται με δοκιμές, ανάπτυξη, έρευνα και διερεύνηση.

(12)

Μετά τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με τον φάκελο του παραρτήματος XV, ο Οργανισμός αναθεώρησε (8) την αρχική του πρόταση για να λάβει υπόψη τις παρατηρήσεις που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης. Ειδικότερα, πρότεινε αύξηση του επιτρεπόμενου ορίου συγκέντρωσης για τον μόλυβδο σε βλήματα εκτός από τα σκάγια που περιέχουν χαλκό ή κράματα χαλκού από λιγότερο από 1 % σε λιγότερο από 3 % κατά βάρος. Αυτή η πρόταση έγινε ώστε να επιτραπεί η συνέχιση της χρήσης εναλλακτικών πυρομαχικών από ορείχαλκο (κράμα χαλκού), ο οποίος επί του παρόντος περιέχει έως και 3 % μόλυβδο. Ο αναθεωρημένος φάκελος του παραρτήματος XV περιλάμβανε επίσης πρόσθετες παρεκκλίσεις για το κυνήγι φώκιας με σφαίρες και για το κυνήγι με σφαίρες με χάλκινο περίβλημα, υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

(13)

Περιορισμένος μόνο αριθμός κρατών μελών έχει θεσπίσει επί του παρόντος εθνικές διατάξεις που απαγορεύουν τη χρήση μολύβδου στο κυνήγι και στην υπαίθρια σκοποβολή για τη μείωση των εκπομπών μολύβδου και της έκθεσης σε μόλυβδο. Ο φάκελος του παραρτήματος XV κατέδειξε ότι είναι αναγκαία η ανάληψη δράσης σε επίπεδο Ένωσης για την αντιμετώπιση του κινδύνου που συνδέεται με τον μόλυβδο στα πυρομαχικά, ώστε να διασφαλιστεί εναρμονισμένο επίπεδο προστασίας σε ολόκληρη την Ένωση.

(14)

Στις 2 Ιουνίου 2022 η επιτροπή αξιολόγησης κινδύνων (RAC) του Οργανισμού εξέδωσε γνώμη σύμφωνα με το άρθρο 70 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 όσον αφορά τον φάκελο του παραρτήματος XV. Στη γνώμη της, η RAC συμφώνησε με το συμπέρασμα του Οργανισμού ότι η χρήση μολύβδινων πυρομαχικών, συμπεριλαμβανομένων των σκαγιών, στο κυνήγι και στην υπαίθρια σκοποβολή ενέχει ευρύ φάσμα κινδύνων τόσο για την ανθρώπινη υγεία όσο και για το περιβάλλον. Η RAC κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο περιορισμός που πρότεινε ο Οργανισμός θα ήταν το καταλληλότερο μέτρο σε επίπεδο Ένωσης για την αντιμετώπιση των εντοπισθέντων κινδύνων.

(15)

Η RAC υποστήριξε σθεναρά τον καθορισμό συντομότερης μεταβατικής περιόδου από τα πέντε έτη που πρότεινε ο Οργανισμός για τον περιορισμό της χρήσης σκαγιών στο κυνήγι, διότι η χρήση μολύβδινων σκαγιών σε υγρότοπους ρυθμίζεται ήδη σε ολόκληρη την Ένωση και επειδή όσο συντομότερη είναι η μεταβατική περίοδος τόσο λιγότερος μόλυβδος απελευθερώνεται στο περιβάλλον.

(16)

Η RAC δεν υποστήριξε τις προαιρετικές παρεκκλίσεις για τη διάθεση στην αγορά μολύβδινων σκαγιών και για τη χρήση μολύβδινων σκαγιών για αθλητική σκοποβολή. Έκρινε ότι η επιβολή του προτεινόμενου περιορισμού, καθώς και του περιορισμού του μολύβδου σε σκάγια εντός ή γύρω από υγρότοπους που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/57, θα αύξανε την πολυπλοκότητα εάν εισάγονταν οι εν λόγω προαιρετικές παρεκκλίσεις. Ωστόσο, σε περίπτωση χορήγησης των εν λόγω παρεκκλίσεων, η RAC ανέφερε ότι θα υποστηρίξει την πρόταση της Επιτροπής Κοινωνικοοικονομικής Ανάλυσης (SEAC) του Οργανισμού να περιοριστεί το πεδίο εφαρμογής τους σε μεγέθη σκαγιών μεταξύ 1,9 και 2,6 mm.

(17)

Η RAC υποστήριξε τις απαιτήσεις επισήμανσης και πληροφόρησης που πρότεινε ο Οργανισμός για τα μολύβδινα πυρομαχικά. Ωστόσο, η RAC συνέστησε να αυξηθεί από 0,3 % σε 1 % κατά βάρος το όριο συγκέντρωσης μολύβδου στο οποίο θα ενεργοποιούνται οι απαιτήσεις, ώστε να ευθυγραμμιστεί με το όριο συγκέντρωσης που ενεργοποιεί την απαγόρευση της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος σύγχυσης.

(18)

Την 1η Δεκεμβρίου 2022 η RAC εξέδωσε συμπληρωματική γνώμη, κατόπιν αιτήματος του εκτελεστικού διευθυντή του Οργανισμού και σύμφωνα με το άρθρο 77 παράγραφος 3 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (9). Η γνώμη αυτή επανεκτίμησε την αξιολόγηση από την RAC ενός ειδικού συνόλου δεδομένων σχετικά με την παρουσία μολύβδου στο κρέας θηραμάτων και την κατανάλωση κρέατος θηραμάτων από τον άνθρωπο, τα οποία παρασχέθηκαν από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Η RAC επανέλαβε το συμπέρασμά της ότι υπάρχει μέτριος έως υψηλός κίνδυνος από την έκθεση στον μόλυβδο στο κρέας θηραμάτων για τα παιδιά των οικογενειών κυνηγών, αλλά ότι οι κίνδυνοι για τους ενήλικες είναι πιθανό να είναι χαμηλοί.

(19)

Στις 2 Δεκεμβρίου 2022 η SEAC εξέδωσε γνώμη δυνάμει του άρθρου 71 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο προτεινόμενος περιορισμός θα ήταν το καταλληλότερο μέτρο σε επίπεδο Ένωσης για την αντιμετώπιση των εντοπισθέντων κινδύνων, όπως κατέληξε η RAC, υπό την προϋπόθεση ότι οι όροι θα τροποποιηθούν όπως προτείνει η SEAC. Το συμπέρασμα αυτό λαμβάνει υπόψη την αναλογικότητα των κοινωνικοοικονομικών οφελών του μέτρου σε σχέση με το κοινωνικοοικονομικό κόστος του.

(20)

Η SEAC υποστήριξε την άποψη της RAC ότι, για τον περιορισμό της χρήσης μολύβδινων σκαγιών στο κυνήγι, θα ήταν δικαιολογημένη μια μεταβατική περίοδος σημαντικά μικρότερη από τα πέντε έτη που πρότεινε ο Οργανισμός, διότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η αύξηση του όγκου παραγωγής εναλλακτικών πυρομαχικών για την αντικατάσταση των μολύβδινων σκαγιών στο κυνήγι θα απαιτούσε πέντε έτη. Οι διαθέσιμες πληροφορίες υποστήριξαν το επιχείρημα ότι οι ποσότητες μολύβδινων σκαγιών που χρησιμοποιούνται για κυνήγι θα μπορούσαν να αντικατασταθούν νωρίτερα. Η SEAC δεν είχε στη διάθεσή της ουσιαστικά και αξιόπιστα στοιχεία για να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με τη συγκεκριμένη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου και, ως εκ τούτου, έκρινε ότι η ελάχιστη περίοδος που απαιτείται για τη διασφάλιση της ομαλής μετάβασης σε εναλλακτικές λύσεις θα ήταν 18 μήνες.

(21)

Προκειμένου να διευκολυνθεί η επιβολή της απαγόρευσης της χρήσης μολύβδινων σκαγιών στο κυνήγι, η SEAC συνέστησε την απαγόρευση της μεταφοράς τέτοιων σκαγιών κατά τη διάρκεια του κυνηγιού ή στο πλαίσιο μετάβασης για κυνήγι.

(22)

Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα του προτεινόμενου περιορισμού, η SEAC πρότεινε να περιοριστούν οι προαιρετικές παρεκκλίσεις για τα μολύβδινα σκάγια για αθλητική σκοποβολή σε μεγέθη μεταξύ 1,9 και 2,6 mm, διότι αυτά είναι τα μεγέθη που χρησιμοποιούνται για την εν λόγω δραστηριότητα.

(23)

Όσον αφορά την απαγόρευση της χρήσης μολύβδινων πυρομαχικών σε εμπροσθογεμή όπλα ή άλλα ιστορικά πυροβόλα όπλα, η SEAC επισήμανε ότι δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις χωρίς μόλυβδο για χρήση σε ιστορικά πυροβόλα όπλα. Ωστόσο, έκρινε ότι δεν θα ήταν δυνατόν να συναχθεί συμπέρασμα σχετικά με το αν μια παρέκκλιση για την εν λόγω χρήση θα ήταν δικαιολογημένη βάσει πολιτιστικών αξιών, όπως είχε προταθεί κατά τη δημόσια διαβούλευση, λόγω έλλειψης πληροφοριών σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις μιας τέτοιας παρέκκλισης.

(24)

Η SEAC δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες για να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με το αν το κόστος παροχής πληροφοριών στο σημείο πώλησης, όπως προτάθηκε από τον Οργανισμό και υποστηρίχθηκε από τη RAC, θα ήταν πλήρως δικαιολογημένο ή αν άλλα μέτρα πληροφόρησης θα μπορούσαν να επηρεάσουν αποτελεσματικότερα την αγοραστική συμπεριφορά. Η SEAC συμφώνησε με τη RAC ότι το ίδιο όριο συγκέντρωσης που προτάθηκε για τον περιορισμό της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης μολύβδινων πυρομαχικών, δηλαδή το 1 % κατά βάρος, θα πρέπει να ισχύει και για τις απαιτήσεις επισήμανσης και πληροφόρησης, προκειμένου να αποφευχθεί η σύγχυση και να διευκολυνθεί η επιβολή. Η SEAC έκρινε ότι η επιτόπια επιβολή θα ήταν αποτελεσματικότερη εάν τα μεμονωμένα φυσίγγια με μολύβδινα σκάγια ταυτοποιούνταν μέσω σημάνσεων ή χρωματικής κωδικοποίησης. Ωστόσο, δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες για να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με την τεχνική σκοπιμότητα, το σχετικό κόστος και την πρακτικότητα των εν λόγω σημάνσεων ή χρωματικής κωδικοποίησης.

(25)

Ζητήθηκε η γνώμη του φόρουμ ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τον έλεγχο εφαρμογής (στο εξής: φόρουμ) σύμφωνα με το άρθρο 77 παράγραφος 4 στοιχείο η) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006. Οι συστάσεις του ελήφθησαν υπόψη.

(26)

Στις 27 Φεβρουαρίου 2023 ο Οργανισμός υπέβαλε τη γνώμη της RAC και της SEAC (10) στην Επιτροπή.

(27)

Λαμβάνοντας υπόψη τον φάκελο του παραρτήματος XV, τις γνώμες της RAC και της SEAC, τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών επιλογών, η Επιτροπή θεωρεί ότι υφίσταται μη αποδεκτός κίνδυνος για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία από τη χρήση μολύβδινων πυρομαχικών, ιδίως σκαγιών, και ορισμένων μολύβδινων σύνεργων αλιείας. Ο εν λόγω κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο Ένωσης. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να θεσπιστεί περιορισμός όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση τέτοιων πυρομαχικών και συνέργων αλιείας. Ωστόσο, για να μειωθεί η πολυπλοκότητα και να αυξηθεί η νομική σαφήνεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο περιορισμός των μολύβδινων πυρομαχικών και των μολύβδινων συνέργων αλιείας, όπως προτείνεται στον φάκελο του παραρτήματος XV, όπως εξετάζεται στις γνώμες της RAC και της SEAC και όπως αξιολογείται στη γνώμη του φόρουμ, θα πρέπει να εγκριθεί από την Επιτροπή μέσω δύο χωριστών κανονισμών.

(28)

Ο περιορισμός του μολύβδου στα πυρομαχικά θα πρέπει να εφαρμόζεται σε πυρομαχικά με συγκέντρωση μολύβδου ίση ή μεγαλύτερη του 1 % κατά βάρος. Αυτό είναι το όριο συγκέντρωσης που ορίζεται στον περιορισμό της καταχώρισης 63 του παραρτήματος XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 για τον μόλυβδο σε σκάγια μέσα ή κοντά σε υγρότοπους, προκειμένου να αποτραπεί σημαντικός κίνδυνος τοξικότητας για τα αποδημητικά πτηνά και άλλα άγρια ζώα και τους οικοτόπους τους. Επιπλέον, θεωρείται ότι το όριο συγκέντρωσης 1 % επαρκεί για την αντιμετώπιση του εντοπισθέντος κινδύνου και μπορεί να επιτευχθεί εύκολα από τους παραγωγούς εναλλακτικών επιλογών, δεδομένου ότι ορισμένες από τις εν λόγω εναλλακτικές επιλογές είναι πιθανό να περιέχουν μόλυβδο ως πρόσμειξη.

(29)

Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη γνώμη της RAC και της SEAC ότι η μεταβατική περίοδος για τον περιορισμό της χρήσης μολύβδινων σκαγιών στο κυνήγι θα πρέπει να είναι μικρότερη από τα πέντε έτη που προτείνει ο Οργανισμός, αλλά όχι μικρότερη από 18 μήνες. Λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας γεωπολιτικής κατάστασης, η οποία έχει αλλάξει σημαντικά από τότε που η RAC και η SEAC εξέδωσαν τις γνώμες τους, η Επιτροπή δεν μπορεί να είναι βέβαιη ότι θα είναι διαθέσιμοι επαρκείς όγκοι παραγωγής εναλλακτικών πυρομαχικών για την αντικατάσταση των μολύβδινων σκαγιών στο κυνήγι, ακόμη και εντός της πενταετούς μεταβατικής περιόδου που προτείνει ο Οργανισμός. Ως εκ τούτου, θεωρεί κατάλληλη επταετή μεταβατική περίοδο για να εφαρμοστεί ο περιορισμός της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης μολύβδινων σκαγιών για κυνήγι. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι ο ορισμός των σκαγιών θα πρέπει να περιλαμβάνει τα σφαιρίδια που μπορούν να εκτοξευτούν από κυνηγετικό όπλο, αλλά δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει τα μονόβολα φυσίγγια, τα οποία θα πρέπει να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του περιορισμού.

(30)

Η Επιτροπή συμφωνεί με τη SEAC ότι η απαγόρευση της μεταφοράς μολύβδινων σκαγιών κατά τη διάρκεια του κυνηγιού ή στο πλαίσιο μετάβασης για κυνήγι είναι αναγκαία προκειμένου να διευκολυνθεί η επιβολή του περιορισμού των πυρομαχικών που περιέχουν συγκέντρωση μολύβδου ίση ή μεγαλύτερη του 1 % κατά βάρος.

(31)

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τα συμπεράσματα της SEAC ότι ο περιορισμός των μολύβδινων σφαιρών για κυνήγι και αθλητική σκοποβολή είναι αναλογικός και ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις αντί του μολύβδου για το κυνήγι, ιδίως για σφαίρες κεντρικής επίκρουσης με διαμετρήματα ίσα ή μεγαλύτερα των 5,6 mm. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι σφαίρες, συμπεριλαμβανομένων των μολύβδινων σφαιρών, είναι τα κύρια πυρομαχικά που χρησιμοποιούνται για αμυντικούς σκοπούς και ότι η ανάλυση της SEAC σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπο του περιορισμού των μολύβδινων σφαιρών στις αμυντικές ικανότητες της Ένωσης διενεργήθηκε σε ριζικά διαφορετικό γεωπολιτικό πλαίσιο. Μετά την οριστικοποίηση της γνώμης της SEAC τον Δεκέμβριο του 2022, οι διεθνείς εξελίξεις ανέδειξαν την ανάγκη να ενισχύσει η Ένωση την αμυντική της ετοιμότητα και ικανότητα ως απάντηση στις αυξανόμενες απειλές. Το 2025 η Επιτροπή παρουσίασε στρατηγική για την επίτευξη αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030, μέσω Λευκής Βίβλου για την ευρωπαϊκή άμυνα (11) και του σχεδίου ReArm Europe, με στόχο την ταχεία και σημαντική αύξηση των αμυντικών επενδύσεων και ικανοτήτων της Ένωσης. Η στρατηγική περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, δράσεις για τη στήριξη της δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων σφαιρών, συμπεριλαμβανομένων των μολύβδινων σφαιρών, και τη διασφάλιση επαρκούς βιομηχανικής ικανότητας για την έγκαιρη αναπλήρωση πυρομαχικών σε περίπτωση ανάγκης. Στο πλαίσιο αυτό, και κατόπιν συζητήσεων με τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο και αναγκαίο να εξαιρεθούν οι σφαίρες από το πεδίο εφαρμογής του περιορισμού, ώστε να αποφευχθεί κάθε δυνητικός αντίκτυπος, όσο μικρός και αν είναι, στην παραγωγή μολύβδινων σφαιρών. Ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής του περιορισμού στα μολύβδινα σκάγια θα εξακολουθήσει να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από την έκθεση στον μόλυβδο. Με βάση τις εκτιμήσεις του Οργανισμού, η αναμενόμενη μείωση των εκπομπών μολύβδου από την απαγόρευση της χρήσης μολύβδινων σφαιρών για κυνήγι και υπαίθρια αθλητική σκοποβολή είναι 8 232 τόνοι σε διάστημα 20 ετών. Η ποσότητα αυτή είναι πολύ μικρότερη από την αναμενόμενη μείωση των εκπομπών μολύβδου λόγω της απαγόρευσης της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης μολύβδινων σκαγιών, δηλαδή 558 000 τόνοι σε διάστημα 20 ετών. Ως εκ τούτου, η εξαίρεση των σφαιρών από το πεδίο εφαρμογής θα έχει ελάχιστη μόνο επίπτωση στη συνολική αποτελεσματικότητα του περιορισμού.

(32)

Η Επιτροπή δεν θεωρεί δικαιολογημένο να υπόκεινται σε αυτόν τον περιορισμό τα σφαιρίδια αεροβόλων που χρησιμοποιούνται για κυνήγι ή αθλητική σκοποβολή. Εναλλακτικές λύσεις αντί των μολύβδινων σφαιριδίων αεροβόλων είναι διαθέσιμες μόνο σε μικρές ποσότητες, στερούνται ακρίβειας και κοστίζουν έως και τέσσερις φορές περισσότερο από ό,τι τα μολύβδινα σφαιρίδια αεροβόλων. Επιπλέον, τόσο ο Οργανισμός όσο και η RAC συμφώνησαν ότι ο περιορισμός των μολύβδινων σφαιριδίων που χρησιμοποιούνται σε αεροβόλα θα μείωνε μόνο οριακά τις εκπομπές μολύβδου. Επίσης, δεν θα μείωνε τους κινδύνους για τους ανθρώπους, διότι τα μολύβδινα σφαιρίδια χρησιμοποιούνται κυρίως για τη θανάτωση επιβλαβών οργανισμών που δεν καταναλώνονται και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχει κίνδυνος σε επίπεδο Ένωσης για τον άνθρωπο από την κατάποση θραυσμάτων μολύβδου από σφαιρίδια αεροβόλων.

(33)

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η πλήρης απαγόρευση της διάθεσης στην αγορά και της χρήσης μολύβδινων σκαγιών για αθλητική σκοποβολή, όπως προτείνεται από τον Οργανισμό και υποστηρίζεται από τη RAC και τη SEAC, θα διευκολύνει την επιβολή της νομοθεσίας. Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι μια τέτοια απαγόρευση θα μπορούσε να επηρεάσει τη δυνατότητα των κρατών μελών να διοργανώνουν τους Ολυμπιακούς Αγώνες και άλλες διεθνείς διοργανώσεις στις οποίες η χρήση μολύβδου είναι υποχρεωτική. Θα εμπόδιζε επίσης τους αθλητές να προπονούνται με μολύβδινα σκάγια στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μετάβαση σε εναλλακτικά πυρομαχικά (όπως τα χαλύβδινα σκάγια) για την αθλητική σκοποβολή θα μπορούσε να είναι εφικτή μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, όπως και στην περίπτωση των μολύβδινων σκαγιών για κυνήγι, δεν είναι σαφές αν, εντός της πενταετούς μεταβατικής περιόδου που προτείνει ο Οργανισμός, θα είναι διαθέσιμοι επαρκείς όγκοι παραγωγής εναλλακτικών πυρομαχικών προς αντικατάσταση των μολύβδινων σκαγιών για αθλητική σκοποβολή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εφαρμογή του περιορισμού σχετικά με τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση μολύβδινων σκαγιών για αθλητική σκοποβολή θα πρέπει να αναβληθεί κατά επτά έτη.

(34)

Δεδομένου ότι ο χρόνος αντικατάστασης του μολύβδου στην αθλητική σκοποβολή είναι εξαιρετικά αβέβαιος, δικαιολογείται παρέκκλιση χωρίς χρονικό περιορισμό για τη συγκεκριμένη χρήση. Όπως συνιστά η SEAC, η παρέκκλιση θα πρέπει να περιορίζεται σε μεγέθη σκαγιών μεταξύ 1,9 mm και 2,6 mm, τα οποία είναι τα μόνα διαμετρήματα που χρησιμοποιούνται σε αγώνες. Η παρέκκλιση θα πρέπει επίσης να εξαρτάται από την παρουσία, στα σκοπευτήρια όπου πραγματοποιείται η αθλητική σκοποβολή, κατάλληλων μέτρων διαχείρισης του κινδύνου, τόσο για τη διασφάλιση του περιορισμού του μολύβδου όσο και για τον περιορισμό της απελευθέρωσης μολύβδου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι μεταβατική περίοδος επτά ετών είναι επαρκής προκειμένου τα σκοπευτήρια να υιοθετήσουν τα απαιτούμενα μέτρα διαχείρισης κινδύνου, καθώς χρειάζονται επαρκή χρόνο για την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων στις εγκαταστάσεις τους, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου για την απόκτηση των αναγκαίων αδειών και τη διεξαγωγή διαδικασιών υποβολής προσφορών, όπου απαιτείται. Η Επιτροπή δεν θεωρεί σκόπιμο να συμπεριλάβει στα υποχρεωτικά μέτρα διαχείρισης κινδύνου την υποχρέωση ανάκτησης άνω του 90 % των χρησιμοποιημένων μολύβδινων σκαγιών, δεδομένου ότι οι μικρές διαστάσεις των σκαγιών και η ευρεία περιοχή στην οποία απορρίπτονται τα σκάγια καθιστούν πολύ δύσκολο να επιτευχθεί ένα τόσο υψηλό ποσοστό ανάκτησης. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν θεωρεί σκόπιμη την υποχρεωτική αδειοδότηση των χρηστών των αθλητικών σκοπευτηρίων από τα κράτη μέλη, την οποία θεωρεί υπερβολικά γραφειοκρατική και υψηλής έντασης εργασίας. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να συμπεριληφθεί, όπως συνιστά ο Οργανισμός, η υποχρέωση συγκράτησης, παρακολούθησης και, όπου απαιτείται, επεξεργασίας των υδάτων αποστράγγισης (συμπεριλαμβανομένης της απορροής επιφανειακών υδάτων) από περιοχές πρόσκρουσης σκαγιών και η απαγόρευση κάθε γεωργικής χρήσης εντός των ορίων των σκοπευτηρίων. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης σκόπιμο να συμπεριληφθούν πρόσθετα μέτρα διαχείρισης κινδύνου που αποσκοπούν στη διασφάλιση επιπέδου προστασίας συγκρίσιμου με εκείνο των μέτρων που προτείνει ο Οργανισμός, και συγκεκριμένα η εφαρμογή: i) τουλάχιστον δύο ειδικών μέτρων περιορισμού του μολύβδου (τοίχοι, αναχώματα ή πρανή, δίχτυα ή παραπετάσματα ανάσχεσης σκαγιών και επιφανειακή κάλυψη)· ii) παρακολούθηση του pH και, κατά περίπτωση, επεξεργασία των περιοχών πρόσκρουσης σκαγιών· και iii) περιορισμός της χρήσης μολύβδινων σκαγιών στα μέλη αθλητικής ομοσπονδίας σκοποβολής. Τα υπαίθρια αθλητικά σκοπευτήρια θα πρέπει επίσης να ανακτούν τα χρησιμοποιημένα μολύβδινα σκάγια τουλάχιστον μία φορά ανά τριετία. Επιπλέον, θα πρέπει να τηρούν αρχεία των μολύβδινων σκαγιών που έχουν χρησιμοποιηθεί και ανακτηθεί στις εγκαταστάσεις τους, καθώς και των προσώπων που εκτοξεύουν τα εν λόγω σκάγια, ώστε να διευκολύνεται η επιβολή και να καθίσταται δυνατή η παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων διαχείρισης κινδύνου για την ελαχιστοποίηση των εκπομπών μολύβδου. Για τον σκοπό αυτό, τα υπαίθρια αθλητικά σκοπευτήρια θα πρέπει να θέτουν τις πληροφορίες αυτές στη διάθεση των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών κατόπιν αιτήματός τους. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι απαιτείται επανεξέταση των παρεκκλίσεων για την αθλητική σκοποβολή μετά από 10 έτη, προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόοδος που έχει σημειωθεί προς την επίτευξη μετάβασης σε εναλλακτικές λύσεις στην αθλητική σκοποβολή σε επίπεδο Ένωσης.

(35)

Η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να επιτραπούν παρεκκλίσεις από τον περιορισμό των μολύβδινων σκαγιών που εκτοξεύονται από ιστορικά πυροβόλα όπλα, όπως εμπροσθογεμή όπλα και σύγχρονα αντίγραφά τους, διότι δεν υπάρχουν κατάλληλα εναλλακτικά πυρομαχικά τα οποία δεν ενέχουν τον κίνδυνο να τους προκαλέσουν ανεπανόρθωτη βλάβη. Επιπλέον, η RAC αναγνώρισε ότι η χρήση τους είναι περιορισμένη σε όγκο και ότι, ως εκ τούτου, ο αντίκτυπος της παρέκκλισης στη συνολική μείωση του κινδύνου θα είναι χαμηλός.

(36)

Η Επιτροπή συμφωνεί με τον Οργανισμό και τη RAC ότι η απαίτηση για τους εμπόρους λιανικής πώλησης να αναρτούν πληροφορίες σε φυσικά και σε διαδικτυακά σημεία πώλησης, καθώς και στη συσκευασία, είναι δικαιολογημένη προκειμένου να προειδοποιούνται οι χρήστες για τους κινδύνους της χρήσης μολύβδινων σκαγιών. Ωστόσο, η δήλωση που πρέπει να τοποθετείται στη συσκευασία θα πρέπει να είναι συντομότερη από εκείνη που συνιστά ο Οργανισμός, ώστε να είναι δυνατή η τοποθέτησή της σε μικρές συσκευασίες και να μειώνεται η ανάγκη τοποθέτησής της σε αναδιπλούμενες ετικέτες, φυλλάδιο ή κινητή ετικέτα.

(37)

Προκειμένου να διευκολυνθεί η ομαλή και έγκαιρη εφαρμογή του περιορισμού και να δοθεί η δυνατότητα στα μέλη των ομοσπονδιών αθλητικής σκοποβολής να εντοπίζουν εύκολα τα αθλητικά σκοπευτήρια στα οποία μπορούν να προπονούνται με μολύβδινα σκάγια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταστήσουν άμεσα διαθέσιμο κατάλογο των υπαίθριων αθλητικών σκοπευτηρίων που βρίσκονται στην επικράτειά τους και τα οποία έχουν εφαρμόσει κατάλληλα μέτρα διαχείρισης κινδύνου για τη διασφάλιση του περιορισμού του μολύβδου και τον περιορισμό της απελευθέρωσης μολύβδου στο περιβάλλον.

(38)

Ο περιορισμός αυτός δεν θα πρέπει να ισχύει για χρήσεις μολύβδινων σκαγιών που δεν περιλαμβάνονταν στην εντολή της Επιτροπής προς τον Οργανισμό, της 16ης Ιουλίου 2019, και στον φάκελο του παραρτήματος XV του Οργανισμού, και συγκεκριμένα για τις ακόλουθες χρήσεις: i) σκοποβολή σε εσωτερικούς χώρους· ii) χρήσεις από την αστυνομία και τις αρχές επιβολής του νόμου, καθώς και άλλες εφαρμογές στον τομέα της ασφάλειας· iii) στρατιωτικές και αμυντικές εφαρμογές· iv) προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας, της εμπορικής ναυτιλίας ή των αποστολών μεγάλης αξίας· v) προστασία των δημόσιων κτιρίων και των δημόσιων χώρων· vi) αυτοάμυνα· vii) τεχνικές δοκιμές και έλεγχοι όπλων και πυρομαχικών· viii) ιστορική και τεχνική έρευνα ή διερεύνηση· και ix) δοκιμή και ανάπτυξη υλικών και προϊόντων για βαλλιστική προστασία και εγκληματολογική ανάλυση. Για τον ίδιο λόγο, ο περιορισμός δεν θα πρέπει να ισχύει για τη χρήση μολύβδου σε καψύλια και βύσματα.

(39)

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει εθνικές διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος ή της ανθρώπινης υγείας που απαγορεύουν ή περιορίζουν τη χρήση μολύβδου σε σκάγια και οι οποίες είναι αυστηρότερες από εκείνες που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό. Η απαίτηση προς αυτά τα κράτη μέλη να χαμηλώσουν το υφιστάμενο επίπεδο προστασίας από την έκθεση σε μόλυβδο προκειμένου να συμμορφωθούν με τον παρόντα κανονισμό, ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένη χρήση μολύβδου στα εν λόγω κράτη μέλη. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν θα ήταν συμβατό με το υψηλό επίπεδο προστασίας που απαιτεί το άρθρο 114 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Συνεπώς, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν αυστηρότερες διατάξεις που περιορίζουν μόνο τη χρήση μολύβδου σε σκάγια.

(40)

Υπό το πρίσμα των ευρύτερων διατάξεων σχετικά με τον μόλυβδο σε σκάγια που εισάγονται με τον παρόντα κανονισμό και προκειμένου να δοθεί στους κατασκευαστές και τους χρήστες επαρκής χρόνος για τη μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές πυρομαχικών, οι παράγραφοι 11 έως 14 της καταχώρισης 63 του παραρτήματος XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 θα πρέπει να εφαρμόζονται έως τις 7 Δεκεμβρίου 2033.

(41)

Συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.

(42)

Τα μέτρα τα οποία προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη που διατύπωσε η επιτροπή που συστάθηκε βάσει του άρθρου 133 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Το παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 2

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες, 16 Νοεμβρίου 2026.

Για την Επιτροπή

Η Πρόεδρος

Ursula VON DER LEYEN


(1)   ΕΕ L 396 της 30.12.2006, σ. 1. ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2006/1907/oj).

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/57 της Επιτροπής, της 25ης Ιανουαρίου 2021, για την τροποποίηση του παραρτήματος XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) όσον αφορά τον μόλυβδο σε σκάγια μέσα ή κοντά σε υγρότοπους (ΕΕ L 24 της 26.1.2021, σ. 19, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/57/oj).

(3)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1272/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008, για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των ουσιών και των μειγμάτων, την τροποποίηση και την κατάργηση των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 1999/45/ΕΚ και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 (ΕΕ L 353 της 31.12.2008, σ. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2008/1272/oj).

(4)  Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνων (RAC) και Επιτροπή Κοινωνικοοικονομικής Ανάλυσης (SEAC), Background document to the Opinion on the Annex XV dossier proposing restrictions on Lead in shot (Έγγραφο τεκμηρίωσης της γνώμης σχετικά με τον φάκελο του παραρτήματος XV όπου προτείνονται περιορισμοί για τον μόλυβδο σε σκάγια), σ. 3, https://echa.europa.eu/documents/10162/28acf817-61a6-3ca6-4e85-a71ef0e07740.

(5)   https://www.cms.int/en/convention-text.

(6)   https://echa.europa.eu/documents/10162/17233/rest_lead_ammunition_COM_request_en.pdf.

(7)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων, Annex XV Restriction Report — Lead in outdoor shooting and fishing (Έκθεση περιορισμών του παραρτήματος XV — Μόλυβδος στην υπαίθρια σκοποβολή και στην αλιεία), 24 Μαρτίου 2021, https://echa.europa.eu/documents/10162/da9bf395-e6c3-b48e-396f-afc8dcef0b21.

(8)  Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνων (RAC) και Επιτροπή Κοινωνικοοικονομικής Ανάλυσης (SEAC), Background Document to the Opinion on the Annex XV dossier proposing restrictions on lead in outdoor shooting and fishing (Έγγραφο τεκμηρίωσης της γνώμης σχετικά με τον φάκελο του παραρτήματος XV όπου προτείνονται περιορισμοί για τον μόλυβδο στην υπαίθρια σκοποβολή και στην αλιεία), σ. 20, https://echa.europa.eu/documents/10162/14c4fceb-31b4-aea2-a9b5-75cdccf8013f.

(9)  Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνων (RAC), Request by the Executive Director of ECHA under Article 77(3)(c) of REACH to prepare a supplementary opinion on the restriction dossier on lead in outdoor shooting and fishing [Αίτημα του εκτελεστικού διευθυντή του ECHA βάσει του άρθρου 77 παράγραφος 3 στοιχείο γ) του κανονισμού REACH για την εκπόνηση συμπληρωματικής γνώμης σχετικά με τον φάκελο επιβολής περιορισμών για τον μόλυβδο στην υπαίθρια σκοποβολή και στην αλιεία], 1η Δεκεμβρίου 2022, https://echa.europa.eu/documents/10162/e0a5c108-a7ed-dbd3-67ce-d00a6470d8ce.

(10)  Επιτροπή Αξιολόγησης Κινδύνων (RAC) και Επιτροπή Κοινωνικοοικονομικής Ανάλυσης (SEAC), Opinion on an Annex XV dossier proposing restrictions on lead and its compounds (Γνώμη σχετικά με φάκελο του παραρτήματος XV που προτείνει περιορισμούς για τον μόλυβδο και τις ενώσεις του), 2 Δεκεμβρίου 2022, https://echa.europa.eu/documents/10162/2c82ef18-ce5d-4b4f-8ff0-002932154acc.

(11)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Λευκή Βίβλος για την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα έως το 2030, https://commission.europa.eu/document/download/e6d5db69-e0ab-4bec-9dc0-3867b4373019_en?filename=White%20paper%20for%20European%20defence%20–%20Readiness%202030.pdf.


BIJLAGE

Το παράρτημα XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 τροποποιείται ως εξής:

1)

Στην καταχώριση 63 στήλη 2, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 14α:

 

«14α.

Οι παράγραφοι 11 έως 14 εφαρμόζονται έως τις 7 Δεκεμβρίου 2033.»

2)

Στην καταχώριση 63 στήλη 2, προστίθενται οι ακόλουθες παράγραφοι:

 

«28.

Απαγορεύονται οι ακόλουθες χρήσεις σκαγιών που περιέχουν μόλυβδο (εκφρασμένο ως μέταλλο) σε συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 1 % κατά βάρος:

α)

μεταφορά σκαγιών ή πυροβολισμός με σκάγια κατά τη διάρκεια του κυνηγιού ή στο πλαίσιο μετάβασης για κυνήγι από τις 7 Δεκεμβρίου 2033·

β)

πυροβολισμός με σκάγια κατά την υπαίθρια αθλητική σκοποβολή, από τις 7 Δεκεμβρίου 2033.

Για να καθοριστεί αν ένα πρόσωπο που βρέθηκε να φέρει σκάγια τα μεταφέρει στο πλαίσιο μετάβασης για κυνήγι, λαμβάνονται υπόψη όλες οι περιστάσεις της υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι το πρόσωπο που βρέθηκε να φέρει σκάγια δεν χρειάζεται να είναι απαραιτήτως το ίδιο με το πρόσωπο που κυνηγεί.

29.

Δεν διατίθεται στην αγορά σε σκάγια με συγκέντρωση μόλυβδου (εκφρασμένο ως μέταλλο) ίση ή μεγαλύτερη του 1 % κατά βάρος από τις 7 Δεκεμβρίου 2033.

30.

Κατά παρέκκλιση, η παράγραφος 28 στοιχείο β) δεν εφαρμόζεται σε σκάγια μεγέθους μεταξύ 1,9 mm και 2,6 mm που εκτοξεύονται σε υπαίθριο αθλητικό σκοπευτήριο, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α)

το υπαίθριο αθλητικό σκοπευτήριο εφαρμόζει τα μέτρα διαχείρισης του κινδύνου που ορίζονται στο προσάρτημα 17 έως τις 7 Δεκεμβρίου 2033·

β)

τα πρόσωπα που εκτοξεύουν τέτοια σκάγια είναι ενεργά μέλη αθλητικής ομοσπονδίας σκοποβολής·

γ)

το υπαίθριο αθλητικό σκοπευτήριο τηρεί αρχεία σχετικά με:

i)

το εκτιμώμενο βάρος των εν λόγω σκαγιών που εκτοξεύονται από ενεργά μέλη αθλητικής ομοσπονδίας σκοποβολής στην εν λόγω περιοχή·

ii)

τα πρόσωπα που εκτοξεύουν σκάγια στην περιοχή αυτή·

iii)

το βάρος των εν λόγω σκαγιών που ανακτήθηκαν·

δ)

το υπαίθριο αθλητικό σκοπευτήριο θέτει τα αρχεία που αναφέρονται στο στοιχείο γ) στη διάθεση των αρμόδιων αρχών κατόπιν αιτήματός τους.

31.

Κατά παρέκκλιση, η παράγραφος 29 δεν εφαρμόζεται σε σκάγια μεγέθους μεταξύ 1,9 mm και 2,6 mm που διατίθενται στην αγορά για χρήση από ενεργά μέλη ομοσπονδίας αθλητικής σκοποβολής σε υπαίθριο αθλητικό σκοπευτήριο που πληροί τις προϋποθέσεις της παραγράφου 30.

32.

Από τις 7 Ιουνίου 2027, οι έμποροι λιανικής πώλησης σκαγιών που περιέχουν μόλυβδο σε συγκεντρώσεις ίσες ή μεγαλύτερες του 1 % κατά βάρος, αναγράφουν ευκρινώς και ευδιάκριτα τις ακόλουθες πληροφορίες, στο σημείο πώλησης σκαγιών και πολύ κοντά σ’ αυτό ή, στην περίπτωση πωλήσεων εξ αποστάσεως, στην προσφορά των πωλήσεων εξ αποστάσεως:

“ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Το προϊόν αυτό περιέχει μόλυβδο, ο οποίος είναι πολύ τοξικός για το περιβάλλον και μπορεί να βλάψει τη γονιμότητα ή το έμβρυο. Η χρήση και η πώληση μολύβδινων σκαγιών για κυνήγι και αθλητική σκοποβολή περιορίζονται στην ΕΕ από τις 7 Δεκεμβρίου 2033. Περισσότερες πληροφορίες, μεταξύ άλλων σχετικά με τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών επιλογών χωρίς μόλυβδο, διατίθενται στη διεύθυνση [www.echa.europa.eu].”

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο συντάσσονται στις επίσημες γλώσσες του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένο το σημείο πώλησης ή, στην περίπτωση πωλήσεων εξ αποστάσεως, στις επίσημες γλώσσες του κράτους μέλους στο οποίο προσφέρεται η εξ αποστάσεως πώληση, εκτός εάν το οικείο κράτος μέλος προβλέπει διαφορετικά όσον αφορά τις εν λόγω γλώσσες.

33.

Με την επιφύλαξη άλλης ενωσιακής νομοθεσίας σχετικά με την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση ουσιών και μειγμάτων, οι προμηθευτές σκαγιών που περιέχουν μόλυβδο (εκφρασμένο ως μέταλλο) σε συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 1 % κατά βάρος εξασφαλίζουν ότι, από τις 7 Ιουνίου 2028, η συσκευασία των σκαγιών φέρει σαφή, ευδιάκριτη και ανεξίτηλη επισήμανση με την ακόλουθη δήλωση, πριν από τη διάθεση των σκαγιών στην αγορά:

“ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Το προϊόν αυτό περιέχει μόλυβδο, ο οποίος είναι πολύ τοξικός για το περιβάλλον και μπορεί να βλάψει τη γονιμότητα ή το έμβρυο.”

Η δήλωση συντάσσεται στην επίσημη γλώσσα ή στις επίσημες γλώσσες του κράτους μέλους στην αγορά του οποίου διατίθενται τα σκάγια, εκτός εάν το οικείο κράτος μέλος ορίζει διαφορετικά όσον αφορά τις εν λόγω γλώσσες. Εάν η δήλωση δεν μπορεί να αναγραφεί στη συσκευασία λόγω του μεγέθους της συσκευασίας, η δήλωση παρέχεται σε αναδιπλούμενη ετικέτα ή σε φυλλάδιο ή σε δετή ετικέτα.

34.

Κατά παρέκκλιση, οι παράγραφοι 28, 29, 32 και 33 δεν εφαρμόζονται στη χρήση και τη διάθεση στην αγορά σκαγιών για εμπροσθογεμή όπλα και ιστορικά πυροβόλα όπλα, συμπεριλαμβανομένων των σύγχρονων αντιγράφων τους.

35.

Οι παρεκκλίσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 30 και 31 επανεξετάζονται από την Επιτροπή, βάσει έκθεσης που εκπονεί ο Οργανισμός, μετά τις 7 Δεκεμβρίου 2036.

36.

Τα κράτη μέλη δημοσιοποιούν έως τις 7 Δεκεμβρίου 2034 κατάλογο των υπαίθριων αθλητικών σκοπευτηρίων στην επικράτειά τους για τα οποία εφαρμόζονται τα μέτρα διαχείρισης κινδύνου που ορίζονται στο προσάρτημα 17, σύμφωνα με την παράγραφο 30 στοιχείο α).

37.

Οι παράγραφοι 28 έως 36 εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των χρήσεων σκαγιών για τους ακόλουθους σκοπούς:

α)

σκοποβολή σε εσωτερικούς χώρους·

β)

αστυνομικές εφαρμογές, εφαρμογές επιβολής του νόμου και άλλες εφαρμογές στον τομέα της ασφάλειας·

γ)

στρατιωτικές και αμυντικές εφαρμογές·

δ)

προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας, της εμπορικής ναυτιλίας ή των αποστολών μεγάλης αξίας·

ε)

προστασία των δημόσιων κτιρίων και των δημόσιων χώρων·

στ)

αυτοάμυνα·

ζ)

τεχνικές δοκιμές και έλεγχοι όπλων και πυρομαχικών·

η)

δοκιμή και ανάπτυξη υλικών και προϊόντων για βαλλιστική προστασία·

θ)

εγκληματολογική ανάλυση·

ι)

ιστορική και τεχνική έρευνα ή διερεύνηση·

ια)

καψύλια και βύσματα.

Για τους σκοπούς του στοιχείου στ), η μεταφορά κατά τη διάρκεια του κυνηγιού ή στο πλαίσιο μετάβασης για κυνήγι δεν θεωρείται αυτοάμυνα.

38.

Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν εθνικές διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος ή της ανθρώπινης υγείας οι οποίες είναι αυστηρότερες από τις προβλεπόμενες στις παραγράφους 28, 30 και 34, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω διατάξεις πληρούν αμφότερες τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α)

βρίσκονταν σε ισχύ στις 7 Δεκεμβρίου 2026·

β)

περιορίζουν μόνο τη χρήση αλλά όχι τη διάθεση στην αγορά του μολύβδου σε σκάγια.

Τα κράτη μέλη που διατηρούν αυτές τις εθνικές διατάξεις ανακοινώνουν στην Επιτροπή, χωρίς καθυστέρηση, το κείμενο των εν λόγω διατάξεων. Η Επιτροπή θέτει, χωρίς καθυστέρηση, τα εν λόγω κείμενα στη διάθεση του κοινού.

39.

Για τους σκοπούς των παραγράφων 28 έως 38, νοούνται ως:

α)

“σκάγια”: σφαιρίδια που χρησιμοποιούνται ή προορίζονται να χρησιμοποιηθούν σε μονή γόμωση ή σε φυσίγγιο σε κυνηγετικό όπλο·

β)

“κυνηγετικό όπλο”: λειόκαννο όπλο, πλην των αεροβόλων·

γ)

“μεταφορά”: μεταφορά επί ενός προσώπου ή με οποιονδήποτε άλλον τρόπο·

δ)

“κυνήγι”: η καταδίωξη και ο πυροβολισμός κατά ζωντανού θηράματος με τη χρήση βλήματος που εκτοξεύεται από όπλο·

ε)

“αθλητική σκοποβολή”: η σκοποβολή σε οποιονδήποτε άψυχο στόχο με όπλο, συμπεριλαμβανομένης της εξάσκησης ή σκοποβολής άλλου είδους που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της προετοιμασίας για το κυνήγι·

στ)

“ενεργό μέλος”: πρόσωπο που έχει ενεργή ιδιότητα μέλους σε αθλητική ομοσπονδία σκοποβολής·

ζ)

“σκοποβολή σε εσωτερικούς χώρους”: σκοποβολή που πραγματοποιείται εντός κτιρίου, σε χώρο που περιβάλλεται από οροφή και τοίχους ώστε να μην εκπέμπονται σκάγια στο περιβάλλον·

η)

“μετάβαση για κυνήγι”: μετακίνηση από ιδιωτική κατοικία ή δημόσιο κτίριο στον τόπο όπου διεξάγεται το κυνήγι·

θ)

“ιστορικά όπλα”: όπλα που έχουν κατασκευαστεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1900·

ι)

“σύγχρονο αντίγραφο”: αντίγραφο ιστορικού πυροβόλου όπλου, κατασκευασμένου με σύγχρονα υλικά και τεχνικές κατασκευής, το οποίο ακολουθεί πιστά τον σχεδιασμό και τη λειτουργικότητα του αρχικού ιστορικού πυροβόλου όπλου.»

3)

Προστίθεται το ακόλουθο προσάρτημα 17:

«

Προσάρτημα 17

Καταχώριση 63 — Προϋποθέσεις για την εφαρμογή της παρέκκλισης της παραγράφου 30

Το παρόν προσάρτημα καθορίζει τα μέτρα διαχείρισης κινδύνου που εφαρμόζονται για τα υπαίθρια αθλητικά σκοπευτήρια σύμφωνα με την παράγραφο 30 στοιχείο α).

Μέτρα διαχείρισης κινδύνου για τη χρήση σκαγιών σε υπαίθρια αθλητικά σκοπευτήρια

Τα ακόλουθα μέτρα διαχείρισης κινδύνου εφαρμόζονται σε υπαίθρια αθλητικά σκοπευτήρια στα οποία εκτοξεύονται σκάγια:

α)

τουλάχιστον δύο διαφορετικά μέτρα περιορισμού της μόλυνσης από μόλυβδο, τα οποία επιλέγονται από τον ακόλουθο κατάλογο:

—

ένας ή περισσότεροι τοίχοι·

—

ένα ή περισσότερα αναχώματα ή πρανή από χώμα, χαλίκι, άμμο ή άλλο κατάλληλο υλικό·

—

ένα ή περισσότερα δίχτυα ή παραπετάσματα ανάσχεσης σκαγιών·

—

επιφανειακή κάλυψη περιοχών πρόσκρουσης σκαγιών·

β)

ανάκτηση του χρησιμοποιημένου μολύβδου από το σκοπευτήριο τουλάχιστον ανά τριετία και μετά την παύση της δραστηριότητας του υπαίθριου αθλητικού σκοπευτηρίου·

γ)

παρακολούθηση και, όπου είναι αναγκαίο, επεξεργασία των περιοχών πρόσκρουσης σκαγιών που δεν έχουν επιφανειακή κάλυψη, ώστε να εξασφαλίζεται ότι έχουν pH μεταξύ 6,5 και 8,5 προκειμένου να ελαχιστοποιείται η μετανάστευση μολύβδου στο έδαφος και στα ύδατα. Η συμμόρφωση με τις εν λόγω τιμές pH επαληθεύεται τουλάχιστον μία φορά κάθε έξι μήνες·

δ)

συγκράτηση, παρακολούθηση και, εφόσον απαιτείται, επεξεργασία των υδάτων αποστράγγισης (συμπεριλαμβανομένης της απορροής επιφανειακών υδάτων) από περιοχές πρόσκρουσης σκαγιών, ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με το ποιοτικό πρότυπο περιβάλλοντος για τον μόλυβδο που καθορίζεται στην οδηγία 2000/60/ΕΚ·

ε)

απαγόρευση οποιασδήποτε γεωργικής χρήσης εντός των ορίων της τοποθεσίας·

στ)

αρχεία συμμόρφωσης με τις προϋποθέσεις της παρούσας παραγράφου.

»

ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2026/2530/oj

ISSN 1977-0669 (electronic edition)