<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2025-10-202510C116202402820-00-TRA-DOC-EL-ARRET-C-0282-24-202510137-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="el-GR" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="18/12/2025 10:50:49" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="el" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="rFWgpmmeK1Zpitj9k39Zp3sJy/zUKX+7yc9Smlnn3vFwsNJfx66fQSeEpPxiFhq/3GZoMmnxt6hyVoy1w9xlK8s3QIW9+m60sYaW8EhiQAsBvXN+fGkiFOCMk9q6F87JYk4jo/X0aP0AHYz52LHRAXn3BBZHp2FZ6MagoDRCNUU=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="svc_wsgendoc" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0282" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2024" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="EL" name="Langue"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 02-10-25 16:26:50" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="b5326ad8f2db4ea1afbaa183a8c0677c" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0282" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Απόφαση της 16.10.2025 – Υπόθεση C‑282/24</div>
      <div id="rId21" style="default">Polismyndigheten</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      της 16ης Οκτωβρίου 2025  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      «Προδικαστική παραπομπή – Δημόσιες συμβάσεις – Οδηγία 2014/24/ΕΕ – Άρθρο 72 – Τροποποίηση συμφωνίας-πλαισίου κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της – Αξία κατόπιν της τροποποίησης χαμηλότερη από τις τιμές που προβλέπονται στο άρθρο 72, παράγραφος 2 – Τροποποίηση του συστήματος αμοιβής που προβλέπεται σε συμφωνία-πλαίσιο – Ουσιώδης τροποποίηση της συμφωνίας-πλαισίου – Μεταβολή της συνολικής φύσης της συμφωνίας-πλαισίου»
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      Στην υπόθεση C‑282/24,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Σουηδία) με απόφαση της 18ης Απριλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 23 Απριλίου 2024, στο πλαίσιο της δίκης
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      Polismyndigheten
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      κατά
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      Konkurrensverket,
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-9" title="page-1">
      ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-1">
      συγκείμενο από τους Κ. Λυκούργο (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, O. Spineanu-Matei, S. Rodin, N. Piçarra και N. Fenger, δικαστές,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      γραμματέας: A. Calot Escobar
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Polismyndigheten, εκπροσωπούμενη από τους M. Ehn και K. Pedersen, advokater,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Konkurrensverket, εκπροσωπούμενη από τις M. Andersson Müller και M. Östman,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την L. Halajová, τον M. Smolek και τον J. Vláčil,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Εσθονική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την M. Kriisa,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους A. Biolan, C. Faroghi, L. Malferrari και G. Wils,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-1">
      αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 30ής Απριλίου 2025,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-21" title="page-1">
      εκδίδει την ακόλουθη
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-22" title="page-1">
      Απόφαση
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (ΕΕ 2014, L 94, σ. 65, και διορθωτικό ΕΕ 2016, L 135, σ. 120).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Polismyndigheten (αστυνομικής αρχής, Σουηδία) και της Konkurrensverket (αρχής ανταγωνισμού, Σουηδία), σχετικά με το αίτημα της αρχής ανταγωνισμού να επιβληθεί στην αστυνομική αρχή πρόστιμο λόγω της τροποποίησης συμφωνιών-πλαισίων για τη ρυμούλκηση οχημάτων χωρίς διεξαγωγή νέας διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το νομικό πλαίσιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι αιτιολογικές σκέψεις 107 και 109 της οδηγίας 2014/24 έχουν ως εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-27" title="page-2">
      «(107) Είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες, για τυχόν τροποποιήσεις μιας σύμβασης κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της, απαιτείται νέα διαδικασία [σύναψης σύμβασης], λαμβανομένης υπόψη της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου […]. Νέα διαδικασία [σύναψης σύμβασης] απαιτείται σε περίπτωση ουσιωδών αλλαγών της αρχικής σύμβασης, και ιδίως του εύρους και του περιεχομένου των αμοιβαίων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Οι εν λόγω αλλαγές αποτελούν ένδειξη της πρόθεσης των συμβαλλομένων να επαναδιαπραγματευτούν ουσιώδεις όρους ή προϋποθέσεις της σύμβασης. Αυτό ισχύει, ιδίως, σε περίπτωση που οι τροποποιημένες προϋποθέσεις θα επηρέαζαν το αποτέλεσμα της διαδικασίας, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας.
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-28" title="page-2">
      Τροποποιήσεις της σύμβασης που οδηγούν σε ελάσσονος σημασίας μεταβολή της αξίας της, μέχρι κάποιου ορίου, θα πρέπει να είναι πάντα δυνατές χωρίς να απαιτείται διεξαγωγή νέας διαδικασίας [σύναψης σύμβασης]. Προς τούτο και προκειμένου να εξασφαλιστεί νομική ασφάλεια, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να προβλέπει ελάχιστα κατώτατα όρια κάτω των οποίων δεν απαιτείται νέα διαδικασία [σύναψης σύμβασης]. Τροποποιήσεις της σύμβασης άνω των εν λόγω κατώτατων ορίων θα πρέπει να είναι δυνατές χωρίς να απαιτείται διεξαγωγή νέας διαδικασίας [σύναψης σύμβασης], εφόσον συμμορφούνται με τις σχετικές προϋποθέσεις της παρούσας οδηγίας.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-29" title="page-2">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-30" title="page-2">
      «(109) Οι αναθέτουσες αρχές μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν εξαιρετικές περιστάσεις τις οποίες ήταν αδύνατον να προβλέψουν όταν ανέθεταν τη σύμβαση, ιδίως όταν η εκτέλεση της σύμβασης καλύπτει μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται ένας βαθμός ευελιξίας για την προσαρμογή της σύμβασης στις εν λόγω περιστάσεις, χωρίς νέα διαδικασία [σύναψης σύμβασης]. Η έννοια των απρόβλεπτων περιστάσεων αναφέρεται σε περιστάσεις που δεν θα ήταν δυνατόν να προβλεφθούν, παρά την ευλόγως επιμελή προετοιμασία της αρχικής ανάθεσης από την αναθέτουσα αρχή, λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων μέσων, της φύσης και των χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου έργου, των ορθών πρακτικών στον σχετικό τομέα και της ανάγκης διασφάλισης της κατάλληλης σχέσης μεταξύ των πόρων που δαπανώνται για την προετοιμασία της ανάθεσης και της προβλεπόμενης αξίας της. Εντούτοις, αυτό δεν ισχύει σε περιπτώσεις όπου η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της συνολικής [δημόσιας σύμβασης], επί παραδείγματι μέσω της αντικατάστασης των προς αγορά έργων, αγαθών και υπηρεσιών με κάτι διαφορετικό ή μέσω της ριζικής αλλαγής του είδους της [δημόσιας σύμβασης], καθότι, σε μια τέτοια κατάσταση, μπορεί να θεωρηθεί ότι η τροποποίηση θα μπορούσε υποθετικά να επηρεάσει [το] αποτέλεσμα [της διαδικασίας].»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 72 της οδηγίας αυτής ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-2">
      «1. Οι συμβάσεις και οι συμφωνίες-πλαίσιο μπορούν να τροποποιούνται χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες περιπτώσεις:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-33" title="page-3">
      α) όταν οι τροποποιήσεις, ανεξαρτήτως της χρηματικής αξίας τους, προβλέπονται στα έγγραφα της αρχικής σύμβασης με τη μορφή σαφών, ακριβών και ρητών ρητρών αναθεώρησης, συμπεριλαμβανομένων, ενδεχομένως, ρητρών αναθεώρησης τιμών ή προαιρέσεων. Οι εν λόγω ρήτρες ορίζουν το πεδίο και τη φύση των ενδεχόμενων τροποποιήσεων ή προαιρέσεων, καθώς και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Δεν προβλέπουν τροποποιήσεις ή προαιρέσεις που θα μπορούσαν να μεταβάλουν τη συνολική φύση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-34" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-35" title="page-3">
      γ) όταν πληρούνται οι ακόλουθες σωρευτικές προϋποθέσεις:
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-36" title="page-3">
      i) η ανάγκη τροποποίησης προέκυψε λόγω περιστάσεων που δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν από μια επιμελή αναθέτουσα αρχή,
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-37" title="page-3">
      ii) η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης,
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-38" title="page-3">
      iii) η όποια αύξηση της τιμής δεν υπερβαίνει το 50 % της αξίας της αρχικής σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου. Όταν επέρχονται διαδοχικές τροποποιήσεις, ο περιορισμός αυτός ισχύει για την αξία κάθε τροποποίησης. Οι επακόλουθες τροποποιήσεις δεν πρέπει να αποσκοπούν στην αποφυγή της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-39" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-40" title="page-3">
      ε) όταν οι τροποποιήσεις, ανεξαρτήτως της χρηματικής αξίας τους, δεν είναι ουσιώδεις κατά την έννοια της παραγράφου 4.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-41" title="page-3">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-42" title="page-3">
      2. Επίσης, και χωρίς να απαιτείται επαλήθευση αν τηρούνται οι προϋποθέσεις των στοιχείων α) έως δ) της παραγράφου 4, οι συμβάσεις μπορούν να τροποποιούνται επίσης χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης, σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, όταν η αξία της τροποποίησης είναι κατώτερη και των δύο ακόλουθων τιμών:
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-43" title="page-3">
      i) των κατώτατων ορίων του άρθρου 4, και
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-44" title="page-3">
      ii) του 10 % της αξίας της αρχικής σύμβασης όσον αφορά τις συμβάσεις υπηρεσιών και προμηθειών και του 15 % της αξίας της αρχικής σύμβασης όσον αφορά τις συμβάσεις έργων.
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-45" title="page-3">
      Ωστόσο, η τροποποίηση δεν μπορεί να μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου. Όταν επέρχονται διαδοχικές τροποποιήσεις, η αξία τους εκτιμάται βάσει της καθαρής σωρευτικής αξίας των διαδοχικών τροποποιήσεων.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-4">
      4. Η τροποποίηση σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου κατά τη διάρκειά της θεωρείται ουσιώδης κατά την έννοια του στοιχείου ε) της παραγράφου 1, όταν καθιστά τη σύμβαση ή τη συμφωνία- πλαίσιο ουσιωδώς διαφορετική, ως προς τον χαρακτήρα, από εκείνη η οποία συνήφθη αρχικώς. Εν πάση περιπτώσει, με την επιφύλαξη των παραγράφων 1 και 2, η τροποποίηση θεωρείται ουσιώδης όταν πληρούται μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-48" title="page-4">
      α) η τροποποίηση εισάγει όρους οι οποίοι, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας σύναψης σύμβασης, θα είχαν οδηγήσει στη συμμετοχή διαφορετικών υποψηφίων από αυτούς που επιλέχθηκαν αρχικώς ή στην αποδοχή άλλης προσφοράς από εκείνη που επελέγη αρχικώς ή θα προσέλκυαν και άλλους συμμετέχοντες στη διαδικασία σύναψης σύμβασης·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-49" title="page-4">
      β) η τροποποίηση αλλάζει την οικονομική ισορροπία της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου υπέρ του αναδόχου κατά τρόπο που δεν προβλεπόταν στην αρχική σύμβαση ή συμφωνία-πλαίσιο·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-50" title="page-4">
      γ) η τροποποίηση επεκτείνει σημαντικά το αντικείμενο της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-51" title="page-4">
      δ) όταν νέος ανάδοχος αντικαθιστά εκείνον στον οποίο είχε ανατεθεί αρχικώς η σύμβαση σε περιπτώσεις διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στο στοιχείο δ) της παραγράφου 1.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-4">
      5. Απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης σύμφωνα με την παρούσα οδηγία για τροποποιήσεις των διατάξεων δημόσιας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου κατά τη διάρκειά της διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στις παραγράφους 1 και 2.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το 2020 η αστυνομική αρχή προκήρυξε διαγωνισμό για τη σύναψη σύμβασης παροχής υπηρεσιών ρυμούλκησης οχημάτων, στο πλαίσιο του οποίου η αξιολόγηση των προσφορών επρόκειτο να γίνει βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης προσφερόμενης τιμής. Οι προσφέροντες όφειλαν να αναφέρουν σταθερή τιμή για εργασίες στο πλαίσιο των οποίων το σημείο συλλογής του οχήματος βρισκόταν σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων από τον τόπο επιστροφής, καθώς και πρόσθετη τιμή ανά χιλιόμετρο για το υπόλοιπο της καλυπτόμενης απόστασης, για μεταφορές εκτός της ακτίνας αυτής. Τα έγγραφα του διαγωνισμού όριζαν ότι οι τιμές έπρεπε να παραμείνουν αμετάβλητες καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η ως άνω διαγωνιστική διαδικασία ολοκληρώθηκε στις αρχές του έτους 2021 με τη σύναψη δύο συμφωνιών-πλαισίων, εκ των οποίων η μία με τη Lidköpings Biltjänst Hyr AB.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το 2021 η αστυνομική αρχή συμφώνησε με τους δύο αναδόχους να τροποποιήσουν τους όρους αμοιβής που προβλέπονταν στις δύο συμφωνίες-πλαίσια, με σκοπό την ισόρροπη κατανομή του κόστους μεταξύ των διαφόρων περιοχών αστυνόμευσης, χωρίς αύξηση της συνολικής συμβατικής αξίας των εν λόγω συμφωνιών-πλαισίων. Αφενός, η ακτίνα των παροχών για τις οποίες θα καταβαλλόταν μόνο σταθερή τιμή αυξήθηκε από 10 σε 50 χιλιόμετρα. Αφετέρου, τροποποιήθηκαν οι αρχικώς συμφωνηθείσες τιμές. Ειδικότερα, όσον αφορά τη Lidköpings Biltjänst Hyr, η σταθερή τιμή ανά παροχή αυξήθηκε από 0 σε 4 500 σουηδικές κορώνες (SEK) (από 0 σε 400 ευρώ περίπου), η δε τιμή ανά χιλιόμετρο τροποποιήθηκε για ορισμένες μεταφορές από 185 σε 28 SEK (από 16,5 σε 2,5 ευρώ περίπου) και για άλλες μεταφορές από 275 σε 55 SEK (από 24,5 σε 5 ευρώ περίπου). Η αστυνομική αρχή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εφαρμογή του νέου συστήματος αμοιβής είχε ως αποτέλεσμα την οριακή μείωση της συνολικής αμοιβής της Lidköpings Biltjänst Hyr σε σύγκριση με εκείνη που θα καταβαλλόταν σύμφωνα με το σύστημα αμοιβής που είχε προβλεφθεί αρχικώς.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αρχή ανταγωνισμού ζήτησε από το Förvaltningsrätten i Stockholm (διοικητικό πρωτοδικείο Στοκχόλμης, Σουηδία) να επιβάλει πρόστιμο στην αστυνομική αρχή επειδή τροποποίησε τις συμφωνίες-πλαίσια για τη ρυμούλκηση οχημάτων χωρίς να έχει κινήσει νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης. Το δικαστήριο έκανε δεκτό το ως άνω αίτημα και επέβαλε στην αστυνομική αρχή πρόστιμο ύψους 1 200 000 SEK (περίπου 106 650 ευρώ), με την αιτιολογία ότι, αν οι επίμαχες στην κύρια δίκη τροποποιήσεις είχαν περιληφθεί στην αρχική διαδικασία σύναψης σύμβασης, θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη συμμετοχή διαφορετικών υποψηφίων ή στην επιλογή διαφορετικής προσφοράς και, ως εκ τούτου, οι εν λόγω τροποποιήσεις έπρεπε να θεωρηθούν ουσιώδεις. Για τον ίδιο λόγο, το ως άνω δικαστήριο έκρινε ότι οι τροποποιήσεις μετέβαλλαν τη συνολική φύση της συμφωνίας-πλαισίου που είχε συναφθεί με τη Lidköpings Biltjänst Hyr.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αστυνομική αρχή άσκησε έφεση ενώπιον του Kammarrätten i Stockholm (διοικητικού εφετείου Στοκχόλμης). Το δικαστήριο αυτό την απέρριψε, επικυρώνοντας, κατ’ ουσίαν, το σκεπτικό της πρωτόδικης απόφασης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αστυνομική αρχή άσκησε αναίρεση ενώπιον του Högsta förvaltningsdomstolen (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Σουηδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι το κριτήριο που είχε γίνει δεκτό στην απόφαση του Kammarrätten i Stockholm (διοικητικού εφετείου Στοκχόλμης) δεν ήταν κατάλληλο για να εκτιμηθεί κατά πόσον είχε μεταβληθεί η συνολική φύση της συναφθείσας με τη Lidköpings Biltjänst Hyr συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι, σύμφωνα με τον υπολογισμό στον οποίο προέβη η αστυνομική αρχή, η αξία των τροποποιήσεων που επήλθαν στη συμφωνία-πλαίσιο υπολείπεται των αξιών που προβλέπονται στο άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24. Επομένως, είναι αναγκαίο να καθοριστεί αν οι τροποποιήσεις αυτές μετέβαλαν τη συνολική φύση της συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, μολονότι το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει με τη νομολογία του την έννοια της «ουσιώδους τροποποίησης» σύμβασης, εντούτοις δεν έχει ακόμη εξετάσει το κατά το άρθρο 72, παράγραφος 2, καθεστώς των τροποποιήσεων μικρής αξίας, το οποίο πάντως δεν εισήχθη σε συνέχεια της παλαιότερης αυτής νομολογίας, και, ειδικότερα, δεν έχει αποφανθεί επί της έννοιας της μεταβολής της συνολικής φύσης μιας σύμβασης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό τις συνθήκες αυτές, το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-63" title="page-4">
      «Μπορεί η τροποποίηση του συστήματος αμοιβής που προβλέπεται σε μια συμφωνία-πλαίσιο η οποία έχει αρχικώς ανατεθεί βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης προσφερόμενης τιμής να θεωρηθεί ότι συνεπάγεται μεταβολή της συνολικής φύσης της συμφωνίας-πλαισίου κατά την έννοια του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας [2014/24], στην περίπτωση που με την τροποποίηση αυτή μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ σταθερών και μεταβλητών τιμών και τα επίπεδα των τιμών προσαρμόζονται κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της σύμβασης να μεταβάλλεται μόνον οριακά;»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του προδικαστικού ερωτήματος</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 έχει την έννοια ότι η τροποποίηση της μεθόδου αμοιβής που προβλέπεται σε συμφωνία-πλαίσιο ανατεθείσα βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης τιμής, λόγω της οποίας μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ της σταθερής και μεταβλητής τιμολόγησης ενώ συγχρόνως προσαρμόζονται τα επίπεδα τιμών κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της συμφωνίας-πλαισίου να τροποποιείται μόνον οριακά, πρέπει να θεωρηθεί ότι μεταβάλλει τη συνολική φύση της συμφωνίας-πλαισίου, κατά την έννοια της ως άνω διάταξης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 72, παράγραφος 5, της οδηγίας 2014/24 προβλέπει ότι απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης για τροποποιήσεις των διατάξεων μιας συμφωνίας-πλαισίου κατά τη διάρκειά της οι οποίες είναι διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 72, παράγραφοι 1 και 2, της ίδιας οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 72, παράγραφος 1, της οδηγίας 2014/24 απαριθμεί πέντε περιπτώσεις στις οποίες οι συμφωνίες-πλαίσια μπορούν να τροποποιηθούν χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης. Ειδικότερα, το άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, της οδηγίας επιτρέπει τέτοια τροποποίηση όταν αυτή, ανεξαρτήτως της αξίας της, δεν είναι ουσιώδης, κατά την έννοια του άρθρου 72, παράγραφος 4.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 72, παράγραφος 2, της ως άνω οδηγίας ορίζει ότι, χωρίς να χρειάζεται να απαιτείται επαλήθευση αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 72, παράγραφος 4, στοιχεία αʹ έως δʹ, της ίδιας οδηγίας, οι συμφωνίες-πλαίσια μπορούν να τροποποιούνται επίσης χωρίς νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης όταν η αξία της τροποποίησης είναι κατώτερη των δύο τιμών που ορίζονται στο άρθρο 72, παράγραφος 2, σημεία i και ii. Εντούτοις, το εν λόγω άρθρο 72, παράγραφος 2, διευκρινίζει, στο δεύτερο εδάφιο, ότι μια τέτοια τροποποίηση δεν μπορεί να μεταβάλει τη συνολική φύση της οικείας συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Προκειμένου να προσδιοριστεί το περιεχόμενο της έννοιας της μεταβολής της συνολικής φύσης μιας συμφωνίας-πλαισίου, κατά το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, η διάταξη αυτή πρέπει, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, να ερμηνευθεί με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και τους σκοπούς που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (βλ. αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12, και της 1ης Αυγούστου 2025, Tradeinn Retail Services, C‑76/24, EU:C:2025:593, σκέψη 25).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, πρώτον, το γράμμα του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, πρέπει, αφενός, να υπογραμμιστεί ότι δεν περιέχει ορισμό της έννοιας της μεταβολής της συνολικής φύσης μιας συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, και δεδομένου ότι καμία άλλη διάταξη της οδηγίας αυτής δεν περιέχει τέτοιο ορισμό, η σημασία και το περιεχόμενο της εν λόγω έκφρασης πρέπει να προσδιοριστούν σύμφωνα με το σύνηθες νόημά της στην καθημερινή γλώσσα (πρβλ. αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2020, AFMB κ.λπ., C‑610/18, EU:C:2020:565, σκέψη 52, και της 19ης Ιουνίου 2025, CeramTec, C‑17/24, EU:C:2025:455, σκέψη 53).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, ο όρος «συνολική φύση», υπό το σύνηθες νόημά του, υποδηλώνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης θέλησε να καλύψει αποκλειστικώς τροποποιήσεις συμφωνιών-πλαισίων τέτοιας κλίμακας που έχουν ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου στο σύνολό της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αφετέρου, το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 διευκρινίζει ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται «χωρίς να απαιτείται επαλήθευση αν τηρούνται οι προϋποθέσεις των στοιχείων α) έως δ) της παραγράφου 4».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, επισημαίνεται ότι τροποποίηση η οποία πληροί μία από τις ως άνω προϋποθέσεις πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 72, παράγραφος 4, της οδηγίας, να θεωρείται ουσιώδης. Επομένως, η προσθήκη, στο άρθρο 72, παράγραφος 2, της διευκρίνισης που μνημονεύεται στην προηγούμενη σκέψη υποδηλώνει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης είχε εκτιμήσει ότι το ζήτημα κατά πόσον μια τροποποίηση συμφωνίας-πλαισίου είναι ή όχι ουσιώδης δεν είναι αποφασιστικής σημασίας προκειμένου να καθοριστεί αν η τροποποίηση αυτή μεταβάλλει τη «συνολική φύση» της συμφωνίας-πλαισίου κατά την έννοια του δευτέρου εδαφίου της τελευταίας διάταξης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ειδικότερα, δεδομένου ότι το άρθρο 72, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2014/24 αφορά ειδικώς τις τροποποιήσεις που εισάγουν όρους οι οποίοι, αν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας σύναψης σύμβασης, θα είχαν οδηγήσει στη συμμετοχή διαφορετικών υποψηφίων από αυτούς που επιλέχθηκαν αρχικώς ή στην αποδοχή άλλης προσφοράς από εκείνη που επελέγη αρχικώς ή θα προσέλκυαν και άλλους συμμετέχοντες στη διαδικασία σύναψης σύμβασης, το γεγονός ότι μια τροποποίηση εισάγει τέτοιους όρους σε συμφωνία-πλαίσιο δεν μπορεί λογικά αφ’ εαυτού να εμποδίσει το να λάβει χώρα η τροποποίηση βάσει του άρθρου 72, παράγραφος 2, της οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, δεύτερον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24, επισημαίνεται ότι από το άρθρο 72, παράγραφος 5, της οδηγίας προκύπτει ότι το άρθρο 72, παράγραφος 2, συνιστά παρέκκλιση από την αρχή κατά την οποία μια συμφωνία-πλαίσιο δεν πρέπει να τροποποιείται χωρίς να ακολουθήσει νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης και, ως εκ τούτου, η δυνατότητα τροποποίησης που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο 72, παράγραφος 2, πρέπει να ερμηνεύεται στενά [βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 4ης Ιουνίου 2009, Επιτροπή κατά Ελλάδας, C‑250/07, EU:C:2009:338, σκέψη 35, και της 28ης Οκτωβρίου 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Έκδοση και αρχή ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, σκέψη 120].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τούτου λεχθέντος, κατά πρώτον, το πρώτο εδάφιο της αιτιολογικής σκέψης 107 της οδηγίας 2014/24 αναφέρει ασφαλώς ότι απαιτείται νέα διαδικασία σύναψης σύμβασης σε περίπτωση ουσιωδών τροποποιήσεων της αρχικής σύμβασης, ιδίως εάν οι εν λόγω τροποποιήσεις εισάγουν όρους οι οποίοι, αν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας, θα επηρέαζαν το αποτέλεσμά της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο νομοθέτης της Ένωσης αναφέρθηκε σιωπηρώς σε λύση που καθιέρωσε η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με καταστάσεις προγενέστερες της εφαρμογής της οδηγίας 2014/24, από την οποία προέκυπτε ότι η αναθέτουσα αρχή δεν μπορούσε να επιφέρει στις διατάξεις μιας σύμβασης τροποποιήσεις συνεπαγόμενες ότι οι διατάξεις αυτές θα εμφάνιζαν χαρακτηριστικά ουσιωδώς διαφορετικά από εκείνα της αρχικής σύμβασης, όπερ θα ίσχυε ιδίως αν οι σχεδιαζόμενες τροποποιήσεις ήταν ικανές να θέσουν εν αμφιβόλω την ανάθεση της σύμβασης, υπό την έννοια ότι, σε περίπτωση που είχαν περιληφθεί στα έγγραφα της αρχικής διαδικασίας σύναψης της σύμβασης, είτε θα είχε γίνει δεκτή άλλη προσφορά είτε θα είχε γίνει δεκτή η συμμετοχή στη διαδικασία και άλλων διαγωνιζομένων (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Ιουνίου 2008, pressetext Nachrichtenagentur, C‑454/06, EU:C:2008:351, σκέψεις 34 και 35, και της 7ης Σεπτεμβρίου 2016, Finn Frogne, C‑549/14, EU:C:2016:634, σκέψη 28).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εντούτοις, μολονότι από το πρώτο εδάφιο της αιτιολογικής σκέψης 107 της οδηγίας 2014/24 προκύπτει πρόθεση του νομοθέτη της Ένωσης να λάβει υπόψη τη νομολογία του Δικαστηρίου, εντούτοις, δεν προκύπτει πρόθεσή του να την κωδικοποιήσει συστηματικά.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πράγματι, το δεύτερο εδάφιο της αιτιολογικής σκέψης 107 σχετικοποιεί την αναφορά που περιέχεται στο πρώτο εδάφιο της ίδιας αιτιολογικής σκέψης, η οποία υπενθυμίζεται στη σκέψη 26 της παρούσας απόφασης, διευκρινίζοντας ότι «[τ]ροποποιήσεις της σύμβασης που οδηγούν σε ελάσσονος σημασίας μεταβολή της αξίας της, μέχρι κάποιου ορίου, θα πρέπει να είναι πάντα δυνατές χωρίς να απαιτείται διεξαγωγή νέας διαδικασίας [σύναψης σύμβασης]».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο νομοθέτης της Ένωσης εξέφρασε κατ’ αυτόν τον τρόπο τη βούλησή του να καθιερώσει διευρυμένη δυνατότητα πραγματοποίησης, με απλουστευμένο τρόπο, τροποποιήσεων οι οποίες θα απαιτούσαν κανονικά νέα διαδικασία, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπερβαίνουν ορισμένα όρια αξίας, μολονότι η δυνατότητα αυτή δεν προέκυπτε από τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με καταστάσεις προγενέστερες της εφαρμογής της οδηγίας 2014/24.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά δεύτερον, η αιτιολογική σκέψη 109 της οδηγίας σχετικά με τις τροποποιήσεις που διέπονται από το άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, οι οποίες υπόκεινται στην απαίτηση να μη μεταβάλλεται η συνολική φύση της οικείας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου, μνημονεύει ως παράδειγμα τροποποιήσεων που έχουν «ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της συνολικής [δημόσιας σύμβασης]» την αντικατάσταση των προς αγορά έργων, αγαθών και υπηρεσιών με κάτι διαφορετικό ή τη ριζική αλλαγή του είδους της δημόσιας σύμβασης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επ’ αυτού, πρέπει να επισημανθεί ότι, μολονότι τα παραδείγματα που μνημονεύει ο νομοθέτης της Ένωσης δεν είναι εξαντλητικά, ωστόσο, αφορούν αποκλειστικώς τροποποιήσεις που αναδιαμορφώνουν την οικεία σύμβαση, των οποίων το περιεχόμενο υπερβαίνει, ως εκ τούτου, το περιεχόμενο των ουσιωδών τροποποιήσεων στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 72, παράγραφος 4, της οδηγίας 2014/24.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, μολονότι η αιτιολογική σκέψη 109 της οδηγίας αναφέρει τα ως άνω παραδείγματα ως περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να υποτεθεί ότι η επίμαχη τροποποίηση είναι ικανή να επηρεάσει ενδεχομένως το αποτέλεσμα της οικείας διαδικασίας, εξ αυτού δεν μπορεί να συναχθεί ότι κάθε τροποποίηση που έχει τέτοιο αποτέλεσμα πρέπει να θεωρείται ότι επιφέρει συνολική μεταβολή της φύσης της σύμβασης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά τρίτον, από τη σύγκριση των παραγράφων 1, 2 και 4 του άρθρου 72, της οδηγίας 2014/24 προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης επέλεξε να χρησιμοποιήσει διαφορετικές εκφράσεις για να καλύψει, αφενός, τις τροποποιήσεις που μεταβάλλουν τη συνολική φύση μιας συμφωνίας-πλαισίου και, αφετέρου, τις ουσιώδεις τροποποιήσεις της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά τα λοιπά, λαμβανομένης υπόψη της διάρθρωσης του άρθρου 72 της οδηγίας 2014/24, ερμηνεία της διάταξης αυτής η οποία θα εξομοίωνε την έννοια των ουσιωδών τροποποιήσεων με την έννοια των τροποποιήσεων που μεταβάλλουν τη συνολική φύση μιας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου θα καθιστούσε άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας το άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και γʹ, και παράγραφος 2, της οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πράγματι, αφενός, από το άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, της οδηγίας 2014/24 προκύπτει ότι κάθε μη ουσιώδης τροποποίηση, ανεξαρτήτως της αξίας της, μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να απαιτείται διεξαγωγή νέας διαδικασίας σύναψης σύμβασης. Αφετέρου, από το ίδιο το γράμμα της παραγράφου 1, στοιχεία αʹ και γʹ, καθώς και από την παράγραφο 2 του άρθρου 72 της οδηγίας προκύπτει ότι οι εν λόγω διατάξεις δεν εφαρμόζονται σε τροποποιήσεις που μεταβάλλουν τη συνολική φύση της οικείας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου. Επομένως, αν η απαίτηση αυτή ερμηνευόταν υπό την έννοια ότι η εφαρμογή των ως άνω διατάξεων επιτρέπει μόνον τροποποιήσεις που δεν έχουν ουσιώδη χαρακτήρα, οι ίδιες διατάξεις θα επέτρεπαν αποκλειστικώς τροποποιήσεις συμβάσεων ή συμφωνιών-πλαισίων οι οποίες θα μπορούσαν, εν πάση περιπτώσει, να πραγματοποιηθούν δυνάμει του άρθρου 72, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, της εν λόγω οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Μια τέτοια ερμηνεία θα ήταν κατά μείζονα λόγω ασυνεπής προς τη διάρθρωση του άρθρου 72 της οδηγίας, δεδομένου ότι η παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και γʹ, καθώς και η παράγραφος 2 του άρθρου 72 προβλέπουν ειδικές προϋποθέσεις πλέον της μη μεταβολής της συνολικής φύσης της οικείας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου, οι οποίες θα στερούνταν οιασδήποτε χρησιμότητας αν γινόταν δεκτή η ως άνω ερμηνεία.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, τρίτον, τους σκοπούς της οδηγίας 2014/24, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το άρθρο 72 της οδηγίας αυτής, οριοθετώντας τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να τροποποιηθούν οι συμβάσεις ή οι συμφωνίες-πλαίσια κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής τους, αποσκοπεί στη διασφάλιση της τήρησης των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, εισάγοντας συγχρόνως ορισμένη ευελιξία κατά την εφαρμογή των κανόνων που διέπουν τις συμβάσεις και τις συμφωνίες-πλαίσια, προκειμένου οι αναθέτουσες αρχές να μπορούν να ανταποκρίνονται με ρεαλιστικό τρόπο στις καταστάσεις που αντιμετωπίζουν κατά την εκτέλεση των συμβάσεων και των συμφωνιών-πλαισίων (πρβλ. αποφάσεις της 3ης Φεβρουαρίου 2022, Advania Sverige και Kammarkollegiet, C‑461/20, EU:C:2022:72, σκέψεις 32 και 37, και της 7ης Δεκεμβρίου 2023, Obshtina Razgrad, C‑441/22 και C‑443/22, EU:C:2023:970, σκέψη 61).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξάλλου, από την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, της 20ής Δεκεμβρίου 2011 [COM(2011) 896 τελικό], η οποία κατέληξε στην έκδοση της οδηγίας 2014/24, προκύπτει ότι η θέσπιση των κανόνων που περιλαμβάνονται πλέον στο άρθρο 72 της οδηγίας αυτής αποσκοπούσε, μεταξύ άλλων, στο να καταστεί δυνατή η εφαρμογή «μιας ρεαλιστικής λύσης για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων περιστάσεων που απαιτούν την προσαρμογή μιας δημόσιας σύμβασης κατά τη διάρκειά της».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 28 των προτάσεών του, οι περιπτώσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και γʹ, και παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 έχουν ειδικό χαρακτήρα, καθότι σε αυτές η σχεδιαζόμενη τροποποίηση είναι λιγότερο πιθανό να θίξει την τήρηση των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, με αποτέλεσμα να μπορεί σε αυτές να εφαρμοστεί καθεστώς που προσφέρει ενισχυμένη ευελιξία.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η έννοια της μεταβολής της συνολικής φύσης μιας συμφωνίας-πλαισίου διακρίνεται από την έννοια της ουσιώδους τροποποίησής της και ότι η πρώτη έννοια αφορά μόνον τις σημαντικότερες ουσιώδεις τροποποιήσεις, οι οποίες συνεπάγονται ριζική αλλαγή του αντικειμένου της συμφωνίας-πλαισίου ή του συγκεκριμένου είδους συμφωνίας-πλαισίου ή ακόμη θεμελιώδη αλλοίωση της ισορροπίας της και, ως εκ τούτου, μπορούν να θεωρηθεί ότι έχουν τέτοιο εύρος ώστε να έχουν ως αποτέλεσμα την αναδιαμόρφωση της συμφωνίας-πλαισίου στο σύνολό της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, η περίσταση και μόνον ότι μια τροποποίηση θα ήταν ικανή να επηρεάσει το αποτέλεσμα της αρχικής διαδικασίας σύναψης της οικείας συμφωνίας-πλαισίου, αν είχε περιληφθεί στα έγγραφα της διαδικασίας, περίσταση η οποία αντιστοιχεί στην προϋπόθεση του άρθρου 72, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2014/24, δεν αρκεί, αυτή καθεαυτήν, για να αποδειχθεί ότι η εν λόγω τροποποίηση μεταβάλλει τη συνολική φύση της συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά ειδικότερα την τροποποίηση της μεθόδου αμοιβής μιας συμφωνίας-πλαισίου, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το άρθρο 72, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και γʹ, της οδηγίας 2014/24 προβλέπει ρητώς τη δυνατότητα τροποποίησης της τιμής μιας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου, εφόσον η τροποποίηση αυτή δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης ή της συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι οι ως άνω διατάξεις αποκλείουν ρητώς τις τροποποιήσεις των τιμών που καταλήγουν σε μεταβολή της συνολικής φύσης της οικείας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου, το να γίνει δεκτό ότι μια περιορισμένη τροποποίηση της τιμής μιας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου συνιστά, σε κάθε περίπτωση, τέτοια μεταβολή θα καθιστούσε άνευ αποτελέσματος τους μηχανισμούς προσαρμογής της τιμής που ρητώς προβλέπει ο νομοθέτης της Ένωσης στις εν λόγω διατάξεις.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξάλλου, μολονότι το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 δεν αναφέρεται ρητώς στη δυνατότητα τροποποίησης της τιμής μιας σύμβασης ή συμφωνίας-πλαισίου, η διάταξη αυτή επιτρέπει μόνον μεταβολές περιορισμένης αξίας, πράγμα που καθιστά δυνατό τον περιορισμό των συνεπειών της τροποποίησης της τιμής επί της ισορροπίας της οικείας συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν πάση περιπτώσει, τροποποίηση της μεθόδου αμοιβής μιας συμφωνίας-πλαισίου η οποία έχει ως αποτέλεσμα οριακή τροποποίηση της συνολικής αξίας της δεν μπορεί να συνεπάγεται ριζική αλλαγή του αντικειμένου της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου ή, κατ’ αρχήν, του είδους της συμφωνίας-πλαισίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αντιθέτως, δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς το ενδεχόμενο, υπό εξαιρετικές περιστάσεις, τροποποίηση της μεθόδου αμοιβής που έχει ως αποτέλεσμα οριακή μεταβολή της συνολικής αξίας μιας συμφωνίας-πλαισίου, όπως και στην περίπτωση δραστικής μεταβολής της αναλογίας μεταξύ σταθερών και μεταβλητών τιμών, να οδηγήσει σε θεμελιώδη αλλοίωση της ισορροπίας της συμφωνίας-πλαισίου και, επομένως, σε μεταβολή της συνολικής φύσης της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τούτο συμβαίνει αν η αναθεώρηση της μεθόδου αμοιβής της οικείας συμφωνίας-πλαισίου συνεπάγεται διατάραξη της οικονομίας της, με αποτέλεσμα ο ανάδοχος ή οι ανάδοχοι να περιέλθουν σε κατάσταση σαφώς ευνοϊκότερη από εκείνη που θα προέκυπτε από την εφαρμογή της αρχικώς συμφωνηθείσας μεθόδου αμοιβής, ζήτημα το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει στην υπόθεση της κύριας δίκης, λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24 έχει την έννοια ότι τροποποίηση της μεθόδου αμοιβής που προβλέπεται σε συμφωνία-πλαίσιο ανατεθείσα βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης τιμής, λόγω της οποίας μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ της σταθερής και μεταβλητής τιμολόγησης ενώ συγχρόνως προσαρμόζονται τα επίπεδα τιμών κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου να τροποποιείται μόνον οριακά, δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι μεταβάλλει τη συνολική φύση της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου, κατά την έννοια της ως άνω διάταξης, εκτός αν καταλήγει σε θεμελιώδη αλλοίωση της ισορροπίας της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί των δικαστικών εξόδων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-103" title="page-4">
      Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-104" title="page-4">
      Το άρθρο 72, παράγραφος 2, της οδηγίας 2014/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων και την κατάργηση της οδηγίας 2004/18/ΕΚ,
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-105" title="page-4">
      έχει την έννοια ότι:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-106" title="page-4">
      τροποποίηση της μεθόδου αμοιβής που προβλέπεται σε συμφωνία-πλαίσιο ανατεθείσα βάσει του κριτηρίου της χαμηλότερης τιμής, λόγω της οποίας μεταβάλλεται η αναλογία μεταξύ της σταθερής και μεταβλητής τιμολόγησης ενώ συγχρόνως προσαρμόζονται τα επίπεδα τιμών κατά τρόπον ώστε η συνολική αξία της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου να τροποποιείται μόνον οριακά, δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι μεταβάλλει τη συνολική φύση της εν λόγω συμφωνίας-πλαισίου, κατά την έννοια της ως άνω διάταξης, εκτός αν καταλήγει σε θεμελιώδη αλλοίωση της ισορροπίας της.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-107" title="page-4">
<span class="signatory">(υπογραφές)</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Γλώσσα διαδικασίας: η σουηδική.</p>
</body>
</html>
