In de eerste vraag van de Corte di cassazione moet onderscheid worden gemaakt tussen twee aspecten: enerzijds de bevoegdheid van het Hof om internationale overeenkomsten uit te leggen, anderzijds de gevolgen van internationale overeenkomsten ten aanzien van het door de rechters van de Lid-Staten toegepaste recht.

Uit de rechtspraak van het Hof blijkt, dat zijn bevoegdheid tot uitlegging van het internationale recht haar rechtvaardiging vindt in het streven naar een eenvormige uitlegging en toepassing van het gemeenschapsrecht, waaraan afbreuk kan worden gedaan wanneer een regel van internationaal recht toepassing vindt binnen de communautaire rechtsorde, waar hij voorrang kan hebben boven een bepaling van gemeenschapsrecht. Dit kan enkel het geval zijn, wanneer de Gemeenschap door de betrokken bepaling van internationaal recht is gebonden en deze bepaling voor de justitiabelen van de Gemeenschap het recht inhoudt zich daarop in rechte te beroepen. Gelet op artikel 234 EEG-Verdrag, is het Hof, wanneer het kennis neemt van een vraag betreffende de uitlegging van een bepaling van een internationale overeenkomst, bevoegd om deze uit te leggen teneinde de werking ervan binnen de communautaire rechtsorde te bepalen.

De akkoorden die krachtens de artikelen 113 en 114 of krachtens de artikelen 238 en 228 EEG-Verdrag rechtstreeks door de Gemeenschap worden gesloten, binden de Gemeenschap en de Lid-Staten. Zij scheppen regels met directe werking, die ertoe strekken ten behoeve van particulieren subjectieve rechten te doen ontstaan. Dit geldt ook voor de zogenaamde gecommunautariseerde akkoorden, en met name — sedert de invoering van het gemeenschappelijk douanetarief op 1 juli 1968 — voor de GATT.

Het Hof van Justitie is steeds bevoegd om de overeenkomstig artikel 234 EEG-Verdrag door een of meer Lid-Staten vóór de inwerkingtreding van het Verdrag gesloten internationale overeenkomsten uit te leggen, ongeacht of de Gemeenschap met betrekking tot de krachtens deze overeenkomsten op de Lid-Staten rustende verplichtingen in hun plaats is getreden. Van deze bevoegdheid is evenwel slechts sprake, in zoverre de regel van internationaal recht volgens de opzet van het EEG-Verdrag bestemd is om voorrang te hebben boven de communautaire regeling die is neergelegd in het Verdrag of in handelingen van afgeleid gemeenschapsrecht: het komt erop aan te voorkomen, dat een regel van internationaal recht in de verschillende Lid-Staten anders kan worden uitgelegd ten opzichte van een regel van gemeenschapsrecht, die zelf in de gehele Gemeenschap eenvormig moet worden toegepast.

Wat de gecommunautariseerde internationale overeenkomsten betreft, deze bezitten ten aanzien van het door de nationale rechter toegepaste recht werking vanaf het ogenblik waarop de Gemeenschap er officieel uitvoering aan geeft door een de Lid-Staten bindende handeling. Zo verkreeg de GATT werking op 1 juli 1968, toen het gemeenschappelijk douanetarief werd ingevoerd. Op die dag kwam in de betrekkingen met derde landen een einde aan de bevoegdheid van de Lid-Staten op douanegebied.

In het. kader van het hoofdgeding in zaak 267/81 is het dan ook zinloos, het Hof te verzoeken zich — al is het maar indirect — uit te spreken over de verenigbaarheid van het recht voor administratieve diensten met de GATT-regeling. Dit probleem moet uitsluitend worden opgelost aan de hand van criteria die uit de nationale Italiaanse rechtspraak kunnen worden afgeleid.

Het recht voor administratieve diensten wordt geheven bij invoer uit derde landen van produkten die geen landbouwprodukten zijn. Volgens de rechtspraak van het Hof is het gemeenschapsrecht hier dus volstrekt niet van toepassing. Het staat aan de Italiaanse staat, uitsluitend op de grondslag van zijn eigen regeling en zijn eigen rechtspraak te beslissen of het recht wordt gehandhaafd of opgeheven.

Bovendien heeft het Hof tot nu toe niet willen aanvaarden, dat de GATT-bepalingen op communautair vlak subjectieve rechten kunnen doen ontstaan, dat wil zeggen rechten waarop voor de nationale rechter een beroep kan worden gedaan teneinde een bepaling van een gemeenschapsverordening terzijde te stellen. Het door de Corte di cassazione gestelde probleem heeft integendeel betrekking op de draagwijdte van een GATT-bepaling ten aanzien van een vóór de inwerkingtreding van het EEG-Verdrag ingestelde nationale heffing. Deze vraag valt niet binnen de bevoegdheidssfeer van het Hof: gezien de opzet van het EEG-Verdrag, staat het de Lid-Staten vrij een dergelijke heffing krachtens hun eigen nationale recht en zonder schending van een bepaling van gemeenschapsrecht te handhaven of af te schaffen.

Het Hof heeft herhaaldelijk verklaard dat de Gemeenschap, in zoverre zij krachtens het EEG-Verdrag bij de toepassing van de GATT bevoegdheden uitoefent die voordien aan de Lid-Staten toekwamen, voor wat de nakoming van de in die Overeenkomst vervatte verbintenissen betreft, in hun plaats is getreden. De andere verdragsluitende partijen hebben deze situatie aanvaard.

In zoverre een dergelijke substitutie daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, dient het Hof, teneinde na te gaan of naast elkaar toegepaste voorschriften met elkaar verenigbaar zijn, bevoegd te zijn om de door deze substitutie geraakte GATT-bepalingen bij wege van prejudiciële beslissing uit te leggen. Bijgevolg moet het, bij analogie en met het oog op de kennelijke behoefte aan een eenvormige toepassing van het recht, bevoegd worden geacht om diezelfde bepalingen rechtstreeks uit te leggen, wanneer zij van onmiddellijk belang blijken te zijn voor de beslissing van het geding.

Volgens de Corte di cassazione moet worden aangenomen dat de artikelen II en III van de GATT, aangezien zij als self-executing zijn te beschouwen, binnen de Italiaanse rechtsorde en wegens hun opneming daarin, de particulieren rechten verlenen waarop deze zich in rechte kunnen beroepen. Het Hof van Justitie heeft daarentegen verklaard dat, gelet op de geest, de opzet en de bewoordingen van de GATT, de bepalingen ervan niet geëigend zijn ten behoeve van de justitiabelen van de Gemeenschap rechten te doen ontstaan waarop deze zich in rechte kunnen beroepen.

Bij het zoeken naar een antwoord op de in casu door de Corte di cassazione gestelde vraag, moet rekening worden gehouden met het vereiste van een eenvormige toepassing van de GATT binnen de Gemeenschap.

In de preambule van de GATT wordt duidelijk gesteld dat dit, op grondslag van wederkerigheid en wederzijds voordeel, enerzijds een aanzienlijke verlaging van douanetarieven en een aanzienlijke vermindering van andere handelsbelemmeringen beoogt, en anderzijds de afschaffing van discriminerende behandeling in het internationale handelsverkeer. Wat het eerste punt betreft, wordt in artikel II eerst — voor de op de nationale lijsten van de verschillende verdragsluitende staten voorkomende produkten — het maximumniveau van de invoerrechten vastgesteld, dat niet hoger mag zijn dan dat bepaald in de desbetreffende bij de Overeenkomst gevoegde lijsten, en wordt vervolgens — voor diezelfde produkten — een verbod ingesteld om de andere bij invoer geheven rechten die bij de sluiting van de Overeenkomst in het land van invoer golden, te verhogen. Houdt men zich aan de letter van deze bepalingen, dan ligt het voor de hand dat het verbod om op produkten nieuwe invoerrechten of andere heffingen bij invoer toe te passen, enkel bestemd is om uitwerking te hebben ten aanzien van de op deze lijsten voorkomende produkten.

Uit de internationale onderhandelingspraktijk in het kader van de GATT blijkt, dat de partijen bij de Overeenkomst artikel II steeds — zij het stilzwijgend — in die zin hebben opgevat, dat het enkel geldt voor produkten waarvoor tariefconcessies zijn verleend en die als zodanig voorkomen op de lijsten, gevoegd bij de Overeenkomst of bij de-protocollen betreffende de toetreding van nieuwe staten.

Aangezien de GATT-bepalingen systematisch moeten worden uitgelegd, dient voorts een bijzondere plaats te worden ingeruimd aan de regels neergelegd in de artikelen XXVII (opschorting of intrekking van concessies) en XXVIII (wijziging van de lijsten).

Artikel XXVII beoogt de voortdurende handhaving van het beginsel van wederkerigheid en van evenwicht tussen het totaal van de tariefconcessies die door een partij voor de invoer op haar grondgebied worden verleend, en het totaal van de concessies die zij voor de uitvoer van haar eigen produkten naar het grondgebied van de andere partijen verkrijgt. Het systeem van de Overeenkomst, voortvloeiende uit de bepalingen van artikel II juncto artikel XXVII, kan dus niet los van de concessielijsten worden gezien.

Artikel XXVIII vah de Overeenkomst, dat in de intrekking van nagenoeg gelijkwaardige concessies voorziet, wijst in dezelfde richting.

Bijgevolg geldt het verbod om nieuwe invoerrechten in te stellen of de op een bepaald tijdstip geldende invoerrechten te verhogen, volgens de GATT-bepalingen uitsluitend voor de produkten die op de concessielijsten zijn opgenomen.

In artikel II, lid 1, sub b, van de GATT wordt eerst het maximumniveau vastgesteld van de invoerrechten die mogen worden geheven bij invoer van de in deel I van de lijst van een verdragsluitende partij vermelde produkten, en wordt vervolgens bepaald, dat zodanige produkten ook zijn vrijgesteld van alle andere rechten of heffingen welke terzake van of in verband met de invoer worden geheven en hoger zijn dan die welke op de dag van het sluiten van deze Overeenkomst gelden. Artikel 5, alinea, a, van het Protocol van Annecy van 10 oktober 1949, waarbij Italië tot de GATT is toegetreden, bepaalt dat in alle gevallen waarin in artikel II van de Algemene overeenkomst sprake is van de dag van sluiting van deze Overeenkomst, voor de bij voornoemd protocol gevoegde lijsten de dag van sluiting van dit protocol moet worden aangehouden. Uit deze twee bepalingen, in onderlinge samenhang gelezen, volgt enerzijds dat het verbod tot verhoging van invoerrechten enkel geldt voor produkten waarvoor tariefconcessies zijn verleend en die als zodanig op de lijst van elk land voorkomen en onder de GATT-douaneregeling vallen, en anderzijds dat artikel II van de GATT, in zoverre dit de verplichting inhoudt de last van de heffingen bij invoer — andere dan invoerrechten — die op 10 oktober 1949 in het Italiaanse recht bestonden, niet te verzwaren, de mogelijkheid uitsluit om over aan de GATT-regeling onderworpen produkten rechten als het recht voor administratieve diensten te heffen, die zijn ingesteld na de ondertekening van het Protocol van Annecy. Daarentegen verzette niets zich ertegen, dat Italië op produkten die niet op de bij het Protocol van Annecy gevoegde lijst XXVII voorkwamen en bijgevolg niet onder de bijzondere douaneregeling van artikel II van de GATT vielen, nieuwe rechten toegepaste die hoger waren dan die welke op 10 oktober 1949 golden.

De lijst van tariefconcessies werd weliswaar bij de toetreding van andere landen tot de Overeenkomst herzien en uitgebreid, waardoor het aantal aan de GATT-regeling onderworpen produkten dienovereenkomstig werd gewijzigd, doch alle protocollen die een uitbreiding van de GATT-regeling tot nieuwe produkten tot doel of tot gevolg hebben, bevatten een clausule — volledig gelijk aan artikel 5, alinea a, van het Protocol van Annecy — volgens welke voor de produkten die ingevolge deze protocollen ex novo gaan behoren tot die waarvoor tariefconcessies gelden, het verbod tot verhoging van de invoerrechten in werking treedt op de dag van sluiting van elk protocol. Voor produkten die niet voorkwamen op de oorspronkelijke lijst XXVII, doch later bijvoorbeeld in de bij het Protocol van Torquay van 21 april 1951 gevoegde lijst werden opgenomen, moet bijgevolg het niveau waarboven de invoerrechten krachtens artikel II van de GATT niet mogen worden verhoogd, worden bepaald aan de hand van het in de Italiaanse rechtsorde op 21 april 1951 voor deze produkten geldende fiscale regime. Deze produkten, die sinds de inwerkingtreding van de wet tot instelling van het recht voor administratieve diensten rechtmatig aan dit recht waren onderworpen, bleven er ook na 21 april 1951 rechtmatig aan onderworpen, aangezien de daaruit voortvloeiende invoerbelasting, die op die datum reeds van toepassing was, voor deze produkten niet kan worden beschouwd als een verzwaring van de op die datum bestaande belasting. Gelijksoortige overwegingen gelden voor de concessielijsten waarover door de de Gemeenschap werd onderhandeld, met name tijdens de tariefconferenties van de Dillon-ronde en de Kennedy-ronde, aangezien daaraan volgens de betrokken akten of protocollen duidelijk geen terugwerkende kracht toekomt.

Om voor invoer in Italië het belastingniveau te bepalen dat volgens artikel II, lid 1, sub b, van de GATT niet mag worden verhoogd, moét dus voor de reeds in de oorspronkelijke lijst XXVII opgenomen produkten de datum 10 oktober 1949 worden aangehouden, terwijl voor de produkten die niet op lijst XXVII voorkwamen, doch in de door de Gemeenschap tot stand gebrachte concessielijst werden opgenomen, de dag van sluiting van het slotprotocol van de Dillon-ronde in aanmerking moet worden genomen. Voor laatstgenoemde produkten moet de heffing van het recht voor administratieve diensten als rechtmatig worden beschouwd, aangezien dit recht in Italië reeds vóór 1963 bestond en bijgevolg voor deze produkten geen — verboden — verhoging van het niveau van de heffingen bij invoer kan zijn. Hetzelfde geldt voor de produkten waarvoor concessies zijn verleend ingevolge de onderhandelingen die door de Gemeenschap werden gevoerd in het kader van de in 1967 beëindigde Kennedy-ronde.

Derhalve moet op de derde vraag worden geantwoord, dat ten aanzien van produkten die voor het eerst in de zogenoemde gemeenschappelijke lijsten zijn opgenomen en niet voorkwamen op de lijsten waarover voordien was onderhandeld door elk van de staten die later lid van de Gemeenschap zijn geworden, voor de toepassing van artikel II van de GATT moet worden gelet op de datum van sluiting van de aan het einde van de tariefbesprekingen van de Dillon-ronde en de Kennedy-ronde ondertekende protocollen.

De regering van de Franse Republiek wijst erop, dat de hoofdgedingen betrekking hebben op de toepassing van een Italiaanse wet in verband met de GATT-bepalingen, dat wil zeggen de verenigbaarheid van een nationale wettelijke regeling met een internationale norm. Bijgevolg is in casu geen enkele regel van gemeenschapsrecht van toepassing. Lijst XLEEG is enkel in schijn een gemeenschapshandeling, in zoverre daarin de lijsten van de verschillende Lid-Staten zijn overgenomen. Aangezien deze lijst niet voorkomt in het gemeenschappelijk douanetarief, maakt hij geen deel uit van het gemeenschapsrecht.

Volgens artikel 113 EEG-Verdrag wordt de bevoegdheid op het gebied van de gemeenschappelijke handelspolitiek sinds het einde van de overgangsperiode door de Gemeenschap uitgeoefend. Uit deze interne bevoegdheid is een externe bevoegdheid afgeleid, krachtens welke de Commissie in het kader van de GATT onderhandelingen kan voeren namens de Lid-Staten, die daarbij partij zijn gebleven. Deze bevoegdheid kon evenwel eerst vanaf 1 juli 1968 worden uitgeoefend, zodat een eventuele uitlegging van de GATT-bepalingen en -lijsten door het Hof enkel betrekking kan hebben op feiten die zich na die datum hebben voorgedaan.

Aan het verzoek om uitlegging van de Corte di cassazione kan dus geen gevolg worden gegeven met betrekking tot de zaken 267/81 en 269/81, waarvan de feiten van vóór 1968 dateren. Wat zaak 268/81 betreft, kan de uitlegging van het Hof enkel gelden voor de feiten die zich tussen 1968 en 1971 hebben voorgedaan.

Wat de partijen betreft, zij eraan herinnerd, dat het gaat om geschillen tussen de Italiaanse staat en rechtspersonen. In de aan het Hof gestelde vraag is echter sprake van betrekkingen tussen particulieren, zodat zij niet van belang is voor de beslissing van de geschillen.

Vanuit een meer algemeen oogpunt moet worden vastgesteld, dat het Hof van Justitie zich herhaaldelijk bevoegd heeft verklaard tot uitlegging van akkoorden die door de Lid-Staten zijn gesloten op gebieden waarop inmiddels de Gemeenschap bevoegd is geworden, of van akkoorden die op communautair niveau zijn ondertekend en vervolgens geratificeerd. Uiteindelijk heeft het Hof in zijn rechtspraak het beginsel ontwikkeld van de externe bevoegdheid van de Gemeenschappen op de gebieden die onder de Verdragen vallen. Het heeft zich eveneens bevoegd verklaard om de GATT uit te leggen. Als grondslag voor deze bevoegdheid heeft het twee voorwaarden gesteld die aanknopen bij gemeenschapsrechtelijke criteria: de Gemeenschap moet zijn gebonden door de bepaling van internationaal recht die de geldigheid van een gemeenschapshandeling kan aantasten, en deze bepaling moet geëigend zijn voor de justitiabelen van de Gemeenschap het recht mee te brengen zich daarop in rechte te beroepen.

Uit de eerste voorwaarde kan a contrario worden afgeleid, dat wanneer geen gemeenschapshandeling in het geding is, het Hof niet tot uitlegging bevoegd is. Dit is in casu het geval.

Wat de tweede voorwaarde betreft, heeft het Hof reeds verklaard dat — gelet op de geest, de opzet en de bewoordingen van de GATT — sommige bepalingen ervan niet geëigend zijn voor de justitiabelen van de Gemeenschap het recht mee te brengen zich daarop in rechte te beroepen.

In feite wordt de GATT, dat volgens zijn preambule in beginsel berust op onderhandelingen, gevoerd op de grondslag van wederkerigheid en wederzijds voordeel, gekenmerkt door een grote soepelheid van de bepalingen, met name die betreffende de afwijkingsmogelijkheden. Verder voorziet het niet in de oprichting van een internationale organisatie en laat het de bevoegdheden van de nationale parlementen onverkort.

Dat de GATT ten behoeve van particulieren geen rechten schept, blijkt met name uit:

Gezien het tussenstaatse karakter van het besluitvormingsproces en de wijze van geschillenbeslechting binnen de GATT, brengen de GATT-bepalingen geen gevolgen teweeg waarop particulieren zich kunnen beroepen. Bijgevolg kan het Hof, bij toepassing van de door zijn rechtspraak gestelde voorwaarden, zich niet bevoegd achten om de GATT uit te leggen. Nu de eerste vraag van de Corte di cassazione ontkennend moet worden beantwoord, is het niet nodig op de twee overige vragen in te gaan.

Volgens de regering van het Koninkrijk der Nederlanden hebben de vragen van de Corte di cassazione betrekking op de grenzen van de communautaire rechtsorde. Het gaat in wezen om de vraag, of de GATT kan worden geacht deel uit te maken van het gemeenschapsrecht in de zin van artikel 164 EEG-Verdrag.

De communautaire rechtsorde nu is een open stelsel: sommige bepalingen van internationale overeenkomsten die door de Gemeenschap met derde landen of met internationale organisaties worden gesloten en waaraan de Gemeenschap als zodanig is gebonden, kunnen deel uitmaken van het gemeenschapsrecht, in zoverre zij zich voor rechtstreekse toepassing lenen en de verhoudingen binnen de Gemeenschap kunnen beïnvloeden zonder dat daartoe wettelijke maatregelen moeten worden getroffen.

Artikel 228, lid 2, EEG-Verdrag, luidens hetwelk door de Gemeenschap gesloten akkoorden verbindend zijn voor haar instellingen, geldt mutatis mutandis wanneer in het kader van internationale organisaties als de GATT besluiten worden genomen die de Gemeenschap binden, in zoverre de Gemeenschap op volwaardige wijze aan het besluitvormingsproces kan deelnemen.

Wanneer de Gemeenschap door een internationale overeenkomst is gebonden en de bepalingen van deze overeenkomst, die specifiek moeten worden ingeroepen, directe gevolgen hebben voor de verhoudingen binnen de Gemeenschap, dan kunnen deze bepalingen als een deel van het gemeenschapsrecht worden beschouwd en moeten zij bijgevolg door het Hof van Justitie worden uitgelegd en toegepast.

Het Hof heeft zich bevoegd verklaard om voor de Gemeenschap verbindende internationale overeenkomsten uit te leggen, zonder dat het onderscheid heeft gemaakt naar gelang het betrokken akkoord door de Gemeenschap zelf binnen de grenzen van haar bevoegdheden is gesloten of de akkoorden, door de Lid-Staten gesloten, betrekking hebben op een gebied waarop de bevoegdheden van de Lid-Staten krachtens het EEG-Verdrag aan de Gemeenschap zijn overgedragen.

De bevoegdheid van het Hof om een specifieke bepaling van een internationale overeenkomst uit te leggen, mag niet van het bestaan van een bepaling van gemeenschapsrecht afhangen.

Aangezien in casu de Gemeenschap dooide GATT-bepalingen is gebonden, is het Hof bevoegd om de betrokken bepalingen ervan uit te leggen en deze, in zoverre er directe werking in de zin van de rechtspraak van het Hof aan toekomt, toe te passen.

De vraag of de GATT-bepalingen betreffende tariefconcessies en -consolidaties handelingen in de zin van artikel 177 EEG-Verdrag zijn, is in feite niet van belang, aangezien het Hof in ieder geval bevoegd is om de GATT in zijn geheel uit te leggen.

De regering van het Verenigd Koninkrijk betoogt dat, gelet op de aard en de strekking van de GATT en van de bepalingen ervan die in de hoofdgedingen aan de orde zijn, deze laatste de particulieren in de Gemeenschap geen rechten vermogen te verlenen waarop zij zich voor de nationale rechter kunnen beroepen.

De GATT-bepalingen in het algemeen, en de in de prejudiciële vragen bedoelde bepalingen in het bijzonder, hebben, gezien de bewoordingen en de strekking van de GATT zelf en ingevolge de rechtspraak van het Hof, geen directe werking.

De GATT heeft voornamelijk betrekking op wederkerige akkoorden met het oog op de verlaging van douanetarieven en de vermindering van andere handelsbelemmeringen. Het EEG-Verdrag daarentegen strekt er uiteindelijk niet alleen toe het handelsverkeer tussen de Lid-Staten te vergemakkelijken, doch ook één enkele economische gemeenschap met een eigen rechtsorde, eigen instellingen en eigen uitleggings- en toepassingsregelingen tot stand te brengen.

De draagwijdte van een internationaal akkoord moet worden onderzocht aan de hand van de gewone betekenis van de bewoordingen van het Verdrag, gezien in hun context, en rekening houdend met zijn voorwerp en doel.

Uitgaande van dit beginsel, heeft het Hof in verschillende arresten erkend, dat de GATT-bepalingen niet geëigend zijn voor de justitiabelen van de Gemeenschap het recht mee te brengen zich daarop in rechte te beroepen.

Indien werd aangenomen dat een verdrag als de GATT directe werking heeft, zou dit volstrekt ongewenste gevolgen hebben, die partijen er niet aan hebben willen toekennen: in zoverre alleen de Lid-Staten worden geraakt, zou zulks leiden tot een eenzijdige uitbreiding van de EEG tot landen die de verplichtingen, eigen aan de hoedanigheid van EEG-Lid-Staat, niet hebben willen aanvaarden.

Het Hof heeft geen enkele reden om af te wijken van zijn eerdere rechtspraak, volgens welke de GATT-bepalingen die in de hoofdgedingen aan de orde zijn, de justitiabelen van de Lid-Staten geen rechten vermogen te verlenen waarop deze zich voor de nationale rechter kunnen beroepen.

De Commissie maakt in de drie bij het Hof aanhangige zaken voornamelijk de volgende opmerkingen:

Het vraagstuk van de directe werking van door de Gemeenschap gesloten internationale akkoorden en van akkoorden, zoals de GATT, voor de uitvoering waarvan de Gemeenschap in de plaats van de Lid-Staten is getreden, behoort zeer omzichtig te worden benaderd. Deze omzichtigheid houdt verband met de aard en de doelstellingen van dergelijke akkoorden, die van die van het EEG-Verdrag verschillen, en door de noodzaak een juist evenwicht te handhaven tussen de voor- en nadelen die voor partijen voortvloeien uit akkoorden die, zoals de GATT, op wederkerigheid berusten.

Wanneer een rechter van een verdragsluitende partij een GATT-bepaling uitlegt, zou hij geneigd kunnen zijn er een ruimere draagwijdte aan toe te kennen dan de verdragsluitende partijen eraan toekennen of bereid zijn eraan toe te kennen. De uitlegging door de rechter zou betrekking kunnen hebben op een materie die de ondertekenaars van de GATT aan latere bilaterale of multilaterale besprekingen hebben overgelaten, of op vraagstukken die kunnen worden geregeld via een procedure van geschillenbeslechting die ook deels een kwestie van onderhandelen is.

Wat betreft de andere heffingen bij invoer dan gewone invoerrechten, moet artikel II, lid 1, sub b, van de GATT in verband worden gebracht met artikel III — hetgeen gelijksoortige afbakeningsproblemen veroorzaakt als tussen de artikelen 12 e.v. en 95 e.v. EEG-Verdrag — alsook met artikel VIII.

Er bestaat kennelijk geen vaste, door de verdragsluitende partijen aanvaarde uitlegging van de artikelen VIII en II. Om de draagwijdte ervan te verduidelijken, kan geen beroep worden gedaan op een criterium dat even duidelijk is als dat wat het Hof van Justitie hanteert bij het verwante begrip heffing van gelijke werking als een invoerrecht, te weten het doel, gelegen in de totstandbrenging van een gemeenschappelijke markt.

De tweede aan het Hof gestelde vraag kan in zaak 268/81 worden beantwoord als volgt:

Artikel II, lid 1, sub b, van de GATT is, wat de rechten en heffingen bij invoer — andere dan invoerrechten — betreft, geen bepaling waarvan een particulier krachtens gemeenschapsrecht in rechte kan vorderen dat een Lid-Staat ze nakomt.