<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-88/17</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62017CC0088</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:224">EU:C:2018:224</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>11</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>11</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Konklużjonijiet Tanchev – Kawża C‑88/17</HT></P><P><HT TYPE="SC">Zurich Insurance u Metso Minerals</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Tanchev</HT></P><P>ippreżentati fl‑<DATE ISO="20180410">10 ta’ April 2018</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa oriġinali: l-Ingliż.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Kawża C‑88/17</HT></P><P>Zurich Insurance plc</P><P>Metso Minerals Oy</P><P>vs</P><P>Abnormal Load Services (International) Limited</P><P><HT TYPE="NORMAL">(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema, il-Finlandja))</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="“"><KEYWORD>Deċiżjoni preliminari</KEYWORD><KEYWORD>Kooperazzjoni f’materji ċivili u kummerċjali</KEYWORD><KEYWORD><QUOT.START CODE="2018" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>Regolament Brussell I<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="2019" ID="QE0001"/></KEYWORD><KEYWORD>Regolament (KE) Nru 44/2001</KEYWORD><KEYWORD>Ġurisdizzjoni f’materji marbutin ma’ kuntratti</KEYWORD><KEYWORD>Danni</KEYWORD><KEYWORD>Determinazzjoni tal-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu</KEYWORD><KEYWORD>Post fejn ġew ipprovduti s-servizzi jew fejn kellhom jiġu pprovduti</KEYWORD><KEYWORD>Kuntratt li jirrigwarda t-trasport ta’ merkanzija minn Stat Membru għal ieħor li jinvolvi diversi stadji u iktar minn mezz wieħed ta’ trasport (trasport multimodali)</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Din il-kawża tikkonċerna ġurisdizzjoni internazzjonali fir-rigward ta’ talba għal danni ta’ oriġini kuntrattwali skont it-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 (iktar ’il quddiem ir-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>Regolament Brussell I<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Regolament tat‑<DATE ISO="20001222">22 ta’ Diċembru 2000</DATE> dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42). Mill‑<DATE ISO="20150110">10 ta’ Jannar 2015</DATE> dan ir-regolament ġie ssostitwit bir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑<DATE ISO="20121212">12 ta’ Diċembru 2012</DATE> dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="351" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2012">ĠU 2012, L 351, p. 1</REF.DOC.OJ>) (ir-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>Regolament Brussell Ia<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>).</P></NOTE>, f’kuntest li jinvolvi trasport multimodali ta’ merkanzija minn Stat Membru għal ieħor.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Trasportatur Brittaniku ntrabat b’kuntratt ma’ impriża Finlandiża u assuma l-obbligu ta’ trasport ta’ merkanzija mill-Finlandja għar-Renju Unit. Wara li l-merkanzija kkonċernata ntilfet hija u tiġi ttrasportata fir-Renju Unit, l-impriża Finlandiża u l-assiguratur tal-merkanzija fittxew għad-danni quddiem qorti Finlandiża.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>It-tilwima waslet quddiem il-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema, il-Finlandja) li qed tfittex kjarifika dwar jekk il-qrati Finlandiżi għandhomx ġurisdizzjoni internazzjonali skont l-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Fis-sentenzi tagħha Rehder<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> u flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, il-Qorti tal-Ġustizzja iddeċidiet, fil-kuntest ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri, li l-ġurisdizzjoni fir-rigward ta’ danni ta’ oriġini kuntrattwali tista’ tistrieħ kemm fuq il-post tal-imbark kif ukoll il-post ta’ destinazzjoni finali. Fl-assenza ta’ xi preċedent fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li jindirizza direttament il-kwistjoni ta’ ġurisdizzjoni fir-rigward ta’ ksur ta’ kuntratt għat-trasport multimodali ta’ merkanzija bejn Stati Membri, id-domanda li għandha tingħata risposta mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din il-kawża hija jekk ir-regola li ġiet stabbilita fil-kuntest ta’ vvjaġġar bl-ajru ta’ passiġġieri tapplikax għal din is-sitwazzjoni.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Wasalt għall-konklużjoni li l-qrati Finlandiżi jistgħu jinvokaw ġurisdizzjoni fuq it-tilwima inkwistjoni fil-kawża prinċipali skont l-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, għaliex il-post tad-dispaċċ tal-merkanzija skont kuntratt għal servizzi ta’ trasport huwa post fejn huwa pprovdut servizz b’rabta ma’ kuntratt għat-trasport ta’ merkanzija.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>L-Artikolu 5 tar-Regolament Brussell I jaqra kif ġej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’, fi Stat Membru ieħor, tkun imfittxijja:</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>(a)</NO.P><TXT>f’materji li għandhom x’jaqsmu ma’ xi kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettieq ta’ l-obbligi f’dak il-każ;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(b)</NO.P><TXT>għall-iskopijiet ta’ din id-disposizzjoni u sa kemm ma jkunx miftiehem mod ieħor, il-post tat-twettieq ta’ l-obbligi f’dak il-każ għandu jkun:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>[…]</P></ITEM><ITEM><P>fil-każ ta’ provista ta’ servizzi, il-post fl-Istat Membru fejn, skond il-kuntratt, fejn ġew provduti jew suppost li kienu provduti servizzi,</P></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></P></TXT><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/></P></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-fatti fil-kawża prinċipali u d-domanda preliminari</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Abnormal Load Services (International) Ltd (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>ALS<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>), il-konvenuta fil-kawża prinċipali, hija trasportatur Brittaniku bis-sede tagħha fir-Renju Unit<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Is-sede hija indikata fis-sottomissjonijiet tal-konvenuta lill-Qorti tal-Ġustizzja.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>F’Lulju 2008, ALS ikkonkludiet kuntratt ta’ trasport ta’ merkanzija ma’ Metso Minerals Oy (<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>Metso<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>), manifattur Finlandiż ta’ tagħmir għall-industriji tal-minjieri u tal-kostruzzjoni. Kellu jiġi ttrasportat kraxer ċilindrokoniku minn Pori fil-Finlandja għal Sheffield fir-Renju Unit. Il-kraxer kien assigurat minn Zurich Insurance plc (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>Zurich<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>). Kemm Metso kif ukoll Zurich huma r-rikorrenti fil-kawża prinċipali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>ALS, bl-għajnuna ta’ sottokuntratturi, ittrasportat il-kraxer kif ġej. Il-kraxer l-ewwel ġie ttrasportat minn Pori għal Rauma fil-Finlandja permezz ta’ trakk b’low loader. F’Rauma, dan inħatt minn fuq it-trakk u ġie misjuq għal fuq vapur permezz tal-enerġija tiegħu stess. Wara li ġie ttrasportat bil-baħar lejn ir-Renju Unit, il-kraxer reġa’ nstaq permezz tal-enerġija tiegħu stess biex tniżżel minn fuq il-vapur<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Kif speċifikat ALS fit-sottomissjonijiet tagħha, intuża l-vapur Birka Exporter tal-kumpannija marittima Finnlines.</P></NOTE> fil-port ta’ Hull u ġie mgħobbi fuq trakk ieħor. Peress li d-destinatarju tal-kunsinna ta’ Metso ma kellux spazju suffiċjenti jew adegwat fejn jaħżnu, talab lil sottokuntrattur ta’ ALS isuq il-kraxer f’wieħed mill-imħażen tiegħu u jżommu hemmhekk temporanjament għal ftit jiem. Madankollu, il-kraxer dam maħżun hemmhekk għal perijodu itwal<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub ta’ ALS.</P></NOTE>, u sparixxa qabel ma seta jiġi kkunsinnat lid-destinatarju tal-kunsinna f’Sheffield.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Zurich ikkumpensat lil Metso għall-valur tal-kraxer, mingħajr l-eċċess.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Fit‑<DATE ISO="20090930">30 ta’ Settembru 2009</DATE>, Zurich u Metso talbu quddiem is-Satakunnan käräjäoikeus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Satakunta, il-Finlandja) biex ALS tiġi ordnata tħallashom id-danni f’ammont ekwivalenti għall-valur tal-kraxer.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Fis-sentenza tagħha tat‑<DATE ISO="20130322">22 ta’ Marzu 2013</DATE>, is-Satakunnan käräjäoikeus (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Satakunta) ordnat lil ALS tħallas is-somma mitluba fir-rikors, peress li kienet iddeċidiet li kellha ġurisdizzjoni biex tisma’ l-kawża peress li kienet tikkonċerna t-trasport bit-triq ta’ merkanzija, u li l-ġurisdizzjoni kienet ibbażata fuq regoli Finlandiżi li jimplimentaw l-Artikolu 31 tal-Konvenzjoni dwar il-Kuntratt ta’ Trasport Internazzjonali ta’ Merkanzija bit-Triq [traduzzjoni mhux uffiċjali] (iktar ’il quddiem iċ-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>CMR<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Kif iffirmata f’Genève fid‑<DATE ISO="19560519">19 ta’ Mejju 1956</DATE>, Serje tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti 1961, Nru 5742, p. 190. L-akronimu uffiċjali <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>CMR<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/> ġej mit-titolu Franċiż tal-konvenzjoni (<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Fl-appell, ippreżentat minn ALS, il-Vaasan Hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Vaasa, il-Finlandja) iddeċidiet li l-każ kien jinvolvi trasport ikkombinat, li l-partijiet ma kellhomx jiġu kkunsidrati li qablu dwar liema qorti kellha ġurisdizzjoni skont iċ-CMR, li din tal-aħħar ma kinitx applikabbli u li lanqas il-Vaasan Hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Vaasa) ma kellha ġurisdizzjoni skont l-Artikolu 5(1) tar-Regolment Brussell I. Għalhekk ċaħdet l-appell fis-sentenza tagħha tat‑<DATE ISO="20150330">30 ta’ Marzu 2015</DATE>, għaliex inammissibbli.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Fl-appell ippreżentat quddiem il-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema), Zurich u Metso argumentaw li d-deċiżjoni tal-Vaasan Hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Vaasa) għandha tiġi annullata u li ALS għandha tiġi ordnata tħallas id-danni, jew li l-kawża għandha terġa’ tintbagħat quddiem il-Vaasan Hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Vaasa) biex tiddeċiedi dwar il-mertu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>Il-post(ijiet) tal-provvista ta’ servizzi fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 1(b) tal-Artikolu 5 tar-Regolament Nru 44/2001 kif għandhom jiġu ddeterminati fil-każ ta’ kuntratt li jirrigwarda t-trasport ta’ merkanzija bejn Stati Membri u t-trasport huwa kompost minn partijiet differenti li għalihom jintużaw modi differenti ta’ trasport?<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Osservazzjonijiet bil-miktub ġew sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-konvenuta kif ukoll mill-Gvernijiet tal-Finlandja, tal-Portugall u tal-Isvizzera u mill-Kummissjoni Ewropea. Ma ntalbet li ssir ebda seduta u ma saret ebda waħda.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Sinteżi tal-osservazzjonijiet sottomessi</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Ser navviċina s-soluzzjoni għad-domanda magħmula billi l-ewwel niġbor fil-qosor l-osservazzjonijiet prinċipali sottomessi lill-Qorti tal-Ġustizzja.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>ALS tikkontesta l-ġurisdizzjoni internazzjonali tal-qrati Finlandiżi, filwaqt li l-Gvernijiet tal-Finlandja, tal-Portugall u tal-Isvizzera kif ukoll il-Kummissjoni huma tal-fehma li l-qrati Finlandiżi għandhom ġurisdizzjoni internazzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>ALS targumenta li huwa biss il-post fejn isir il-ħatt li għandu jitqies bħala l-post ta’ eżekuzzjoni, u tallega li l-post ta’ eżekuzzjoni jista’ jkun biss post wieħed u li l-post ta’ destinazzjoni finali huwa ta’ importanza kunsiderevolment ikbar mill-post tad-dispaċċ. Hija tafferma li dan tal-aħħar ftit li xejn huwa iktar importanti mid-diversi postijiet fejn il-merkanzija titgħabba mill-ġdid. Għall-kuntrarju ta’ passiġġieri bl-ajru, il-partijiet f’kuntratt ta’ trasport ta’ merkanzija ma humiex interessati fil-modi ta’ trasport użati matul il-vjaġġ, peress li l-uniku interess tagħhom huwa li l-merkanzija tasal<?PAGE NO="4"?> fid-destinazzjoni finali tagħha. Barra minn hekk, ALS tissuġġerixxi li s-sitwazzjoni hija simili għal dik ta’ aġent tal-bejgħ li jopera fi Stati Membri differenti, sitwazzjoni li fir-rigward tagħha il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-kawża Wood Floor Solutions Andreas Domberger, li l-ġurisdizzjoni hija marbuta mal-post tad-domiċilju tal-aġent<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Sentenza tal‑<DATE ISO="20100311">11 ta’ Marzu 2010</DATE>, <HT TYPE="ITALIC">Wood Floor Solutions Andreas Domberger</HT>, C‑19/09, EU:2010:137, punt 42.</P></NOTE>. ALS tagħmel ukoll riferiment għad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Réunion européenne <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, fejn, f’każ ta’ trasport ikkombinat bil-baħar u bit-triq, ġie deċiż li huma l-qrati tal-post fejn kellha tinġarr il-merkanzija li għandhom ġurisdizzjoni għal responsabbiltà delittwali<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19981027">27 ta’ Ottubru 1998</DATE>, <NAME.CASE><HT TYPE="ITALIC">Réunion européenne et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑51/97</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:509">EU:C:1998:509</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Dan, skont ALS, huwa konsistenti mad-determinazzjoni tal-liġi applikabbli fir-rigward ta’ kuntratti ta’ trasport skont ir-Regolament Ruma I<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Regolament (KE) Nru 593/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑<DATE ISO="20080617">17 ta’ Ġunju 2008</DATE> dwar il-liġi applikabbli għall-obbligazzjonijiet kuntrattwali (Ruma I) (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="177" PAGE.FIRST="6" DATE.PUB="2008">ĠU 2008, L 177, p. 6</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, li jagħti grad ta’ preferenza lill-post tal-kunsinna u li għandhu jiġi interpretat b’teħid inkunsiderazzjoni tar-Regolament Brussell I.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Il-Gvernijiet tal-Finlandja u tal-Portugall it-tnejn jistrieħu fuq il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li l-post minn fejn it-trasportatur ħa l-merkanzija u l-post speċifikat għall-kunsinna tagħha huma, b’mod indaqs, marbutin strettament mal-eżekuzzjoni tal-kuntratt fil-kuntest ta’ kuntratt li jikkonċerna t-trasport tal-merkanzija. Il-Gvern Finlandiż prinċipalment jinvoka s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Wood Floor Solutions Andreas Domberger, filwaqt li l-Gvern Portugiż jiċċita l-kawżi Rehder, Nickel &amp; Goeldner Spedition<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Sentenza tal-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140904">4 ta’ Settembru 2014</DATE>, <NAME.CASE>Nickel &amp; Goeldner Spedition</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑157/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2145">EU:C:2014:2145</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> u Color Drack<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Sentenza tat-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070503">3 ta’ Mejju 2007</DATE>, <NAME.CASE>Color Drack</NAME.CASE>, <NO.CASE>C 386/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:262">EU:C:2007:262</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> u jinvoka l-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>post tal-provvista prinċipali tas-servizzi<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Il-Kummissjoni, b’riferiment għas-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Rehder, Wood Floor Solutions Andreas Domberger u Color Drack, tirrikonoxxi li fi kwalunkwe każ, il-post tal-wasla huwa l-post ta’ eżekuzzjoni, peress li huwa l-post finali fil-katina ta’ trasport. Madankollu, il-Kummissjoni tkompli targumenta li, fid-dawl tar-rekwiżiti ta’ prossimità, ta’ prevedibbiltà u ta’ ċertezza legali, ikun xieraq li jiġi rrikonoxxut ukoll il-post tad-dispaċċ bħala l-post ta’ eżekuzzjoni. Skont il-Kummissjoni, is-sitwazzjoni inkwistjoni għalhekk tkun komparabbli ma’ dik li tirriżulta fil-kawża Rehder. Għalhekk, il-Kummissjoni tissuġġerixxi li f’din il-kawża r-rikorrent huwa liberu li jagħżel bejn il-post tad-dispaċċ skont il-kuntratt ta’ trasport tal-merkanzija u l-post tal-kunsinna speċifikat fl-istess kuntratt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Il-Gvern Svizzeru jiddikjara li, fl-interpretazzjoni ta’ regola ta’ ġurisdizzjoni, l-iskop tar-regola jrid jittieħed inkunsiderazzjoni. Fost argumenti oħra, il-Gvern Svizzeru jsostni li l-għanijiet li fuqhom hija bbażata d-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni kuntrattwali skont l-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I huma l-prossimità u l-prevedibbiltà. Il-Gvern Svizzeru huwa tal-fehma li kemm il-post tad-dispaċċ kif ukoll il-post tal-kunsinna, għandhom jitqiesu bħala postijiet ta’ eżekuzzjoni. Jekk, pereżempju, il-merkanzija ġġarrab ħsara jew tintilef fil-post tad-dispaċċ, ma jkunx jidher xieraq li l-ġurisdizzjoni tiġi llimitata għall-qrati tal-pajjiż tad-destinazzjoni, minħabba d-diffikultajiet li jkunu inklużi fil-ġbir ta’ provi rilevanti hemmhekk. Il-Gvern Svizzeru jżid li l-postijiet fejn il-merkanzija titgħabba mill-ġdid matul il-vjaġġ ma għandhomx, madankollu, jitqiesu li huma postijiet ta’ eżekuzzjoni peress li, l-ewwel nett, ma jistgħux jiġu previsti miż-żewġ partijiet kontraenti minħabba li l-għażla dwar tali postijiet normalment titħalla esklużivament f’idejn it-trasportatur, u t-tieni nett, in-numru ta’ <HT TYPE="ITALIC">fora</HT> disponibbli għandu jiġi ristrett.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiżi</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Bħala punt preliminari, għandu jiġi nnotat li l-kawża prinċipali quddiem il-qorti tar-rinviju Finlandiża tikkonċerna tilwima dwar jekk, fil-kuntest ta’ trasporti multimodali internazzjonali ta’ merkanzija, il-qrati fl-Istat Membru tad-dispaċċ tal-merkanzija għandhomx ġurisdizzjoni internazzjonali. Id-deċiżjoni tar-rinviju hija fformulata b’mod usa’ biex potenzjalment tinkludi kemm<?PAGE NO="5"?> il-ġurisdizzjoni tal-Istat Membru tad-destinazzjoni kif ukoll dik tal-Istati Membri fejn il-merkanzija inkwistjoni tkun fi tranżitu. Madankollu, biex tinsab soluzzjoni għad-domanda kif inhi fformulata ma huwiex neċessarju li jsir riferiment għal dawn il-kwistjonijiet fir-risposta li għandha tingħata lill-qorti tar-rinviju. Madankollu, skont l-aspett imsemmi ikta ’il fuq dwar il-limitazzjoni tan-numru ta’ <HT TYPE="ITALIC">fora</HT> disponibbli, dawn huma indirettament rilevanti b’tali mod li ser insemmihom di passaggio f’dan il-kuntest.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Introduzzjoni</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ttrattat f’diversi kawżi l-ġurisdizzjoni internazzjonali fil-kuntest ta’ trasport internazzjonali ta’ merkanzija. Iżda, l-ebda waħda minn dawn ma tikkonċerna ġurisdizzjoni speċjali fir-rigward ta’ kuntratt għat-trasport ta’ merkanzija skont l-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, li hija l-kwistjoni li tqajmet f’dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Sa fejn huwa kkonċernat it-trasport bl-art ta’ merkanzija, dawn is-sentenzi prinċipalment jittrattaw iċ-CMR u l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din il-konvenzjoni. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet iddeċidiet li huma l-qrati nazzjonali li għandhom jiddeċiedu jekk tilwima taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni taċ-CMR<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140904">4 ta’ Settembru 2014</DATE>, <NAME.CASE>Nickel &amp; Goeldner Spedition</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑157/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2145">EU:C:2014:2145</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> u f’din il-kawża, il-Vaasan Hovioikeus (il-Qorti tal-Appell ta’ Vaasa), iddeċidiet li ċ-CMR ma kinitx applikabbli <HT TYPE="ITALIC">ratione materiae</HT> minħabba li l-kawża tinvolvi trasport ikkombinat.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Għal din ir-raġuni, il-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema), ifformulat id-domanda magħmula f’termini ta’ interpretazzjoni tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, u tagħmel dan minħabba l-fatt li ċ-CMR ma hijiex applikabbli<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Ara l-punti 13 u 14 iktar ’il fuq.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>L-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I jipprevedi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>ġurisdizzjoni speċjali<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>, bħala alternattiva għal <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>ġurisdizzjoni ġenerali<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>. Għall-konvenuta fil-kawża prinċipali, skont l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Brussell I moqri flimkien mal-Artikolu 60(1) tal-istess regolament, ġurisdizzjoni ġenerali hija f’idejn il-qrati fir-Renju Unit, fejn ALS għandha s-sede tagħha. Għalhekk ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jistgħu jagħżlu li jressqu lill-konvenuta quddiem qrati Finlandiżi biss jekk il-Finlandja tissodisfa l-kundizzjonijiet li jirregolaw il-ġurisdizzjoni speċjali prevista fl-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, jiġifieri jekk il-Finlandja kienet <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>il-post tat-twettieq tal-obbligi<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> skont it-tifsira tal-istess artikolu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Il-kwistjoni dwar il-ġurisdizzjoni internazzjonali tqum fil-kawża prinċipali għaliex il-każ huwa marbut mhux biss mal-Finlandja iżda wkoll ma’ pajjiżi oħra: il-Finlandja hija l-pajjiż tad-dispaċċ tal-merkanzija u fejn tinsab is-sede tal-kunsinnatur, filwaqt li d-destinazzjoni tal-merkanzija li qed tinġarr kif ukoll il-post fejn tinsab is-sede tat-trasportatur huwa fir-Renju Unit, fejn, barra minn hekk, spiċċat intilfet il-merkanzija. Fl-aħħar nett, sabiex il-kraxer jgħaddi mill-Finlandja għar-Renju Unit, dan kellu jiġi ttrasportat mill-ibħra ta’ Stati Membri oħra jew ibħra li ma humiex taħt is-sovranità ta’ xi Stat. Fi kliem iktar sempliċi, dawn it-territorji u l-ibħra kollha huma postijiet fejn kien eżegwit il-kuntratt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Peress li, sabiex tiġi ddeterminata l-ġurisdizzjoni internazzjonali fir-rigward ta’ kuntratt ta’ servizzi, l-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, jipprevedi li l-post ta’ eżekuzzjoni tal-obbligu previst fil-kuntratt huwa l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>post […] fejn, skond il-kuntratt, fejn ġew provduti jew suppost li kienu provduti servizzi<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>, tqum il-kwistjoni jekk il-pajjiżi kollha li fihom saret parti mill-eżekuzzjoni tal-obbligu għandhomx ġurisdizzjoni jew jekk għandux ġurisdizzjoni wieħed minnhom biss jew uħud minnhom.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Skont il-formulazzjoni tagħhom, kemm is-subparagrafu (a) kif ukoll is-subparagrafu (b) tal-Artikolu 5(1) tar-Regolment Brussell I, jirreferu għall-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/><HT TYPE="ITALIC">post</HT> tat-twettieq<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/> u fil-każ tas-subparagrafu (b), addizzjonalment għall-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/><HT TYPE="ITALIC">post</HT> fl-Istat Membru<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Enfasi miżjuda.</P></NOTE>. Għalhekk, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-użu tas-singular jidher li post wieħed biss jista’ jitqies li għandu ġurisdizzjoni speċjali fir-rigward ta’ materji kuntrattwali. Madankollu, din il-konklużjoni ma hijiex sostnuta mill-ġurisprudenza.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, li, fin-nuqqas tal-kapaċità li jiġi stabbilit post prinċipali wieħed ta’ eżekuzzjoni, kull wieħed mill-postijiet ta’ eżekuzzjoni għandu rabta suffiċjenti ta’ prossimità mal-elementi materjali tat-tilwima, u għaldaqstant, rabta sinjifikattiva fir-rigward tal-ġurisdizzjoni. F’tilwima li tikkonċerna l-bejgħ ta’ merkanzija, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li f’każ bħal dan, ir-rikorrent jista’ jħarrek lill-konvenut f’wieħed mill-postijiet ta’ eżekuzzjoni, tal-għażla tiegħu, abbażi tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070503">3 ta’ Mejju 2007</DATE>, <NAME.CASE><HT TYPE="ITALIC">Color Drack</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑386/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:262">EU:C:2007:262</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>. Il-kawża kienet tikkonċerna l-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ bejgħ ta’ merkanzija li bis-saħħa tiegħu l-konvenuta, kumpannija stabbilita fil-Ġermanja, assummiet l-obbligu li tikkunsinna l-merkanzija lil diversi bejjiegħa bl-imnut tar-rikorrenti fl-Awstrija. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li jista’ jkun hemm numru ta’ postijiet ta’ kunsinna.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Dan huwa konsistenti mal-ġurisprudenza dwar ġurisdizzjoni fil-qasam tar-responsabbiltà delittwali, li skontha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll, li iktar minn post wieħed jista’ jkollu jiġi kkunsidrat meta l-post fejn seħħ id-dannu ma huwiex l-istess post fejn seħħ l-avveniment li jagħti lok għar-responsabbiltà għad-danni<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Ara, pereżempju, is-sentenzi tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19761130">30 ta’ Novembru 1976</DATE>, <NAME.CASE><HT TYPE="ITALIC">Bier vs Mines de Potasse d’Alsace</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>21/76</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1976:166">EU:C:1976:166</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19981027">27 ta’ Ottubru 1998</DATE>, <NAME.CASE>Réunion européenne <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑51/97</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:509">EU:C:1998:509</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Fil-kawża Réunion européenne <HT TYPE="ITALIC">et</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Sentenza tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19981027">27 ta’ Ottubru 1998</DATE>, <NAME.CASE>Réunion européenne <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑51/97</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:509">EU:C:1998:509</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, il-Qorti tal-Ġustizzja, f’kuntest ta’ trasport ta’ merkanzija bil-baħar u sussegwentement bl-art<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet abbażi tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, li hija l-att predeċessur tar-Regolament Brussell I u li b’konsistenza magħha dan tal-aħħar għandu jiġi interpretat, ara t-tieni sentenza tal-premessa 19 tar-Regolament Brussell I u ara, pereżempju, is-sentenza tal-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100504">4 ta’ Mejju 2010</DATE>, <NAME.CASE>TNT Express Nederland</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑533/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:243">EU:C:2010:243</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> qieset li l-kwistjoni hija waħda relatata ma’ responsabbiltà delittwali jew kważi delittwali u għaldaqstant ma ddeċidietx dwar ġurisdizzjoni għal kwistjonijiet relatati ma’ kuntratt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Fir-rigward ta’ trasport bl-ajru ta’ passiġġieri, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ħarġet żewġ sentenzi li jiċċaraw il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-ġurisdizzjoni f’materji kuntrattwali skont it-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, li ser nikkunsidra issa fid-dettall.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Ġurisprudenza li tikkonċerna t-trasport bl-ajru ta’ passiġġieri</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Il-kawża Rehder</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Fil-kawża Rehder<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, il-Qorti tal-Ġustizzja ntalbet tiddeċiedi dwar ġurisdizzjoni internazzjonali fir-rigward ta’ talbiet ibbażati fuq ir-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar id-drittijiet tal-passiġġieri ta’ titjira<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Regolament tal‑<DATE ISO="20040211">11 ta’ Frar 2004</DATE> li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 10).</P></NOTE>. Ir-rikorrent f’dik il-kawża ressaq kawża quddiem qorti Ġermaniża għad-danni li rriżultaw minn titjira kkanċellata minn München (il-Ġermanja) lejn Vilnjus (il-Litwanja), għalkemm is-sede tat-trasportatur bl-ajru kkonċernat kienet f’Riga (il-Latvja). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-qorti tal-Istati Membri kemm tal-post tat-tluq kif ukoll tal-wasla tal-ajruplan għandhom ġurisdizzjoni. L-għażla aħħarija bejn dawn iż-żewġ għażliet għandha tkun f’idejn ir-rikorrent.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li, fid-dawl tan-natura tas-servizzi rilevanti pprovduti lill-passiġġieri matul il-vjaġġ, iż-żewġ postijiet ippreżentaw rabta suffiċjenti ta’ prossimità mal-elementi materjali tat-tilwima. Fl-istess ħin, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-postijiet fejn l-ajruplan jista’ jieqaf ma kellhomx <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>ir-rabta meħtieġa mal-kontenut essenzjali tas-servizzi li jirriżultaw mill-[kuntratt rilevanti]<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Meta kienet qiegħda tikkunsidra r-rilevanza tal-postijiet tat-tluq u tal-wasla ta’ titjira, il-Qorti tal-Ġustizzja għamlet distinzjoni bejn din is-sitwazzjoni u waħda ta’ kuntratt ta’ bejgħ b’<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>kunsinni ta’ oġġetti f’żewġ postijiet differenti, li jikkostitwixxu operazzjonijiet distinti u kwantifikabbli sabiex tiġi stabbilita l-kunsinna prinċipali skont kriterji ekonomiċi<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>. Il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>[t]-trasport bl-ajru jikkostitwixxi, minħabba n-natura tiegħu stess, servizzi pprovduti b’mod indiviżibbli u magħquda mill-post tat-tluq sal-post tal-wasla tal-ajruplan, b’mod illi f’dawn il-każijiet mhuwiex possibbli li tkun distinta, skont kriterji ekonomiċi, parti speċifika tas-servizz li jikkostitwixxi s-servizz prinċipali, li huwa pprovdut f’post preċiż<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li l-konklużjoni tagħha kienet konsistenti mar-rekwiżiti ta’ prossimità, ta’ prevedibbiltà u ta’ ċertezza legali. Il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat f’dan ir-rigward li l-għażla, limitata għal żewġ <HT TYPE="ITALIC">fora</HT>, ippermettiet li ż-żewġ partijiet jidentifikaw faċilment il-qrati li quddiemhom tista’ titressaq it-talba u li jkun possibbli li ssir l-evalwazzjoni tar-riskju relatata ma’ din it-talba.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Il-kawża flightright et</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Il-prinċipji ta’ hawn fuq ġew ikkonfermati fil-kawża flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tittratta tliet kawżi magħquda li jikkonċernaw titjiriet maqsumin, fejn, barra minn hekk, kull taqsima tat-titjira kienet operata minn trasportatur bl-ajru differenti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Fl-ewwel waħda minn dawn il-kawżi, flightright GmbH kienet l-assenjatarja tat-talbiet magħmula minn żewġ passiġġieri fir-rigward ta’ titjiriet imdewma u ressqet kawża fil-qrati Ġermaniżi kontra Air Nostrum. L-assenjaturi kienu pprenotaw t-titjiriet tagħhom ma’ Air Berlin taħt numru ta’ riżervazzjoni uniku, minn Ibiza (Spanja) lejn Düsseldorf (il-Ġermanja) <HT TYPE="ITALIC">via</HT> Palma de Mallorca (Spanja). L-ewwel parti, li kienet operata minn Air Nostrum, kienet imdewma u l-passiġġieri tilfu t-titjira tagħhom minn Palma de Mallorca għal Düsseldorf. Il-kwistjoni kienet jekk il-qorti Ġermaniża adita minn flightright GmbH kellhiex ġurisdizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li t-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Peress li l-kawża flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT> kienet tikkonċerna tliet settijiet ta’ proċeduri li bdew fuq perijodu ta’ żmien, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet obbligata li tinterpreta kemm it-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, kif ukoll is-suċċessur tiegħu, it-tieni inċiż tal-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament Brussell Ia, li għandu formulazzjoni identika.</P></NOTE> għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ titjira b’konnessjoni, kien jikkostitwixxi l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>post ta’ eżekuzzjoni<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> ta’ din it-titjira, fis-sens ta’ dik id-dispożizzjonijiet, il-post tal-wasla tat-tieni titjira. Il-Qorti tal-Ġustizzja waslet għal din il-konklużjoni f’kuntest li fih il-passiġġieri kienu ttrasportati fuq żewġ titjiriet konnessi li t-tnejn li huma kienu operati minn trasportaturi bl-ajru differenti u r-rikors għad-danni għal dewmien sostanzjali tat-titjira b’konnessjoni abbażi tar-Regolament Nru 261/2004 kien ibbażat fuq irregolarità li seħħet fl-ewwel waħda mill-imsemmija titjiriet, operata mit-trasportatur bl-ajru li miegħu l-passiġġieri kkonċernati ma kellhomx rabta kuntrattwali (Air Nostrum)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR></P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li l-kunċett tal-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>post ta’ eżekuzzjoni<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/> fformulat fil-kawża Rehder, minkejja li jirreferi għal titjira diretta operata mill-parti l-oħra tal-kuntratt tal-passiġġier ikkonċernat, japplika wkoll, <HT TYPE="ITALIC">mutatis mutandis</HT>, f’dak li jikkonċerna każijiet bħal dawk inkwistjoni fil-kawża flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, fejn, l-ewwel nett, kienet ikkonċernata biss it-titjira b’konnessjoni, u, it-tieni nett, it-trasportatur bl-ajru li jopera t-titjira inkwistjoni ma kkonkluda ebda kuntratt direttament mal-passaġġieri kkonċernati<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0069">69</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Peress li l-post tal-wasla tat-tieni parti kellu rabta biżżejjed stretta mal-elementi materjali tat-tilwima u, għaldaqstant, żgura r-rabta stretta, meħtieġa mir-regoli dwar il-ġurisdizzjoni speċjali stabbiliti fl-Artikolu 5(1) tar-Regolament Brussell I bejn il-kuntratt ta’ trasport bl-ajru u l-qorti li għandha ġurisdizzjoni, dan kien jissodisfa l-għan ta’ prossimità<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0074">74</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>. Ara wkoll, f’dan ir-rigward, is-sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Din is-soluzzjoni kienet ukoll konsistenti mal-prinċipju ta’ prevedibbiltà li fuqu huma bbażati dawn ir-regoli sa fejn ippermettiet li kemm ir-rikorrent kif ukoll il-konvenut jidentifikaw il-qorti tal-post tal-wasla tat-tieni titjira, kif indikat fl-imsemmi kuntratt ta’ trasport bl-ajru, bħala qorti li tista’ tiġi adita<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0075">75</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>. Ara wkoll, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140904">4 ta’ Settembru 2014</DATE>, <NAME.CASE>Nickel &amp; Goeldner Spedition</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑157/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2145">EU:C:2014:2145</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ġabra fil-qosor</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Fil-qosor, sa fejn huma kkonċernati titjiriet imdewma u d-danni li għandhom jitħallsu għall-ksur ta’ dan it-tip ta’ kuntratt ta’ trasport, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis kemm il-post tat-tluq kif ukoll il-post tad-destinazzjoni finali bħala ugwalment sinjifikattivi skont il-kuntratt, biex b’hekk tistabbilixxi rabta territorjali suffiċjenti bejn dawn il-postijiet u kwalsiasi proċeduri li jirriżultaw mis-sitwazzjoni kuntrattwali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja tikkaratterizza dawn iż-żewġ postijiet bħala <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>l-post tat-twettieq<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> skont it-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, li jistabbilixxi rabta suffiċjentement stretta mal-elementi materjali ta’ tilwima dwar obbligi kuntrattwali, bħall-obbligu għall-ħlas tad-danni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja tiġġustifika din il-klassifikazzjoni b’riferiment għal prinċipji oħra sanċiti f’ġurisprudenza stabbilita dwar ġurisdizzjonijiet speċjali, prinċipalment il-prinċipji ta’ prevedibbiltà u ta’ evalwazzjoni tar-riskju.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Barra minn dawn iż-żewġ postijiet prinċipali ta’ eżekuzzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja identifikat post ieħor li wkoll jista’ jitqies li huwa sinjifikattiv għall-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ta’ trasport. Dan huwa l-post fejn tintemm l-ewwel parti ta’ vjaġġ li jikkonsisti minn żewġ titjiriet. Abbażi tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, madankollu dan il-post ma jissodisfax l-għan ta’ prossimità.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Applikabbiltà għal trasport multimodali ta’ merkanzija</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Fl-opinjoni tiegħi, dawn il-kunsiderazzjonijiet jistgħu jiġu ttrasposti għal sitwazzjonijiet li jinvolvu trasport multimodali ta’ merkanzija kif inhu fil-każ ineżami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Is-sitwazzjoni preżenti hija differenti minn dik tal-kawżi dwar il-linji tal-ajru fir-rigward tal-oġġett ittrasportat u tal-mezzi ta’ trasport. Ser nindirizza dawn id-differenzi waħda wara l-oħra u ser nispjega għaliex, madankollu, il-kawżi Rehder u flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, fil-fehma tiegħi, huma applikabbli.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Il-merkanzija vs il-passiġġieri</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Il-fatt li, f’din il-kawża, ġiet ittrasportata merkanzija ma jibdilx b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni fir-rigward tal-post tat-tluq. Il-post għadu rilevanti għall-eżekuzzjoni tal-kuntratt għandu grad ta’ prossimità suffiċjentement stretta, anki meta mqabbel mal-postijiet minn fejn għadda t-trasport meta l-merkanzija kienet qed tiġi ttrasportata mill-Finlandja għar-Renju Unit permezz ta’ trakk jew ta’ vapur.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Kif innotat il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Rehder, meta passiġġier jimbarka fuq ajruplan, is-servizzi rilevanti fir-rigward tal-kuntratt ta’ ġarr ta’ passiġġieri bl-ajru huma <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>r-reġistrazzjoni u l-imbarkazzjoni ta’ passiġġieri u l-fatt li dawn tal-aħħar jintlaqgħu abbord tal-ajruplan fil-post tat-tlugħ previst fil-kuntratt tat-trasport inkwistjoni, it-tluq tal-ajruplan fil-ħin previst, it-trasport tal-passiġġieri u tal-bagalji tagħhom mill-post tat-tluq għall-post tal-wasla, [u l]-ħarsien tal-passiġġieri matul il-vjaġġ<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>. Dawn il-kunsiderazzjonijiet jipprekludu li postijiet fejn l-ajruplan jista’ jagħmel waqfa jitqiesu postijiet fejn qorti jista’ jkollha ġurisdizzjoni minħabba n-nuqqas ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>rabta meħtieġa mal-kontenut essenzjali tas-servizzi li jirriżultaw mill-[kuntratt rilevanti]<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Sentenza tad‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090709">9 ta’ Lulju 2009</DATE>, <NAME.CASE>Rehder</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑204/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:439">EU:C:2009:439</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Peress li l-merkanzija għandha tintbagħat minn persuna, kemm jekk tkun il-kunsinnatur jew wieħed mir-rappreżentanti tiegħu, is-sitwazzjoni fil-post tat-tluq hija deċiżiva b’mod simili jekk il-merkanzija għandha tiġi kkunsinnata b’suċċess.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Huwa għalhekk li s-sentenzi li jikkonċernaw it-trasport bl-ajru ta’ persuni jistgħu jiġu ttrasposti għal din il-kawża. Fil-każ tat-trasport ta’ merkanzija, il-kunsinnatur għandu l-interess li l-merkanzija tasal fil-post tad-destinazzjoni fil-ħin, mingħajr ma tintilef jew iġġarrab ħsara. Għalhekk, il-kunsinnatur għandu jieħu prekawzjonijiet fil-post tat-tluq, jiġifieri li jgħaddi l-merkanzija fil-ħin u l-post it-tajjeb u li jimballa, jiksi jew jiżgura din il-merkanzija b’mod xieraq, sabiex ma jkun hemm ebda ħsara waqt il-vjaġġ. Barra minn hekk, il-parti kontraenti l-oħra, it-trasportatur, għandha teżegwixxi parti importanti tas-servizz miftiehem fil-post tad-dispaċċ, jiġifieri li jirċievi, jaħżen b’mod xieraq u jipproteġi l-merkanzija minn kwalunkwe ħsara.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Iktar minn hekk, għalkemm iċ-CMR ma hijiex rilevanti għall-kawża prinċipali, għandu jiġi nnotat li, kif argumentaw il-Gvern Svizzeru u l-Kummissjoni, din tistrieħ ukoll fuq il-fatt li jkun hemm rabta suffiċjentement stretta bejn it-trasport tal-merkanzija u l-Istat li jista’ jkollu ġurisdizzjoni. Skont l-Artikolu 31(1)(b) taċ-CMR, kemm il-post tat-tluq kif ukoll il-post tal-wasla huma fatturi ta’ konnessjoni indipendenti<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>L-Artikolu 31(1) taċ-CMR jipprovdi: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>Għall-kawżi kollha li jirriżultaw mit-trasport ta’ merkanzija suġġetti għal din il-konvenzjoni, ir-rikorrent jista’ jressaq kawża […] fil-qrati tal-pajjiżi li, fit-territorju tagħhom: (b) il-post fejn il-merkanzija għaddiet għand min ġarrha jew dak previst għall-kunsinna tagħha, […]<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> [traduzzjoni mhux uffiċjali].</P></NOTE>, li jistgħu jagħtu ġurisdizzjoni internazzjonali. Regola paragunabbli ta’ ġurisdizzjoni tista’ tinsab fl-Artikolu 21(1)(c) tal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar il-Ġarr ta’ Merkanzija bil-Baħar<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Kif iffirmata f’Hamburg fil-<DATE ISO="19780331">31 ta’ Marzu 1978</DATE>, Serje tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti 1992, Nru 29215, p. 3. Din il-konvenzjoni hija magħrufa l-iktar bħala r-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>Regoli ta’ Hamburg<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>, l-Artikolu 21(1) ta’ din il-konvenzjoni jipprevedi: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>Fi proċeduri ġudizzjarji li jirrigwardaw il-ġarr ta’ merkanzija taħt din il-konvenzjoni ir-rikorrent jista’, fuq għażla tiegħu, iressaq azzjoni f’qorti li, skont il-liġi tal-Istat fejn tinsab il-qorti, għandha l-kompetenza u li l-ġurisdizzjoni tagħha tkopri wieħed mill postijiet li ġejjin: […] (ċ) il-port ta’ fejn tingħabba l-merkanzija jew il-port ta’ fejn tinħatt il-merkanzija: […]<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/></P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Ir-Regolament Ruma I invokat minn ALS ma huwiex direttament rilevanti għad-domanda magħmula għaliex jikkonċerna l-għażla tad-dritt. Madankollu, ir-regoli tad-dritt internazzjonali privati huma wkoll ibbażati fuq il-fatt li jkun hemm rabta stretta. Sabiex jiġi ddeterminat id-dritt applikabbli għal kuntratti ta’ trasport ta’ merkanzija, l-Artikolu 5(1) tar-Regolament Ruma I juża kombinazzjoni<?PAGE NO="10"?> tar-residenza abitwali tat-trasportatur, il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>post tar-riċezzjoni<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/> u l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>post tal-kunsinna<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/> u r-residenza abitwali tal-kunsinnatur. Dan isostni l-argument li dawn il-postijiet huma kollha rilevanti fil-kuntest tad-determinazzjoni ta’ jekk hemmx rabta stretta f’każijiet li jinvolvu t-trasport ta’ merkanzija, fejn wieħed minn dawn il-postijiet huwa l-post tad-dispaċċ (il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>post tar-riċezzjoni<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Trasport multimodali bit-triq/bil-baħar vs trasport bl-ajru</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Id-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fi flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT> indirizzat karatteristika li hija tipika għat-trasport multimodali, jiġifieri l-fatt li l-merkanzija tiġi ttrasportata f’numru ta’ stadji separati.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Dawn l-istadji separati kienu preżenti fil-kawża flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, fejn il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet li n-natura ta’ tali vjaġġ ma tbiddilx il-pożizzjoni vitali tal-postijiet tat-tluq u tad-destinazzjoni anki jekk fi flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT>, bħall-kawża inkwistjoni, it-trasportatur bl-ajru u t-trasportatur użaw sottokuntratturi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Fir-rigward taż-żewġ tipi ta’ trasport multimodali ta’ merkanzija u ta’ titjiriet maqsumin, iż-żewġ postijiet prinċipali fejn jiġu pprovduti s-servizzi huma marbutin mill-biljett ta’ imbarkazzjoni fil-każ ta’ trasport bl-ajru, u mill-kuntratt bejn l-ispeditur u t-trasportatur, fil-każ ta’ trasport multimodali. L-għan sottostanti ta’ tali kuntratt, jiġifieri li oġġett jiġi ttrasportat minn post speċifiku għal post speċifiku ieħor, jiġifieri li l-oġġett jiġi ttrasportat minn A sa B, jagħmel iż-żewġ postijiet iż-żewġ punti aħħarin ta’ spettru wieħed, anki jekk bejniethom jista’ jkun hemm preżenti d-distanza u ż-żmien. L-għan tal-kuntratt huwa sempliċement li tiġi koperta d-distanza. Dawn iż-żewġ postijiet – tat-tluq u tad-destinazzjoni – huma fundamentali għall-kuntratt ta’ trasport ta’ merkanzija u huwa biss flimkien li jifformaw l-elementi essenzjali u tipiċi tiegħu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Fis-sitwazzjoni preżenti, fejn il-mezzi użati għat-trasport tal-merkanzija nbidlu mal-iżvolġiment tal-vjaġġ u b’mod partikolari fil-portijiet, il-fatt li l-merkanzija tiġi ttrasportata f’numru ta’ stadji differenti huwa wkoll karatteristika inevitabbli ta’ tali trasport. Madankollu, fil-fehma tiegħi, anki l-fatt li kien neċessarju li merkanzija tqila u goffa bħall-kraxer inkwistjoni tinħatt u li tiġi ttrasferita fuq l-art permezz tal-enerġija tagħha stess, bil-perikoli f’termini ta’ telf jew ħsara inerenti fi proċedura ta’ dan it-tip, (inkluża l-possibbiltà ta’ serq) ma jbiddilx is-sitwazzjoni b’tali mod li jagħtu lill-postijiet minn fejn titgħabba mill-ġdid il-merkanzija jew lil dawk ta’ trażbord importanza ekwivalenti għall-post tad-dispaċċ. Għalhekk il-fatt li dan l-aħħar post, flimkien mal-post tad-destinazzjoni, jiġi rrikonoxxut bħala wieħed miż-żewġ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>postijiet ta’ eżekuzzjoni<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/> ma jżidx in-numru ta’ <HT TYPE="ITALIC">fora</HT> disponibbli b’tali mod li jagħti lok għal tħassib dwar forum shopping.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, hija prattika komuni li l-postijiet minn fejn il-merkanzija titgħabba mill-ġdid jew ta’ trażbord ma jissemmewx f’kuntratti bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Il-Gvern Svizzeru fis-sottomissjonijiet tiegħu ddikjara li din kienet prattika komuni. Il-qorti tar-rinviju ma tatx dettalji fir-rigward tal-kontenut tal-kuntratt ta’ trasport tal-merkanzija u ma pproduċietx il-kuntratt quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. ALS speċifikat li l-obbligu prinċipali tagħha kien li tieħu l-miżuri loġistiċi neċessarji għat-trasferiment tal-kraxer minn Pori għal Sheffield. ALS indikat ukoll, fis-sottomissjonijiet tagħha, li mill‑2004 sal‑2011, Metso u ALS ikkonkludew 418‑il kuntratt ta’ trasport għall-makkinarju ta’ Metso.</P></NOTE>. L-aspett ta’ prevedibbiltà li l-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat fil-kawżi Rehder u flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT> u l-obbligu li jiġi limitat il-forum shopping, ifisser li postijiet minn fejn titgħabba mill-ġdid il-merkanzija ma humiex koperti mill-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>post ta’ eżekuzzjoni<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> skont it-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-post ta’ eżekuzzjoni għandu jiġi dedott, sa fejn huwa possibbli, mid-dispożizzjonijiet tal-kuntratt innifsu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Ara s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100311">11 ta’ Marzu 2010</DATE>, <NAME.CASE><HT TYPE="ITALIC">Wood Floor Solutions Andreas Domberger</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑19/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:137">EU:C:2010:137</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Ir-rwol prominenti tal-kuntratt fid-determinazzjoni tal-ġurisdizzjoni jfisser ukoll li għandha tingħata inqas importanza lill-fatt li l-kraxer intilef fir-Renju Unit u mhux fil-Finlandja. Fil-mument li l-partijiet ikkonkludew il-kuntratt, ma kienx prevedibbli fejn tista’ tinqala’ problema fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt. Għalhekk, għalkemm il-faċilità tal-amministrazzjoni tal-provi hija wkoll għan tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, din titlef il-preċedenza meta mqabbla mal-prevedibbiltà, li hija wieħed mill-pilastri<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali <HT TYPE="ITALIC">Bobek</HT> tad‑<DATE ISO="20171019">19 ta’ Ottubru 2017</DATE>, fil-Kawżi magħquda <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:787">EU:C:2017:787</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0081">81</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> tar-regoli ġurisdizzjonali komuni tiegħu.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Konklużjoni provviżorja</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Għalhekk jien tal-fehma li d-differenzi bejn is-sitwazzjonijiet li qed jiġu pparagunati hawnhekk – it-trasport bl-ajru ta’ passiġġieri minn naħa u trasport multimodali ta’ merkanzija min-naħa l-oħra – ma humiex daqshekk sinjifikattivi li jippermetti li fil-kawża prinċipali jiġi applikat approċċ differenti minn dak applikat fil-kawżi Rehder u flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT>. Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li kien hemm ġurisdizzjoni fil-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>postijiet <HT TYPE="ITALIC">prinċipali</HT> fejn jiġu pprovduti s-servizzi<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Enfasi miżjuda.</P></NOTE> għaliex dawn jipprovdu rabta suffiċjentement stretta mal-elementi materjali tat-tilwima<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Ara s-sentenza tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0073">73</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Għal sitwazzjonijiet ta’ trasport bit-triq u bil-baħar, din ir-rabta stretta hija kkonfermata permezz ta’ sistemi legali oħra bħaċ-CMR u r-Regoli ta’ Hamburg.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Għalhekk, kemm il-post tad-dispaċċ kif ukoll il-post tad-destinazzjoni huma t-tnejn li huma <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>postijiet prinċipali ta’ eżekuzzjoni<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> skont it-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Brussell I, filwaqt li b’mod ġenerali l-postijiet fejn issir it-tagħbija ma humiex.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq, nissuġġerixxi li d-domanda magħmula mill-Korkein oikeus (il-Qorti Suprema, il-Finlandja) tingħata r-risposta li ġejja:</TXT><P>Il-post jew il-postijiet tal-provvista ta’ servizzi fis-sens tat-tieni inċiż tal-Artikolu 5(1)(b) tar-Regolament Nru 44/2001 tat-<DATE ISO="20001222">22 ta’ Diċembru 2000</DATE> dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, f’każ li jinvolvi kuntratt għat-trasport ta’ merkanzija bejn Stati Membri fejn il-merkanzija tiġi ttrasportata f’diversi stadji u permezz ta’ mezzi differenti ta’ trasport, jinkludi/u l-post tad-dispaċċ.</P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>