<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-330/17</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62017CJ0330</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:916">EU:C:2018:916</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>7</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>7</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Sentenza tal-<DATE ISO="20181115">15.11.2018</DATE> – Kawża C-330/17</HT></P><P><HT TYPE="SC">Verbraucherzentrale Baden-Württemberg</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja</HT> (Il-Ħames Awla)</P><P><DATE ISO="20181115">15 ta’ Novembru 2018</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="“"><KEYWORD>Rinviju għal deċiżjoni preliminari</KEYWORD><KEYWORD>Regolament (KE) Nru 1008/2008</KEYWORD><KEYWORD>Il‑punt 18 tal-Artikolu 2</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 23(1)</KEYWORD><KEYWORD>Trasport</KEYWORD><KEYWORD>Regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fl-Unjoni Ewropea</KEYWORD><KEYWORD>Informazzjoni</KEYWORD><KEYWORD>Indikazzjoni tal-prezz finali li għandu jitħallas</KEYWORD><KEYWORD>Inklużjoni tan-noll tal-ajru fil-prezz finali li għandu jitħallas</KEYWORD><KEYWORD>Obbligu li n-nollijiet tal-ajru jiġu indikati f’euro jew f’valuta nazzjonali</KEYWORD><KEYWORD>Għażla tal-valuta nazzjonali rilevanti</KEYWORD><KEYWORD>Kriterji ta’ konnessjoni</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>Fil-Kawża C‑330/17,</P><P>li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tas-<DATE ISO="20170427">27 ta’ April 2017</DATE>, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit-<DATE ISO="20170602">2 ta’ Ġunju 2017</DATE>, fil-proċedura</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Verbraucherzentrale Baden-Württemberg eV</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>vs</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Germanwings GmbH,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),</P><P>komposta minn K. Lenaerts, President tal-Qorti tal-Ġustizzja, li qed jaġixxi bħala President tal-Ħames Awla, F. Biltgen (Relatur) u E. Levits, Imħallfin,</P><P>Avukat Ġenerali: H. Saugmandsgaard Øe,</P><P>Reġistratur: C. Strömholm, Amministratur,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad-<DATE ISO="20180419">19 ta’ April 2018</DATE>,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>għal Verbraucherzentrale Baden-Württemberg eV, minn B. Stillner, Rechtsanwalt,</P></ITEM><ITEM><P>għal Germanwings GmbH, minn P. Baukelmann u N. Tretter, Rechtsanwälte,</P></ITEM><ITEM><P>għall-Kummissjoni Ewropea, minn W. Mölls u F. Wilman, bħala aġenti,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tat-<DATE ISO="20180628">28 ta’ Ġunju 2018</DATE>,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>tagħti l-preżenti</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><?PAGE NO="2"?><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Sentenza</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-punt 18 tal-Artikolu 2, u tal-Artikolu 23(1) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-<DATE ISO="20080924">24 ta’ Settembru 2008</DATE> dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi ta’ l-ajru fil-Komunità (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="293" PAGE.FIRST="3" DATE.PUB="2008">ĠU 2008, L 293, p. 3</REF.DOC.OJ>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Germanwings GmbH u Verbraucherzentrale Baden-Württemberg eV (l-Assoċjazzjoni tal-Konsumaturi tal-Land ta’ Bade-Württemberg, il-Ġermanja) (iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>Verbraucherzentrale<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>) dwar l-indikazzjoni, minn Germanwings, tan-nollijiet tal-ajru f’lira sterlina għal titjira bejn Londra (ir-Renju Unit) u Stuttgart (il-Ġermanja).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Il-premessa 16 tar-Regolament Nru 1008/2008 hija redatta kif ġej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>Il-klijenti għandhom ikunu jistgħu jqabblu b’mod effettiv il-prezzijiet għal servizzi ta’ l-ajru bejn linja ta’ l-ajru u oħra. Għalhekk, għandu dejjem ikun indikat il-prezz finali li jrid jitħallas mill-klijent għal servizzi ta’ l-ajru li joriġinaw fil-Komunità, inklużi t-taxxi, l-ħlasijiet u d-drittijiet kollha. It-trasportaturi ta’ l-ajru Komunitarji huma mħeġġin ukoll jindikaw il-prezz finali għas-servizzi ta’ l-ajru tagħhom minn pajjiżi terzi lejn il-Komunità.<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/></P></CONSID></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>Suġġett<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>, fil-paragrafu 1 tiegħu jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>Dan ir-Regolament jirregola l-liċenzjar tat-trasportaturi ta’ l-ajru Komunitarji, id-dritt tat-trasportaturi ta’ l-ajru Komunitarji li joperaw servizzi ta’ l-ajru intra‑Komunitarji, u l-ipprezzar tas-servizzi ta’ l-ajru intra-Komunitarji.<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>L-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament, intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Definizzjonijiet<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>, jipprovdi b’mod partikolari:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, għandhom japplikaw dawn id-definizzjonijiet:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>18)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>nollijiet ta’ l-ajru<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="2019" ID="QE0007"/> tfisser il-prezzijiet espressi f’euro jew f’muniti lokali li jkollhom jitħallsu lit-trasportaturi ta’ l-ajru jew lill-aġenti tagħhom jew lil bejjiegħa oħra tal-biljetti għat-trasport ta’ passiġġieri fuq servizzi ta’ l-ajru u kwalunkwe kondizzjonijiet li taħthom japplikaw dawk il-prezzijiet, inklużi r-remunerazzjoni u l-kondizzjonijiet offruti lill-aġenzija u lil servizzi awżiljarji oħra<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>L-Artikolu 22 tal-imsemmi regolament, intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>Il-libertà ta’ l-ipprezzar<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>, fil-paragrafu 1 tiegħu jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 16(1), it-trasportaturi ta’ l-ajru Komunitarji u abbażi ta’ reċiproċità, it-trasportaturi ta’ l-ajru ta’ pajjiżi terżi, għandhom jistabbilixxu [b’mod liberu n-]nollijiet ta’ l-ajru u rati ta’ l-ajru għal servizzi ta’ l-ajru intra-Komunitarji.<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>L-Artikolu 23 tar-Regolament Nru 1008/2008, intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>Informazzjoni u non‑diskriminazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>, fil-paragrafu 1 tiegħu jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>In-nollijiet ta’ l-ajru u r-rati ta’ l-ajru disponibbli għall-pubbliku in ġenerali għandhom jinkludu l-kondizzjonijiet applikabbli meta offruti jew pubblikati taħt kull forma, anke fuq l-Internet, għal servizzi bl-ajru minn ajruport li jinsab fit-territorju ta’ Stat Membru li għaliħ japplika t-Trattat.<?PAGE NO="3"?> Il-prezz finali li għandu jitħallas għandu jkun indikat dejjem u għandu jinkludi n-noll jew ir-rata ta’ l-ajru applikabbli kif ukoll it-taxxi kollha applikabbli, u l-ħlasijiet, il-ħlasijiet addizzjonali u l-drittijiet li ma jistgħux jiġu evitati u li jkunu prevedibbli fil-ħin tal-pubblikazzjoni. Minbarra l-indikazzjoni tal-prezz finali, għandu jkun speċifikat għall-inqas dan li ġej:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>(a)</NO.P><TXT>in-noll ta’ l-ajru jew ir-rata ta’ l-ajru;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(b)</NO.P><TXT>it-taxxi;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(ċ)</NO.P><TXT>il-ħlasijiet ta’ l-ajruport; u</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(d)</NO.P><TXT>ħlasijiet, ħlasijiet addizzjonali jew drittijiet oħrajn, bħal dawk marbutin mas-sigurtà jew il-karburant;</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>fejn il-punti elenkati taħt (b), (c) u (d) jkunu żdiedu man-noll ta’ l-ajru jew ir-rata ta’ l-ajru. Is-supplimenti tal-prezz fakultattivi għandhom jiġu komunikati b’mod ċar, trasparenti u mingħajr ambigwità fil-bidu ta’ kull proċess ta’ prenotazzjoni u l-aċċettazzjoni tagħhom mill-klijent għandha tkun fuq bażi <QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>opt-in<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="2019" ID="QE0012"/>.<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Germanwings GmbH hija trasportatur bl-ajru stabbilit fil-Ġermanja.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Fil-bidu tax-xahar ta’ Settembru 2014, klijent li kien jinsab fil-Ġermanja xtara, minn fuq il-paġna tal-internet <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>www.germanwings.de<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> operata minn Germanwings, titjira bejn Londra u Stuttgart.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>Fuq din il-paġna, in-noll ta’ din it-titjira kien indikat biss f’lira sterlina. Barra minn hekk, wara l-prenotazzjoni tal-imsemmija titjira, il-klijent irċieva fattura li kienet tindika dan in-noll u spejjeż oħrajn f’lira sterlina.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Peress li qieset li din il-prattika kienet tikkostitwixxi aġir żleali u li t-tariffi kellhom jiġu indikati f’euro, il-Verbraucherzentrale, li ġiet informata mill-imsemmi klijent, ressqet azzjoni għal inġunzjoni ta’ din il-prattika kontra Germanwings quddiem il-Landgericht Köln (il-Qorti Reġjonali ta’ Köln, il-Ġermanja), li din tal-aħħar laqgħet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Germanwings appellat mid-deċiżjoni mogħtija minn din il-qorti quddiem l-Oberlandesgericht Köln (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Köln, il-Ġermanja), li ntlaqa’ għar-raġuni li r-Regolament Nru 1008/2008 ma jipprojbixxix lit-trasportaturi bl-ajru milli jindikaw in-noll tal-ajru f’valuta li ma hijiex l-euro.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Adita minn appell għal <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>Reviżjoni<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/> mis-sentenza mogħtija fl-appell, il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) tqis li s-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali tiddependi mill-interpretazzjoni tal-Artikolu 23(1) u tal-punt 18 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1008/2008.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, dwar il-punt ta’ jekk l-Artikolu 23(1) ta’ dan ir-regolament għandux jiġi interpretat fis-sens li, għat-titjiriet intra‑Komunitarji, in-nollijiet tal-ajru, fin-nuqqas ta’ indikazzjoni f’euro, għandhom jiġu espressi f’valuta nazzjonali partikolari, jew jekk it-trasportaturi bl-ajru humiex liberi jagħżlu l-valuta nazzjonali rilevanti f’dan ir-rigward.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju tirrileva li t-teżi li skontha t-trasportaturi bl-ajru huma liberi jindikaw in-nollijiet tal-ajru fil-valuta nazzjonali tal-għażla tagħhom hija, <HT TYPE="ITALIC">a priori</HT>, ikkorroborata, minn naħa, mill-assenza ta’ obbligu li n-nollijiet tal-ajru jiġu indikati f’valuta partikolari, riżultanti espressament mill-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, u, min-naħa l-oħra, mill-formulazzjoni<?PAGE NO="4"?> tal-Artikolu 22(1) tal-imsemmi regolament, li jipprevedi li bħala prinċipju t-trasportaturi bl-ajru jistabbilixxu b’mod liberu t-tariffi tagħhom għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tqis li l-għan tar-Regolament Nru 1008/2008, li, konformement mal-premessa 16 tiegħu, huwa li jippermetti lill-klijenti jqabblu b’mod effettiv il-prezzijiet tas-servizzi tal-ajru pprattikati minn kumpanniji tal-ajru differenti, ikun kompromess li kieku t-trasportaturi bl-ajru kellhom jingħataw tali marġni ta’ diskrezzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Fit-tieni lok, fil-każ fejn il-Qorti tal-Ġustizzja kellha titwassal sabiex tqis li, fin-nuqqas ta’ espressjoni f’euro, in-nollijiet tal-ajru għandhom jiġu indikati f’valuta nazzjonali ddeterminata minn qabel, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi dwar l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>valuta nazzjonali<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> li jinsab fil-punt 18 tal-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament, b’mod partikolari meta t-trasportatur bl-ajru li jkollu s-sede tiegħu fi Stat Membru joffri titjira fuq l-internet lil klijent u meta l-post tat-tluq ta’ din it-titjira jkun jinsab fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor li l-munita tiegħu ma hijiex l-euro.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>Skont il-qorti tar-rinviju jeżistu diversi valuti nazzjonali li jistgħu jkunu rilevanti f’dan ir-rigward, jiġifieri l-munita li għandha valuta legali fl-Istat Membru li fit-territorju tiegħu t-trasportatur bl-ajru huwa stabbilit, dik li għandha valuta legali fl-Istat Membru fejn jinsab il-klijent, dik li għaliha jirreferi d-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>domain tal-ogħla livell tal-paġna tal-Internet li fuqha tinsab ippubblikata l-offerta tat-trasport bl-ajru<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> jew inkella l-munita li għandha valuta legali fl-Istat Membru tal-post ta’ tluq tat-titjira kkonċernata.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju tqis li l-għażla tal-munita li għandha valuta legali fl-Istat Membru tal-post ta’ tluq tat-titjira kkonċernata hija l-iktar waħda li tikkonforma mal-għan imfittex mir-Regolament Nru 1008/2008. Barra minn hekk hija tirrileva li t-trasportaturi bl-ajru għandhom il-prassi li jużaw din il-valuta. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma tatx deċiżjoni f’dan ir-rigward.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>1)</NO.P><TXT>In-nollijiet tal-ajru għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji li għandhom jiġu speċifikati skont it-tieni u t-tielet sentenza tal-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, għandhom jiġu indikati f’valuta partikolari, sa fejn dawn ma humiex espressi f’euro?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Fil-każ ta’ risposta fl-affermettiv għall-ewwel domanda:</TXT><P>F’liema valuta nazzjonali jistgħu n-nollijiet imsemmija fl-Artikolu 2(18) u fit-tieni u fit-tielet sentenza tal-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008 jiġu indikati, meta trasportatur tal-ajru stabbilit fi Stat Membru (f’dan il-każ il-Ġermanja) jippromwovi u joffri lil konsumatur fuq l-internet servizz tal-ajru li l-post ta’ tluq tiegħu jinsab fi Stat Membru ieħor (f’dan il-każ ir-Renju Unit)?</P><P>Il-fatt li, f’dan il-kuntest, it-trasportatur tal-ajru juża għall-offerta indirizz tal-internet b’domain tal-ogħla livell speċifiku għal pajjiż (www.germanwings.de fil-każ ineżami), li jirreferi għall-Istat Membru tas-sede tiegħu, u li l-konsumatur ikun jinsab f’dan l-Istat Membru huwa determinanti?</P><P>Huwa sinjifikattiv il-fatt li t-trasportaturi tal-ajru kollha jew il-maġġoranza kbira ħafna tagħhom jindikaw in-nollijiet inkwistjoni fil-valuta nazzjonali fis-seħħ fil-post tat-tluq?<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/></P></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Fuq id-domandi preliminari</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, moqri flimkien mal-punt 18 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, għandux jiġi interpretat fis-sens li, waqt l-indikazzjoni tan-nollijiet<?PAGE NO="5"?> tal-ajru għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji, it-trasportaturi bl-ajru li ma jesprimux dawn it-tariffi f’euros jistgħu jindikawhom fi kwalunkwe valuta nazzjonali tal-għażla tagħhom. Fil-każ ta’ risposta fin-negattiv, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn trasportatur bl-ajru stabbilit fi Stat Membru li għandu l-euro bħala munita joffri fuq l-internet servizz tal-ajru li għalih il-post ta’ tluq tat-titjira kkonċernata jkun jinsab fi Stat Membru ieħor li l-munita tiegħu ma hijiex l-euro, in-nollijiet tal-ajru jistgħux, jekk ma jiġux espressi f’euros, jiġu indikati fil-munita li għandha valuta legali f’dan l-aħħar Stat Membru.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Sabiex tingħata risposta għal dawn id-domandi, għandu jitfakkar, minn naħa, li l-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008 jipprovdi li, meta jkunu qed joffru servizzi bl-ajru bi tluq minn ajruport li jinsab fit-territorju ta’ Stat Membru, it-trasportaturi bl-ajru huma obbligati jispeċifikaw, f’kull mument, il-prezz finali li għandu jitħallas, li jinkludi, b’mod partikolari, in-noll tal-ajru. Min-naħa l-oħra, il-punt 18 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, li jiddefinixxi l-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>nollijiet tal-ajru<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/> bħala l-prezzijiet li għandhom jitħallsu lit-trasportaturi bl-ajru, lill-aġenti tagħhom jew lil bejjiegħa oħra ta’ biljetti għat-trasport tal-passiġġieri fuq servizzi tal-ajru u l-kundizzjonijiet li taħthom japplikaw dawk il-prezzijiet, inklużi r-remunerazzjoni u l-kundizzjonijiet offruti lill-aġenzija u lis-servizzi awżiljarji l-oħra, jippreċiża li dawn il-prezzijiet għandhom jiġu espressi <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>f’euro jew f’muniti lokali<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Madankollu, il-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ma tinkludi ebda preċiżazzjoni fir-rigward tal-valuta nazzjonali li fiha għandhom ikunu indikati, mit-trasportaturi bl-ajru, in-nollijiet tal-ajru meta dawn it-trasportaturi ma jesprimuhomx f’euro.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex tiġi interpretata dispożizzjoni tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li minnha tagħmel parti, kif ukoll l-oriġini ta’ din il-leġiżlazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180711">11 ta’ Lulju 2018</DATE>, <NAME.CASE>E LATS</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑154/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:560">EU:C:2018:560</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0018">18</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Fir-rigward tal-għanijiet imfittxija mill-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, moqri flimkien mal-punt 18 tal-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament, kemm mit-titolu ta’ din l-ewwel dispożizzjoni kif ukoll mill-kontenut tagħha jirriżulta b’mod ċar li hija intiża tiggarantixxi, b’mod partikolari, l-informazzjoni u t-trasparenza tal-prezzijiet tas-servizzi bl-ajru bi tluq minn ajruport li jinsab fit-territorju ta’ Stat Membru u li għaldaqstant tikkontribwixxi sabiex tiġi żgurata l-protezzjoni tal-klijent li jagħmel użu minn dawn is-servizzi (sentenza tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170706">6 ta’ Lulju 2017</DATE>, <NAME.CASE>Air Berlin</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑290/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:523">EU:C:2017:523</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>Hekk kif l-Avukat Ġenerali rrileva fil-punt 47 tal-konklużjonijiet tiegħu, din it-trasparenza tal-prezzijiet tippermetti li tiġi żgurata kompetizzjoni iktar sana fost it-trasportaturi bl-ajru peress li din tevita, b’mod partikolari, li ċerti trasportaturi bl-ajru joffru prezz mhux komplut fil-bidu tat-tranżazzjoni u jżidu diversi supplimenti tal-prezz eżatt qabel it-tmiem tagħha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>Barra minn hekk, il-premessa 16 tar-Regolament Nru 1008/2008 tistipula li l-klijenti għandhom ikunu jistgħu jqabblu effettivament il-prezzijiet tas-servizzi tal-ajru pprattikati minn diversi kumpanniji tal-ajru u li, għaldaqstant, il-prezz finali li għandu jitħallas mill-klijent għal servizzi bl-ajru bi tluq minn ajruport li jinsab fit-territorju tal-Unjoni Ewropea għandu dejjem jiġi indikat inklużi t-taxxi, il-ħlasijiet u d-drittijiet kollha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Minn dan isegwi li l-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, moqri flimkien mal-punt 18 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament u fid-dawl tal-premessa 16 tiegħu, għandu l-għan li jiżgura trasparenza fil-prezzijiet li tikkonsisti fl-obbligu li l-elementi kollha tal-prezz finali li għandu jitħallas, inkluż in-noll tal-ajru, għandhom ikunu indikati b’mod li tiġi ggarantita mhux biss kompetizzjoni iktar sana bejn it-trasportaturi bl-ajru, iżda wkoll il-possibbiltà għall-klijent li jqabbel, fi kwalunkwe ħin, effettivament u kompletament, il-prezzijiet offruti mid-diversi trasportaturi bl-ajru għall-istess servizz.<?PAGE NO="6"?> B’hekk, ir-Regolament Nru 1008/2008 huwa intiż li jiżgura li jkun possibbli għall-klijent li jevalwa n-natura iktar jew inqas għolja tal-prezz finali li għandu jitħallas, kif offrut mid-diversi traportaturi bl-ajru għall-istess servizz.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Issa, għandu jiġi kkonstatat li dan l-għan ta’ tqabbil effettiv tal-prezzijiet ikun kompromess jekk l-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, moqri flimkien mal-punt 18 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, kellu jiġi interpretat fis-sens li l-għażla, disponibbli għat-trasportaturi bl-ajru biex jiddeterminaw il-valuta li fiha huma jindikaw in-nollijiet tal-ajru għas-servizzi bl-ajru intra-Komunitarji, ma hija rregolata bl-ebda mod.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Fil-fatt, tali interpretazzjoni jkollha l-konsegwenza li tippermetti, jekk ikun il-każ, lid-diversi trasportaturi bl-ajru jindikaw, għall-istess servizz, in-nollijiet tal-ajru f’valuti differenti, mingħajr ma dawn ikollhom rabta mas-servizz offrut jew mal-klijent. Din is-sitwazzjoni mhux biss tkun ta’ natura li twassal lil dan tal-aħħar biex iwettaq żball rigward il-prezzijiet realment ipprattikati, iżda barra minn hekk tagħmilha iktar diffiċli għalih li jwettaq it-tqabbil effettiv tal-prezzijiet offruti mid-diversi trasportaturi bl-ajru.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Fir-rigward tal-ġenesi tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni, għandu jitfakkar li l-punt 18 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1008/2008 ssostitwixxa l-Artikolu 2(a) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2409/92 tat-<DATE ISO="19920723">23 ta’ Lulju 1992</DATE> dwar nollijiet u rati għal servizzi ta’ l-ajru (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 427), li kien jagħmel riferiment għal <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>prezzijiet espressi f’ecu jew f’muniti lokali<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward għandu jiġi rrilevat li l-ecu ma kinitx valuta nazzjonali, iżda standard komuni li l-użu tiegħu kien iservi biss sabiex jippermetti, b’mod ġenerali, tqabbil aħjar tal-prezzijiet, b’tali mod li l-indikazzjoni, mit-trasportaturi bl-ajru, tan-nollijiet tal-ajru f’ecu kienet tippermetti li jiġi ffaċilitat it-tqabbil tal-prezzijiet mill-klijenti kkonċernati.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Għalkemm il-leġiżlatur tal-Unjoni bidel <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>ecu<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> b’<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>euro<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>, b’tali mod li l-punt 18 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1008/2008 issa jagħti l-għażla lit-trasportaturi bl-ajru li jindikaw in-nollijiet tal-ajru għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>f’euro jew f’muniti lokali<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>, xorta jibqa’ l-fatt li l-loġika sottostanti din id-dispożizzjoni baqgħet l-istess.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Fil-fatt, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali, essenzjalment, fil-punt 32 tal-konklużjonijiet tiegħu, jirriżulta espressament, minn naħa, mill-premessi 2 u 6 kif ukoll mill-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1103/97 tas-<DATE ISO="19970617">17 ta’ Ġunju 1997</DATE> dwar ċerti dispożizzjonijiet li jirrigwardaw l-introduzzjoni ta’ l-Euro (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 10, Vol. 1, p. 81), u, min-naħa l-oħra, mill-premessa 2 u mill-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 974/98 tat-<DATE ISO="19980503">3 ta’ Mejju 1998</DATE> dwar l-introduzzjoni ta’ l-euro (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 10, Vol. 1, p. 111, rettifika fil-<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="253" PAGE.FIRST="41" DATE.PUB="2017">ĠU 2017, L 253, p. 41</REF.DOC.OJ>), li, mill-<DATE ISO="19990101">1 ta’ Jannar 1999</DATE>, l-ecu ma baqax jindika l-unità tal-munita Ewropea u ġie ssostitwit bl-euro.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Għaldaqstant, l-euro għandu jitqies bħala valuta ta’ referenza, li l-użu tiegħu mit-trasportaturi bl-ajru sabiex jindikaw in-nollijiet tal-ajru huwa, bħalma kien fil-każ tal-ecu, ta’ natura li jiżgura tqabbil aħjar tal-prezzijiet, u dan peress li dan jikkostitwixxi l-valuta fis-seħħ f’19 mit-28 Stat Membru u jista’ għalhekk ikun magħruf minn numru kbir ta’ persuni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest ma jistax jiġi aċċettat li, billi jagħżlu li jesprimu n-nollijiet tal-ajru għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji f’valuta li ma hijiex l-euro, it-trasportaturi bl-ajru jistgħu jagħmlu iktar diffiċli, u saħansitra impossibbli fil-prattika, it-tqabbil tal-prezzijiet mill-klijenti kkonċernati, taħt piena li l-għan ta’ tqabbil effettiv tal-prezzijiet imfittex mill-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008 jitqiegħed fundamentalment fid-dubju u, għaldaqstant, li din id-dispożizzjoni tiġi mċaħħda minn parti kbira mill-effettività tagħha.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward wieħed għandu jżid li, kif irrileva l-Avukat Ġenerali essenzjalment fil-punt 64 tal-konklużjonijiet tiegħu, it-tqabbil effettiv tal-prezzijiet ikun iffaċilitat li kieku t-trasportaturi bl-ajru kellhom jindikaw in-nollijiet tal-ajru f’valuta nazzjonali li hija oġġettivament marbuta mas-servizz offrut.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>Madankollu, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-post tat-tluq u l-post tal-wasla tat-titjira kkonċernata għandhom jitqiesu, fuq l-istess livell, bħala l-postijiet ta’ provvista prinċipali tas-servizzi tal-ajru (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180307">7 ta’ Marzu 2018</DATE>, <NAME.CASE>flightright <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑274/16, C‑447/16 u C‑448/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:160">EU:C:2018:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0068">68</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), għaliex dawn huma l-postijiet fejn it-twettiq tal-imsemmija servizzi jibda u jintemm, rispettivament.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>Il-munita nazzjonali li jkollha valuta legali fl-Istat Membru fejn jinsab il-post tat-tluq jew il-post tal-wasla tat-titjira kkonċernata għandha, għalhekk, tiġi kkunsidrata li hija marbuta mill-qrib mas-servizz offrut.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 23(1) tar-Regolament Nru 1008/2008, moqri flimkien mal-punt 18 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li, waqt l-indikazzjoni tan-nollijiet tal-ajru għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji, it-trasportaturi bl-ajru li ma jesprimux dawn in-nollijiet f’euros huma obbligati jagħżlu valuta nazzjonali oġġettivament marbuta mas-servizz offrut. Dan huwa, b’mod partikolari, il-każ tal-munita li għandha valuta legali fl-Istat Membru li fih jinsab il-post tat-tluq jew il-post tal-wasla tat-titjira kkonċernata.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>B’hekk, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn trasportatur bl-ajru stabbilit fi Stat Membru fejn l-euro għandha l-valuta legali joffri, fuq l-internet, servizz tal-ajru fejn il-post tat-tluq tat-titjira kkonċernata jkun jinsab fi Stat Membru ieħor, li fih hija munita oħra għajr l-euro li għandha valuta legali, in-nollijiet tal-ajru, jekk ma jiġux espressi f’euro, jistgħu jiġu indikati fil-munita li għandha valuta legali f’dan l-aħħar Stat Membru.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Fuq l-ispejjeż</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO>Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">L-Artikolu 23(1) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-<DATE ISO="20080924">24 ta’ Settembru 2008</DATE> dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi ta’ l-ajru fil-Komunità, moqri flimkien mal-punt 18 tal-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament, għandu jiġi interpretat fis-sens li, waqt l-indikazzjoni tan-nollijiet tal-ajru għas-servizzi tal-ajru intra-Komunitarji, it-trasportaturi bl-ajru li ma jesprimux dawn in-nollijiet f’euros huma obbligati jagħżlu valuta nazzjonali oġġettivament marbuta mas-servizz offrut. Dan huwa, b’mod partikolari, il-każ ta’ munita li għandha valuta legali fl-Istat Membru li fih jinsab il-post tat-tluq jew il-post tal-wasla tat-titjira kkonċernata.</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">B’hekk, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn trasportatur bl-ajru stabbilit fi Stat Membru fejn l-euro għandha valuta legali joffri, fuq l-internet, servizz tal-ajru fejn il-post tat-tluq tat-titjira kkonċernata jkun jinsab fi Stat Membru ieħor, li fih hija munita oħra għajr l-euro li għandha valuta legali, in-nollijiet tal-ajru, jekk ma jiġux espressi f’euro, jistgħu jiġu indikati fil-munita li għandha valuta legali f’dan l-aħħar Stat Membru.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Firem</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>