<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-122/17</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62017CC0122</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:223">EU:C:2018:223</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>14</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>14</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Opinia Y. Bota – Sprawa C‑122/17</HT></P><P><HT TYPE="SC">Smith</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Yves’A Bota</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20180410">10 kwietnia 2018 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: francuski.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑122/17</HT></P><P>David Smith</P><P>przeciwko</P><P>Patrickowi Meade’owi,</P><P>Philipowi Meade’owi,</P><P>FBD Insurance plc,</P><P>Irlandii,</P><P>Attorney General</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Court of appeal (sąd apelacyjny, Irlandia)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Zbliżanie ustawodawstw</KEYWORD><KEYWORD>Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu użytkowania pojazdów mechanicznych</KEYWORD><KEYWORD>Trzecia dyrektywa 90/232/EWG</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 1</KEYWORD><KEYWORD>Odpowiedzialność z tytułu uszkodzeń ciała doznanych przez wszystkich pasażerów innych niż kierowca</KEYWORD><KEYWORD>Obowiązkowe ubezpieczenie</KEYWORD><KEYWORD>Bezpośredni skutek dyrektyw</KEYWORD><KEYWORD>Obowiązek odstąpienia od stosowania przepisu krajowego sprzecznego z dyrektywą</KEYWORD><KEYWORD>Możliwość powołania się na dyrektywę przez państwo wobec jednostki</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy interpretacji trzeciej dyrektywy Rady 90/232/EWG z dnia <DATE ISO="19900514">14 maja 1990 r.</DATE> w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="129" PAGE.FIRST="33" DATE.PUB="1990">Dz.U. 1990, L 129, s. 33</REF.DOC.OJ>, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>trzecią dyrektywą<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu, którego stronami początkowo byli: z jednej strony David Smith, a z drugiej Patrick i Philip Meade, FBD Insurance plc (zwana dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>FBD<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>), Irlandia oraz Attorney General, dotyczącego odszkodowania za szkodę poniesioną przez D. Smitha na skutek wypadku w ruchu drogowym, w którym uczestniczył pojazd prowadzony przez Patricka Meade’a, będący własnością Philipa Meade’a.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>W wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), Trybunał orzekł, że wykładni art. 1 trzeciej dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane<?PAGE NO="2"?> przez osoby, które podróżują w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Trybunał orzekł również, że art. 1 trzeciej dyrektywy spełnia wszystkie przesłanki wymagane do wywarcia skutku bezpośredniego, a w konsekwencji przyznaje on prawa, na które jednostki mogą powoływać się bezpośrednio przed sądami krajowymi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Do Trybunału zwrócono się o doprecyzowanie konsekwencji płynących z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), w następujących okolicznościach: podczas gdy w pierwszym etapie sporu jego stronami byli D. Smith oraz P. i P. Meade, do których dodani zostali w charakterze pozwanych FBD, Irlandia i Attorney General, to na etapie postępowania, w ramach którego pojawiło się rozpatrywane pytanie prejudycjalne, stronami są FBD, które wstąpiło w prawa D. Smitha, oraz Irlandia. W tym kontekście Irlandia podnosi, jako środek obrony, że trzecia dyrektywa może nałożyć na wspomnianego ubezpieczyciela obowiązek wypłaty odszkodowania D. Smithowi. Rysuje się zatem problem natury ogólnej – z pewnością nie po raz pierwszy, jednak w tym przypadku pojawiający się w szczególnych okolicznościach procesowych – a mianowicie pytanie, czy dyrektywa może skutkować nałożeniem obowiązków na jednostkę, w sytuacji gdy państwo dokonało nieprawidłowej transpozycji tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>W niniejszej opinii przedstawię w pierwszej kolejności powody, dla których uważam, że w ramach postępowania, którego stronami są z jednej strony zakład ubezpieczeń, który wstąpił w prawa poszkodowanego, któremu przyznał odszkodowanie, a z drugiej strony państwo, sąd odsyłający zobowiązany jest odstąpić od stosowania swoich przepisów prawa krajowego, zgodnie z którymi obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane przez osoby podróżujące w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów, a które to przepisy są niezgodne z art. 1 trzeciej dyrektywy, co wynika z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>W dalszej kolejności wyjaśnię, dlaczego uważam, że tego rodzaju wyłączenie stosowania przepisów prawa krajowego niezgodnych z art. 1 trzeciej dyrektywy nie może skutkować nałożeniem na ubezpieczyciela, który działał zgodnie z tymi przepisami, ciężaru wypłaty poszkodowanemu odszkodowania za szkodę, która nie była objęta zatwierdzoną polisą ubezpieczeniową.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia <DATE ISO="20090916">16 września 2009 r.</DATE> w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="263" PAGE.FIRST="11" DATE.PUB="2009">Dz.U. 2009, L 263, s. 11</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE> uchyliła dyrektywę Rady 72/166/EWG z dnia <DATE ISO="19720424">24 kwietnia 1972 r.</DATE> w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="103" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1972">Dz.U. 1972, L 103, s. 1</REF.DOC.OJ>, zwaną dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>pierwszą dyrektywą<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>.</P></NOTE>, jak również drugą dyrektywę Rady 84/5/EWG z dnia <DATE ISO="19831230">30 grudnia 1983 r.</DATE><?PAGE NO="3"?> w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="008" PAGE.FIRST="17" DATE.PUB="1984">Dz.U. 1984, L 8, s. 17</REF.DOC.OJ>, zwaną dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>drugą dyrektywą<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</P></NOTE> i trzecią dyrektywę. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę datę wystąpienia okoliczności faktycznych istotnych dla sporu w postępowaniu głównym, warto mieć wzgląd na uchylone dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>[…] [K]ażde państwo członkowskie […] podejmie wszelkie stosowne środki, aby zapewnić, że odpowiedzialność cywilna odnosząca się do ruchu pojazdów normalnie przebywających [znajdujących się] na jego terytorium jest objęta ubezpieczeniem. Zakres pokrycia szkód oraz warunki ubezpieczenia zostaną ustalone w ramach tych środków<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artykuł 1 ust. 1 drugiej dyrektywy stanowił:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Ubezpieczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 [pierwszej dyrektywy] pokrywa obowiązkowo zarówno szkody majątkowe, jak i uszkodzenia ciała<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Artykuł 2 ust. 1 akapit pierwszy wspomnianej dyrektywy brzmiał następująco:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>Każde państwo członkowskie podejmie odpowiednie środki w celu zapewnienia, że każdy przepis prawny lub postanowienie umowne zawarte w polisie ubezpieczeniowej wydanej zgodnie z art. 3 ust. 1 [pierwszej dyrektywy], które wyłącza z zakresu ubezpieczenia użytkowanie pojazdu przez:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>[…]</P></ITEM><ITEM><P>osoby, które nie przestrzegają ustawowych wymogów technicznych dotyczących stanu i bezpieczeństwa danego pojazdu,</P></ITEM></LIST><P>będzie, dla celów art. 3 ust. 1 [pierwszej dyrektywy] uznane za bezskuteczne […]<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Artykuł 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy przewidywał, że:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>[…] [U]bezpieczenie, określone w art. 3 ust. 1 [pierwszej dyrektywy] obejmuje odpowiedzialność z tytułu uszkodzenia ciała wszystkich pasażerów, innych niż kierowca, wynikającą z ruchu pojazdu<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo irlandzkie</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Artykuł 56 ust. 1 Road Traffic Act 1961 (ustawy z 1961 r. o ruchu drogowym) w wersji obowiązującej w czasie wystąpienia okoliczności istotnych dla sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>ustawą z 1961 r.<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>) stanowił, że kierujący pojazdem nie może prowadzić pojazdu mechanicznego po drodze publicznej bez zatwierdzonej, ważnej polisy ubezpieczenia obejmującej ochroną ubezpieczeniową niewłaściwe użytkowanie pojazdu skutkujące obowiązkiem wypłaty odszkodowania na rzecz innych osób z wyjątkiem osób nieobjętych ochroną ubezpieczeniową.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Artykuł 56 ust. 3 ustawy z 1961 r. przewidywał, że użytkowanie pojazdu z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 56 ust. 1 stanowi przestępstwo.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="4"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Na podstawie art. 65 ust. 1 lit. a) wspomnianej ustawy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>osobę nieobjętą ochroną ubezpieczeniową<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/> w rozumieniu art. 56 ust. 1 tej ustawy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>Każda osoba dochodząca odszkodowania za uszkodzenia ciała poniesione w czasie, kiedy znajdowała się w lub na pojeździe mechanicznym (lub pojeździe ciągniętym przez pojazd mechaniczny), wskazanym we właściwym dokumencie, innym niż pojazd mechaniczny, pojazd ciągnięty przez pojazd mechaniczny lub pojazdy mechaniczne tworzące zespół pojazdów danego rodzaju określonego dla celów niniejszego ustępu w rozporządzeniach wydanych przez właściwego ministra, jeżeli takie rozporządzenia nie przewidują obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmującej pasażerów:</P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(i)</NO.P><TXT>każdej części pojazdu mechanicznego, innego niż duży pojazd służb publicznych, chyba że projekt lub konstrukcja tej części pojazdu obejmują siedzenia pasażerów, lub</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(ii)</NO.P><TXT>siedzących w przyczepie kempingowej dołączonej do pojazdu mechanicznego, kiedy taki zespół porusza się po drodze publicznej<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Artykuł 6 ust. 1 lit. a) Road Traffic (Compulsory Insurance) Regulations, 1962 (rozporządzenia z 1962 r. w sprawie przepisów drogowych [obowiązkowe ubezpieczenie]) w wersji obowiązującej w czasie wystąpienia okoliczności faktycznych istotnych dla sporu w postępowaniu głównym (zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>rozporządzeniem ministerialnym z 1962 r.<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>) przewidywał:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>Do celów stosowania art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. wskazuje się następujące pojazdy:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>wszystkie pojazdy inne niż motocykle, których projekt lub konstrukcja obejmują siedzenia dla pasażera<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne sporu w postępowaniu głównym i pytanie prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="19990619">19 czerwca 1999 r.</DATE> David Smith doznał poważnych uszkodzeń ciała, gdy furgonetka, w której podróżował jako pasażer tylnej części pojazdu, zderzyła się z innym pojazdem, również jadącym po drodze publicznej nieopodal miejscowości Tullyallen (Irlandia). W momencie wypadku furgonetką kierował Patrick Meade, a jej właścicielem był Philip Meade. Furgonetka nie była wyposażona w trwale zamocowane siedzenia dla pasażerów podróżujących w tylnej części pojazdu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Polisa ubezpieczenia komunikacyjnego, którą Philip Meade wykupił w FBD, była ważna w chwili wypadku i została zatwierdzona zgodnie z podlegającymi zastosowaniu przepisami prawa irlandzkiego. Polisa ta zawierała klauzulę wyłączającą odpowiedzialność wobec pasażerów podróżujących w tylnej części furgonetki, która przewidywała, że ochronie ubezpieczeniowej podlega wyłącznie pasażer siedzący na trwale zamocowanym siedzeniu w przedniej części pojazdu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>David Smith pozwał P. i P. Meade’ów w związku z niedbalstwem i naruszeniem obowiązku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Po wystąpieniu z roszczeniem odszkodowawczym przez D. Smitha, pismem z dnia <DATE ISO="20010813">13 sierpnia 2001 r.</DATE> FBD odmówiło wypłaty Philipowi Meade’owi odszkodowania za uszkodzenia ciała doznane przez D. Smitha. Towarzystwo ubezpieczeniowe powołało się na zawartą w polisie ubezpieczeniowej klauzulę wyłączającą odpowiedzialność i wskazało, że uszkodzenia ciała doznane przez osoby podróżujące jako pasażer w części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie przewidują siedzeń dla pasażerów, nie są objęte ową polisą.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE> Trybunał wydał wyrok <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), w którym w odniesieniu do spornego w postępowaniu głównym uregulowania irlandzkiego orzekł, że wykładni art. 1 trzeciej dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane przez osoby, które podróżują w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów, oraz że przepis ten spełnia wszystkie przesłanki wymagane do wywarcia skutku bezpośredniego, a w konsekwencji przyznaje on prawa, na które jednostki mogą powoływać się bezpośrednio przed sądami krajowymi. Trybunał uznał jednak, że do sądu krajowego należy ustalenie, czy możliwe jest powołanie się na ten przepis przeciwko podmiotowi takiemu jak ten, którego dotyczyło postępowanie w sprawie, w której wydano omawiany wyrok.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Rozpoznający w pierwszej instancji spór pomiędzy D. Smithem z jednej strony a P. i P. Meade’ami, FBD, Irlandią a Attorney General z drugiej strony High Court (wysoki trybunał, Irlandia) orzekł w wyroku z dnia <DATE ISO="20090205">5 lutego 2009 r.</DATE>, że interpretacja art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. oraz art. 6 rozporządzenia ministerialnego z 1962 r. w zgodzie z trzecią dyrektywą jest możliwa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20090210">10 lutego 2009 r.</DATE> High Court (wysoki trybunał) zatwierdził ugodę zawartą pomiędzy FBD a D. Smithem w następstwie wyroku z dnia <DATE ISO="20090205">5 lutego 2009 r.</DATE> Zgodnie z ugodą FBD wypłaciło D. Smithowi, działając na rzecz Philipa Meade’a, kwotę 3 mln EUR. Następnie D. Smith został objęty kuratelą sądową. Na skutek dokonanej wypłaty FBD wstąpiło w prawa D. Smitha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Postępowanie wobec P. i P. Meade’ów z jednej strony i Attorney General z drugiej zostało zawieszone.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>FBD odwołało się od wyroku High Court (wysokiego trybunału) do sądu odsyłającego, to jest Court of appeal (sądu apelacyjnego, Irlandia), podnosząc, że sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował orzecznictwo wynikające z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19901113">13 listopada 1990 r.</DATE>, <NAME.CASE>Marleasing</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑106/89</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1990:395">EU:C:1990:395</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), poprzez dokonanie wykładni prawa krajowego contra legem oraz że jego wyrok skutkuje nadaniem trzeciej dyrektywie swego rodzaju retroaktywnego bezpośredniego skutku horyzontalnego wobec FBD, jako że jest ono prywatnym towarzystwem ubezpieczeń. FBD oznajmiło również, że jeśli jego odwołanie zostanie rozpatrzone pozytywnie, będzie dochodzić od państwa zwrotu sumy wypłaconej D. Smithowi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Court of appeal (sąd apelacyjny) wskazuje, że w momencie wystąpienia okoliczności istotnych dla sporu w postępowaniu głównym osoby podróżujące w furgonetkach, które nie były wyposażone w trwale zamocowane siedzenia, stanowiły <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>osoby nieobjęte ochroną ubezpieczeniową<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/> zarówno dla celów art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. ze zmianami, jak i rozporządzenia ministerialnego z 1962 r., oraz że na gruncie prawa irlandzkiego nie istniał prawny obowiązek ich ubezpieczenia. Sąd ten stwierdza także, że kierujący pojazdem, którzy prowadzą pojazd, posiadając zatwierdzoną polisę ubezpieczeniową nieobejmującą ochroną ubezpieczeniową osób podróżujących bez trwale zamontowanych siedzeń, nie popełniają przestępstwa. Sąd odsyłający wskazuje również, że z brzmienia art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. wynika, że nawet gdyby właściwy minister zechciał rozszerzyć zakres obowiązkowych ubezpieczeń na takie osoby, to działałby z przekroczeniem uprawnień.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający stwierdza między innymi, że w związku ze złożonym do niego odwołaniem powstaje pytanie o konsekwencje wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>). Podkreśla on w tym kontekście, że w sprawie będącej przedmiotem wspomnianego wyroku kierowca nie był ubezpieczony, w związku z czym obowiązek zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej spoczywał na Motor Insurers Bureau of Ireland (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>MIBI<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>). Natomiast w rozpatrywanej sprawie FBD jest podmiotem prywatnym, którego nie można uznać za emanację państwa. Ponadto, w odróżnieniu<?PAGE NO="6"?> od sprawy będącej przedmiotem wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), właściciel pojazdu, Philip Meade, był ubezpieczony, choć warunki polisy ubezpieczenia wprost wyłączały ochronę ubezpieczeniową w przypadku pasażerów takich jak D. Smith, podróżujących na miejscu innym niż trwale zamocowane siedzenie z przodu pojazdu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający stoi na stanowisku, że nie można dokonać wykładni rozpatrywanej regulacji krajowej w zgodzie z art. 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Court of appeal (sąd apelacyjny) ustalił również – wbrew stanowisku High Court (wysokiego trybunału) – że obydwa rozpatrywane przepisy krajowe są same w sobie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>krystalicznie jasne i całkowicie pozbawione jakichkolwiek wieloznaczności<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> i że obydwa <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>wyraźnie wyłączają przypadki takie jak zaistniały w badanej sprawie, kiedy to pasażer podróżował w części pojazdu mechanicznego niewyposażonej w trwale zamocowane siedzenia<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Zobacz wniosek prejudycjalny (pkt 32).</P></NOTE>. W ocenie Court of appeal (sądu apelacyjnego) był to świadomy zabieg ustawodawcy; sąd ten nie zgodził się tym samym ze stanowiskiem High Court (wysokiego trybunału) w kwestii wykładni i stwierdził, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>nie była możliwa wykładnia tych przepisów w sposób zgodny z wymogami trzeciej dyrektywy, gdyż w przeciwnym razie wykładnia byłaby dokonana contra legem, wbrew brzmieniu obu przepisów<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Zobacz wniosek prejudycjalny (pkt 34).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający zadaje sobie w związku z tym pytanie, co powinien zrobić sąd krajowy w sprawie z udziałem podmiotów prywatnych, w sytuacji gdy odpowiednie przepisy krajowe są rażąco sprzeczne z wymogami dyrektywy i niemożliwa jest ich wykładnia zapewniająca zgodność z tymi wymogami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Court of appeal (sąd apelacyjny) uważa w tym względzie, że z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160419">19 kwietnia 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>DI</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑441/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:278">EU:C:2016:278</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), wynika, że jeśli dokonanie wykładni zgodnej [z dyrektywą] okazuje się niemożliwe, sąd krajowy powinien, w miarę możliwości, odstąpić od stosowania przepisów prawa krajowego, nawet w sporach między dwoma podmiotami prywatnymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>W związku z tym Court of appeal (sąd apelacyjny) doszedł do wniosku, że należy odstąpić od stosowania art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. oraz art. 6 rozporządzenia ministerialnego z 1962 r. w zakresie, w jakim przepisy te przewidują wyłączenie spod ochrony ubezpieczeniowej pasażerów, którzy nie podróżują na trwale zamocowanych siedzeniach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Court of appeal (sąd apelacyjny) jest zdania, że gdyby odstąpić od stosowania wyrażenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>których projekt lub konstrukcja obejmują siedzenia dla pasażera<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>, zawartego w art. 6 rozporządzenia ministerialnego z 1962 r., to zakresem stosowania art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. byłyby objęte wszystkie pojazdy inne niż motocykle, co skutkowałoby prawnym obowiązkiem ubezpieczenia wszystkich pojazdów. Jeśli chodzi o drugi z powołanych wyżej przepisów, to fragmentem, od którego stosowania należałoby odstąpić, byłby art. 65 ust. 1 lit. a) ppkt (i) powołanej ustawy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Odstąpienie od stosowania wskazanych fragmentów miałoby skutek wsteczny. W konsekwencji polisa ubezpieczenia będąca przedmiotem postępowania głównego nie mogłaby zostać uznana za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>zatwierdzoną polisę<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> w rozumieniu art. 62 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. W ocenie sądu odsyłającego w takiej sytuacji kierujący oraz właściciel pojazdu, których dotyczy postępowanie główne, teoretycznie popełniliby przestępstwo, pierwszy z nich – prowadząc pojazd na drodze publicznej bez zatwierdzonej polisy ubezpieczeniowej, a drugi – zezwalając na prowadzenie pojazdu w ten sposób.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Court of appeal (sąd apelacyjny) jest jednak zdania, że gdyby samą klauzulę wyłączającą ochronę ubezpieczeniową pasażerów niepodróżujących na trwale zamocowanych siedzeniach wyłączyć z polisy ubezpieczenia, której dotyczy postępowanie główne, w związku z niezgodnością tej klauzuli z prawem Unii, to polisa ta automatycznie odzyskałaby status polisy zatwierdzonej w rozumieniu art. 62 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r., a problem dotyczący odpowiedzialności karnej P. i P. Meade’ów przestałby istnieć.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>W ocenie tego sądu prowadzi to do kolejnego pytania, a mianowicie: czy stwierdzenie konieczności odstąpienia od stosowania [przepisu] mogłoby lub powinno sięgać tak daleko i czy tego rodzaju stwierdzenie nie stanowiłoby w istocie swego rodzaju bezpośredniego horyzontalnego skutku trzeciej dyrektywy wobec prywatnego ubezpieczyciela, jakim jest FBD?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>W konsekwencji sąd odsyłający stoi na stanowisku, że rozpatrywana sprawa nasuwa trudne i póki co pozostające bez odpowiedzi pytania dotyczące zakresu, w jakim dyrektywy w sprawie ubezpieczenia pojazdów mechanicznych mogą wywierać bezpośrednie skutki wobec podmiotu czysto prywatnego, takiego jak FBD, w następstwie stwierdzenia niemożności stosowania odpowiednich zapisów art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. oraz art. 6 rozporządzenia ministerialnego z 1962 r., w świetle wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający podkreśla, że gdyby był obowiązany odstąpić od stosowania zawartej w polisie ubezpieczenia klauzuli wyłączającej ochronę, to D. Smith słusznie wystąpił z roszczeniem wobec P. i P. Meade’ów, a FBD byłoby z kolei zobowiązane wypłacić odszkodowanie na ich rzecz. Sąd ten wskazuje jednak również, że w przypadku gdyby nie był obowiązany odstąpić od stosowania klauzuli wyłączającej ochronę zawartej w polisie ubezpieczenia, FBD mogłoby wystąpić z roszczeniem regresowym wobec państwa o wypłatę 3 mln EUR, które ubezpieczyciel ten wypłacił D. Smithowi na podstawie ugody, wykorzystując odpowiedni mechanizm regresu, który może obejmować roszczenie odszkodowawcze w oparciu o wyrok w sprawie Francovich i in.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19911119">19 listopada 1991 r.</DATE>, <NAME.CASE>Francovich i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑6/90 i C‑9/90</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1991:428">EU:C:1991:428</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Court of appeal (sąd apelacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>Czy w sytuacji gdy:</P><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(i)</NO.P><TXT>odpowiednie przepisy prawa krajowego przewidują wyłączenie z zakresu odpowiedzialności w ramach obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego wobec osób, dla których nie przewidziano trwale zamocowanych siedzeń w pojeździe mechanicznym,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(ii)</NO.P><TXT>zgodnie z postanowieniami polisy ubezpieczeniowej ochrona ubezpieczeniowa obejmuje wyłącznie osoby podróżujące na trwale zamocowanych siedzeniach w pojeździe i polisa ta była w istocie zatwierdzoną polisą ubezpieczeniową na gruncie prawa krajowego w chwili wypadku,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(iii)</NO.P><TXT>wcześniejszym orzeczeniem Trybunału (wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) przepisy prawa krajowego przewidujące takie wyłączenie z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zostały uznane za sprzeczne z prawem Unii i, co za tym idzie, należy odstąpić od ich stosowania, i</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(iv)</NO.P><TXT>brzmienie przepisów krajowych uniemożliwia ich wykładnię zgodnie z wymogami prawa Unii,</TXT></NP></ITEM></LIST></P><?PAGE NO="8"?><P>w postępowaniu spornym między osobami prywatnymi i prywatnym towarzystwem ubezpieczeń dotyczącym wypadku drogowego z 1999 r. skutkującego poważnymi uszkodzeniami ciała pasażera, który nie podróżował na trwale zamocowanym siedzeniu pasażera, w którym to postępowaniu za zgodą stron sąd krajowy dopozwał państwo i towarzystwo ubezpieczeniowe po stronie pozwanej […], sąd ów, odstępując od stosowania odpowiednich przepisów prawa krajowego, ma również obowiązek niestosowania […] klauzuli wyłączającej odpowiedzialność przewidzianej w polisie ubezpieczenia komunikacyjnego lub w inny sposób wyłączenia możliwości zastosowania przez ubezpieczyciela klauzuli wyłączającej odpowiedzialność, obowiązującej w chwili wypadku, dopuszczając tym samym możliwość dochodzenia przez poszkodowanego odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczyciela na podstawie tej polisy? Ewentualnie: czy taki rezultat przełoży się w istocie na bezpośredni horyzontalny skutek dyrektywy wobec osoby prywatnej zakazany prawem Unii?<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>.</P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiza rzecznika generalnego</HT> </TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Poprzez swoje pytanie prejudycjalne, które moim zdaniem należy przeformułować, aby dostosować je do konfiguracji i przedmiotu sporu w postępowaniu głównym, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia w pierwszym rzędzie, czy w ramach postępowania, którego stronami są z jednej strony zakład ubezpieczeń, który wstąpił w prawa poszkodowanego, któremu przyznał odszkodowanie, a z drugiej strony państwo, sąd odsyłający zobowiązany jest odstąpić od stosowania przepisów prawa krajowego swojego państwa, zgodnie z którymi obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane przez osoby podróżujące w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów, a które to przepisy są niezgodne z art. 1 trzeciej dyrektywy, co wynika z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>W drugiej kolejności sąd odsyłający wnosi do Trybunału o wskazanie, czy tego rodzaju wyłączenie stosowania przepisów prawa krajowego skutkuje tym, że zastosowanie klauzuli wyłączającej przewidzianej w analizowanej umowie ubezpieczenia również powinno być wyłączone, co w konsekwencji nakładałoby na ubezpieczyciela ciężar wypłaty odszkodowania poszkodowanemu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Aby jasno określić, w jakich okolicznościach procesowych sporządzono rozpatrywane odesłanie prejudycjalne, należy wskazać, że – jak zostało to potwierdzone w trakcie rozprawy – stronami sporu w postępowaniu głównym na etapie procesowym, na którym wystąpiono z niniejszym wnioskiem prejudycjalnym, są FBD oraz Irlandia. Jest to zatem spór o charakterze wertykalnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>W tym względzie niniejsza sprawa różni się od sprawy, która skutkowała wydaniem wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160419">19 kwietnia 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>DI</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑441/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:278">EU:C:2016:278</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), a na którą sąd odsyłający powołuje się kilkukrotnie. Dodam, że wyrok ten dotyczy możliwości powołania się na wyłączenie stosowania ogólnej zasady prawa Unii w ramach sporu pomiędzy jednostkami, w tym przypadku zasady niedyskryminacji ze względu na wiek, podczas gdy w rozpatrywanej sprawie chodzi o ustalenie, jakie skutki wywołuje dyrektywa. Biorąc pod uwagę specyfikę aktu prawa Unii, jakim jest dyrektywa, na którą Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę, nie uważam w każdym razie, aby wnioski płynące z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160419">19 kwietnia 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>DI</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑441/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:278">EU:C:2016:278</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), mogły zostać automatycznie przeniesione na sprawę, w której powstaje pytanie o skutki dyrektywy rozpatrywanej indywidualnie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>W ramach sporu w postępowaniu głównym, który ma charakter wertykalny, powstaje w istocie pytanie, czy dyrektywa może nałożyć obowiązek bezpośrednio na jednostkę, w tym przypadku FBD. Pytanie to powstaje w związku ze środkiem obrony, jaki Irlandia powołała, aby uniknąć konieczności poniesienia kosztów związanych z odszkodowaniem dla D. Smitha.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Podczas rozprawy potwierdzono, że w ramach skargi zawisłej przed Court of appeal (sądem apelacyjnym), w której stronami sporu są FBD i Irlandia, nie wniesiono środka mającego na celu powołanie się na odpowiedzialność państwa za naruszenie prawa Unii, na podstawie orzecznictwa opartego na wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19911119">19 listopada 1991 r.</DATE>, <NAME.CASE>Francovich i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑6/90 i C‑9/90</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1991:428">EU:C:1991:428</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>). Znajduje to również potwierdzenie w informacjach przedstawionych przez sąd odsyłający, zgodnie z którymi w toku rozprawy przeprowadzonej przed tym sądem pełnomocnik FBD oznajmił, że jeśli odwołanie zostanie rozstrzygnięte na korzyść jego klienta, klient ten – korzystając z odpowiedniego mechanizmu regresu, który może obejmować roszczenie odszkodowawcze na podstawie wyroku w sprawie Francovich i in.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19911119">19 listopada 1991 r.</DATE>, <NAME.CASE>Francovich i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑6/90 i C‑9/90</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1991:428">EU:C:1991:428</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. – będzie dochodził od państwa zwrotu sumy wypłaconej D. Smithowi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Zobacz wniosek prejudycjalny (pkt 9).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Na tej podstawie wnioskuję, że od odpowiedzi na pytanie prejudycjalne sformułowane przez sąd odsyłający zależeć będzie, czy FBD podejmie ewentualne kroki mające na celu uzyskanie od państwa kwoty równej sumie wypłaconej przez FBD na rzez D. Smitha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Tym samym, w ramach przyjętej strategii, strony sporu w postępowaniu głównym dążą w pierwszej kolejności do ustalenia – co znajduje odzwierciedlenie w pytaniu prejudycjalnym skierowanym do Trybunału przez sąd odsyłający – jakie obowiązki prawo Unii nakłada, odpowiednio, na FBD oraz Irlandię w sytuacji takiej jak ta w sporze w postępowaniu głównym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Nie ulega wątpliwości, że jeśli odpowiedź Trybunału miałaby pójść w tym kierunku, że pomimo niewłaściwego wdrożenia art. 1 trzeciej dyrektywy przez Irlandię ciężar odszkodowania na rzecz D. Smitha spoczywałby na FBD, to ubezpieczyciel ten mógłby być skłonny nie wszczynać postępowania sądowego mającego na celu uzyskanie od tego państwa zwrotu kwoty wypłaconej na rzecz D. Smitha, czy to w drodze powołania się na odpowiedzialność Irlandii w ramach roszczenia odszkodowawczego w oparciu o wyrok w sprawie Francovich i in.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19911119">19 listopada 1991 r.</DATE>, <NAME.CASE>Francovich i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑6/90 i C‑9/90</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1991:428">EU:C:1991:428</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, czy też ewentualnie innych procedur przewidzianych w prawie irlandzkim.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>W ramach skargi zawisłej przed Court of appeal (sądem apelacyjnym) FBD przysługuje regres z tytułu odszkodowania wypłaconego poszkodowanemu D. Smithowi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Zobacz odesłanie prejudycjalne (pkt 8 i 25).</P></NOTE>. Istotą tego etapu postępowania jest ustalenie, czy zgodnie z prawem Unii obowiązek wypłaty odszkodowania poszkodowanemu spoczywa na ubezpieczycielu czy też na państwie. Aby ustalić, który podmiot jest dłużnikiem w przypadku tego roszczenia odszkodowawczego, należy zweryfikować zasadność rozumowania High Court (wysokiego trybunału), który uważa, że można dokonać wykładni art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. oraz art. 6 rozporządzenia ministerialnego z 1962 r. w zgodzie z trzecią dyrektywą, a w konsekwencji należy uznać klauzulę wyłączającą zawartą w umowie ubezpieczenia za nieważną.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Jak już wspomniałem, sąd odsyłający kwestionuje takie rozumowanie. Z tego też względu sąd ten umieszcza spór w kontekście bezpośredniego skutku trzeciej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału sąd krajowy, działający w ramach swoich kompetencji, ma obowiązek stosować w całości prawo Unii i zapewnić ochronę uprawnień wynikających z tego prawa dla jednostek, odmawiając zastosowania jakiegokolwiek przepisu prawa krajowego, który byłby ewentualnie z nim sprzeczny<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19780309">9 marca 1978 r.</DATE>, <NAME.CASE>Simmenthal</NAME.CASE> (<NO.CASE>106/77</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1978:49">EU:C:1978:49</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Przypominam, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>[…] każde państwo członkowskie podejmie […] wszelkie stosowne środki, aby zapewnić, że odpowiedzialność cywilna odnosząca się do ruchu pojazdów normalnie przebywających na jego terytorium jest objęta ubezpieczeniem<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>. Artykuł 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy przewiduje ponadto, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>ubezpieczenie, określone w art. 3 ust. 1 [pierwszej dyrektywy], obejmuje odpowiedzialność z tytułu uszkodzenia ciała wszystkich pasażerów, innych niż kierowca, wynikającą z ruchu pojazdu<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>W wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), Trybunał orzekł, że wykładni art. 1 trzeciej dyrektywy należy dokonywać w ten sposób, że przepis ten stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane przez osoby, które podróżują w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Trybunał stwierdził również, że art. 1 trzeciej dyrektywy spełnia wszystkie przesłanki wymagane do wywarcia skutku bezpośredniego, a w konsekwencji przyznaje on prawa, na które jednostki mogą powoływać się bezpośrednio przed sądami krajowymi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Trybunał zwrócił w tym kontekście uwagę na swoje utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepis dyrektywy jest bezpośrednio skuteczny, jeżeli ze względu na swoją treść okazuje się bezwarunkowy i wystarczająco jasny<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Trybunał stwierdził, że art. 1 trzeciej dyrektywy spełnia te kryteria, jako że pozwala na określenie zarówno obowiązku państwa członkowskiego, jak i jego beneficjentów, a jego treść jest bezwarunkowa i jasna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. W konsekwencji w ocenie Trybunału art. 1 trzeciej dyrektywy może być powołany w celu odrzucenia przepisów prawa krajowego pozbawiających dobrodziejstwa obowiązkowej ochrony ubezpieczeniowej osoby podróżujące w jakiejkolwiek części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>W kwestii tego, czy na przepis ten można się powołać względem instytucji gwarancyjnej, przewidzianej w art. 1 ust. 4 drugiej dyrektywy, odpowiedź została nakreślona w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), a następnie uzupełniona w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171010">10 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:745">EU:C:2017:745</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>W drugim z powołanych wyżej orzeczeń Trybunał orzekł, że wobec instytucji prawa prywatnego, której państwo członkowskie powierzyło zadanie leżące w interesie publicznym, takie jak zadanie związane z obowiązkiem nałożonym na państwa członkowskie w art. 1 ust. 4 drugiej dyrektywy, i która to instytucja na mocy ustawy została w tym celu wyposażona w szczególne uprawnienia, takie jak uprawnienie do nakazania zakładom ubezpieczeń prowadzącym działalność w zakresie ubezpieczeń komunikacyjnych na terytorium danego państwa członkowskiego, aby stały się jej członkami i aby ją finansowały, można powoływać się na przepisy dyrektywy wywierające bezpośredni skutek<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171010">10 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:745">EU:C:2017:745</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>W odróżnieniu od spraw skutkujących wydaniem dwóch powołanych wyżej wyroków Farrell<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171010">10 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:745">EU:C:2017:745</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> w sporze w postępowaniu głównym nie uczestniczy irlandzka instytucja gwarantująca, to jest MIBI. Wydaje się, że wynika to z okoliczności, że w odróżnieniu od właściciela pojazdu, którym podróżowała Elaine Farrell, właściciel pojazdu, którym podróżował D. Smith, (Philip Meade) posiadał polisę ubezpieczenia pojazdu mechanicznego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Jak już wspomniałem, stronami sporu w postępowaniu głównym, na etapie procesowym, w który wpisuje się niniejsze odesłanie prejudycjalne, są FBD i Irlandia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Odkąd skutek bezpośredni art. 1 trzeciej dyrektywy został potwierdzony, nie ma wątpliwości, iż FBD może powołać ten przepis wobec Irlandii w celu odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z trzecią dyrektywą. To, co możliwe jest względem emanacji państwa, jaką jest MIBI, a fortiori musi być możliwe także wobec samego państwa jako władzy publicznej. Należy bowiem unikać sytuacji, w której państwo mogłoby odnieść korzyść z naruszenia prawa Unii<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171010">10 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:745">EU:C:2017:745</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Z powyższych rozważań wynika, że w ramach sporu w postępowaniu toczącym się przed sądem odsyłającym FBD jest uprawnione, by powołać art. 1 trzeciej dyrektywy w celu odstąpienia od stosowania art. 65 ust. 1 lit. a) ustawy z 1961 r. oraz art. 6 rozporządzenia ministerialnego z 1962 r.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Skoro w obowiązującym w Irlandii systemie interwencja subsydiarna instytucji gwarancyjnej nie jest przewidziana w sytuacji, gdy właściciel pojazdu posiada polisę ubezpieczenia, a polisa ta nie obejmuje określonego ryzyka<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Jak Trybunał orzekł w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130711">11 lipca 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Csonka i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑409/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:512">EU:C:2013:512</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>[d]ziałanie ze strony takiej instytucji krajowej zostało ustanowione jako środek ostateczny, przewidziany wyłącznie w przypadku, gdy szkody zostały spowodowane przez niezidentyfikowany pojazd lub pojazd, co do którego nie wypełniono obowiązku w zakresie ubezpieczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> (pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo). Ta ostatnia sytuacja dotyczy w ocenie Trybunału <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>pojazd[u] nieobjęt[ego] umową ubezpieczenia<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> (pkt 31).</P></NOTE>, które jednak powinna obejmować, w sytuacji gdy państwo dokonałoby prawidłowej implementacji art. 1 trzeciej dyrektywy, to właśnie państwo to powinno ponieść ciężar finansowy wynikających z tego konsekwencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Inaczej niż próbuje wykazać rząd irlandzki, wyłączenie stosowania przepisów krajowych sprzecznych z art. 1 trzeciej dyrektywy nie musiałoby automatycznie skutkować nałożeniem na ubezpieczyciela ciężaru odszkodowania na rzecz D. Smitha. Chciałbym zauważyć, że klauzula wyłączająca zawarta w umowie ubezpieczenia, której dotyczy spór w postępowaniu głównym, stanowi wcielenie w życie zasad wprowadzonych przez ustawodawcę krajowego ustanawiających zatwierdzoną polisę ubezpieczeniową. W ramach sporu w postępowaniu głównym Irlandia nie może powoływać się na art. 1 trzeciej dyrektywy w celu wyłączenia stosowania wspomnianej klauzuli umownej i wywodzenia z tego, że na ubezpieczycielu spoczywa obowiązek wzięcia na siebie kosztów związanych z odszkodowaniem dla D. Smitha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Uznanie tego rodzaju przeniesienia odpowiedzialności za konsekwencje nieprawidłowej transpozycji dyrektywy stałoby w sprzeczności z ustalonym orzecznictwem Trybunału, zgodnie z którym akt prawa Unii, jakim jest dyrektywa, nie może, ze względu na swoją naturę i cechy, nakładać obowiązków bezpośrednio na jednostki.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>W tym względzie należy przypomnieć, że na mocy art. 288 akapit trzeci TFUE prawnie wiążący charakter dyrektywy, na którym opiera się możliwość powołania się na nią, istnieje wyłącznie w stosunku do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>każdego państwa członkowskiego, do którego jest ona skierowana<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20131212">12 grudnia 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Portgás</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑425/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:829">EU:C:2013:829</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0022">22</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wynika z tego, że dyrektywa nie może samoistnie tworzyć obowiązków po stronie jednostki, wobec czego nie można powoływać się na nią wobec jednostki przed sądem<?PAGE NO="12"?> krajowym<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171010">10 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:745">EU:C:2017:745</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo). Jak Trybunał orzekł w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19871008">8 października 1987 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kolpinghuis Nijmegen</NAME.CASE> (<NO.CASE>80/86</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1987:431">EU:C:1987:431</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>[w]ładze krajowe nie mogą podnosić przeciwko jednostce przepisu dyrektywy, której wymagane wdrożenie do prawa krajowego jeszcze nie nastąpiło<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> (pkt 10). Zobacz także wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140227">27 lutego 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>OSA</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑351/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:110">EU:C:2014:110</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>. W ocenie Trybunału rozszerzenie możliwości powoływania się na nieprzetransponowane dyrektywy o dziedzinę stosunków między jednostkami oznaczałoby bowiem przyznanie Unii uprawnienia do nakładania w sposób bezpośrednio skuteczny zobowiązań na jednostki, podczas gdy ma ona tę kompetencję wyłącznie w obszarach, w których powierzono jej uprawnienie do wydawania rozporządzeń<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171010">10 października 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:745">EU:C:2017:745</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>. Z przytoczonego orzecznictwa wynika, że nawet jeśli podmiot jest objęty zakresem podmiotowym dyrektywy, to nie można powoływać się wobec niego przed sądami krajowymi na przepisy tej dyrektywy jako takie<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20131212">12 grudnia 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Portgás</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑425/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:829">EU:C:2013:829</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Nie można zatem uznać bezpośredniego skutku wertykalnego przepisów dyrektywy w zakresie, w jakim państwo nie może się powołać na swój własny występek względem jednostki<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Zobacz w tym względzie D. Simon, <HT TYPE="ITALIC">Le système juridique communautaire</HT>, 3<HT TYPE="SUP">ème</HT> édition, Paris, Presses universitaires de France 2001, § 317, w szczególności s. 396 i 397.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Ponadto wbrew twierdzeniom rządu irlandzkiego w ramach niniejszej procedury odesłania prejudycjalnego obowiązek poniesienia przez FBD kosztu odszkodowania dla D. Smitha nie może wynikać z analogicznego zastosowania orzecznictwa wypracowanego w wyrokach z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19960430">30 kwietnia 1996 r.</DATE>, <NAME.CASE>CIA Security International</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑194/94</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1996:172">EU:C:1996:172</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), oraz z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20000926">26 września 2000 r.</DATE>, <NAME.CASE>Unilever</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑443/98</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2000:496">EU:C:2000:496</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), które dotyczyły interpretacji dyrektywy Rady 83/189/EWG z dnia <DATE ISO="19830328">28 marca 1983 r.</DATE> ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych [tłumaczenie nieoficjalne]<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="109" PAGE.FIRST="8" DATE.PUB="1983">Dz.U. 1983, L 109, s. 8</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>. Jak Trybunał wskazał w pkt 51 drugiego z powołanych powyżej wyroków, szczególny charakter wspomnianego orzecznictwa opiera się na stwierdzeniu, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>dyrektywa 83/189 nie określa w żadnym stopniu materialnej treści przepisu prawnego, na podstawie którego sąd krajowy ma rozstrzygać zawisły przed nim spór. Nie ustanawia ona ani praw, ani obowiązków dla jednostek [tłumaczenie nieoficjalne]<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Ponadto wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19960328">28 marca 1996 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ruiz Bernáldez</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑129/94</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1996:143">EU:C:1996:143</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), nie należy moim zdaniem rozumieć w ten sposób, że wynika z niego, iż państwo może powołać się na art. 1 trzeciej dyrektywy wobec FBD w celu nałożenia na ubezpieczyciela ciężaru odszkodowania, ponieważ w wyroku tym Trybunał nie rozpatrywał jako takiej problematyki związanej z powoływaniem się na dyrektywę wobec jednostki.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Wreszcie podkreślam, że nałożenie na FBD ciężaru odszkodowania na rzecz D. Smitha w okolicznościach takich jak te w sporze w postępowaniu głównym skutkowałoby rozstrzygnięciem niesprawiedliwym, sprzecznym z zasadą bezpieczeństwa prawnego. Jak słusznie wskazuje sąd odsyłający, nie ulega wątpliwości, że podmiot prywatny taki jak FBD niewątpliwie działał w oparciu o kwestionowane przepisy krajowe, przewidujące wyłączenie gwarancji, w celu wydania zatwierdzonej polisy ubezpieczenia. FBD nie dysponowało swobodą umów, a wydanie wspomnianej polisy nie było wynikiem autonomicznego działania ubezpieczyciela, lecz działania nakazanego przepisami krajowymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Ponadto – jak słusznie zauważył sąd odsyłający – <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>nie może […] być wątpliwości, że koszt polisy ubezpieczeniowej wystawionej przez FBD w badanej sprawie odzwierciedlał to, co słusznie postrzegane jest jako granice ryzyka ubezpieczeniowego, a ryzyko to nie rozciągało się na pasażerów podróżujących w furgonetkach niewyposażonych w trwale zamocowane siedzenia<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Zobacz odesłanie prejudycjalne (pkt 33).</P></NOTE>. Stwierdzenie, że art. 1 trzeciej dyrektywy wywołuje bezpośrednie skutki wertykalne, doprowadziłoby do tego, że ubezpieczyciel wziąłby na siebie świadczenie, które nie było przewidziane w umowie.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach nie mogę zgodzić się z twierdzeniem, że wyłączenie przepisów prawa krajowego sprzecznych z art. 1 trzeciej dyrektywy w postępowaniu, którego stronami są FBD i Irlandia, skutkuje nałożeniem na wspomnianego ubezpieczyciela, ze skutkiem wstecznym, obowiązków przewidzianych w tym artykule, a mianowicie odpowiedzialności <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>z tytułu uszkodzenia ciała wszystkich pasażerów, innych niż kierowca, wynikając[ej] z ruchu pojazdu<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Nawet gdyby przyjąć, że ciążące na ubezpieczycielu zobowiązanie wynikałoby nie z art. 1 trzeciej dyrektywy, lecz z przepisów prawa krajowego pozbawionych elementów sprzecznych z tym artykułem, nie zmieniłoby to mojego stanowiska, które opiera się na zasadzie, iż państwo nie może, w taki czy inny sposób, odnosić jakichkolwiek korzyści z nieprawidłowej transpozycji dyrektywy, próbując nałożyć na ubezpieczycieli ciężar ubezpieczenia obszarów ryzyka, które samo to państwo wprost wyłączyło z obowiązku ubezpieczenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Przypominam w tym względzie, że z art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy oraz art. 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy wynika, że obowiązkiem każdego państwa członkowskiego jest podjęcie wszelkich stosownych środków, aby zapewnić, że odpowiedzialność cywilna odnosząca się do ruchu pojazdów z tytułu uszkodzenia ciała pasażerów pojazdu, takich jak D. Smith, jest objęta ubezpieczeniem. Jeśli państwo członkowskie nie podjęło takich środków, a nawet – jak w rozpatrywanej sprawie – podjęło środki skutkujące wyłączeniem z umów ubezpieczeniowych odszkodowania za ten rodzaj szkód, to w mojej ocenie powinno ponieść finansowe konsekwencje takiego działania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Podsumowując, ubezpieczyciel nie naruszył ani zasady przewidzianej w art. 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy, ani przepisów prawa krajowego, za pomocą których transponowano ten artykuł. To państwo naruszyło wspomniany przepis poprzez transponowanie go [do prawa krajowego] w sposób nieprawidłowy. Nie może zatem odnosić korzyści z owej nieprawidłowej transpozycji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Zgodnie z logiką stanowiącą podstawę dla orzecznictwa, które wypracowało teorię bezpośredniej skuteczności (effet direct) dyrektyw, podmiot prywatny, taki jak FBD, który – przypominam – wstąpił w prawa poszkodowanego, może w ramach sporu, którego stroną jest państwo, wyegzekwować od państwa spełnienie jego zobowiązań. Przypominam w tym względzie, że u podstaw teorii bezpośredniego skutku leży argument dotyczący <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>staranności jednostek zainteresowanych ochroną ich praw<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19630205">5 lutego 1963 r.</DATE>, <NAME.CASE>van Gend &amp; Loos</NAME.CASE> (<NO.CASE>26/62</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1963:1">EU:C:1963:1</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, s. 25). Zwracam również uwagę na opinię rzecznika N. Wahla w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Portgás</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑425/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:623">EU:C:2013:623</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), w której rzecznik ten przypomniał, odwołując się do wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19860226">26 lutego 1986 r.</DATE>, <NAME.CASE>Marshall</NAME.CASE> (<NO.CASE>152/84</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1986:84">EU:C:1986:84</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>uznanie bezpośredniego skutku dyrektyw opiera się ostatecznie na dwóch uzupełniających się celach: konieczności skutecznego zagwarantowania praw, które jednostki mogą wywodzić z tych aktów, oraz woli nałożenia sankcji na władze krajowe, które nie przestrzegają ich wiążącego skutku oraz nie zapewniły faktycznego ich stosowania<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/> (pkt 30).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Na koniec moich rozważań okoliczności sporu w postępowaniu głównym można podsumować następująco: zawierając ugodę z D. Smithem w następstwie wyroku High Court (wysokiego trybunału) z dnia <DATE ISO="20090205">5 lutego 2009 r.</DATE>, skutkującą wypłatą odszkodowania D. Smithowi, FBD de facto spełniło zobowiązanie spoczywające na Irlandii. Zobowiązania tego nie można prawnie przenieść na FBD, ponieważ skutkowałoby to tym, że art. 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy wywołałby względem tego ubezpieczyciela skutek bezpośredni poprzez zmuszenie go do pokrycia ryzyka, które nie zostało uwzględnione podczas obliczania składki ubezpieczeniowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Okoliczności występujące w sporze w postępowaniu głównym noszą zatem cechy bezpodstawnego wzbogacenia po stronie Irlandii i powinny zostać odpowiednio skorygowane, tak aby zapewnić zgodność z art. 3 ust. 1 pierwszej dyrektywy oraz art. 1 akapit pierwszy trzeciej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Z przedstawionych wyżej rozważań wynika, że w ramach postępowania, którego stronami są z jednej strony zakład ubezpieczeń, który wstąpił w prawa poszkodowanego, któremu udzielił on odszkodowania, a z drugiej strony państwo, sąd krajowy zobowiązany jest odstąpić od stosowania przepisów prawa krajowego swojego państwa, zgodnie z którymi obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane przez osoby podróżujące w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów, a które to przepisy są niezgodne z art. 1 trzeciej dyrektywy, co wynika z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Tego rodzaju wyłączenie stosowania przepisów prawa krajowego niezgodnych z art. 1 trzeciej dyrektywy nie może skutkować nałożeniem na ubezpieczyciela, który działał zgodnie z tymi przepisami, ciężaru wypłaty poszkodowanemu odszkodowania za szkodę, która nie była objęta zatwierdzoną polisą ubezpieczeniową.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Mając na uwadze całokształt powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie prejudycjalne przedstawione przez Court of appeal (sąd apelacyjny, Irlandia) Trybunał udzielił następującej odpowiedzi:</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>W ramach postępowania, którego stronami są z jednej strony zakład ubezpieczeń, który wstąpił w prawa poszkodowanego, któremu przyznał odszkodowanie, a z drugiej strony państwo, sąd krajowy zobowiązany jest odstąpić od stosowania przepisów swojego prawa krajowego, zgodnie z którymi obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych nie obejmuje odpowiedzialności za uszkodzenia ciała doznane przez osoby podróżujące w tej części pojazdu, której projekt ani konstrukcja nie obejmują siedzeń dla pasażerów, a króre to przepisy są niezgodne z art. 1 trzeciej dyrektywy Rady 90/232/EWG z dnia <DATE ISO="19900514">14 maja 1990 r.</DATE> w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, co wynika z wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070419">19 kwietnia 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Farrell</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑356/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:229">EU:C:2007:229</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Tego rodzaju wyłączenie stosowania przepisów prawa krajowego niezgodnych z art. 1 trzeciej dyrektywy nie może skutkować nałożeniem na ubezpieczyciela, który działał zgodnie z tymi przepisami, ciężaru wypłaty poszkodowanemu odszkodowania za szkodę, która nie była objęta zatwierdzoną polisą ubezpieczeniową.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>