<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2025-12-202512C104202402790-00-TRA-DOC-PL-CONCL-C-0279-24-202504338-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="16/01/2026 14:52:11" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="PHDE+MMtWfE6+IK7SxUX84QNc453BGUpjkkU+CESBNBd2otHnyukkYo8KuVTRVbkf/psCj7MWYlsHTRn7sTTva9cz/4RmiRuvVeVn2txgDi8t9Dwyr6CRTvD1RJOHeew4EzG2wM7s7N1ENLuMkjQ8W7fnNsq15b28rzueZLhyPM=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="d8d0a896-3f18-4059-b2b9-d23b024c027b" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0279" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2024" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_green" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 16-05-25 09:47:47" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2025-05-26T05:23:32Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="590d19963bb1439894290c39bd37fdd0" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0279" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Opinia R. Norkusa – Sprawa C‑279/24</div>
      <div id="rId22" style="default">Liechtensteinische Landesbank</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      RIMVYDASA NORKUSA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      przedstawiona w dniu 22 maja 2025 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Sprawa C‑279/24
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      AY
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      przeciwko
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      Liechtensteinische Landesbank (Österreich) AG
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-8" title="page-1">
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria)]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-9" title="page-1">
      Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Rozporządzenie (WE) nr 593/2008 – Artykuł 3 ust. 1 i 2 – Wybór prawa właściwego – Artykuł 6 ust. 1 i 2 – Zakres stosowania – Umowa zawarta między przedsiębiorcą a konsumentem mającym miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim – Skierowanie działalności do państwa członkowskiego, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu, po zawarciu umowy zawierającej klauzulę wyboru prawa właściwego – Artykuł 6 ust. 4 lit. a) – Wyłączenia– Usługi inwestycyjne – Dyrektywa 93/13/EWG – Nieuczciwe warunki umowne
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wprowadzenie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w niniejszej sprawie, złożony na podstawie art. 267 TFUE przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria), dotyczy wykładni art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>) oraz art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek ten został złożony w ramach sporu między AY, konsumentem zamieszkałym we Włoszech, a Liechtensteinische Landesbank (Österreich) AG, bankiem mającym siedzibę w Austrii (zwanym dalej „bankiem”), który to spór dotyczy strat poniesionych przez AY w wyniku nabycia produktów finansowych. Z powodu tych strat AY wytoczył przed austriacki sąd powództwo odszkodowawcze, uzasadniając je tym, że bank udzielił mu błędnych informacji i popełnił błędy w zakresie doradztwa. AY podnosi, że bank kierował swoją działalność do Włoch oraz że zawartą klauzulę wyboru prawa właściwego należy uznać za niewiążącą, ponieważ prawo włoskie jest dla niego korzystniejsze niż prawo austriackie. Powołując się na prawo włoskie, podnosi on, że bank naruszył swoje obowiązki przedumowne i informacyjne. Z kolei bank twierdzi, że wybór prawa austriackiego jest ważny. Zdaniem banku wszystkie transakcje zostały przeprowadzone na żądanie AY, który zdecydował się na inwestycje bez doradztwa. Transakcje te były inwestycjami, które odpowiadały AY, w związku z czym bank nie może ponosić odpowiedzialności na podstawie prawa austriackiego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niniejsza sprawa daje Trybunałowi sposobność do rozwinięcia swojego orzecznictwa dotyczącego umów konsumenckich. Ściślej rzecz ujmując, Trybunał po raz pierwszy będzie musiał wypowiedzieć się w kwestii ustalenia, czy aby zrealizować cel, jakim jest ochrona konsumenta, należy określić inne prawo krajowe jako właściwe dla umowy, z powodu czynności materialnoprawnych dokonanych przez przedsiębiorcę w trakcie obowiązywania wspomnianej umowy, niezależnie od tego, że strony umowy pierwotnie uzgodniły, że zastosowanie będzie miało prawo określonego państwa członkowskiego. Ponieważ względy związane z pewnością prawa mogłyby stanąć na przeszkodzie takiej wykładni prawa Unii, zadaniem Trybunału będzie staranne wyważenie wspomnianych interesów, przy czym nie może on tracić z pola widzenia zasady autonomii woli stron, która odgrywa kluczową rolę w prawie umów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie nr 593/2008</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 rozporządzenia nr 593/2008, zatytułowany „Swoboda wyboru prawa”, w ust. 1 i 2 stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-19" title="page-4">
      „1. Umowa podlega prawu wybranemu przez strony. Wybór prawa jest dokonany wyraźnie lub w sposób jednoznaczny wynika z postanowień umowy lub okoliczności sprawy. Strony mogą dokonać wyboru prawa właściwego dla całej umowy lub tylko dla jej części.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-4">
      2. Strony mogą w każdym czasie umówić się, że umowa podlega prawu innemu niż to, które dla tej umowy było uprzednio właściwe na podstawie wcześniejszego wyboru dokonanego zgodnie z niniejszym artykułem lub na podstawie innych przepisów niniejszego rozporządzenia. Zmiana prawa właściwego dokonana przez strony po zawarciu umowy nie narusza ważności umowy ze względu na formę w rozumieniu art. 11 ani praw osób trzecich”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 6 tego rozporządzenia, zatytułowany „Umowy konsumenckie”, w ust. 1–4 stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-22" title="page-4">
      „1. Bez uszczerbku dla art. 5 i 7 umowa zawarta przez osobę fizyczną w celu, który można uznać za niezwiązany z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (»konsument«), z inną osobą wykonującą działalność gospodarczą lub zawodową (»przedsiębiorca«) podlega prawu państwa, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu, pod warunkiem że przedsiębiorca:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-23" title="page-4">
      a) wykonuje swoją działalność gospodarczą lub zawodową w państwie, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu; lub
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-24" title="page-4">
      b) w jakikolwiek sposób kieruje taką działalność do tego państwa lub do kilku państw z tym państwem włącznie;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-25" title="page-4">
      a umowa wchodzi w zakres tej działalności.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-26" title="page-4">
      2. Niezależnie od ust. 1, dla umowy, która spełnia warunki wymienione w ust. 1, strony mogą dokonać wyboru prawa właściwego zgodnie z art. 3. Wybór taki nie może jednak prowadzić do pozbawienia konsumenta ochrony przyznanej mu na podstawie przepisów, których nie można wyłączyć w drodze umowy, na mocy prawa, jakie zgodnie z ust. 1 byłoby właściwe w braku wyboru.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-27" title="page-4">
      3. Jeżeli nie są spełnione warunki określone w ust. 1 lit. a) i b), prawo właściwe dla umowy między konsumentem a przedsiębiorcą ustala się zgodnie z art. 3 i 4.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-28" title="page-5">
      4. Ustępów 1 i 2 nie stosuje się do:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-29" title="page-5">
      a) umów o świadczenie usług, jeżeli usługi mają być świadczone na rzecz konsumenta wyłącznie w państwie innym niż to, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-31" title="page-5">
      d) praw i obowiązków stanowiących instrument finansowy oraz do praw i obowiązków stanowiących warunki rządzące emisją oraz ofertą publiczną, publiczną ofertą przejęcia zbywalnych papierów wartościowych, jak również subskrypcją i umorzeniem jednostek uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, o ile działania takie nie stanowią świadczenia usług finansowych;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-32" title="page-5">
      […]”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dyrektywa 93/13</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 dyrektywy 93/13 w ust. 1 stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-35" title="page-5">
      „Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, uznaje się za nieuczciwe, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo austriackie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Paragraf 879 ust. 3 Allgemeinen bürgerlichen Gesetzbuchs (austriackiego kodeksu cywilnego, zwanego dalej „ABGB”) stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-5">
      „Postanowienie umowne zawarte w ogólnych warunkach umów lub w umowach adhezyjnych, które nie ustanawia jednego z głównych zobowiązań stron, jest nieważne z mocy prawa, jeżeli, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, wyrządza stronie poważną szkodę”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Okoliczności sporu w postępowaniu głównym, postępowanie główne i pytania prejudycjalne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W 2013 r. AY, zamieszkały we Włoszech, postanowił otworzyć bieżący rachunek bankowy i rachunek papierów wartościowych w banku, którego siedziba znajduje się w Austrii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym celu AY udał się najpierw do oddziału banku w Austrii, a następnie przesłał z Włoch podpisany przez siebie wniosek o otwarcie rachunku bankowego oraz wymagane przez bank dokumenty dotyczące „profilu klienta”. Zgodnie z ogólnymi warunkami umów banku, które zostały mu doręczone, łączący strony stosunek prawny podlegał prawu austriackiemu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z postanowienia odsyłającego wynika ponadto, że przy zawarciu umowy AY wybrał „transakcję bez doradztwa” oraz że mimo iż w późniejszym czasie jego profil klienta był wielokrotnie aktualizowany, AY zawsze wybierał wyraźnie wyłącznie transakcje „bez doradztwa”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">We wrześniu 2015 r. i w czerwcu 2016 r. AY nabył za pośrednictwem banku instrumenty dłużne notowane na giełdzie (zwane dalej „ETN”), które sprzedał z zyskiem w lipcu 2016 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Następnie, w październiku 2016 r., AY uczestniczył w wydarzeniu zorganizowanym przez włoskie przedsiębiorstwo inwestycyjne w Padwie (Włochy), podczas którego prezes tego przedsiębiorstwa przedstawił fundusz, w którego portfelu znajdowały się wskazane wyżej instrumenty dłużne. W wydarzeniu tym uczestniczył również pracownik banku, aby przedstawić ów bank obecnym inwestorom.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W okresie od października 2017 r. do lutego 2018 r. AY nabył z własnej inicjatywy za pośrednictwem banku dodatkowe jednostki uczestnictwa ETN. Ponadto, także w październiku 2017 r., AY nabył za pośrednictwem banku jednostki uczestnictwa funduszu, który przedstawiano podczas wydarzenia w Padwie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wreszcie AY doszedł do wniosku, że wskutek dokonanych od października 2017 r. zakupów obligacji i jednostek uczestnictwa funduszy poniósł szkodę finansową, i zażądał od banku, w związku z uchybieniem obowiązkowi w zakresie doradztwa i udzielania informacji, odszkodowania w kwocie 140 217,10 EUR powiększonego o odsetki, koszty i opłaty dodatkowe.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na poparcie swojego żądania AY podnosi zasadniczo, że klauzula wyboru prawa właściwego zawarta w ogólnych warunkach umów jest niezgodna z prawem oraz że w związku z tym może on powoływać się na ochronę wynikającą z przepisów bezwzględnie obowiązujących w prawie państwa jego zwykłego pobytu, mianowicie we Włoszech, które to przepisy są dla niego korzystniejsze. Zgodnie z włoskim ustawodawstwem bank uchybił bowiem ciążącym na nim obowiązkom informacyjnym i rozpatrywane umowy dotyczące obligacji i jednostek uczestnictwa funduszy są w konsekwencji nieważne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sądy niższych instancji oddaliły powództwo AY. Uznały one, że zgodnie z zawartą przez strony umową prawem właściwym jest prawo austriackie. Ponadto, skoro AY jako klient „bez doradztwa” nie korzystał z żadnej usługi banku we Włoszech, czy to w zakresie doradztwa inwestycyjnego czy innego, wyjątek ustanowiony w art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 593/2008 miał zastosowanie, w związku z czym AY nie może korzystać z przepisów, których nie można wyłączyć w drodze umowy, na mocy prawa, jakie zgodnie z ust. 1 i 2 tego artykułu byłoby właściwe w braku wyboru.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">AY wniósł skargę rewizyjną do Oberster Gerichtshof (sądu najwyższego), który jest sądem odsyłającym. AY wskazuje przed tym sądem, po pierwsze, że jego powództwo dotyczy wyłącznie transakcji dokonanych po wydarzeniu z października 2016 r. we Włoszech, ponieważ w trakcie tego wydarzenia bank aktywnie promował sporne inwestycje we Włoszech, kierując tym samym swoją działalność do rynku włoskiego w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po drugie, AY powtarza swój argument, zgodnie z którym klauzulę wyboru prawa właściwego należy uznać, jako nieuczciwy warunek, za niewiążącą, ponieważ AY nie został poinformowany, że jako konsument może powoływać się na ochronę, jaką zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 593/2008 zapewniają mu bezwzględnie obowiązujące przepisy państwa zwykłego pobytu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po trzecie, AY twierdzi, że wyjątek przewidziany w art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 593/2008 nie ma w tym przypadku zastosowania, ponieważ bank posiada stronę internetową w języku angielskim, na której AY, jako włoski konsument, mógł przeglądać wszystkie transakcje na swoich rachunkach, drukować wyciągi z rachunków oraz otrzymywać informacje, powiadomienia i analizy. Bank w istocie świadczył usługi inwestycyjne online we Włoszech, państwie zamieszkania AY, bez konieczności fizycznej obecności tego ostatniego w Austrii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle powyższego AY wywodzi, że dotyczące rozpatrywanych transakcji umowy o świadczenie usług finansowych, które zawarł on jako konsument, podlegają na podstawie art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 korzystniejszemu dla AY prawu włoskiemu, co skutkuje nieważnością tych umów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd odsyłający wskazuje na wstępie, że AY działał przez cały czas w charakterze konsumenta, zarówno w chwili nawiązania stosunków handlowych, jak i w momencie składania spornych zleceń nabycia produktów finansowych. Jednakże w momencie nawiązania stosunków handlowych przesłanki, o których mowa w art. 6 rozporządzenia nr 593/2008, nie były jeszcze spełnione, ponieważ bank nie prowadził jeszcze działalności we Włoszech ani nie skierował jeszcze swej działalności do tego państwa.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zdaniem sądu odsyłającego w chwili nawiązania stosunków handlowych strony skutecznie dokonały zatem wyboru prawa austriackiego jako prawa właściwego, zwłaszcza że nawet w przypadku braku wyboru prawa właściwego, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008, umowa zawarta między AY a bankiem podlegałaby temu prawu jako umowa o świadczenie usług bankowych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W związku z tym sąd odsyłający w pierwszej kolejności zastanawia się, czy konsekwencją spełnienia przesłanek z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 w trakcie uprzednio nawiązanego stałego stosunku handlowego jest zastosowanie skutków prawnych tego przepisu do transakcji zawartych po spełnieniu tych przesłanek, mimo ważności wyboru prawa właściwego dokonanego przez strony w chwili nawiązywania tego stosunku. Sąd odsyłający uważa bowiem, że nie ulega żadnej wątpliwości, iż bank począwszy od 2016 r. „skierował” swoją działalność do państwa miejsca zamieszkania konsumenta oraz że późniejsze zlecenia realizowane przez AY, w myśl orzecznictwa Trybunału (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>), można przypisać tej działalności. W konsekwencji art. 6 tego rozporządzenia co do zasady miałby od tego momentu zastosowanie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności, gdyby założyć, że art. 6 rozporządzenia nr 593/2008 ma zastosowanie, sąd odsyłający zastanawia się, czy w sprawie w postępowaniu głównym są spełnione przesłanki stosowania wyjątku przewidzianego w art. 6 ust. 4 lit. a) tego rozporządzenia. Sąd ten stawia sobie w szczególności pytanie, czy na grunt niniejszej sprawy można przenieść kryterium wynikające z wyroku z dnia 3 października 2019 r., Verein für Konsumenteninformation (C‑272/18, EU:C:2019:827), zgodnie z którym aby ustalić, czy dane usługi są objęte zakresem stosowania tego wyłączenia, należy zbadać, czy z samej „natury” usług wynika, że mogą one być świadczone, jako całość, wyłącznie poza terytorium państwa miejsca zwykłego pobytu konsumenta. W niniejszym przypadku sąd ten podkreśla, że okoliczność, iż AY mógł składać zlecenia nabycia z Włoch przy pomocy środków telekomunikacyjnych oraz miał dostęp do angielskojęzycznej strony internetowej banku, na której mógł przeglądać swoje rachunki, stanowi argument przemawiający przeciwko temu, że usługa była świadczona „wyłącznie” w Austrii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W trzeciej kolejności, gdyby założyć, że zastosowanie ma art. 6 rozporządzenia nr 593/2008, lecz nie art. 6 ust. 4 lit. a) tego rozporządzenia, sąd odsyłający zastanawia się zasadniczo, czy klauzulę wyboru prawa, co do której umówiono się przed spełnieniem przesłanek stosowania art. 6 wspomnianego rozporządzenia, należy uznać po spełnieniu się tych przesłanek za nieuczciwy warunek umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, jeżeli klauzula ta nie informuje o skutkach prawnych przewidzianych w art. 6 ust. 2 tego samego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-59" title="page-9">
      „1) Czy skutki prawne zleceń dotyczących nabycia produktów finansowych, których mający miejsce zamieszkania w państwie A (w tym wypadku we Włoszech) konsument udziela w ramach stałych stosunków handlowych bankowi z siedzibą w państwie B (w tym wypadku w Austrii), należy oceniać w świetle prawa, które wynika z art. 6 rozporządzenia [nr 593/2008], jeżeli przesłanki zastosowania [tego artykułu] były wprawdzie spełnione w chwili udzielania poszczególnych zleceń, ale nie były jeszcze spełnione w chwili nawiązania stosunków handlowych, a strony w odniesieniu do całości stosunków handlowych na podstawie art. 3 [tego] rozporządzenia […] wybrały wówczas prawo państwa B?
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-60" title="page-9">
      W wypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej: 
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-61" title="page-9">
      2) Czy wyłączenie, o którym mowa w art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia [nr 593/2008], znajduje zastosowanie, jeżeli bank na podstawie umowy otwiera rachunki dla konsumenta mającego miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, a następnie na podstawie zleceń konsumenta nabywa dla niego produkty finansowe, które są przypisywane do tych rachunków, przy czym konsument może udzielać zleceń (również) zdalnie?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-62" title="page-9">
      3) W wypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej, a na pytanie drugie – odpowiedzi przeczącej: czy wybór prawa dokonany przed wystąpieniem przesłanek zastosowania art. 6 rozporządzenia [nr 593/2008] po wystąpieniu tych przesłanek należy uznać za nieuczciwy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy [93/13], jeżeli [w klauzuli określającej prawo właściwe] nie wskazano [konsumentowi] skutków prawnych art. 6 ust. 2 [tego] rozporządzenia […]?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postępowanie przed Trybunałem</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postanowienie odsyłające z dnia 8 kwietnia 2024 r. wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu 22 kwietnia 2024 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Strony postępowania głównego, rząd czeski i Komisja Europejska złożyły uwagi na piśmie w terminie określonym w art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na zgromadzeniu ogólnym w dniu 4 lutego 2025 r. Trybunał zgodnie z art. 76 § 2 regulaminu postępowania postanowił nie przeprowadzać rozprawy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiza prawna</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi wstępne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie nr 593/2008 zawiera normy kolizyjne pozwalające ustalić prawo państwa członkowskiego właściwe dla zobowiązań umownych. Przedmiotowy zakres stosowania tego rozporządzenia jest określony w jego art. 1, zgodnie z którym rozporządzenie to stosuje się do zobowiązań umownych w sprawach cywilnych i handlowych powiązanych z prawem różnych państw. Z zakresu zastosowania tego rozporządzenia wyłączone są sprawy wyszczególnione w jego art. 1 ust. 2. Jeżeli dane zobowiązanie umowne jest objęte zakresem stosowania rozporządzenia, prawo właściwe określa się zgodnie z normami kolizyjnymi przewidzianymi w tym rozporządzeniu. Zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia zastosowanie ma swoboda wyboru prawa, co oznacza, że strony mogą co do zasady swobodnie dokonać wyboru prawa właściwego dla umowy między nimi. W przypadku braku wyraźnego lub dorozumianego wyboru prawa prawo właściwe określa się zasadniczo na podstawie art. 4 omawianego rozporządzenia, który przewiduje różne łączniki dla różnych typów umów, oraz na podstawie art. 5 i nast. rozporządzenia nr 593/2008, które to przepisy mają zastosowanie do szczególnych typów umów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd krajowy, wykonując uprawnienia przyznane mu w ramach postępowania regulującego odesłanie prejudycjalne, poczynił szereg ustaleń, które pozwalają zakwalifikować rozpatrywane zobowiązania umowne. Przede wszystkim z postanowienia odsyłającego wynika, że AY jest „konsumentem” w rozumieniu art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008, mimo że ze względu na doświadczenia zawodowe w wysokim stopniu rozumie transakcje finansowe oraz rynek kapitałowy i finansowy. Przeciwnikiem tego konsumenta jest bank, który świadczył mu usługi finansowe jako „przedsiębiorca” w rozumieniu tego przepisu. Następnie zobowiązania umowne między AY a jego bankiem mają charakter „cywilny” w rozumieniu art. 1 ust. 1 tego rozporządzenia, a zatem wchodzą w zakres jego stosowania. Wreszcie zachodzi „powiązanie z prawem różnych państw”, ponieważ bank powołuje się na wybrane pierwotnie przez strony prawo austriackie, natomiast AY, dochodząc swoich praw, powołuje się na prawo włoskie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ze wszystkich tych okoliczności wynika, że w niniejszej sprawie mogą znaleźć zastosowanie normy kolizyjne z art. 6 rozporządzenia nr 593/2008, dotyczące „umów konsumenckich”. To ich dotyczy również spór w postępowaniu głównym. Pytania prejudycjalne, które zostaną poddane analizie w kolejności, w jakiej zostały postawione, dotyczą w szczególności wykładni przepisów art. 6 ust. 1, 2 i 4 tego rozporządzenia. Jedynie trzecie pytanie prejudycjalne odnosi się do dyrektywy 93/13, która nie dotyczy bezpośrednio norm kolizyjnych, lecz raczej treści postanowień umownych. Pytanie to porusza istotne aspekty związane z relacjami między poszczególnymi aktami normatywnymi Unii. W ramach mojej analizy wyjaśnię cel legislacyjny tych przepisów oraz relację między nimi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez swoje pierwsze pytanie sąd odsyłający zasadniczo zmierza do ustalenia, czy art. 6 rozporządzenia nr 593/2008 ma zastosowanie do nabycia produktów finansowych w sytuacji, gdy przesłanki z tego artykułu, spełnione w chwili dokonywania tych transakcji, nie były jeszcze spełnione w chwili zawierania umowy stanowiącej podstawę tych transakcji.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na to pytanie do niniejszej sprawy zastosowanie miałoby, zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008, prawo włoskie. W przypadku odpowiedzi przeczącej zastosowanie miałoby, na mocy klauzuli wyboru prawa właściwego uzgodnionej na podstawie art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, prawo austriackie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie prawa właściwego określonego umownie na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponieważ pytanie pierwsze zostało sformułowane przy użyciu pojęć abstrakcyjnych, toteż aby lepiej zrozumieć jego wagę prawną, należy wskazać, że sąd odsyłający wychodzi z założenia, iż przesłanki z art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008 spełniły się później, to znaczy po zawarciu umowy, kiedy to bank skierował swoją działalność gospodarczą do państwa miejsca zwykłego pobytu AY.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jak wynika z postanowienia odsyłającego, nie ma podstaw, by przyjąć, że w chwili zawarcia tej umowy bank prowadził działalność gospodarczą we Włoszech lub w jakikolwiek sposób kierował tam swoją działalność. Dlatego pierwotnie nie było żadnej obiektywnej przyczyny, by wątpić, że zastosowanie ma prawo austriackie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W podpisanym przez AY w 2013 r. wniosku o otwarcie rachunku AY zaakceptował bowiem, aby ogólne warunki umów, w których była zawarta również klauzula określająca prawo właściwe, „stanowiły podstawę [ich] stosunku handlowego obecnie i w przyszłości”. W związku z tym klauzula przewidująca wybór prawa austriackiego obejmowała w świetle swojego jednoznacznego brzmienia również przyszłe transakcje realizowane w ramach stosunku handlowego między stronami.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie możliwości zmiany a posteriori prawa właściwego dla umowy ramowej na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niemniej sąd odsyłający uważa, że po nawiązaniu stosunków handlowych w 2013 r. bank podjął działania, które uzasadniają nową ocenę prawną okoliczności faktycznych. Ściślej rzecz biorąc, sąd odsyłający podnosi, po pierwsze, że z prezentacji banku w trakcie wydarzenia, które odbywało się w Padwie w październiku 2016 r., wynika, iż bank aktywnie promował się we Włoszech, a tym samym kierował swoją działalność na rynek włoski w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008. Po drugie, sąd odsyłający wyjaśnia, że późniejsze zlecenia składane przez AY wchodziły również w zakres tej działalności.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mimo że za ocenę kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych odpowiada sąd odsyłający (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>), do celów niniejszej opinii należy najpierw zbadać, czy ta nowa ocena prawna sytuacji jest uzasadniona. Takie podejście pozwoli uniknąć dokonywania wykładni przepisu prawa Unii, który nie mógłby mieć zastosowania w takich okolicznościach oraz zmierza do udzielenia temu sądowi użytecznej odpowiedzi. W pierwszej kolejności przeanalizuję zatem pokrótce, czy rozważania sformułowane przez sąd odsyłający są wystarczające, aby stwierdzić, że w niniejszym przypadku spełniły się prawne przesłanki stosowania art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008, a następnie rozważę, czy w takich okolicznościach mogą wystąpić skutki prawne pożądane przez AY, a mianowicie zmiana prawa właściwego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">a)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie formalnego spełnienia przesłanek prawnych</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na pytanie pierwsze należałoby udzielić odpowiedzi twierdzącej, jeżeli bank istotnie kierowałby swoją działalność gospodarczą do państwa, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu, jak sugeruje sąd odsyłający.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zależy to od wykładni powołanego przepisu, w szczególności od ustalenia, jak należy rozumieć pojęcie działalności gospodarczej „skierowanej do” państwa członkowskiego, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu. W tym względzie należy zauważyć, że rozporządzenie nr 593/2008 nie zawiera definicji tego pojęcia oraz że nie było ono jeszcze przedmiotem wykładni dokonywanej przez Trybunał.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jednakże należy wskazać, że pojęcie to jest bardzo podobne do pojęcia z art. 15 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 44/2001 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>), a obecnie art. 17 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1215/2012 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>). Zgodnie z tym przepisem jurysdykcję sądu właściwego do rozstrzygnięcia sporu określa się na podstawie pojęcia działalności gospodarczej „kierowanej do” państwa członkowskiego, na terytorium którego konsument ma miejsce zamieszkania. W tym kontekście należy przypomnieć, że Trybunał dokonał wykładni tego pojęcia w wyroku w sprawach połączonych Pammer i Hotel Alpenhof (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>), w związku z czym to istotne orzecznictwo może okazać się użyteczne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Okoliczność, że celem tego przepisu, podobnie jak art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008, jest rozstrzygnięcie kolizji między różnymi systemami prawnymi, moim zdaniem przemawia za podejściem, które uwzględniałoby leżące u jego podstaw zasady i kryteria. W tym kontekście należy zauważyć, że z motywu 24 rozporządzenia nr 593/2008 wynika, iż prawodawca Unii zamierzał zapewnić spójność z rozporządzeniem nr 44/2001, stawiając wymóg, aby pojęcie „działalności kierowanej do”, jako przesłanki stosowania normy chroniącej konsumenta, było przedmiotem „jednolitej interpretacji”. Podejście proponowane w niniejszej opinii koresponduje zatem z wyrażoną wprost wolą prawodawcy Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W wyroku Pammer i Hotel Alpenhof Trybunał orzekł, że działalność jest „kierowana” do państwa konsumenta, gdy przedsiębiorca wyraził swoją wolę ustanowienia relacji gospodarczych z konsumentem z jednego lub kilku państw członkowskich, włącznie z tym, na terytorium którego konsument ma miejsce zamieszkania. Przed ewentualnym zawarciem umowy z tym konsumentem powinny zatem występować oznaki wskazujące na to, że przedsiębiorca zamierzał prowadzić interesy z konsumentami zamieszkałymi w innych państwach członkowskich, włącznie z tym, na terytorium którego ten konsument ma miejsce zamieszkania, w tym znaczeniu, że był gotowy do zawarcia umowy z tymi konsumentami (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie bezsporne jest, że bank, reprezentowany przez jednego ze swoich pracowników, uczestniczył w wydarzeniu we Włoszech, co mogło mieć na celu wyłącznie zawarcie nowych umów lub przeprowadzenie nowych transakcji z obecnymi na wydarzeniu klientami. Podzielam zatem ocenę sądu odsyłającego, że takie działanie można interpretować w ten sposób, iż działalność banku była również „kierowana do” Włoch w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008 w celu zawierania umów z konsumentami.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy odrzucić argument banku sprowadzający się zasadniczo do tego, że kierowanie działalności gospodarczej do państwa miejsca zwykłego pobytu konsumenta powoduje zastosowanie art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 tylko wtedy, gdy istnieje związek przyczynowy między działalnością przedsiębiorcy w państwie miejsca pobytu konsumenta a zawarciem umowy. Trybunał orzekł już bowiem w wyroku Emrek (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>), dotyczącym wykładni równoważnego przepisu jurysdykcyjnego, a mianowicie art. 15 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 44/2001, że przepis ten nie wymaga istnienia związku przyczynowego między środkiem wykorzystanym dla skierowania działalności gospodarczej bądź zawodowej do państwa członkowskiego miejsca zamieszkania konsumenta, mianowicie stroną internetową, a zawarciem umowy z tym konsumentem. Istnienie takiego związku przyczynowego stanowi jednakże wskazówkę co do istnienia związku pomiędzy umową a taką działalnością (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>). W duchu „jednolitej interpretacji” pojęcia „kierowania działalności”, zawartego w rozporządzeniu nr 593/2008 i w rozporządzeniu nr 44/2001 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>), art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>) należy interpretować w ten sam sposób, w związku z czym w niniejszej sprawie nie jest wymagany dowód związku przyczynowego między obecnością banku na wydarzeniu w Padwie w październiku 2016 r. a nabyciem papierów wartościowych przez AY po tym wydarzeniu. Sama okoliczność, że sąd odsyłający nie wspomina o takim związku przyczynowym, nie sprawia, iż art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia nie ma zastosowania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">b)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie wywołania skutków prawnych w niniejszej sprawie </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Co do zasady spełnienie przesłanek stosowania art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008 powinno wywołać skutki prawne przewidziane w tym przepisie, a mianowicie zastosowanie do okoliczności niniejszej sprawy włoskich przepisów dotyczących umów konsumenckich. Oznaczałoby to zmianę prawa właściwego w okresie obowiązywania umowy, mimo że strony pierwotnie wybrały prawo austriackie na podstawie art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z tej perspektywy należy wskazać, że z brzmienia art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 nie wynika wprost możliwość zmiany prawa właściwego dla umowy konsumenckiej, w sytuacji gdy przesłanki prawne wskazane w lit. a) lub b) tego przepisu nie były spełnione na początku stosunku umownego, lecz skonkretyzowały się w czasie jego trwania. Omawiany przepis reguluje sytuację „klasyczną” z punktu widzenia ustalania prawa właściwego dla umowy konsumenckiej, gdy wymogi te są spełnione od początku stosunku umownego. Odrębność sytuacji związanej ze zmianą okoliczności w trakcie stosunku handlowego o charakterze ciągłym wymaga ustalenia związku między art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, który to związek powinien respektować zarówno autonomię woli stron w zakresie wyboru prawa właściwego, jak i ochronę konsumenta w takim stosunku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na wstępie należy przypomnieć, że art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008 ma na celu ochronę konsumenta, ponieważ przepis ten przewiduje stosowanie prawa państwa, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu. Właściwe jest zatem prawo znane konsumentowi, co ma istotne znaczenie, ponieważ nie wszyscy konsumenci mają świadomość, że stosunki umowne z elementem transgranicznym mogą prowadzić do kolizji norm prawnych (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>). Jak wynika z motywu 23 tego rozporządzenia, konsument, z powodu braku doświadczenia w sprawach handlowych, jawi się z punktu widzenia prawodawcy Unii jako zasługujący na ochronę w relacji z przedsiębiorcą. Ewentualne stosowanie obcych mu przepisów może go bowiem pozbawić ochrony, jaką daje mu porządek prawny państwa, w którym ma on miejsce zwykłego pobytu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wydaje mi się jednakże, iż w sytuacji gdy konsument zawiera umowę dobrowolnie i z pełną świadomością konsekwencji wyboru prawa właściwego, odpowiednia jest inna ocena. Wniosek ten jest tym bardziej przekonujący, w sytuacji gdy konsument udaje się do państwa siedziby przedsiębiorcy, aby tam zawrzeć umowę, oraz gdy przedsiębiorca w tym czasie nie prowadzi żadnej działalności w państwie miejsca zwykłego pobytu konsumenta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po pierwsze, jakiekolwiek ewentualne uznanie prawa konsumenta do powoływania się na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008 w celu spowodowania zmiany prawa właściwego, niezależnie od tego, że doszło do dokonanego z pełnym rozeznaniem i w porozumieniu z drugą stroną umowy wyboru prawa właściwego na podstawie art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, moim zdaniem osłabiłoby zasadę swobody umów i zasadę swobody wyboru prawa właściwego, które stanowią przecież samą istotę wspomnianego rozporządzenia. Jak bowiem wynika z motywu 11 tego rozporządzenia, „[s]woboda wyboru przez strony prawa właściwego [stanowi] jeden z fundamentów systemu norm kolizyjnych w odniesieniu do zobowiązań umownych” (wyróżnienie moje). Trybunał uznał to wyraźnie w swoim orzecznictwie, a także podkreślił, że należy szanować swobodę wyboru przez strony umowy prawa właściwego do ich stosunku umownego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>). </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jednakże nie byłoby tak w przypadku, gdyby zmiana prawa właściwego była zależna wyłącznie od woli jednej ze stron umowy. W tym kontekście należy wskazać, że art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 593/2008 stanowi, iż „[s]trony mogą w każdym czasie umówić się, że umowa podlega prawu innemu niż to, które dla tej umowy było uprzednio właściwe na podstawie wcześniejszego wyboru dokonanego zgodnie z [tym] artykułem lub na podstawie innych przepisów […] rozporządzenia” (wyróżnienie moje). Jedyną dopuszczoną przez prawodawcę Unii możliwością dokonania późniejszej zmiany prawa właściwego jest zatem możliwość jego zmiany za obopólną zgodą, przy czym jest oczywiste, że AY i bank nie skorzystali z tej możliwości. W konsekwencji nie widzę żadnej możliwości uwzględnienia żądania AY dotyczącego stosowania prawa włoskiego bez podważania zasady swobody umów i swobody wyboru prawa właściwego. Powołany przepis, który stanowi odzwierciedlenie tych zasad, zostałby pozbawiony skuteczności, gdyby bank, kierując jednostronnie swoją działalność do Włoch, był w stanie zmienić wybór prawa właściwego. Z tego punktu widzenia można twierdzić, że niezmienność prawa właściwego przyczynia się również do ochrony konsumenta. Zmiana prawa właściwego z powodu jednostronnej czynności dokonanej przez przedsiębiorcę mogłaby bowiem skutkować stosowaniem prawa chroniącego konsumenta w mniejszym stopniu niż prawo, co do którego strony się umówiły.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po drugie, jak już zasygnalizowałem w niniejszej opinii, także względy pewności prawa przemawiają przeciwko stosowaniu art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 w taki sposób, że przepis ten umożliwia zmianę prawa właściwego w trakcie obowiązywania umowy. Jak wynika z motywu 16 tego rozporządzenia, „[d]ążąc do realizacji głównego celu niniejszego rozporządzenia, jakim jest zapewnienie pewności prawa w europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, normy kolizyjne powinny być w jak największym stopniu przewidywalne”. Moim zdaniem przewidywalność taka nie istniałaby, gdyby zaakceptować możliwość zmiany prawa właściwego dla stosunku umownego na mocy jednostronnej czynności jednej ze stron umowy. Należy w tym względzie przypomnieć, że Trybunał w swoim orzecznictwie dotyczącym tego rozporządzenia wielokrotnie odnosił się do wymogów pewności prawa, a zwłaszcza do konieczności zapewnienia przewidywalności prawa w stosunkach umownych z udziałem konsumentów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam, że ów cel legislacyjny byłby poważnie zagrożony, gdyby dopuszczalna była późniejsza zmiana prawa właściwego dla danej umowy, która mogłaby następować nie tylko niezależnie od woli stron, lecz także w wyniku przypadkowego i jednorazowego zdarzenia. Otóż wydaje mi się, że argumentacja AY podąża dokładnie w tym kierunku, ponieważ przyjmuje ona za podstawę wydarzenie zorganizowane w Padwie jako wydarzenie, które samo w sobie może skutkować taką zmianą prawa właściwego. Jednakże choć wydarzenie to można interpretować w ten sposób, że oznacza ono, iż bank od tego momentu kieruje swoją działalność do Włoch (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>), to nie wydaje mi się, aby miało ono wpływ na stosunek umowny między AY a bankiem. Mimo że AY twierdzi, iż spotkał przy tej okazji pracownika banku, nic nie wskazuje na to, że nastąpiła zmiana istniejącej umowy. Nie wydaje mi się również, że owo wydarzenie zostało zorganizowane na tak wielką skalę, iż uzyskało jakiekolwiek znaczenie prawne, w szczególności z punktu widzenia ewentualnej zmiany prawa właściwego. Zgodnie z informacjami udzielonymi przez sąd odsyłający wspomniany pracownik nie przedstawił funduszy ani innych produktów finansowych, lecz jedynie bank, dla którego pracował.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Przeciwne podejście miałoby poważne konsekwencje dla pewności prawa. Każde zachowanie przedsiębiorcy skierowane do jego klientów, nawet najbardziej bagatelne, należałoby analizować w celu sprawdzenia, czy nie skutkuje ono zmianą prawa właściwego w stosunkach handlowych o charakterze ciągłym. Należy również pamiętać o tym, że ewentualna zmiana prawa właściwego, w zależności od rozpatrywanego systemu prawnego, miałaby istotny wpływ na stosunki umowne między stronami. Istnieje bowiem ryzyko, że zmiana prawa właściwego a posteriori prowadziłaby do zmiany istotnego elementu umowy. Zgodnie z wyjaśnieniem przedstawionym przez sąd odsyłający w przypadku stosowania prawa włoskiego bank jest obowiązany doradzać AY co do jego inwestycji. Tymczasem takie doradztwo nie było przewidziane w ramach zawartej przez strony umowy bez doradztwa.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nie można wykluczyć, że zobowiązanie banku do doradztwa wymagałoby zatem również dostosowania umówionego wynagrodzenia. Zmiana prawa właściwego a posteriori podważyłaby zatem istotny element umowy (essentialia negotii) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>). Taka zmiana nie tylko wywołałaby liczne komplikacje dotyczące praw i obowiązków stron umowy, ale także mogłaby zagrozić samemu bytowi umowy, skoro, jak wyjaśnia sąd odsyłający, prawo włoskie stanowi, że uchybienie obowiązkowi poinformowania konsumenta skutkuje nieważnością umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto należy mieć na uwadze, że proponowana przez AY rozszerzająca wykładnia wywarłaby wpływ nie tylko na umowę zawartą między nim a bankiem, lecz potencjalne również na znaczną liczbę umów mających łącznik transgraniczny. Bank prowadzący działalność na całym europejskim rynku wewnętrznym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>) mógłby zniechęcić się do rozszerzania swojej obecności międzynarodowej, aby uniknąć nieprzewidywalności związanej z ryzykiem ewentualnej zmiany prawa właściwego w konsumenckich stosunkach umownych o charakterze ciągłym. Takie podejście mogłoby przeszkodzić mu w korzystaniu z atutów rynku wewnętrznego, co działałoby również na niekorzyść potencjalnych klientów zamierzających korzystać z usług finansowych (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>). Wspomniane w motywach 1 i 6 rozporządzenia nr 593/2008 prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, a także innych powiązanych dziedzin integracji, takich jak przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, byłoby zagrożone z powodu niepewności, jaka łączyłaby się z ustalaniem prawa właściwego. Jest zatem oczywiste, że stosowanie art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia w okolicznościach niniejszej sprawy sprawiałoby poważne problemy z punktu widzenia pewności prawa.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">c)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek częściowy</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powodów przedstawionych w poprzednich punktach uważam, że nie należy dokonywać rozszerzającej wykładni art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008, ponieważ przepis ten w okolicznościach niniejszej sprawy nie pozwala na zmianę a posteriori prawa właściwego dla umowy. Pierwszeństwo powinien mieć natomiast wybór prawa uzgodniony przez strony umowy zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ocena poszczególnych transakcji finansowych</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Odmienny wniosek można byłoby rozważać, gdyby uznać, że poszczególne zlecenia złożone po spełnieniu się przesłanek stosowania art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 stanowią odrębne umowy. To samo dotyczy sytuacji, w której zlecenia te zmieniałyby istniejącą umowę między konsumentem a bankiem w takim zakresie, że zmiana ta polegałaby nie na zwykłym uaktualnieniu lub dostosowaniu wspomnianej umowy, lecz na powstaniu nowego stosunku prawnego między tymi stronami umowy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy przypomnieć, że w wyroku Nikiforidis Trybunał orzekł, iż wejście w życie rozporządzenia nr 593/2008 prowadzi do stosowania tego rozporządzenia do umowy zawartej przed jego wejściem w życie wyłącznie w przypadku, gdy umowa ta uległa zmianie o takiej doniosłości, iż należy uznać, że została zawarta nowa umowa (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>). Stosując zasadniczą koncepcję, która leży u podstaw tego orzecznictwa, należałoby przeanalizować, czy poszczególne transakcje finansowe dokonywane sukcesywnie przez AY można wyodrębnić prawnie od pierwotnej umowy zawartej między AY a bankiem lub czy obejmują one istotną zmianę tej umowy. Pewne elementy wskazują jednak, że tak nie jest.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z postanowienia odsyłającego wynika, że zawierając umowę otwarcia rachunku papierów wartościowych oraz rachunku bieżącego, AY nawiązał z bankiem stosunek umowny na czas nieoznaczony. Umowa ta jest rodzajem „umowy ramowej”, ponieważ służyła za podstawę wszystkich późniejszych zleceń nabycia i sprzedaży produktów finansowych składanych przez AY. Ponieważ AY zdecydował się na umowę „bez doradztwa”, bank działał dla uproszczenia jako pośrednik (agent), co oznacza, że nabywał odpowiednie produkty finansowe zgodnie z instrukcjami AY i na jego rachunek.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wszystkie złożone przez AY i wykonane przez bank zlecenia są zatem częścią tej umowy ramowej, niezależnie od daty złożenia i wykonania. Nic nie wskazuje również na to, aby stosunek umowny między AY a bankiem uległ zmianom po tym, gdy bank zdaniem sądu odsyłającego zaczął „kierować” swoją działalność do Włoch. Jednakże do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy – a jeśli tak, to w jakim zakresie – stosunek umowny nawiązany między AY a bankiem w 2013 r. uległ zmianie o takiej doniosłości, że nie stanowi ona zwykłego uaktualnienia lub dostosowania tej umowy, lecz nawiązanie nowego stosunku umownego między tymi stronami. Wobec braku przeciwnych wskazówek w postanowieniu odsyłającym na użytek niniejszej sprawy należy założyć, że nie doszło do żadnej istotnej zmiany stosunku umownego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W odpowiedzi na pierwsze pytanie prejudycjalne uważam, że skutki prawne zleceń nabycia produktów finansowych składanych przez konsumenta zamieszkującego w państwie A w ramach stałych stosunków handlowych bankowi z siedzibą w państwie B należy oceniać w świetle prawa wskazanego przez strony w umowie, na mocy której powstał stosunek handlowy, nawet jeżeli po zawarciu tej umowy spełniły się przesłanki stosowania art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008 i były one spełnione w czasie składania poszczególnych zleceń.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi dodatkowe</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ze względu na proponowaną przeze mnie odpowiedź na pierwsze pytanie prejudycjalne nie ma już potrzeby analizowania pytań prejudycjalnych drugiego i trzeciego. Niemniej przeanalizuję je dla kompletności wywodu oraz na wypadek, gdyby Trybunał nie uwzględnił mojej propozycji odpowiedzi na pierwsze pytanie prejudycjalne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez swoje drugie pytanie prejudycjalne sąd odsyłający chce ustalić, czy w przypadku udzielenia twierdzącej odpowiedzi na pytanie pierwsze wyłączenie przewidziane w art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 593/2008 ma zastosowanie w niniejszym przypadku. Zgodnie z tym przepisem art. 6 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia nie stosuje się do umów o świadczenie usług, jeżeli usługi mają być świadczone na rzecz konsumenta wyłącznie w państwie innym niż to, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mimo że sam ten przepis nie zawiera definicji pojęcia „umowy o świadczenie usług”, jest oczywiste, że ochrona konsumentów na rynku wewnętrznym Unii wymaga, aby pojęcie to było interpretowane w sposób autonomiczny oraz szeroko, w świetle koncepcji gospodarczej właściwej dla art. 56 TFUE i nast., nie zaś poprzez odniesienie do prawa umów państw członkowskich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>). Należy zatem zastosować podejście podobne do tego, które zostało przyjęte w orzecznictwie Trybunału w odniesieniu do art. 5 pkt 1 lit. b) tiret drugie rozporządzenia nr 44/2001, którego powtórzeniem jest art. 7 pkt 1 lit. b) tiret drugie rozporządzenia nr 1215/2012. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pojęcie „usług” obejmuje zatem wszelką działalność gospodarczą wykonywaną w interesie osób trzecich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>), chyba że przeważa zobowiązanie do przeniesienia własności rzeczy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>). Pojęcie to obejmuje szeroki zakres usług, w tym usługi finansowe (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>). Zgadzam się zatem z sądem odsyłającym, że umowę nabycia papierów wartościowych na rachunek klienta należy zakwalifikować jako umowę o świadczenie usług w rozumieniu art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 593/2008. W związku z tym rozpatrywana umowa jest objęta przedmiotowym zakresem stosowania tego przepisu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Przepis ten wymaga również, aby usługi na rzecz konsumenta były świadczone „wyłącznie w państwie innym niż to, w którym konsument ma miejsce zwykłego pobytu”. Przyczynę tego wyłączenia można streścić w następujący sposób: w okolicznościach opisanych w tym przepisie konsument nie może racjonalnie oczekiwać, że na zasadzie odstępstwa od ogólnych zasad określania prawa właściwego zastosowanie będzie miało prawo jego państwa miejsca zwykłego pobytu, ponieważ umowa pozostaje w ściślejszym związku z państwem, w którym ma miejsce zamieszkania druga strona umowy, nawet jeśli dostawca reklamował lub sprzedawał usługę w państwie miejsca zamieszkania konsumenta (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Powstaje w związku z tym pytanie o to, jakie cechy powinny posiadać dane usługi, aby można było uznać, że są one dostępne „wyłącznie” w określonym państwie członkowskim. Trybunał analizował to zagadnienie w wyroku Verein für Konsumenteninformation i orzekł, że aby ustalić, czy wyłączenie to ma zastosowanie, „należy zbadać, czy z samej natury umówionych usług wynika, czy mogą one być świadczone, jako całość, wyłącznie poza terytorium państwa miejsca zwykłego pobytu konsumenta” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>). W tym kontekście Trybunał wyjaśnił również, że „[j]eżeli, jak to wynika z umów będących przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, miejsce rzeczywistego świadczenia usługi znajduje się w państwie innym niż państwo, w którym konsument uzyskuje jej rezultat, należy uznać, że usługi są świadczone »wyłącznie« poza terytorium państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu konsumenta tylko wtedy, gdy nie ma on żadnej możliwości uzyskania ich rezultatu w swoim państwie zamieszkania i musi udać się w tym celu za granicę” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>). Innymi słowy, musi chodzić o usługi, które ze swej natury mogą być świadczone wyłącznie w określonym miejscu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nie wydaje mi się, aby te przesłanki były spełnione w niniejszym przypadku, skoro z postanowienia odsyłającego jasno wynika, iż przede wszystkim bank na podstawie umowy zawartej z AY otworzył rachunek papierów wartościowych i rachunek rozliczeniowy w Austrii, a następnie, w wykonaniu zleceń składanych przez AY i na jego rachunek, nabywał produkty finansowe, które były zapisywane na tych rachunkach. Następnie AY mógł składać zlecenia zakupu z Włoch przy pomocy środków telekomunikacyjnych (telefon, poczta elektroniczna). Zdaniem sądu odsyłającego AY miał ponadto dostęp do strony internetowej banku w języku angielskim i mógł przeglądać na niej swoje rachunki. Wreszcie ów sąd przypuszcza, że bank przekazywał AY również informacje o wykonaniu jego zleceń. Jest zatem oczywiste, że jako konsument AY miał możliwość korzystania z usług banku z każdego miejsca. Wynika z tego, że art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 593/2008 nie ma w takich okolicznościach zastosowania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powodów przedstawionych powyżej proponuję odpowiedzieć na drugie pytanie prejudycjalne, że wyłączenie przewidziane w art. 6 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 593/2008 nie ma zastosowania w sytuacji, gdy bank na podstawie umowy otwiera rachunki dla konsumenta zamieszkałego w innym państwie członkowskim, a następnie w wykonaniu zleceń składanych przez tego konsumenta oraz zgodnie z jego instrukcjami nabywa zapisywane na tych rachunkach produkty finansowe, w tym gdy zlecenia te są składane (również) przy pomocy środków telekomunikacyjnych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poprzez swoje trzecie pytanie prejudycjalne sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w sytuacji gdy po zawarciu umowy spełniają przesłanki stosowania art. 6 rozporządzenia nr 593/2008, klauzulę wyboru prawa właściwego należy uważać za „nieuczciwą” w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 z tego powodu, że w chwili zawarcia tej umowy konsumentowi nie wskazano skutków prawnych art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 593/2008.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pytanie to dotyczy związku między rozporządzeniem nr 593/2008 a dyrektywą 93/13, którym to zagadnieniem Trybunał zajmował się już w wyroku Verein für Konsumenteninformation (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>). W owym wyroku Trybunał wskazał, że prawodawstwo Unii dopuszcza zasadniczo postanowienia odnoszące się do wyboru prawa. Artykuł 6 ust. 2 tego rozporządzenia ustanawia bowiem możliwość, by strony uzgodniły prawo właściwe dla umowy konsumenckiej, pod warunkiem zapewnienia poszanowania ochrony przysługującej konsumentowi na podstawie przepisów prawa sądu orzekającego, których nie można wyłączyć w drodze umowy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał wyjaśnił, że sporządzone wcześniej postanowienie dotyczące wyboru prawa właściwego wyznaczające prawo państwa członkowskiego siedziby przedsiębiorcy jest niedozwolone tylko w wypadku, gdy posiada określone cechy, właściwe swojemu brzmieniu lub kontekstowi, powodujące znaczący brak równowagi pomiędzy prawami i obowiązkami stron. W szczególności niedozwolony charakter takiego postanowienia może wynikać ze sformułowania niespełniającego wymogu sporządzenia umowy prostym i zrozumiałym językiem, o którym mowa w art. 5 dyrektywy 93/13. Wymóg ten powinien podlegać szerokiej wykładni, biorąc pod uwagę słabszą pozycję konsumenta względem przedsiębiorcy, zwłaszcza w odniesieniu do stopnia poinformowania (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał wskazał również, że w sytuacji gdy skutki postanowienia są określone bezwzględnie wiążącymi przepisami, istotne jest, by przedsiębiorca poinformował konsumenta o tych przepisach. Tak jest w wypadku art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 593/2008, który stanowi, że wybór prawa właściwego nie może prowadzić do pozbawienia konsumenta ochrony przyznanej mu na podstawie przepisów, których nie można wyłączyć w drodze umowy na mocy prawa, jakie byłoby właściwe w braku wyboru (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Trybunał orzekł zatem, że postanowienie jest niedozwolone w zakresie, w jakim wprowadza konsumenta w błąd, dając mu do zrozumienia, że jedynie prawo tego państwa członkowskiego znajduje zastosowanie do umowy, i nie informując go o tym, iż korzysta on również, na podstawie tego przepisu, z ochrony zapewnianej mu przez bezwzględnie wiążące przepisy prawa, które byłoby właściwe w braku tej klauzuli (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>), czyli prawa państwa, w którym ów konsument ma miejsce zwykłego pobytu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy jednakże zwrócić uwagę na okoliczność, że w niniejszej sprawie sąd odsyłający ma do czynienia ze szczególną sytuacją, a mianowicie z ewentualną późniejszą zmianą prawa właściwego dla umowy na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 593/2008, wywołaną działaniem przedsiębiorcy. Powstaje zatem pytanie, czy w takich okolicznościach można rozważać przewidzianą w dyrektywie 93/13 ochronę konsumenta przed nieuczciwymi warunkami umownymi, przy czym z uwagi na odpowiedź, której zamierzam udzielić na pierwsze pytanie prejudycjalne (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>), zagadnienie to ma jedynie hipotetyczny charakter.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jednakże nawet gdyby (wbrew temu, co proponuję) ewentualna zmiana prawa wybranego pierwotnie przez strony była dopuszczalna z uwagi na późniejsze spełnienie się przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 593/2008, konsument byłby odtąd chroniony przez prawo państwa swojego miejsca zwykłego pobytu, prawo wybrane nie miałoby już zastosowania i ochrona konsumenta wynikająca z art. 6 ust. 2 zdanie drugie tego rozporządzenia nie miałaby żadnego znaczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W każdym razie odpowiedź na pytanie dotyczące ewentualnej nieuczciwości klauzuli wyboru prawa właściwego w umowie konsumenckiej w okolicznościach niniejszej sprawy powinna być przecząca. W tym względzie należy zauważyć, że sąd odsyłający ma wątpliwości co do ważności klauzuli nie w chwili zawarcia umowy, lecz w chwili, gdy wiele lat po zawarciu tej umowy spełniły się przesłanki stosowania art. 6 rozporządzenia nr 593/2008. Jednak z orzecznictwa Trybunału wynika, że ocenę nieuczciwego charakteru warunków umowy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy przeprowadzać w odniesieniu do chwili zawarcia danej umowy, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, o których przedsiębiorca mógł wiedzieć przy zawieraniu umowy i które mogły wpływać na jej późniejsze wykonanie, gdyż warunek umowny może wprowadzać między stronami nierównowagę, która ujawni się dopiero w czasie wykonywania umowy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W związku z tym „przestrzeganie przez przedsiębiorcę wymogu przejrzystości, o którym mowa w art. 4 ust. 2 i art. 5 dyrektywy 93/13, musi być oceniane poprzez odwołanie się do informacji dostępnych temu przedsiębiorcy w dniu zawarcia umowy z konsumentem” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>). Z tej perspektywy uważam, że w braku przeciwnych wskazówek należy wyjść z założenia, iż bank nie miał żadnego obiektywnego powodu, by zakładać, że w przyszłości mogłoby dojść do zmiany prawa właściwego oraz że w związku z tym należy poinformować o tym AY. W tym świetle wydaje mi się, że bankowi nie można zarzucać, iż uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi przejrzystości.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Poza ogólnym obowiązkiem w dziedzinie usług, dotyczącym udzielenia informacji o istnieniu klauzul umownych dotyczących prawa właściwego dla umowy (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>), trudno jest także określić, jakie akty prawa Unii miałyby w niniejszym przypadku zobowiązywać przedsiębiorcę do uprzedzania konsumenta o wszelkich zmianach prawa właściwego. Odnosi się to w szczególności do konkretnych skutków prawnych wynikających ze stosowania art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 593/2008 w połączeniu z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa krajowego, zważywszy na okoliczność, że spełnienie takiego obowiązku wymagałoby przeprowadzenia złożonej oceny prawnej stanu faktycznego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>). Tymczasem obowiązek udzielania informacji konsumentowi nie może być rozumiany jako ogólne zobowiązanie przedsiębiorcy do świadczenia doradztwa prawnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy chodzi o zdarzenia niepewne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle powyższego uważam, że na trzecie pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w ten sposób, iż w sytuacji gdy po zawarciu umowy spełniają się przesłanki stosowania art. 6 rozporządzenia nr 593/2008, klauzuli wyboru prawa właściwego nie należy uważać za nieuczciwą w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 z tego powodu, że w chwili zawarcia tej umowy konsumentowi nie wskazano skutków prawnych art. 6 ust. 2 rozporządzenia nr 593/2008.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">VI.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioski</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby Trybunał udzielił następującej odpowiedzi na pytania prejudycjalne przedłożone przez Oberster Gerichtshof (sąd najwyższy, Austria):</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-134" title="page-24">
      Skutki prawne zleceń nabycia produktów finansowych składanych przez konsumenta zamieszkującego w państwie A w ramach stałych stosunków handlowych bankowi z siedzibą w państwie B należy oceniać w świetle prawa wskazanego przez strony w umowie, na mocy której powstał stosunek handlowy, nawet jeżeli po zawarciu tej umowy spełniły się przesłanki stosowania art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) i były one spełnione w czasie składania poszczególnych zleceń. 
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Język oryginału: francuski.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Dz.U. 2008, L 177, s. 6.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Dz.U. 1993, L 95, s. 29.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 7 grudnia 2010 r., Pammer i Hotel Alpenhof (C‑585/08 i C‑144/09, EU:C:2010:740, pkt 75 i nast.); a także z dnia 17 października 2013 r., Emrek (C‑218/12, EU:C:2013:666, pkt 32).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 21 lipca 2005 r., Coname (C‑231/03, EU:C:2005:487, pkt 10); z dnia 10 marca 2011 r., Privater Rettungsdienst und Krankentransport Stadler (C‑274/09, EU:C:2011:130, pkt 29, 36); a także z dnia 21 maja 2015 r., Kansaneläkelaitos (C‑269/14, EU:C:2015:329, pkt 25).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Rozporządzenie Rady z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Wyrok z dnia 7 grudnia 2010 r. (C‑585/08 i C‑144/09, EU:C:2010:740).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Wyrok z dnia 7 grudnia 2010 r., Pammer i Hotel Alpenhof (C‑585/08 i C‑144/09, EU:C:2010:740, pkt 75, 76).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Wyrok z dnia 17 października 2013 r. (C‑218/12, EU:C:2013:666).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Wyrok z dnia 17 października 2013 r., Emrek (C‑218/12, EU:C:2013:666, pkt 32). </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Zobacz pkt 43 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) G.-P. Calliess, Rome Regulations: Commentary (Calliess, Gralf-Peter/Moritz Renner), wyd. 3, Kluwer Law International, Alphen aan den Rijn 2020, art. 6, pkt 54, s. 190, również opowiada się za stosowaniem tego orzecznictwa w odniesieniu do rozporządzenia nr 593/2008.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Zobacz podobnie G.-P. Calliess, Rome Regulations: Commentary (Calliess, Gralf-Peter/Moritz Renner, wyd. 3, Kluwer Law International, Alphen aan den Rijn 2020, art. 6, pkt 3, s. 164.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 17 października 2013 r., Unamar (C‑184/12, EU:C:2013:663, pkt 49).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 18 października 2016 r., Nikiforidis (C‑135/15, EU:C:2016:774, pkt 36); z dnia 14 września 2023 r., Diamond Resorts Europe i in. (C‑632/21, EU:C:2023:671, pkt 75).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Zobacz pkt 45 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Z jednej strony towary lub usługi, które mają być dostarczone, a z drugiej strony cena i wynagrodzenie stanowią centralny element stosunku umownego [zob. opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie Andriciuc i in. (C‑186/16, EU:C:2017:313, pkt 34)].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Chodzi o rynek wewnętrzny z jego podstawowymi swobodami, w szczególności z istotną dla niniejszej sprawy swobodą świadczenia usług. Rynek wewnętrzny stworzony na terytorium Unii rozciąga się na mocy porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) na państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), w tym Liechtenstein [zob. wyrok z dnia 28 października 2010 r., Établissements Rimbaud (C‑72/09, EU:C:2010:645, pkt 20)].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) G. Cordero-Moss, The impact of EU law on Norwegian private international law, Acta Universitatis Carolinae Iuridica, vol. 66, nr 4 (2020), s. 34; autor zwraca uwagę na konieczność wyboru prawa we współczesnym świecie. Według niego nieprzewidywalność praw i obowiązków stron umowy może mieć zniechęcający skutek, a w najgorszym przypadku może ograniczyć działalność międzynarodową przedsiębiorców, którzy zamierzają prowadzić interesy handlowe lub inwestować na rynku wewnętrznym.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 18 października 2016 r. (C‑135/15, EU:C:2016:774, pkt 37).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) G.-P. Calliess, Rome Regulations: Commentary (Calliess, Gralf-Peter/Moritz Renner), wyd. 3, Kluwer Law International, Alphen aan den Rijn 2020, art. 6, pkt 60, s. 192.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., Granarolo (C‑196/15, EU:C:2016:559, pkt 37).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) P. Mankowski, Brussels Ibis Regulation: Commentary (Magnus, Ulrich/Mankowski, Peter), wyd. 1, Sellier European Law Publishers, Kolonia 2016, art. 7, pkt 97 i nast.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) R. Schulze, Bürgerliches Gesetzbuch, wyd. 12, Nomos, Baden-Baden 2024, art. 6 Rom I-VO, pkt 7; P. Mankowski, Brussels Ibis Regulation: Commentary (Magnus, Ulrich/Mankowski, Peter), wyd. 1, Sellier European Law Publishers, Kolonia 2016, art. 7, pkt 114, s. 201.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) M. McParland, The Rome I Regulation on the Law Applicable to Contractual Obligations, Oxford 2015, s. 554, pkt 12, s. 198.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Wyrok z dnia 3 października 2019 r. (C‑272/18, EU:C:2019:827, pkt 51). Wyróżnienie moje.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Wyrok z dnia 3 października 2019 r., Verein für Konsumenteninformation (C‑272/18, EU:C:2019:827, pkt 52). Wyróżnienie moje.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Wyrok z dnia 28 lipca 2016 r. (C‑191/15, EU:C:2016:612).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Verein für Konsumenteninformation (C‑191/15, EU:C:2016:612, pkt 66).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Verein für Konsumenteninformation (C‑191/15, EU:C:2016:612, pkt 67, 68).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Verein für Konsumenteninformation (C‑191/15, EU:C:2016:612, pkt 69).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Verein für Konsumenteninformation (C‑191/15, EU:C:2016:612, pkt 71).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 14 września 2023 r., Club La Costa i in. (C‑821/21, EU:C:2023:672, pkt 74).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Zobacz pkt 63 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Ibercaja Banco (C‑452/18, EU:C:2020:536, pkt 48).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 9 lipca 2020 r., Ibercaja Banco (C‑452/18, EU:C:2020:536, pkt 49). Wyróżnienie moje.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. 2006, L 376, s. 36) państwa członkowskie zapewniają, że usługodawcy udostępniają usługobiorcy informacje „dotyczące ewentualnych stosowanych przez usługodawcę klauzul umownych dotyczących prawa właściwego dla umowy lub właściwości sądów”. Jednakże zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. b) tej dyrektywy usługi finansowe są wyłączone z zakresu stosowania omawianej dyrektywy.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) G. Rühl, The Unfairness of Choice-of-Law Clauses, Or: The (Unclear) Relationship of Art. 6 Rome I Regulation and the Unfair Terms in Consumer Contracts Directive, Common Market Law Review, 55, 2018, s. 219 i nast.; autor wskazuje na złożoność tego przepisu, sprawiającego problem nawet praktykom prawa. Jego zdaniem orzecznictwa Trybunału nie można rozumieć w ten sposób, że przedsiębiorca ma obowiązek wyszczególnienia wszystkich przepisów prawa państwa miejsca zamieszkania konsumenta mających pierwszeństwo nad prawem wybranym.</p>
</body>
</html>
