–

għal T.T. u BAJI Trans s.r.o., minn M. Mandzák u M. Pohovej, advokáti, kif ukoll minn P. Rumanová, advokátka,

–

għan-Národný inšpektorát práce, minn M. Mitterpák, generálny riaditel, u L. Štofová, právnička,

–

għall-Gvern Slovakk, minn A. Lukáčik, E. V. Larišová u S. Ondrášiková, bħala aġenti,

–

għall-Gvern Taljan, minn G. Palmieri, bħala aġent, assistita minn M. Cherubini, avvocato dello Stato,

–

għall-Kummissjoni Ewropea, minn P. J. O. Van Nuffel u A. Tokár, bħala aġenti,

1

It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) u tal-Artikolu 51(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).

2

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, T.T. u BAJI Trans s.r.o. u, min-naħa l-oħra, in-Národný inšpektorát práce (l-Ispettorat Nazzjonali tax-Xogħol, is-Slovakkja) dwar multa amministrattiva imposta minn dan tal-aħħar fuq T.T.

3

L-Artikolu 49(1) tal-Karta jipprovdi:

“L-ebda persuna m’għandha tiġi kkundannata għal xi att jew ommissjoni li, fiż-żmien meta sar jew saret, ma kienx jew ma kenitx reat skond il-liġi nazzjonali jew il-liġi internazzjonali. Lanqas m’għandha tingħata piena akbar minn dik li kienet applikabbli fiż-żmien meta twettaq ir-reat. Jekk wara li twettaq ir-reat, il-liġi tipprovdi għal piena inqas, dik il-piena għandha tkun applikabbli.”

4

L-Artikolu 51(1) tal-Karta jipprevedi:

“Id-dispożizzjonijiet ta’ din il-Karta huma intiżi għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-aġenziji ta’ l-Unjoni fir-rispett tal-prinċipju ta’ sussidjarjetà u għall-Istati Membri wkoll biss meta jkunu qed jimplimentaw il-liġi ta’ l-Unjoni. Huma għandhom għaldaqstant jirrispettaw id-drittijiet, josservaw il-prinċipji u jippromwovu l-applikazzjoni tagħhom, skond il-kompetenzi rispettivi tagħhom […]”

5

Kif kien applikabbli fid-data tat-twettiq tal-ksur inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-Artikolu 3(1) u (2) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3821/85 tal‑20 ta’ Diċembru 1985 dwar apparat ta’ reġistrazzjoni għat-trasport bit-triq (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 227), kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 561/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Marzu 2006 (ĠU 2006, L 102, p. 1, rettifika fil-ĠU 2016, L 195, p. 83) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 3821/85”), kien jipprovdi:

“1.   It-tagħmir ta’ reġistrazzjoni għandu jkun stallat u wżat fil-vetturi reġistrati fi Stat Membru li jintużaw għat-trasport ta’ passiġġieri jew ta’ merkanzija bit-triq, ħlief il-vetturi msemmija fl-Artikoli 3 tar-Regolament (KE) Nru 561/2006. […]

2.   L-Istati Membri jistgħu jeżentaw il-vetturi msemmija fl-Artikolu 13(1) u (3) tar-Regolament (KE) Nru 561/2006 mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.”

6

Kif kien applikabbli f’dik id-data, l-Artikolu 19(1) ta’ dan ir-regolament kien jipprevedi:

“L-Istati Membri għandhom, malajr u wara li jikkonsultaw lill-Kummissjoni, jadottaw dawk il-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li jistgħu jkunu neċessarji għall-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament.

Dawn il-miżuri għandhom ikopru, inter alia, ir-riorganizzazzjoni, il-proċedura u l-mezzi ta’ kontroll fuq osservanza u l-penali li għandhom jiġu imposti fil-każ ta’ ksur.”

7

Intitolat “Spezzjonijiet perjodiċi”, il-punt 3(a) tat-Taqsima VI tal-Anness I tal-imsemmi regolament kien jipprovdi, fid-data tal-ksur inkwistjoni fil-kawża prinċipali:

“Għandhom isiru spezzjonijiet perjodiċi ta’ l-apparat armat fil-vetturi ta’ mill-inqas kull sentejn u dawn jistgħu isiru flimkien ma’ testijiet li jaraw jekk il-vetturi humiex tajbin għal fuq it-triq.

[…]”

8

Ir-Regolament Nru 3821/85 tħassar, b’effett mit‑2 ta’ Marzu 2016, permezz tal-Artikolu 47 tar-Regolament (UE) Nru 165/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑4 ta’ Frar 2014 dwar takografi fit-trasport bit-triq, li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3821/85 dwar apparat ta’ reġistrazzjoni għat-trasport bit-triq u li jemenda r-Regolament (KE) Nru 561/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerta leġiżlazzjoni soċjali li għandha x’taqsam mat-trasport bit-triq (ĠU 2014, L 60, p. 1).

9

L-Artikolu 3(1) u (2) tar-Regolament Nru 165/2014 jipprovdi:

“1.   It-takografi għandhom jiġu installati u użati fil-vetturi reġistrati fi Stat Membru li jintużaw għat-trasport ta’ passiġġieri jew ta’ merkanzija bit-triq u li għalihom japplika r-Regolament (KE) Nru 561/2006.

2.   L-Istati Membri jistgħu jeżentaw mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament il-vetturi msemmija fl-Artikolu 13(1) u (3) tar-Regolament (KE) Nru 561/2006.”

10

L-Artikolu 23(1) ta’ dan ir-regolament jipprevedi:

“It-takografi għandhom ikunu soġġetti għal spezzjoni regolari minn ħwienet tax-xogħol approvati. Għandhom titwettqu spezzjonijiet regolari mill-anqas kull sentejn.”

11

L-Artikolu 41(1) tal-imsemmi regolament jipprovdi:

“L-Istati Membri għandhom, f’konformità mal-arranġamenti kostituzzjonali nazzjonali, jistabbilixxu regoli dwar il-pieni applikabbli għall-ksur ta’ dan ir-Regolament u għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiżguraw li jiġu implimentati. Dawk il-pieni għandhom ikunu effettivi, proporzjonali, dissważivi u nondiskriminatorji u għandhom ikunu f’konformità mal-kategoriji tal-ksur stabbiliti fid-Direttiva 2006/22/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Marzu 2006 dwar il-kondizzjonijiet minimi għall-implimentazzjoni tar-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nri 3820/85 u 3821/85 dwar il-leġiżlazzjoni soċjali li għandha x’taqsam ma’ attivitajiet tat-trasport bit-triq u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 88/599/KEE (ĠU 2006, L 102, p. 35)].”

12

Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 48 tal-istess regolament:

“Soġġett għall-miżuri transizzjonali fl-Artikolu 46, [dan ir-regolament] għandu japplika b’effett mit‑2 ta’ Marzu 2016. […]”

13

L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 561/2006 jipprovdi:

“Dan ir-Regolament jistabbilixxi r-regoli dwar il-ħinijiet ta’ sewqan, il-pawżi u l-perijodi ta’ mistrieħ għax-xufiera li jaħdmu fit-trasport ta’ merkanzija u passiġġieri bit-triq sabiex ikunu armonizzati l-kondizzjonijiet ta’ kompetizzjoni bejn il-modi ta’ trasport fuq l-art, speċjalment fir-rigward tas-settur tat-triq, u sabiex jittejbu l-kondizzjonijiet tax-xogħol u s-sigurtà fit-triq. Dan ir-Regolament għandu l-għan ukoll li jippromwovi t-titjib fil-prattika ta’ monitoraġġ u ta’ infurzar mill-Istati Membri u t-tijib fil-prattiċi ta’ xogħol fl-industrija tat-trasport bit-triq.”

14

L-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament jelenka l-kategoriji ta’ vetturi li jwettqu trasport bit-triq li għalihom ma japplikax l-imsemmi regolament. Il-vetturi użati għall-kunsinna ta’ konkos imħallat lest għall-użu ma humiex inklużi f’din il-lista.

15

L-Artikolu 13(1) tal-istess regolament jelenka l-kategoriji ta’ vetturi li jwettqu trasport li għalihom l-Istati Membri, sakemm dan ma jkunx ta’ preġudizzju għall-għanijiet imsemmija fl-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 561/2006, jistgħu jagħtu derogi mill-Artikoli 5 sa 9 ta’ dan ir-regolament.

16

Kif kien applikabbli fid-data tal-ksur inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dan l-Artikolu 13(1) ma kienx isemmi l-vetturi użati għall-kunsinna ta’ konkos imħallat lest għall-użu.

17

Madankollu, l-imsemmi Artikolu 13(1) ġie emendat bir-Regolament (UE) 2020/1054 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Lulju 2020 li jemenda r-Regolament (KE) Nru 561/2006 fir-rigward ta’ rekwiżiti minimi dwar il-ħinijiet massimi ta’ sewqan kuljum u kull ġimgħa, il-pawżi minimi u l-perijodi ta’ mistrieħ kuljum u kull ġimgħa u r-Regolament (UE) Nru 165/2014 fir-rigward tal-pożizzjonament permezz ta’ takografi (ĠU 2020, L 249, p. 1).

18

Wara din l-emenda, li hija applikabbli b’effett mill‑20 ta’ Awwissu 2020, l-istess Artikolu 13(1) issa jsemmi, taħt il-punt (r), “vetturi użati għat-twassil ta’ konkos imħallat lest” fost il-vetturi li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ derogi mill-Artikoli 5 sa 9 tar-Regolament Nru 561/2006.

19

L-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 2988/95 tat‑18 Diċembru 1995 dwar il-protezzjoni ta’ l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 340) jipprevedi:

“1.   Sabiex jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea, qegħdin hawnhekk jiġu adottati regoli ġenerali fir-rigward ta’ verifiki omoġenji u miżuri amministrattivi u penali li għandhom x’jaqsmu ma’ l-irregolaritajiet fir-rigward tal-liġi tal-Komunità.

2.   ‘Irregolarità’ għandha tfisser kull ksur ta’ dispożizzjoni tal-liġi tal-Komunità li jirriżulta minn att jew nuqqas ta’ operatur ekonomiku, li għandu, jew li jista’ jkollu, l-effett li jippreġudika l-budget ġenerali tal-Komunità jew il-budget mmexxi minnhom, jew billi jnaqqas jew jitlef id-dħul li jakkumula minn riżorsi tagħhom stess miġbura direttament għan-nom tal-Komunità, jew permezz ta’ nefqa mhux ġustifikata.”

20

L-Artikolu 2(2) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:

“Ebda penali amministrattiva ma tista’ tiġi imposta ħlief jekk att tal-Komunità qabel l-irregolarità jkun ipprovda għaliha. Fil-każ ta’ emenda sussegwenti tad-dispożizzjonijiet li jimponu penali amministrattivi u li jinsabu fir-regoli tal-Komunità, id-dispożizzjonijiet l-anqas ħorox għandhom japplikaw b’mod retroattiv.”

21

L-Artikolu 50(6) tal-Ústava Slovenskej republiky (il-Kostituzzjoni tar-Repubblika Slovakka) jipprovdi:

“L-eżistenza ta’ reat kriminali għandha tiġi evalwata u l-kundanna għandha tingħata skont il-liġi fis-seħħ fil-mument meta twettaq ir-reat. L-iktar liġi reċenti għandha tapplika jekk tkun iżjed favorevoli għall-awtur tar-reat.”

22

L-Artikolu 2 taż-zákon č. 461/2007 Z. z. o používaní záznamového zariadenia v cestnej doprave (il-Liġi Nru 461/2007 dwar l-Użu ta’ Tagħmir ta’ Reġistrazzjoni fit-Trasport bit-Triq), tat‑13 ta’ Settembru 2007, jipprovdi:

“1.   Bla ħsara għal dispożizzjonijiet kuntrarji ta’ din il-liġi, impriża tat-trasport li tipprovdi servizzi ta’ trasport bix-xarabank jew servizzi ta’ trasport bit-triq ta’ merkanzija għandha tiżgura li jiġi installat tagħmir ta’ reġistrazzjoni f’kull vettura użata għat-trasport ta’ passiġġieri jew ta’ merkanzija u li jintużaw folji ta’ reġistrazzjoni u kards [tax-xufier] għat-tħaddim tiegħu.

2.   L-obbligu tal-impriża tat-trasport skont il-paragrafu 1 ma japplikax għall-vetturi użati għat-trasport koperti minn dispożizzjoni partikolari [b’riferiment għall-Artikolu 3 u għall-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 561/2006].”

23

Il-punt 1 tal-Artikolu 38(1)(a) taż-zákon č. 462/2007 Z. z. o organizácii pracovného času v doprave a o zmene a doplnení zákona č. 125/2006 Z. z. o inšpekcii práce a o zmene a doplnení zákona č. 82/2005 Z. z. o nelegálnej práci a nelegálnom zamestnávaní a o zmene a doplnení niektorých zákonov v znení zákona č. 309/2007 Z. z. 13. Septembra 2007 (il-Liġi Nru 462/2007 dwar l-Organizzazzjoni tal-Ħin tax-Xogħol fis-Settur tat-Trasport u li Temenda l-Liġi Nru 125/2006 dwar l-Ispezzjoni tax-Xogħol u li Temenda l-Liġi Nru 82/2005 dwar ix-Xogħol Illegali u l-Impjieg Illegali u li Temenda Ċerti Liġijiet, kif emendata bil-Liġi Nru 309/2007 tat‑13 ta’ Settembru 2007), jipprevedi:

“Huwa reat li xufier isuq vettura mingħajr tagħmir ta’ reġistrazzjoni jew b’tagħmir ta’ reġistrazzjoni li ma kienx issuġġettat għal kontroll perjodiku validu jew li juża t-tagħmir ta’ reġistrazzjoni b’mod żbaljat.”

24

Iż-zákon č. 162/2015 Správny súdny poriadok (il-Liġi Nru 162/2015 li Tistabbilixxi l-Kodiċi tal-Ġustizzja Amministrattiva), tal‑21 ta’ Mejju 2015 (iktar ’il quddiem il-“KĠA”), daħlet fis-seħħ fl‑1 ta’ Lulju 2016.

25

L-Artikolu 145 tal-KĠA jipprovdi:

“1)   Sentenza nnotifikata hija definittiva, bħal ħsara għal dispożizzjonijiet li jipprovdu mod ieħor iktar ’il quddiem.

2)   Is-sentenza ta’ qorti amministrattiva ssir definittiva mal-iskadenza tat-terminu ta’ xahar min-notifika tagħha jew meta jiġi ppreżentat appell ta’ kassazzjoni f’dan l-istess terminu kontra din is-sentenza, meta d-deċiżjoni kienet tirrigwarda:

[…]

[…]”

26

L-Artikolu 438(1) ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:

“Jista’ jiġi ppreżentat appell ta’ kassazzjoni kontra d-deċiżjonijiet definittivi ta’ qorti amministrattiva […]”

27

Skont l-Artikolu 440(1) tal-imsemmi kodiċi:

“Appell ta’ kassazzjoni jista’ jkun ibbażat biss fuq il-fatt li l-qorti amministrattiva, fil-proċedura tagħha jew fid-deċiżjoni tagħha, kisret il-liġi sa fejn:

28

L-Artikolu 454 tal-istess kodiċi jistabbilixxi:

“Is-sitwazzjoni eżistenti fil-mument meta ġiet ippronunzjata jew ingħatat id-deċiżjoni appellata tal-qorti amministrattiva hija determinanti għall-finijiet tad-deċiżjoni tal-[qorti] tal-kassazzjoni.”

29

L-Artikolu 462 tal-KĠA jipprevedi:

“1)   Jekk, wara eżami, il-qorti tal-kassazzjoni tikkonstata l-fondatezza tal-appell ta’ kassazzjoni, hija għandha tiddeċiedi li tannulla d-deċiżjoni kkontestata u, skont in-natura tagħha, tibgħat il-kawża lura quddiem il-qorti amministrattiva għat-tkomplija tal-proċedura jew għandha tagħlaq il-proċedura, jekk ikun il-każ hija għandha tibgħat il-kawża lill-awtorità kompetenti sabiex tieħu konjizzjoni tagħha.

2)   Jekk il-qorti tal-kassazzjoni tikkonkludi li d-deċiżjoni kkontestata tal-awtorità amministrattiva jew il-miżura kkontestata tal-awtorità amministrattiva ma hijiex konformi mal-liġi, u jekk il-qorti amministrattiva tkun ċaħdet l-appell, hija tista’ temenda d-deċiżjoni tal-qorti amministrattiva billi tannulla d-deċiżjoni kkontestata tal-awtorità amministrattiva jew il-miżura kkontestata tal-awtorità amministrattiva u billi tibgħat il-kawża lura quddiemha għat-tkomplija tal-proċedura.

[…]”

30

Permezz ta’ deċiżjoni amministrattiva tat‑8 ta’ Diċembru 2016, T.T. instab ħati li kiser il-punt 1 tal-Artikolu 38(1)(a) tal-Liġi Nru 462/2007 minħabba li, fl‑4 ta’ Novembru 2015, huwa kien ittrasporta konkos abbord vettura li tappartjeni lil BAJI Trans u li t-takografu tagħha ma kienx issuġġettat għal kontroll perjodiku validu. F’dan ir-rigward, T.T. ġie kkundannat għal multa ta’ EUR 200.

31

Permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ April 2017, l-Ispettorat Nazzjonali tax-Xogħol ċaħad ir-rikors intern ta’ T.T. kontra d-deċiżjoni tat‑8 ta’ Diċembru 2016.

32

T.T. u BAJI Trans ippreżentaw rikors kontra dawn id-deċiżjonijiet amministrattivi quddiem il-Krajský súd v Bratislave (il-Qorti Reġjonali ta’ Bratislava, is-Slovakkja).

33

Permezz ta’ deċiżjoni tas‑27 ta’ Marzu 2019, il-Krajský súd v Bratislave (il-Qorti Reġjonali ta’ Bratislava) ċaħdet ir-rikors ta’ BAJI Trans bħala inammissibbli u dak ta’ T.T. bħala infondat. Dik il-qorti qieset, b’mod partikolari, li l-obbligu li jintuża takografu fil-vetturi tat-trasport bit-triq kien previst fl-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 3821/85 kif ukoll fl-Artikolu 2(1) tal-Liġi Nru 461/2007, bla ħsara għad-derogi msemmija fl-Artikoli 3 u 13 tar-Regolament Nru 561/2006. Madankollu, dawn id-derogi ma kinux jinkludu l-vetturi intiżi għat-trasport tal-konkos.

34

Fil‑15 ta’ Lulju 2019, T.T. u BAJI Trans ippreżentaw appell ta’ kassazzjoni kontra din id-deċiżjoni quddiem in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (il-Qorti Suprema tar-Repubblika Slovakka).

35

Fl‑24 ta’ Awwissu 2020, dawn il-partijiet ippreżentaw nota li permezz tagħha enfasizzaw li r-Regolament Nru 561/2006 kien ġie emendat bir-Regolament 2020/1054. Huma sostnew li din l-emenda, li saret wara l-preżentata tal-appell ta’ kassazzjoni tagħhom, kellha bħala konsegwenza li l-fatti mwettqa fl‑4 ta’ Novembru 2015 ma kinux baqgħu illegali. Għaldaqstant, tali emenda kellha tittieħed inkunsiderazzjoni, skont l-Artikolu 50(6) tal-Kostituzzjoni tar-Repubblika Slovakka.

36

Fl‑1 ta’ Awwissu 2021, in-Najvyšší správny súd Slovenskej republiky (il-Qorti Amministrattiva Suprema tar-Repubblika Slovakka), li hija l-qorti tar-rinviju, bdiet l-eżami tal-kawżi kollha li kienu tressqu quddiem l-Awla Amministrattiva tan-Najvyšší súd Slovenskej republiky (il-Qorti Suprema tar-Repubblika Slovakka) sal‑31 ta’ Lulju 2021, inkluż l-appell ta’ T.T. u ta’ BAJI Trans.

37

Fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-prinċipju ta’ lex mitior huwa stabbilit fl-Artikolu 49 tal-Karta, filwaqt li tenfasizza li dan l-artikolu jista’ jiġi applikat biss jekk it-tilwima fil-kawża prinċipali tikkonċerna sitwazzjoni li fiha Stat Membru jimplimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.

38

Peress li l-liġijiet nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienu ġew adottati sabiex jiġu implimentati r-Regolamenti Nru 3821/85 u Nru 165/2014, inkluż l-obbligu li jirriżulta minn dawn ir-regolamenti li tiġi stabbilita sistema ta’ sanzjonijiet, il-qorti tar-rinviju hija inklinata li tqis, minn naħa, li l-Ispettorat Nazzjonali tax-Xogħol implimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, meta ddeċieda dwar il-ħtija ta’ T.T. u ssanzjonah u, min-naħa l-oħra, li hija stess kienet ser tkun qiegħda timplimenta dan id-dritt meta tagħti deċiżjoni dwar l-appell pendenti quddiemha. Madankollu, din il-qorti tixtieq li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkonferma din l-interpretazzjoni.

39

Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tqis li, sabiex ikunu ssodisfatti r-rekwiżiti imposti mill-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), kemm l-awtoritajiet amministrattivi, mitluba jissanzjonaw kriminalment individwu, kif ukoll il-qrati li jieħdu konjizzjoni tar-rikors ta’ ġurisdizzjoni sħiħa kontra dawn id-deċiżjonijiet amministrattivi għandhom ikunu obbligati japplikaw il-prinċipju ta’ retroattività tal-liġi kriminali l-iktar favorevoli. Dik il-qorti hija inklinata li taħseb li l-istess raġunament japplika fir-rigward tal-Artikolu 49(1) tal-Karta. Madankollu, hija tixtieq tiżgura ruħha li din id-dispożizzjoni tapplika kemm fil-kuntest tal-proċedura li twassal għas-sanzjoni amministrattiva kif ukoll fil-kuntest tal-proċedura ġudizzjarja intiża sabiex tiġi mistħarrġa l-legalità ta’ din is-sanzjoni.

40

Fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju għandha dubju dwar jekk għandhiex, bħala qorti tal-kassazzjoni, tieħu inkunsiderazzjoni liġi kriminali iktar favorevoli li ġiet adottata wara l-għoti tad-deċiżjoni ġudizzjarja meqjusa bħala definittiva, skont id-dritt nazzjonali, u li kontriha BAJI Trans u T.T. ippreżentaw appell.

41

F’dan ir-rigward, din il-qorti tirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-prinċipju ta’ retroattività tal-liġi kriminali l-iktar favorevoli japplika għall-proċeduri kriminali sakemm tingħata deċiżjoni definittiva, iżda li l-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma tat deċiżjoni dwar il-mod kif għandha tiġi evalwata n-natura definittiva ta’ tali deċiżjoni.

42

Il-qorti tar-rinviju tqis li għandha tieħu inkunsiderazzjoni, anki fl-assenza ta’ talba f’dan is-sens, il-prinċipji fundamentali tad-determinazzjoni tal-piena, inkluż il-prinċipju ta’ retroattività tal-liġi kriminali l-iktar favorevoli.

43

Madankollu, l-istess qorti tirrileva, minn naħa, li, fid-dritt Slovakk, l-appell ta’ kassazzjoni huwa teoretikament ikkunsidrat bħala rimedju straordinarju, preċiżament għaliex ikun dirett kontra deċiżjoni ġudizzjarja definittiva u, min-naħa l-oħra, li hija marbuta mis-sitwazzjoni legali li kienet teżisti fid-data li fiha ngħatat din id-deċiżjoni.

44

B’dan premess, hija tirrileva wkoll li l-aggravji ta’ kassazzjoni previsti mil-liġi Slovakka huma stabbiliti b’mod wiesa’ u jkopru, bħala prinċipju, id-difetti kollha tad-dritt u tal-proċedura. Barra minn hekk, bħala prinċipju, l-appellant ikollu d-dritt li l-appell jiġi deċiż u li l-proċedura relatata mal-appell ta’ kassazzjoni ssegwi, regolarment u direttament, il-proċedura quddiem il-qorti amministrattiva ta’ grad inferjuri.

45

F’dawn iċ-ċirkustanzi, in-Najvyšší správny súd Slovenskej republiky (il-Qorti Amministrattiva Suprema tar-Repubblika Slovakka) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

46

Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 51(1) tal-Karta għandux jiġi interpretat fis-sens li Stat Membru jimplimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta, konformement mal-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 3821/85 u mal-Artikolu 41(1) tar-Regolament Nru 165/2014, jimponi sanzjoni amministrattiva fuq is-sewwieq ta’ vettura minħabba ksur, minn dan tal-aħħar, tal-obbligi imposti minn dawn ir-regolamenti.

47

Preliminarjament, il-Gvern Slovakk isostni li r-risposta għal din id-domanda hija tant evidenti li ma huwiex neċessarju li tingħata risposta għaliha. Sa fejn din l-osservazzjoni għandha titqies li hija intiża li tikkontesta l-ammissibbiltà tal-imsemmija domanda, huwa biżżejjed li jitfakkar li, anki jekk ir-risposta għal domanda preliminari ma tħalli lok għal ebda dubju raġonevoli, din id-domanda xorta waħda ma ssirx inammissibbli minħabba f’hekk (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑1 ta’ Diċembru 2011, Painer,C‑145/10, EU:C:2011:798, punt 65, u tal‑11 ta’ Mejju 2023, MOMTRADE RUSE,C‑620/21, EU:C:2023:395, punt 38).

48

B’dan ippreċiżat, mill-Artikolu 51(1) tal-Karta jirriżulta li d-dispożizzjonijiet ta’ din tal-aħħar japplikaw għall-Istati Membri biss meta jkunu qegħdin jimplimentaw id-dritt tal-Unjoni.

49

Id-drittijiet fundamentali ggarantiti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni għandhom għalhekk japplikaw fis-sitwazzjonijiet kollha rregolati mid-dritt tal-Unjoni, iżda mhux lil hinn minn tali sitwazzjonijiet (sentenza tas‑26 ta’ Frar 2013, Åkerberg Fransson,C‑617/10, EU:C:2013:105, punt 19).

50

Barra minn hekk, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li Stat Membru jimplimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, meta jwettaq obbligu, stabbilit f’att tad-dritt tal-Unjoni, li jipprevedi sanzjonijiet fir-rigward tal-ksur imsemmi f’dan l-att (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑26 ta’ Frar 2013, Åkerberg Fransson, C‑617/10, EU:C:2013:105, punt 27, u tad‑19 ta’ Ottubru 2023, G. ST. T. (Proporzjonalità tal-piena f’każ ta’ falsifikazzjoni), C‑655/21, EU:C:2023:791, punt 43).

51

F’dan il-każ, qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament 2020/1054, kemm ir-Regolament Nru 3821/85, applikabbli fid-data tal-ksur imwettaq minn T.T., kif ukoll ir-Regolament Nru 165/2014 kienu jimponu, mingħajr possibbiltà ta’ deroga, il-preżenza ta’ takografu fil-vetturi bħalma hija dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kif ukoll il-kontroll perjodiku ta’ dan it-takografu. Barra minn hekk, mill-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 3821/85 u mill-Artikolu 41(1) tar-Regolament Nru 165/2014 jirriżulta li dawn jobbligaw lill-Istati Membri jissanzjonaw il-ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ dawn tal-aħħar.

52

Minn dan isegwi li, meta adottaw il-punt 1 tal-Artikolu 38(1)(a) tal-Liġi Nru 462/2007 u meta imponew multa amministrattiva fuq T.T. talli, fl‑4 ta’ Novembru 2015, saq vettura għat-trasport ta’ konkos imħallat lest għall-użu mingħajr ma osserva l-obbligi ta’ kontroll perjodiku tat-takografu li kellu jkollha din il-vettura, l-awtoritajiet Slovakki implimentaw id-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.

53

B’dan premess, it-tilwima fil-kawża prinċipali tikkonċerna, b’mod iktar partikolari, il-possibbiltà li T.T. jiġi ssanzjonat talli wettaq tali ksur, qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament 2020/1054, minkejja li, permezz tal-effett ikkombinat ta’ dan ir-regolament u tal-Artikolu 2(2) tal-Liġi Nru 461/2007, il-vetturi għat-trasport ta’ konkos imħallat lest għall-użu issa huma eżentati, fid-dritt Slovakk, mill-obbligu li jkollhom takografu.

54

Għaldaqstant, sabiex tingħata risposta kompleta lill-qorti tar-rinviju, għandu jiġi rrilevat ukoll li, permezz ta’ tali emenda tal-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, il-leġiżlatur Slovakk implimenta wkoll id-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.

55

Fil-fatt, b’dan il-mod, dan il-leġiżlatur uża l-possibbiltà, mogħtija lilu mill-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 165/2014, li jeżenta l-kategoriji ta’ vetturi msemmija fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 561/2006, kif ikkompletat bir-Regolament 2020/1054, mill-obbligu li jkollhom takografu.

56

Issa, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta Stat Membru jadotta miżuri fil-kuntest ta’ setgħa diskrezzjonali jew ta’ evalwazzjoni li tifforma parti integrali mis-sistema stabbilita minn att tad-dritt tal-Unjoni, huwa għandu jitqies li jkun qiegħed jimplimenta dan id-dritt, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tat‑13 ta’ Ġunju 2017, Florescu et, C‑258/14, EU:C:2017:448, punt 48, kif ukoll tad‑29 ta’ Lulju 2024, protectus,C‑185/23, EU:C:2024:657, punt 59).

57

It-tilwima inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkonċerna, għaldaqstant, leġiżlazzjoni nazzjonali li timplimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta, b’tali mod li r-rekwiżiti li jirriżultaw mid-drittijiet fundamentali stabbiliti minn din tal-aħħar għandhom jiġu osservati fil-kuntest ta’ din it-tilwima (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2024, Real Madrid Club de Fútbol,C‑633/22, EU:C:2024:843, punt 41 u l-ġurisprudenza ċċitata).

58

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li l-Artikolu 51(1) tal-Karta għandu jiġi interpretat fis-sens li Stat Membru jimplimenta d-dritt tal-Unjoni, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta, minn naħa, konformement mal-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 3821/85 u mal-Artikolu 41(1) tar-Regolament Nru 165/2014, jimponi sanzjoni amministrattiva fuq is-sewwieq ta’ vettura minħabba l-ksur, minn dan tal-aħħar, tal-obbligi imposti minn dawn ir-regolamenti u, min-naħa l-oħra, juża, sussegwentement, il-possibbiltà rrikonoxxuta lilu mill-Artikolu 3(2) ta’ dan l-aħħar regolament, li jeżenta mill-osservanza ta’ tali obbligi ċerti vetturi għat-trasport bit-triq.

59

Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tista’ tapplika għal sanzjoni amministrattiva li ġiet imposta abbażi ta’ regola li, wara l-adozzjoni ta’ din is-sanzjoni, ġiet emendata b’mod li huwa iktar favorevoli għall-persuna ssanzjonata.

60

Preliminarjament, għandu jiġi enfasizzat li l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta tipprevedi li, jekk, wara d-data tat-twettiq tar-reat, il-liġi tipprevedi piena eħfef, għandha tiġi applikata din tal-aħħar.

61

Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi għalhekk il-prinċipju ta’ applikazzjoni retroattiva tal-liġi kriminali l-iktar favorevoli, li huwa ggarantit ukoll fl-Artikolu 7 tal-KEDB (ara, f’dan is-sens, Qorti EDB, 17 ta’ Settembru 2009, Scoppola vs L‑Italja (Nru 2) (CE:ECHR:2009:0917JUD001024903, punt 109).

62

Mill-Ispjegazzjonijiet dwar il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (ĠU 2007, C 303, p. 17) relatati mal-Artikolu 49 tagħha jirriżulta li din id-dispożizzjoni tapplika għall-qasam kriminali.

63

Issa, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 52 tal-konklużjonijiet tiegħu, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li tliet kriterji huma rilevanti għall-evalwazzjoni tan-natura kriminali ta’ sanzjoni, għall-finijiet, b’mod partikolari, tal-applikazzjoni tal-Artikolu 49 tal-Karta. L-ewwel kriterju huwa l-klassifikazzjoni legali tal-ksur fid-dritt nazzjonali, it-tieni wieħed huwa n-natura stess tal-ksur u t-tielet wieħed huwa l-grad ta’ severità tas-sanzjoni li l-persuna kkonċernata tista’ ġġarrab (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑5 ta’ Ġunju 2012, Bonda,C‑489/10, EU:C:2012:319, punt 37, u tal‑4 ta’ Mejju 2023, Agenția Națională de Integritate,C‑40/21, EU:C:2023:367, punt 34).

64

Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl ta’ dawn il-kriterji, jekk il-multa imposta fuq T.T. hijiex ta’ natura kriminali fis-sens tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, il-Qorti tal-Ġustizzja xorta waħda tista’, meta tagħti deċiżjoni dwar ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, tagħmel preċiżazzjonijiet intiżi li jiggwidaw lil dik il-qorti fl-evalwazzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Mejju 2023, Agenția Națională de Integritate,C‑40/21, EU:C:2023:367, punt 36).

65

F’dan ir-rigward, fir-rigward, l-ewwel nett, tal-ewwel kriterju dwar il-klassifikazzjoni ġuridika tal-ksur fid-dritt intern, mill-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li l-ksur inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa kkunsidrat bħala ksur amministrattiv fid-dritt Slovakk.

66

Madankollu, l-applikazzjoni tal-Artikolu 49 tal-Karta testendi, anki għal ksur li ma huwiex ikklassifikat bħala “kriminali” fid-dritt intern, għal proċeduri u għal sanzjonijiet li għandhom jitqiesu li għandhom natura kriminali abbażi taż-żewġ kriterji l-oħra msemmija fil-punt 63 ta’ din is-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑22 ta’ Ġunju 2021, Latvijas Republikas Saeima (Punti ta’ penalità), C‑439/19, EU:C:2021:504, punt 88, u tal‑14 ta’ Settembru 2023, Vinal,C‑820/21, EU:C:2023:667, punt 49).

67

It-tieni nett, fir-rigward tat-tieni kriterju, dwar in-natura stess tal-ksur, dan jimplika li għandu jiġi vverifikat jekk il-miżura inkwistjoni għandhiex, b’mod partikolari, għan repressiv, li huwa l-għan speċifiku ta’ sanzjoni ta’ natura kriminali fis-sens tal-Artikolu 49 tal-Karta, mingħajr ma s-sempliċi fatt li din il-miżura jkollha wkoll għan preventiv ikun ta’ natura li jipprekludi l-klassifikazzjoni tagħha bħala sanzjoni kriminali. Fil-fatt, huwa fin-natura nnifisha tas-sanzjonijiet kriminali li dawn ifittxu kemm ir-repressjoni kif ukoll il-prevenzjoni tal-aġir illegali. Għall-kuntrarju, miżura li sempliċement tikkumpensa d-dannu kkawżat mill-ksur ikkonċernat ma hijiex ta’ natura kriminali (sentenzi tat‑22 ta’ Ġunju 2021, Latvijas Republikas Saeima (Punti ta’ penalità), C‑439/19, EU:C:2021:504, punt 89, u tal‑14 ta’ Settembru 2023, Vinal,C‑820/21, EU:C:2023:667, punt 50).

68

F’dan il-każ, il-multi amministrattivi li jirriżultaw mill-ksur tal-obbligi relatati mal-preżenza u mal-kontroll perjodiku ta’ takografu abbord ċerti tipi ta’ vetturi jidhru li jfittxu għanijiet kemm ta’ dissważjoni kif ukoll ta’ repressjoni ta’ dan il-ksur, mingħajr ma għandhom l-għan li jikkumpensaw id-dannu kkawżat minn dan il-ksur.

69

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà qieset li l-fatt li l-miżura inkwistjoni ma tirrigwardax lill-pubbliku b’mod ġenerali, iżda kategorija partikolari ta’ destinatarji li, peress li jeżerċitaw attività speċifikament irregolata mid-dritt tal-Unjoni, huma obbligati jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa minn dan id-dritt, jista’ jindika li din il-miżura ma għandhiex għan repressiv u b’hekk jikkontribwixxi sabiex jiġi stabbilit li l-imsemmija miżura ma hijiex ta’ natura kriminali, sakemm l-istess miżura tillimita ruħha li ċċaħħad lid-destinatarju tagħha minn ċerti prerogattivi speċifiċi li ġew irrikonoxxuti lilu mill-imsemmi dritt, minħabba li l-awtorità amministrattiva kompetenti qieset li l-kundizzjonijiet għall-għoti tal-imsemmija prerogattivi ma kinux għadhom issodisfatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, Vinal,C‑820/21, EU:C:2023:667, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata). Issa, il-multa inkwistjoni fil-kawża prinċipali manifestament ma għandhiex tali għan.

70

Fl-aħħar nett, fir-rigward tat-tielet kriterju, dwar il-grad ta’ severità tas-sanzjoni mġarrba, għandu jiġi kkonstatat li dan tal-aħħar għandu jiġi evalwat fid-dawl tal-piena massima prevista fid-dispożizzjonijiet rilevanti (sentenza tal‑14 ta’ Settembru 2023, Vinal,C‑820/21, EU:C:2023:667, punt 55 u l-ġurisprudenza ċċitata).

71

F’dan il-każ, ġie enfasizzat, matul is-seduta, li ksur, bħal dak imwettaq minn T.T., kien punibbli b’multa amministrattiva ta’ ammont massimu ta’ EUR 1 699. Barra minn hekk, kif enfasizza l-Gvern Slovakk matul din is-seduta, din il-multa tidher li tista’ tkun marbuta ma’ skwalifika mid-dritt ta’ sewqan għal sentejn. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk tali sanzjonijiet, meħuda flimkien, jistgħux juru severità suffiċjenti sabiex jippermettu li dawn is-sanzjonijiet jiġu kklassifikati bħala repressivi u, għaldaqstant, bħala li huma ta’ natura kriminali.

72

Għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-fatt li l-użu ta’ takografu li ma jkunx ġie spezzjonat minn workshop approvat jikkostitwixxi ksur gravi ħafna, skont il-punt H.1. tal-Anness III tad-Direttiva 2006/22, kif emendata bid-Direttiva (UE) 2020/1057 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑15 ta’ Lulju 2020 (ĠU 2020, L 249, p. 49). Fil-fatt, l-Artikolu 41(1) tar-Regolament Nru 165/2014 jirrikjedi lill-Istati Membri jipprevedu sanzjonijiet li jkunu mhux biss effettivi, proporzjonati, dissważivi u nondiskriminatorji, iżda li jkunu wkoll konformi mal-kategoriji ta’ ksur previsti fid-Direttiva 2006/22.

73

Jekk, madankollu, wara eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, dik il-qorti tqis li din il-multa ma hijiex ta’ natura kriminali u li, għaldaqstant, l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta ma tapplikax għat-tilwima fil-kawża prinċipali, ebda regola tad-dritt tal-Unjoni ma timponi, f’dan il-każ, l-osservanza tal-prinċipju ta’ lex mitior.

74

B’mod iktar partikolari, il-qorti tar-rinviju ma tistax tibbaża ruħha fuq il-prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni li jistabbilixxi l-applikazzjoni retroattiva tal-piena l-iktar ħafifa.

75

Fil-fatt, minn naħa, huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet l-eżistenza ta’ tali prinċipju, sa minn qabel id-dħul fis-seħħ tal-Karta, billi bbażat ruħha fuq it-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri (sentenza tat‑3 ta’ Mejju 2005, Berlusconi et, C‑387/02, C‑391/02 u C‑403/02, EU:C:2005:270, punti 68 u 69). Madankollu, kif irrileva essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 67 tal-konklużjonijiet tiegħu, ma teżistix tradizzjoni kostituzzjonali komuni li tista’ tkun il-bażi tal-estensjoni tal-prinċipju ta’ lex mitior għal sanzjonijiet li ma għandhomx natura kriminali.

76

Din il-konklużjoni hija kkorroborata mill-għażla tal-awturi tal-Karta li jillimitaw għall-miżuri biss li jaqgħu fil-qasam kriminali l-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju tal-iktar liġi kriminali favorevoli, kif iggarantit fl-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tagħha, kif ukoll mill-fatt li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 7 tal-KEDB huwa limitat ukoll għal dawn il-miżuri biss.

77

Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-portata tal-prinċipju ġenerali li jistabbilixxi l-applikazzjoni retroattiva tal-piena l-iktar ħafifa hija limitata għall-qasam kriminali ma huwiex ikkontestat mit-tieni sentenza tal-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 2988/95, li tipprovdi li l-awtoritajiet kompetenti għandhom japplikaw b’mod retroattiv, għal aġir li jikkostitwixxi irregolarità, li tista’ tippreġudika l-interessi finanzjarji tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, l-emendi ulterjuri introdotti permezz ta’ dispożizzjonijiet li jinsabu f’leġiżlazzjoni settorjali tal-Unjoni li tistabbilixxi sanzjonijiet amministrattivi inqas severi.

78

Huwa minnu li din id-dispożizzjoni tipprevedi l-applikazzjoni retroattiva tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jnaqqsu s-severità tas-sistema tas-sanzjonijiet amministrattivi, mingħajr ma l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha huwa limitat għas-sanzjonijiet ta’ natura kriminali biss.

79

B’dan premess, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 70 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-fatt li l-leġiżlatur tal-Unjoni qies neċessarju, fl-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 2988/95, li jestendi l-prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni ta’ applikazzjoni retroattiva tal-piena l-iktar ħafifa għas-sanzjonijiet amministrattivi kollha li jirrigwardaw irregolaritajiet li jistgħu jippreġudikaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, irrispettivament minn jekk humiex ta’ natura kriminali jew le, juri preċiżament li dan il-prinċipju ma huwiex intiż li japplika, bħala tali, għal sanzjonijiet li ma għandhomx tali natura.

80

L-obbligu li tiġi applikata, skont l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, liġi sussegwenti għat-twettiq tar-reat huwa suġġett għall-kundizzjoni li din il-liġi “tipprovdi għal piena inqas”.

81

B’hekk, l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni timplika suċċessjoni ta’ sistemi legali fiż-żmien u hija bbażata fuq il-konstatazzjoni li din is-suċċessjoni tirrifletti, fi ħdan l-ordinament ġuridiku kkonċernat, bidla fil-pożizzjoni, li tiffavorixxi l-awtur tar-reat, jew f’dak li jirrigwarda l-klassifikazzjoni kriminali tal-fatti li jistgħu jikkostitwixxu reat jew f’dak li jirrigwarda l-piena li għandha tiġi applikata għal tali reat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑24 ta’ Lulju 2023, Lin,C‑107/23 PPU, EU:C:2023:606, punt 107 u l-ġurisprudenza ċċitata).

82

Barra minn hekk, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem diġà ddeċidiet li l-Artikolu 7 tal-KEDB ma jiggarantixxix l-applikazzjoni retroattiva ta’ emenda tal-leġiżlazzjoni favorevoli għall-awtur tar-reat meta din l-emenda tkun dovuta biss għal bidla fiċ-ċirkustanzi fattwali, minn wara t-twettiq ta’ dan ir-reat, u meta l-emenda għaldaqstant tkun irrilevanti għall-eżami tar-reat bħala tali (Qorti EDB, 18 ta’ Ottubru 2022, Morck Jensen vs Id‑Danimarka, CE:ECHR:2022:1018JUD006078519, punt 52).

83

F’dan il-każ, kif ġie enfasizzat fil-punt 52 ta’ din is-sentenza, T.T. ġie ssanzjonat talli saq, fl‑4 ta’ Novembru 2015, vettura għall-kunsinna ta’ konkos imħallat lest għall-użu li t-takografu tagħha ma kienx is-suġġett ta’ kontroll perjodiku validu.

84

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li, qabel it-tħassir tiegħu bir-Regolament Nru 165/2014, l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 3821/85, applikabbli fil-mument tal-ksur inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kien jawtorizza lill-Istati Membri jeżentaw mill-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament il-vetturi msemmija fl-Artikolu 13(1) u (3) tar-Regolament Nru 561/2006. L-istess possibbiltà għadha rrikonoxxuta lill-Istati Membri mill-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 165/2014, applikabbli b’effett mit‑2 ta’ Marzu 2016.

85

Min-naħa l-oħra, ir-Regolament 2020/1054 żied il-kategorija tal-vetturi użati għall-kunsinna ta’ konkos imħallat lest għall-użu mal-kategoriji ta’ vetturi msemmija fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 561/2006, jiġifieri dawk li għalihom l-Istati Membri jistgħu jagħtu derogi, emenda din li kienet applikabbli mill‑20 ta’ Awwissu 2020.

86

Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 78 tal-konklużjonijiet tiegħu, billi jżid dawn il-vetturi ma’ dawk diġà msemmija fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 561/2006, ir-Regolament 2020/1054 jixhed bidla fil-pożizzjoni min-naħa tal-leġiżlatur tal-Unjoni fir-rigward tan-neċessità li tiġi imposta l-preżenza ta’ takografu abbord l-imsemmija vetturi, li l-vjaġġi tagħhom isiru, bħala prinċipju, fuq distanzi pjuttost qosra.

87

Tali emenda hija għalhekk differenti mill-każijiet li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni tqis, essenzjalment, li emenda tal-leġiżlazzjoni applikabbli, minkejja li kienet favorevoli għall-persuna akkużata jew ikkundannata, ma setgħetx taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ lex mitior minħabba li tali emenda ma kinitx ta’ natura li tbiddel l-elementi li jikkostitwixxu r-reat iżda kienet tikkostitwixxi, fir-rigward ta’ dan ir-reat, sempliċi bidla f’sitwazzjoni ta’ fatt, jew kienet esklużivament iġġustifikata minn evalwazzjoni ġdida purament ekonomika u teknika tal-leġiżlatur tal-Unjoni li ma kinitx iddaħħal inkwistjoni l-irregolarità tal-aġir preċedenti tal-persuna ssanzjonata (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑6 ta’ Ottubru 2016, Paoletti et, C‑218/15, EU:C:2016:748, punti 32 sa 36, kif ukoll tas‑7 ta’ Awwissu 2018, Clergeau et, C‑115/17, EU:C:2018:651, punti 34 sa 40).

88

Minn dan isegwi li r-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar l-obbligu li ċerti vetturi jkollhom takografu u li jiġi żgurat il-kontroll perjodiku tiegħu ġew emendati, wara l-ksur imwettaq minn T.T., f’sens li seta’ jkun favorevoli għalih fil-każ li l-awtoritajiet Slovakki jiddeċiedu, konformement mal-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 165/2014, li jeżentaw lil dawn it-tip ta’ vetturi mill-obbligu li jkollhom takografu.

89

Issa, l-Artikolu 2(2) tal-Liġi Nru 461/2007 jipprevedi li l-vetturi tal-kategoriji kollha msemmija fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 561/2006 huma eżentati mill-obbligu li jkollhom takografu.

90

Għaldaqstant, jidher li, kif ġie rrilevat fil-punt 55 ta’ din is-sentenza, il-leġiżlatur Slovakk iddeċieda li jimplimenta l-possibbiltà prevista fl-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 165/2014, billi eżenta, ipso jure, il-kategoriji kollha ta’ vetturi li huma elenkati fl-Artikolu 13(1) tar-Regolament Nru 561/2006 mill-obbligu li jkollhom takografu għal raġunijiet identiċi għal dawk li ġew adottati mil-leġiżlatur tal-Unjoni.

91

Kif enfasizza l-Gvern Slovakk fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu u waqt is-seduta, mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jidher, għalhekk, li jirriżulta li t-tneħħija, fid-dritt Slovakk, tal-obbligu, għall-vetturi intiżi li jittrasportaw il-konkos imħallat lest għall-użu, li jkollhom takografu, tirrifletti bidla fil-pożizzjoni tal-leġiżlatur Slovakk fir-rigward tar-rieda li jiġu ssanzjonati fatti bħal dawk invokati fil-konfront ta’ T.T., punt dan li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

92

Fl-aħħar nett, għandu jitfakkar li l-Artikolu 49 tal-Karta jinkludi, minn tal-inqas, l-istess garanziji bħal dawk previsti fl-Artikolu 7 tal-KEDB, li skont l-Artikolu 52(3) tal-Karta għandha tittieħed inkunsiderazzjoni bħala limitu minimu ta’ protezzjoni (sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2024, Alchaster,C‑202/24, EU:C:2024:649, punt 92 u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha, għalhekk, tiżgura li l-interpretazzjoni li hija tagħti f’din il-kawża tiżgura livell ta’ protezzjoni li ma jmurx kontra dak iggarantit minn dan l-Artikolu 7, kif interpretat mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (sentenza tal‑10 ta’ Novembru 2022, DELTA STROY 2003,C‑203/21, EU:C:2022:865, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).

93

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li r-rekwiżiti li għalihom l-Artikolu 49(1) tal-Karta jissuġġetta eventwali applikazzjoni tal-prinċipju ta’ retroattività tal-iktar liġi kriminali favorevoli, kif jirriżultaw mill-punt 81 ta’ din is-sentenza, jiżguraw, fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem iċċitata fil-punt 82 ta’ din is-sentenza, livell ta’ protezzjoni ta’ dan il-prinċipju li ma jmurx kontra dak iggarantit fl-Artikolu 7 tal-KEDB, kif interpretat minn dik il-qorti.

94

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta għandha tiġi interpretata fis-sens li tista’ tapplika għal sanzjoni amministrattiva, ta’ natura kriminali, li ġiet imposta abbażi ta’ regola li, wara l-adozzjoni ta’ din is-sanzjoni, ġiet emendata b’mod li huwa iktar favorevoli għall-persuna ssanzjonata, kemm-il darba din l-emenda tirrifletti bidla fil-pożizzjoni dwar il-klassifikazzjoni kriminali tal-fatti mwettqa minn din il-persuna jew dwar il-piena li għandha tiġi applikata.

95

Permezz tat-tielet u tar-raba’ domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta għandhiex tiġi interpretata fis-sens li qorti, adita b’appell ta’ kassazzjoni minn deċiżjoni ġudizzjarja li ċaħdet ir-rikors ippreżentat kontra multa amministrattiva, ta’ natura kriminali u li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hija obbligata tapplika leġiżlazzjoni iktar favorevoli għall-persuna kkundannata, li daħlet fis-seħħ wara l-għoti ta’ din id-deċiżjoni ġudizzjarja, indipendentement mill-fatt li din tal-aħħar titqies li hija definittiva fid-dritt nazzjonali.

96

Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li r-regola tar-retroattività tal-liġi kriminali l-iktar favorevoli, li tinsab fl-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, hija intiża li tapplika sakemm ma tkun ingħatat ebda kundanna definittiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Ottubru 2015, Delvigne,C‑650/13, EU:C:2015:648, punt 56).

97

Fil-fatt, din ir-regola timplika li, mid-data li minnha ġie kkunsidrat, fl-ordinament ġuridiku kkonċernat, li ma kienx għadu neċessarju li aġir partikolari jiġi punit jew li jiġu punit b’mod daqstant sever, tali bidla fl-evalwazzjoni għandha tapplika immedjatament għall-proċeduri kriminali kollha li jkunu għadhom ma ngħalqux permezz ta’ kundanna definittiva.

98

Għandu jiġi rrilevat li din l-interpretazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta ma tiksirx il-limitu minimu ta’ protezzjoni offrut mill-Artikolu 7 tal-KEDB. Fil-fatt, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-prinċipju ta’ retroattività tal-liġi kriminali l-iktar favorevoli, li huwa ggarantit fl-Artikolu 7(1) tal-KEDB, jimplika li, jekk il-liġi kriminali fis-seħħ fil-mument tat-twettiq tar-reat u l-liġijiet kriminali sussegwenti adottati qabel l-għoti ta’ sentenza definittiva jkunu differenti, il-qorti għandha tapplika dik li d-dispożizzjonijiet tagħha jkunu l-iżjed favorevoli għall-akkużat (ara, f’dan is-sens, Qorti EDB, 17 ta’ Settembru 2009, Scoppola vs L‑Italja (Nru 2) (CE:ECHR:2009:0917JUD001024903, punt 109).

99

Fit-tieni lok, għalkemm ir-regoli tal-proċedura kriminali jaqgħu taħt il-kompetenza tal-Istati Membri sa fejn l-Unjoni ma lleġiżlatx fil-qasam, dawn tal-aħħar huma xorta waħda obbligati, fl-eżerċizzju ta’ din il-kompetenza, josservaw l-obbligi li jirriżultaw, għalihom, mid-dritt tal-Unjoni, inklużi d-drittijiet fundamentali stabbiliti mill-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ April 2024, Procura della Repubblica presso il Tribunale di Bolzano,C‑178/22, EU:C:2024:371, punt 44).

100

Għaldaqstant, għalkemm l-evalwazzjoni tan-natura definittiva tal-kundanna għandha titwettaq abbażi tad-dritt tal-Istat Membru fejn ġiet deċiża din il-kundanna (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2014, M,C‑398/12, EU:C:2014:1057, punt 36), xorta jibqa’ l-fatt li dan il-kunċett għandu jingħata fl-Unjoni kollha, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, interpretazzjoni awtonoma u uniformi, sa fejn dan il-kunċett jiddetermina l-portata tad-dritt iggarantit minn din id-dispożizzjoni u, għaldaqstant, il-portata tal-obbligi li jirriżultaw minnha għall-Istati Membri.

101

Minn dan isegwi, kif enfasizza essenzjalment l-Avukat Ġenerali fil-punt 99 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-fatt li kundanna titqies li hija definittiva, skont id-dritt nazzjonali, ma huwiex determinanti għall-applikazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta mill-qorti adita b’rikors kontra d-deċiżjoni li tat din il-kundanna.

102

Fil-fatt, kundanna ma tistax titqies li hija definittiva, fis-sens tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, meta din il-kundanna tkun tista’ tkun is-suġġett ta’ rimedju ġudizzjarju ordinarju, jiġifieri kull rimedju ġudizzjarju li jagħmel parti mill-kors normali ta’ proċess u li, bħala tali, jikkostitwixxi żvilupp proċedurali li kull parti għandha raġonevolment tieħu inkunsiderazzjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 1977, Industrial Diamond Supplies,43/77, EU:C:1977:188, punt 37).

103

Dan ikun il-każ meta l-persuna kkundannata jew l-awtorità pubblika responsabbli għall-proċeduri kriminali jkunu jistgħu jippreżentaw, f’terminu stabbilit mil-liġi u mingħajr ma jkunu meħtieġa jiġġustifikaw ċirkustanzi eċċezzjonali, bħalma hija n-neċessità li tiġi żgurata, fl-interess tal-liġi, il-koerenza tal-ġurisprudenza, rimedju ġudizzjarju sabiex jiksbu l-annullament jew ir-riforma tal-kundanna jew tal-piena imposta, u dan minkejja l-fatt li tali rimedju jitqies, fid-dritt nazzjonali, bħala rimedju straordinarju, kif, konformement mal-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju msemmija fil-punt 43 ta’ din is-sentenza, jidher li huwa, fil-kawża ineżami, il-każ fid-dritt Slovakk. Fil-fatt, sakemm it-terminu għall-preżentata ta’ tali rimedju ma jkunx skada jew sakemm ma tkunx ingħatat deċiżjoni dwaru, id-deċiżjoni dwar din il-kundanna u dwar din il-piena ma tistax titqies li temmet definittivament l-azzjoni pubblika, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta.

104

Barra minn hekk, mingħajr ma dan għandu natura deċiżiva, l-effett sospensiv tal-preżentata ta’ rimedju kontra kundanna jikkostitwixxi indizju li dan ir-rimedju jirrigwarda deċiżjoni li ma tistax tiġi kklassifikata bħala definittiva, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni.

105

Minn dan isegwi li, meta appell ta’ kassazzjoni jkun possibbli, fil-kundizzjonijiet imsemmija fil-punt 103 ta’ din is-sentenza, kontra deċiżjoni ġudizzjarja, din id-deċiżjoni tkun intiża li ssir definittiva biss, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, meta l-partijiet ikunu eżawrixxew dan ir-rimedju jew ikunu ħallew it-terminu għall-preżentata ta’ tali appell jiskadi mingħajr ma jkunu ppreżentawh.

106

Għaldaqstant, l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta timplika li qorti tal-kassazzjoni hija, bħala prinċipju, obbligata li tagħti lill-awtur ta’ reat li s-sanzjoni tiegħu taqa’ taħt l-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni l-benefiċċju ta’ leġiżlazzjoni kriminali li hija favorevoli għal dan l-awtur, anki jekk din il-leġiżlazzjoni tkun daħlet fis-seħħ wara l-għoti tad-deċiżjoni ġudizzjarja li tkun is-suġġett ta’ dan l-appell ta’ kassazzjoni.

107

Ma huwiex ta’ natura li jbiddel din il-konklużjoni l-fatt li, skont id-dritt nazzjonali, id-deċiżjoni li tkun is-suġġett tal-appell tkun tista’ tiġi annullata biss sa fejn tkun affettwata minn difett ta’ legalità jew li l-qorti tal-kassazzjoni tkun obbligata tiddeċiedi fir-rigward tas-sitwazzjoni eżistenti fid-data tal-għoti ta’ din id-deċiżjoni. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-punt 97 ta’ din is-sentenza, kull qorti għandha tagħti lill-awtur ta’ reat il-benefiċċju tal-liġi kriminali li tkun l-iktar favorevoli għalih, sakemm il-kundanna tiegħu ma tkunx definittiva.

108

F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta, minn naħa, li T.T. adixxa lill-qorti tar-rinviju b’appell ta’ kassazzjoni, fl-osservanza tat-terminu stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, mingħajr ma kien meħtieġ jiġġustifika ċirkustanzi eċċezzjonali u, min-naħa l-oħra, li dik il-qorti għandha, minn tal-inqas, il-possibbiltà li tannulla d-deċiżjoni tas‑27 ta’ Marzu 2019 tal-Krajský súd v Bratislave (il-Qorti Reġjonali ta’ Bratislava).

109

Bla ħsara għal verifika mill-qorti tar-rinviju, id-deċiżjoni tas‑27 ta’ Marzu 2019 tal-Krajský súd v Bratislave (il-Qorti Reġjonali ta’ Bratislava) ma tistax, għaldaqstant, titqies li hija “kundanna definittiva” għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta.

110

Minn dan isegwi li, fl-eventwalità li l-qorti tar-rinviju tqis li l-multa amministrattiva li għaliha ġie kkundannat T.T. hija ta’ natura kriminali, dik il-qorti tkun obbligata tapplika l-leġiżlazzjoni l-iktar favorevoli għalih, fis-sens tal-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta, jiġifieri l-Artikolu 2(2) tal-Liġi Nru 461/2007, moqri flimkien mar-Regolament 2020/1054, indipendentement mill-fatt li din il-leġiżlazzjoni daħlet fis-seħħ wara d-deċiżjoni, ikklassifikata bħala definittiva skont id-dritt nazzjonali, tal-Krajský súd v Bratislave (il-Qorti Reġjonali ta’ Bratislava). Dan l-obbligu ma huwiex affettwat mill-fatt li l-qorti tar-rinviju hija obbligata, skont dan id-dritt, tagħti deċiżjoni fir-rigward tas-sitwazzjoni eżistenti fid-data li fiha ngħatat din id-deċiżjoni.

111

F’dan ir-rigward, għandu jingħad ukoll li, meta ma jkunx possibbli li dispożizzjoni nazzjonali tiġi interpretata b’mod li jkun konformi mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni, il-prinċipju ta’ supremazija ta’ dan tal-aħħar jeżiġi li l-qorti nazzjonali inkarigata li tapplika, fil-kuntest tal-ġurisdizzjoni tagħha, id-dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt teskludi l-applikazzjoni ta’ kull dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tmur kontra d-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li jkollhom effett dirett (sentenzi tal‑24 ta’ Ġunju 2019, Popławski, C‑573/17, EU:C:2019:530, punti 58 u 61, u tal‑20 ta’ Frar 2024, X (Assenza ta’ raġunijiet ta’ xoljiment), C‑715/20, EU:C:2024:139, punt 72).

112

Issa, l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta hija fformulata f’termini ċari u preċiżi u ma hija suġġetta għal ebda kundizzjoni, b’tali mod li għandha effett dirett.

113

Għaldaqstant, fl-eventwalità li l-qorti tar-rinviju tikkonstata li d-dritt intern tagħha ma jawtorizzahiex tapplika l-garanziji li jirriżultaw mill-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta għat-tilwima pendenti quddiemha u li ma huwiex possibbli li dan id-dritt jiġi interpretat b’mod konformi mad-dritt tal-Unjoni, hija tkun obbligata tiżgura, fil-kuntest tal-kompetenzi tagħha, il-protezzjoni li tirriżulta, għall-individwi, mill-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta u tiggarantixxi l-effett sħiħ ta’ din id-dispożizzjoni billi jekk ikun hemm bżonn ma tapplikax kull dispożizzjoni nazzjonali kuntrarja.

114

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li l-aħħar sentenza tal-Artikolu 49(1) tal-Karta għandha tiġi interpretata fis-sens li qorti, adita b’appell ta’ kassazzjoni minn deċiżjoni ġudizzjarja li ċaħdet ir-rikors ippreżentat kontra multa amministrattiva, ta’ natura kriminali u li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hija, bħala prinċipju, obbligata tapplika leġiżlazzjoni nazzjonali iktar favorevoli għall-persuna kkundannata, li daħlet fis-seħħ wara l-għoti ta’ din id-deċiżjoni ġudizzjarja, indipendentement mill-fatt li din tal-aħħar titqies li hija definittiva fid-dritt nazzjonali.

115

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi: