ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Θεσμικός μεταβατικός σχεδιασμός έκτακτων αποστολών και ερευνητικών δυνατοτήτων του ΟΑΧΟ

1.   Ιστορικό και σκεπτικό

Τον Δεκέμβριο του 2003, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ενέκρινε τη στρατηγική της κατά της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής (στο εξής: στρατηγική της ΕΕ), στην οποία αναγνωρίζει την απειλή που συνιστούν τα όπλα μαζικής καταστροφής για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Η στρατηγική της ΕΕ υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της σύμβασης για τα χημικά όπλα (CWC) και του ΟΑΧΟ στη δημιουργία ενός κόσμου απαλλαγμένου από χημικά όπλα. Οι στόχοι της στρατηγικής της ΕΕ είναι συμπληρωματικοί προς εκείνους της CWC. Μετά την έγκριση της στρατηγικής της ΕΕ, η ΕΕ και ο ΟΑΧΟ συνέχισαν να συνεργάζονται και να δραστηριοποιούνται μέσω σειράς κοινών δράσεων και αποφάσεων (1)

Η ΕΕ έχει στηρίξει με συνέπεια τον ΟΑΧΟ κατά την εκτέλεση της εντολής του, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σταθερή προσήλωση στην πλήρη εφαρμογή της CWC, με εθελοντικές συνεισφορές ύψους 43,6 εκατ. EUR μέσω των κοινών δράσεων και των αποφάσεων στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) που έχουν εγκριθεί από το 2004. Ο ΟΑΧΟ εκφράζει ικανοποίηση για τη συνεχιζόμενη προσήλωση της ΕΕ στην υποστήριξη των προσπαθειών του να εκπληρώσει τον στόχο της Σύμβασης, έναν κόσμο απαλλαγμένο από χημικά όπλα, συμβάλλοντας έτσι στη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Επιπλέον, ο ΟΑΧΟ αναγνωρίζει τη στήριξη που έχει λάβει από την ΕΕ μέσω χρηματοδότησης από το 2004 σε ποικίλους τομείς, όπως: εφαρμογή του καθεστώτος επαλήθευσης και καταστροφή των αποθεμάτων χημικών όπλων· προώθηση της καθολικότητας· εφαρμογή της CWC από τα συμβαλλόμενα κράτη· διεθνής συνεργασία για χημικές δραστηριότητες· ετοιμότητα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση επιθέσεων με τοξικές χημικές ουσίες· εξελίξεις στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας· κυβερνοασφάλεια· κατασκευή του Κέντρου Χημείας και Τεχνολογίας του ΟΑΧΟ· αντίληψη της κατάστασης και προϊόντα δορυφορικής απεικόνισης, και αντιμετώπιση των απειλών της χρήσης χημικών όπλων. Επιπλέον, αναγνωρίζοντας τις αναδυόμενες προκλήσεις όσον αφορά την αντιμετώπιση της επανεμφάνισης χημικών όπλων, ο ΟΑΧΟ χαιρετίζει επίσης το σταθερό ενδιαφέρον της ΕΕ για ενίσχυση της στήριξης που προσφέρει υπέρ της θεσμικής κατοχύρωσης των ικανοτήτων έρευνας και επαλήθευσης του ΟΑΧΟ.

Μετά την ολοκλήρωση της καταστροφής όλων των δηλωθέντων αποθεμάτων χημικών όπλων τον Ιούλιο του 2023, ο ΟΑΧΟ συνεχίζει τη διαδικασία προσαρμογής του στην επόμενη φάση. Για τον σκοπό αυτόν, η Γραμματεία του ΟΑΧΟ έχει δρομολογήσει χαρτογράφηση γνώσεων για τις διαδικασίες που σχετίζονται με την εξασφάλιση της διατήρησης των ικανοτήτων της όσον αφορά την αποτελεσματική αντίδραση σε περιστατικά και καταγγελίες χρήσης χημικών όπλων.

Η πρόταση αυτή πρέπει να διαβαστεί σε συνδυασμό με την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1344 του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2023, (EE2023) και με τις δραστηριότητες στο πλαίσιο του αποτελέσματος 3 («Αποτελεσματικές αντιδράσεις στις καταγγελίες χρήσης χημικών όπλων»). Οι δραστηριότητες που προβλέπονται στην απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1344 του Συμβουλίου αφορούν κυρίως τη διεξαγωγή εκκρεμών / εν εξελίξει ερευνών. Η πρόταση αυτή επικεντρώνεται σε υποχρεώσεις και δραστηριότητες που έπονται της ολοκλήρωσης των ερευνών και της έκδοση εκθέσεων.

Η πρόταση χρηματοδότησης μέσω της ΚΕΠΠΑ για το 2024 ευθυγραμμίζεται με τις προτεραιότητες του ΟΑΧΟ και της Τεχνικής Γραμματείας που συνδέονται με την απόκτηση γνώσεων, την ενσωμάτωση εμπειρογνωσίας, τη λεπτομερή καταγραφή των μέχρι σήμερα διεργασιών και διαδικασιών ασφάλειας των πληροφοριών, καθώς και την αντιμετώπιση του κινδύνου επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων που έχουν επίπτωση στη χρήση χημικών όπλων και στις σχετικές απειλές. Συγκεκριμένα, η πρόταση επιδιώκει να καλύψει τα αποτελέσματα της διεξαγωγής ανεξάρτητων και αμερόληπτων ερευνητικών δραστηριοτήτων και, μεταξύ άλλων, τις συναφείς υποχρεώσεις τεκμηρίωσης που έχουν επιβληθεί βάσει της απόφασης της Διάσκεψης των Συμβαλλόμενων Κρατών C-SS-4/DEC.3 παράγραφος 12, που εκδόθηκε στις 27 Ιουνίου 2018, και της απόφασης C-28/Dec.12, που εκδόθηκε στις 30 Νοεμβρίου 2023. Για την προώθηση των προσπαθειών της Γραμματείας όσον αφορά την εφαρμογή των οριζόμενων στην παράγραφο 21 της απόφασης C-SS-4/DEC.3, και σύμφωνα με την παράγραφο 2 της απόφασης C-28/Dec.12, η Διάσκεψη των Συμβαλλόμενων Κρατών έχει ζητήσει από τη Γραμματεία να συνεχίσει τις προσπάθειες να διατηρήσει και να αναπτύξει τις ικανότητές της όσον αφορά τη διερεύνηση καταγγελιών χρήσης χημικών όπλων, μεταξύ άλλων μέσω της περαιτέρω ανάπτυξης εργαλείων και μεθοδολογιών, π.χ. σε σχέση με την εγκληματολογική έρευνα, την εξέταση μαρτύρων, τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, την αλυσίδα φύλαξης πειστηρίων, τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή τακτικής κατάρτισης και άλλων σχετικών ασκήσεων, την ενσωμάτωση και τη διατήρηση γνώσεων, δεξιοτήτων και εμπειρογνωσίας που συσσωρεύθηκαν κατά τη διεξαγωγή προηγούμενων αποστολών, καθώς και με κάθε άλλο μέσο που ο γενικός διευθυντής κρίνει αναγκαίο και κατάλληλο.

Το διετές πρόγραμμα και ο διετής προϋπολογισμός του ΟΑΧΟ για την περίοδο 2024-2025 εγκρίθηκαν κατά την 28η Διάσκεψη των Συμβαλλόμενων Κρατών (27 Νοεμβρίου – 1η Δεκεμβρίου 2023). Περιλαμβάνει τον εν εξελίξει μετασχηματισμό του τμήματος επιθεωρήσεων. Στόχος της προσαρμογής αυτής είναι η ενσωμάτωση και η ενοποίηση των γνώσεων και της εμπειρογνωσίας που έχουν αποκτηθεί μέσω έκτακτων αποστολών στη Συρία και πέραν αυτής, με στόχο να εμπεδωθεί αυτή η ιδιαίτερη ικανότητα μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης εντός των συναφών υφιστάμενων δομών της Γραμματείας και οι αντιδράσεις, κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών, να είναι προς όφελός τους. Για αυτήν τη μεταβατική περίοδο θα απαιτηθούν συμπληρωματικές εθελοντικές συνεισφορές, τις οποίες θα χρηματοδοτήσει εν μέρει η πρόταση της ΕΕ, επιπλέον των πόρων που διατίθενται μέσω του προγράμματος και του προϋπολογισμού της περιόδου 2024-2025 για την επιτάχυνση της υλοποίησης των κατωτέρω στόχων και δραστηριοτήτων καθώς και της χρήσης του Κέντρου Χημείας και Τεχνολογίας του ΟΑΧΟ.

2.   Γενικοί στόχοι της προτεινόμενης δράσης

Γενικός στόχος της απόφασης του Συμβουλίου της ΕΕ θα είναι η ενίσχυση της ικανότητας της Γραμματείας να αντιδρά αποτελεσματικά και αξιόπιστα σε περιστατικά και καταγγελίες χρήσης χημικών όπλων. Η στήριξη αυτή θα συμβάλει στην εκπλήρωση των εντολών του ΟΑΧΟ. Θα καταστήσει επίσης δυνατή την έγκαιρη συμμετοχή στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων του ΟΑΧΟ βάσει της CWC σε σχέση με τις προσπάθειες διεθνούς λογοδοσίας κατά της χρήσης χημικών όπλων.

3.   Ειδικοί στόχοι της δράσης

—	Ενσωμάτωση γνώσεων και εμπειρογνωσίας για ερευνητικές μεθοδολογίες, πρωτόκολλα και δραστηριότητες (π.χ. ανάπτυξη δραστηριοτήτων κ.λπ.)·

—	Συνέχιση της συμμόρφωσης με την ανταλλαγή αποδεικτικών στοιχείων, όπως προβλέπεται στο έγγραφο C-SS-4/DEC.3 (παράγραφος 12), για τη διατήρηση και την παροχή πληροφοριών στις σχετικές ερευνητικές οντότητες.

4.   Αναμενόμενα αποτελέσματα της δράσης

—

Αποτέλεσμα 1: Εμπέδωση των ικανοτήτων ετοιμότητας και αντίδρασης του ΟΑΧΟ σε θεσμικό επίπεδο για κάθε νέο περιστατικό ή καταγγελία χρήσης χημικών όπλων και για νέους και/ή αναδυόμενους κινδύνους. Με τις ακόλουθες ενδεικτικές δραστηριότητες: — Μεταφορά προστατευόμενων πληροφοριών από έρευνες σε ενιαία πλατφόρμα βάσει σχεδίου διαχείρισης των γνώσεων, ευθυγραμμισμένου με τα νέα/αναθεωρημένα θεσμικά καθήκοντα και το οργανόγραμμα του ΟΑΧΟ. — Ανάπτυξη και δοκιμή χαρτοφυλακίου μάθησης (κατάρτιση, υλικό όπως επιτομές, βέλτιστες πρακτικές κ.λπ.) σχετικά με τα περιστατικά ή τις καταγγελίες χρήσης χημικών όπλων με σκοπό τη μεταφορά και τον διαμοιρασμό γνώσεων του ΟΑΧΟ (ώστε να συμπεριληφθούν θέματα όπου υπάρχει σχετική εμπειρογνωσία, από την οποία προκύπτουν λεπτομερή στοιχεία που αντικατοπτρίζουν την εξειδίκευση που έχει αποκτήσει ο ΟΑΧΟ από τη διεξαγωγή ερευνών στην Αραβική Δημοκρατία της Συρίας, όπως: διεξαγωγή της εξέτασης μαρτύρων/συμβαλλόμενων κρατών/θυμάτων· διαχείριση σκηνής εικαζόμενης χρήσης χημικών όπλων· διαχείριση ερευνητικών υποθέσεων και νομική προετοιμασία· διαχείριση της αλυσίδας φύλαξης πειστηρίων κ.λπ.).

—

Αποτέλεσμα 2: Διευκόλυνση και ενίσχυση της διαβίβασης αποδεικτικών στοιχείων στον διεθνή, αμερόληπτο και ανεξάρτητο μηχανισμό (IIIM) σε σχέση με εκδοθείσες εκθέσεις της ομάδας διερεύνησης και ταυτοποίησης (IIT) για τη χρήση χημικών όπλων στην Αραβική Δημοκρατία της Συρίας, σύμφωνα με την απόφαση C-SS-4/DEC.3 παράγραφος 12 και προς υποστήριξη της διεθνούς λογοδοσίας για τη χρήση χημικών όπλων. Με τις ακόλουθες ενδεικτικές δραστηριότητες: — Δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη διαχείριση της προόδου σε όλες τις «ομάδες» αναφοράς, με κοινές υπηρεσίες που καλύπτουν την παροχή και τη διατήρηση πληροφοριών από τις εκθέσεις της IIT προς διαβίβαση στον IIIM — Παροχή και διατήρηση πληροφοριών από την πρώτη έκθεση της IIT σχετικά με τη χρήση χημικών όπλων στη Λατάμινα προς διαβίβαση βάσει αιτημάτων του IIIM, συμπεριλαμβανομένων της ταυτοποίησης, του ελέγχου, της απαλοιφής στοιχείων, της επαλήθευσης της συγκατάθεσης, της διαβίβασης και των διαδικασιών αρχειοθέτησης για την αρχική υποβολή, τις επακόλουθες απαντήσεις και την αρχειοθέτηση όλων των σχετικών φακέλων συμβάντων. — Παροχή και διατήρηση πληροφοριών από τη δεύτερη έκθεση της IIT σχετικά με τη χρήση χημικών όπλων στο Σαράκιμπ προς διαβίβαση βάσει αιτημάτων του IIIM, συμπεριλαμβανομένων της ταυτοποίησης, του ελέγχου, της απαλοιφής στοιχείων, της επαλήθευσης της συγκατάθεσης, της διαβίβασης και των διαδικασιών αρχειοθέτησης για όλους τους φακέλους συμβάντων. — Παροχή και διατήρηση πληροφοριών από την τρίτη έκθεση της IIT για τη χρήση χημικών όπλων στη Ντούμα προς διαβίβαση βάσει αιτημάτων του IIIM, συμπεριλαμβανομένων της ταυτοποίησης, του ελέγχου, της απαλοιφής στοιχείων, της επαλήθευσης της συγκατάθεσης, της διαβίβασης και των διαδικασιών αρχειοθέτησης για όλους τους φακέλους συμβάντων. — Παροχή και διατήρηση πληροφοριών από την τέταρτη έκθεση της IIT σχετικά με τη χρήση χημικών όπλων στο Μάρι προς διαβίβαση βάσει αιτημάτων του IIIM, συμπεριλαμβανομένων της ταυτοποίησης, του ελέγχου, της απαλοιφής στοιχείων, της επαλήθευσης της συγκατάθεσης, της διαβίβασης και των διαδικασιών αρχειοθέτησης για όλους τους φακέλους συμβάντων.

5.   Τελικοί ωφελούμενοι

Στους ωφελούμενους περιλαμβάνονται: το προσωπικό και οι ομάδες της Γραμματείας του ΟΑΧΟ, καθώς και ενδιαφερόμενοι φορείς της CWC, όπως συμβαλλόμενα κράτη, εθνικές αρχές, φορείς της κοινωνίας των πολιτών, διεθνείς και διακυβερνητικοί οργανισμοί κ.ά.

6.   Διάρκεια

Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται μέσω αυτού του έργου αναμένεται να πραγματοποιηθούν και να ολοκληρωθούν εντός διαστήματος υλοποίησης 24 μηνών.

---

(1)  Μεταξύ αυτών η κοινή πράξη 2004/797/ΚΕΠΠΑ (έληξε), η κοινή δράση 2005/913/ΚΕΠΠΑ (έληξε), η κοινή δράση 2007/185/ΚΕΠΠΑ (έληξε), η απόφαση 2009/569/ΚΕΠΠΑ (έληξε), η κοινή δράση 2012/166/ΚΕΠΠΑ (έληξε), η απόφαση 2013/726/ΚΕΠΠΑ (έληξε), η απόφαση 2015/259 (παρατάθηκε με την απόφαση 2018/294 και ακολούθως έληξε), η απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2015/2215 (έληξε), η απόφαση 2017/2302 (παρατάθηκε με την απόφαση 2019/1092 και ακολούθως έληξε), η απόφαση 2017/2303 (παρατάθηκε με την απόφαση 2018/1943 και την απόφαση 2019/2112 και ακολούθως έληξε), η απόφαση 2019/538 (παρατάθηκε με την απόφαση 2022/573 και ακολούθως έληξε), η απόφαση 2021/1026 (παρατάθηκε με την απόφαση 2023/1515, σε ισχύ μέχρι και τον Αύγουστο του 2024), η απόφαση 2021/2073 (σε ισχύ μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2025) και η απόφαση 2023/1344 (σε ισχύ έως και τον Ιούνιο του 2026)..