SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW dotyczące stosowania dyrektywy 2009/33/WE w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego /* COM/2013/0214 final */
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I
KOMITETU REGIONÓW dotyczące stosowania dyrektywy
2009/33/WE w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych
pojazdów transportu drogowego Wprowadzenie Niniejszy dokument to
pierwsze sprawozdanie dotyczące stosowania dyrektywy 2009/33/WE z dnia 23
kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i
energooszczędnych pojazdów transportu drogowego[1] („dyrektywa w sprawie ekologicznie
czystych pojazdów”), a także dotyczące działań
wspierających podejmowanych przez państwa członkowskie, wymagane
na mocy art. 10 wspomnianej dyrektywy. Dyrektywa 2009/33/WE obowiązuje dopiero
od niedawna, a jej wdrożenie w wielu państwach członkowskich
uległo znacznemu opóźnieniu. Ponadto analiza była utrudniona ze
względu na brak obowiązków sprawozdawczych dla państw
członkowskich i niespójności w dostępnych danych. Tak więc
w niniejszym sprawozdaniu możliwe było jedynie przedstawienie
ograniczonej analizy jakościowej, i to głównie na podstawie studiów
przypadków. Szczegółowe informacje zawarto w analizie przygotowanej dla
Komisji[2]. Dyrektywa w sprawie ekologicznie czystych pojazdów
ma na celu pobudzenie rynku ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów,
a zatem wniesienie w sektorze transportu wkładu w realizację polityki
UE w dziedzinie środowiska, zmian klimatu i energii. Termin transpozycji
wyznaczono na dzień 4 grudnia 2010 r. Dyrektywa ma zastosowanie
do pojazdów kupowanych przez instytucje zamawiające i podmioty
zamawiające zdefiniowane w dyrektywach w sprawie zamówień publicznych[3], a także do
operatorów transportu publicznego, zdefiniowanych w rozporządzeniu w
sprawie transportu publicznego[4].
Dyrektywa wymaga uwzględnienia zużycia energii podczas całego
cyklu użytkowania pojazdu, emisji dwutlenku węgla (CO2), a
także emisji tlenków azotu (NOx), węglowodorów
niemetanowych (NMHC) i cząstek stałych (PM). Tak
więc dyrektywa w sprawie ekologicznie czystych pojazdów po raz pierwszy
wprowadziła wymogi w zakresie ochrony środowiska do prawa zamówień publicznych w całej UE. Dyrektywa
określa dwie opcje umożliwiające uwzględnienie
oddziaływania na zużycie energii i na środowisko: pierwsza z
nich to określenie wymogów technicznych dotyczących parametrów
pojazdów w odniesieniu do oddziaływania na zużycie energii i na
środowisko. Druga opcja umożliwia potraktowanie tych
oddziaływań jako kryteriów udzielania zamówień. W dyrektywie
określono metodologię obliczania kosztów całego cyklu
użytkowania w odniesieniu do zużycia energii, emisji CO2
oraz emisji zanieczyszczeń z pojazdów. Takie podejście oparte na
określeniu wartości pieniężnej internalizuje
zewnętrzne koszty transportu, co jest długofalowym celem polityki UE.
Zapewnia ono przewagę bardziej energooszczędnym i ekologicznie czystszym
pojazdom oraz przyspiesza ich penetrację rynkową, zarówno w segmencie
pojazdów z konwencjonalnymi silnikami spalinowymi wewnętrznego spalania,
jak i pojazdów napędzanych paliwami alternatywnymi. 1. Wdrożenie
dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów w państwach
członkowskich Termin transpozycji
dyrektywy wyznaczono na dzień 4 grudnia 2010 r. W podanym terminie z
obowiązku tego wywiązały się jedynie trzy państwa
członkowskie. W stosunku do państw, które nie wywiązały
się z tego obowiązku, Komisja była zmuszona wszcząć
postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa
członkowskiego. W chwili sporządzania niniejszego sprawozdania
wszystkie toczące się postępowania były zamknięte w
związku z dokonaniem transpozycji w odnośnych państwach
członkowskich. Pozostaje
jednakże jedno państwo członkowskie, które nadal nie
transponowało dyrektywy w pełni do swojego prawa krajowego. W tym
państwie członkowskim, czyli na Łotwie, proces transpozycji trwa
nadal. Przebieg procesu transpozycji przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1: Przegląd procesu transpozycji
dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów w państwach
członkowskich || Państwo członkowskie || Transpozycja krajowa || Działanie podjęte przez Komisję Data określona w dyrektywie: 4 grudnia 2010 r. || Republika Czeska Dania, Portugalia || wrzesień 2010 r. grudzień 2010 r. || Nie dotyczy 2011 r. || Litwa Bułgaria, Cypr, Węgry, Włochy, Hiszpania Rumunia Francja, Niemcy, Polska, Malta || luty 2011 r. marzec 2011 r. kwiecień 2011 r. maj 2011 r. || 27 stycznia 2011 r.: Ze względu na nieprzekazanie informacji o środkach krajowych, wezwanie do usunięcia uchybienia przekazano 13 państwom członkowskim UE (Belgia, Niemcy, Hiszpania, Finlandia, Francja, Włochy, Cypr, Litwa, Węgry, Malta, Niderlandy, Polska i Rumunia) Grecja, Irlandia, Luksemburg, Niderlandy, Słowacja, Szwecja Zjednoczone Królestwo Belgia, Estonia || czerwiec 2011 r. lipiec 2011 r. październik 2011 r. || 16 czerwca 2011 r.: 10 państwom członkowskim UE (Austria, Bułgaria, Estonia, Grecja, Irlandia, Luksemburg, Słowenia, Słowacja, Szwecja i Zjednoczone Królestwo) przekazano uzasadnioną opinię 25 listopada 2011 r.: Ze względu na brak środków dotyczących prowincji Åland uzasadnioną opinię przekazano Finlandii 2012 r. || Austria Słowenia Finlandia Łotwa || luty 2012 r. marzec 2012 r. kwiecień 2012 r. 2013 r. (planowana) || 22 marca 2012 r.: Decyzja Komisji o wniesieniu do Trybunału Sprawiedliwości UE pozwu przeciwko Finlandii (cofnięta po przekazaniu przez Finlandię powiadomienia o integralnej transpozycji) W większości
przypadków proces transpozycji polegał raczej na wprowadzaniu zmian w
obowiązujących aktach prawnych dotyczących zamówień
publicznych niż na przyjmowaniu nowych przepisów. Ponadto kilka
państw członkowskich przygotowało wytyczne dotyczące
wdrożenia dyrektywy 2009/33/WE lub zamierza przygotować takie
dokumenty. Państwa
członkowskie nie zgłosiły żadnych zwolnień
przewidzianych w art. 2 wspomnianej dyrektywy. W celu ułatwienia
wdrożenia dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów, dnia 30
marca 2009 r. (data przyjęcia dyrektywy przez Radę Unii Europejskiej)
Komisja otwarła specjalny portal internetowy. Portal zawierał
dodatkowe objaśnienia dotyczące dyrektywy. Znajdował się na
nim również kalkulator umożliwiający określenie
pieniężnej wartości energii, emisji CO2 i
zanieczyszczeń, a także informacje o powiązanych strategiach
politycznych i środkach podejmowanych w państwach członkowskich.
Następnie w związku z transpozycją dyrektywy 2009/33/WE otwarto
bardziej rozbudowany portal poświęcony ekologicznie czystym pojazdom[5] z myślą o
ułatwieniu stosowania dyrektywy. Na portalu tym udostępniono dane
umożliwiające obliczenie kosztów całego cyklu użytkowania
dla wszystkich pojazdów na rynku. Ułatwia on wspólne udzielanie
zamówień, pomagając we wspólnym kupowaniu pojazdów, co umożliwia
osiągnięcie korzyści skali występujących w przypadku
większych zakupów. Na portalu znajdują się również
informacje o przepisach dotyczących zamówień publicznych oraz o
specjalnych programach i zachętach do zakupu i użytkowania
ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów, na poziomie UE i w
poszczególnych państwach członkowskich, na szczeblu krajowym,
regionalnym i lokalnym. 2. Działania
wspierające podejmowane przez państwa członkowskie W ostatnich latach wiele
państw członkowskich podjęło dodatkowe środki
mające na celu wsparcie rozwoju rynku ekologicznie czystych i
energooszczędnych pojazdów, co przyczyniło się do realizacji
celów dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów. Takie środki
obejmują zachęty i wsparcie dla ekologicznie czystych pojazdów
zapewniane przez organy publiczne, a także stymulowanie zakupów i
użytkowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów w
sposób pośredni, np. poprzez selektywne ograniczenia dostępu i
różnicowanie zarządzania lokalnym popytem z zastosowaniem kryteriów
środowiskowych, a także opodatkowanie pojazdów. W przypadku
zastosowania ograniczeń dostępu, pojazdy muszą zwykle
odpowiadać wymaganemu standardowi/poziomowi emisji lub innym kryteriom,
których spełnienie umożliwia wejście na rynek. Tak więc
działania zmierzające do poprawy stanu środowiska w skali
lokalnej mogą także przynieść szersze korzyści,
jeśli w ich wyniku pobudzony zostanie popyt na ekologicznie czyste i
energooszczędne pojazdy. Projekty demonstracyjne, takie jak te
wspierane przez inicjatywę CIVITAS, mogą potencjalnie promować
najlepsze praktyki i zainteresowanie ekologicznie czystymi i
energooszczędnymi pojazdami dla sektora publicznego, zwłaszcza w
przypadku osiągnięcia korzyści. Zapewnienie
odpowiedniej infrastruktury do celów tankowania i ładowania akumulatorów
ma kluczowe znaczenie dla działań zmierzających do
zwiększenia skali sprzedaży i użycia ekologicznie czystych i
energooszczędnych pojazdów wykorzystujących alternatywne paliwa/technologie.
Ich upowszechnienie może być utrudnione przez brak pewności
konsumentów co do dostępności paliw alternatywnych. Wagę tego
aspektu podkreślono we wniosku Komisji dotyczącym dyrektywy w sprawie
rozmieszczania infrastruktury paliw alternatywnych[6]. Dostępność
infrastruktury do tankowania/ładowania akumulatorów różni się
bardzo pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi i w ich
obrębie oraz powinna być w większym stopniu zharmonizowana w
celu osiągnięcia pełnych korzyści zapewnianych przez rynek wewnętrzny
pod względem szerokiego upowszechnienia ekologicznie czystych i
energooszczędnych pojazdów wykorzystujących paliwa alternatywne, o
których mowa w komunikacie Komisji dotyczącym czystej energii dla
transportu[7]. 3. Zastosowanie
opcji przewidzianych w dyrektywie w sprawie ekologicznie czystych pojazdów Transponując
omawianą dyrektywę do przepisów krajowych większość
państw członkowskich skorzystała z wszystkich opcji
określonych w art. 5 ust. 3 dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów.
Pozwala to organom
publicznym na uwzględnienie oddziaływania pojazdów na zużycie
energii i na środowisko w procedurach zamówień poprzez
określenie wymogów technicznych lub potraktowanie takich
oddziaływań jako kryteriów udzielania zamówień. W tym drugim
przypadku możliwe jest także określenie wartości
pieniężnej takich oddziaływań. Główne powody
skorzystania z wszystkich opcji określonych w art. 5 ust. 3 dyrektywy w
sprawie ekologicznie czystych pojazdów podawane przez państwa
członkowskie to zapewnienie instytucji zamawiającej większej
elastyczności, umożliwienie jej wyboru opcji najlepiej
odpowiadających jej potrzebom w zakresie zamówień oraz
najwłaściwszych biorąc pod uwagę lokalne uwarunkowania. Tylko
Słowenia, która zdecydowała się wyłącznie na
umożliwienie potraktowania oddziaływań na zużycie energii i
na środowisko jako kryteriów udzielenia zamówień, Republika Czeska,
która nie zezwoliła na zastosowanie opcji określenia wartości
pieniężnej, oraz Szwecja, która nie zapewniła
możliwości uznania oddziaływań na zużycie energii i na
środowisko za kryteria udzielania zamówień, ograniczyły wybór
opcji w celu zagwarantowania prostoty lub spójności z
obowiązującym podejściem krajowym. Przegląd procesu
zastosowania dyrektywy przedstawiono w tabeli 2. Tabela 2: Stosowanie art. 5 ust. 3 w państwach członkowskich UE Działanie podjęte przez państwo członkowskie w związku z art. 5 ust. 3 || Państwa członkowskie Dopuszczenie wszystkich opcji || 24 państwa członkowskie: Austria, Belgia, Bułgaria. Cypr, Dania, Estonia, Francja, Finlandia, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Niderlandy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Hiszpania, Zjednoczone Królestwo Dopuszczenie tylko opcji 1 (tj. określenie wymogów technicznych dotyczących parametrów energetycznych i środowiskowych pojazdów) || - Dopuszczenie tylko opcji 2a (tj. oddziaływania na zużycie energii i na środowisko uważa się za kryteria udzielania zamówień) || Słowenia Dopuszczenie tylko opcji 2b (tj. określa się wartość pieniężną oddziaływań na zużycie energii i na środowisko) || - Opcje 1 i 2a) || Republika Czeska Opcje 1 i 2b) || Szwecja Na poziomie krajowym Niemcy przedstawiły
niepotwierdzone informacje odnoszące się do opcji
najczęściej wybieranych przez instytucje zamawiające (zgodnie z
przepisami transponowanymi w Niemczech dopuszczalne są obecnie wszystkie
przewidziane opcje), z których wynika, że najczęściej wybierana
jest opcja 1, podczas gdy druga pod względem popularności jest opcja
2a. Zaznaczono, że prawdopodobnie najrzadziej wybierano opcje 2b,
głównie ze względu na trudności związane z jej stosowaniem.
Pogląd ten poparły osoby kontaktowe z Hamburga,
stwierdzając, że dotychczas korzystano tam wyłącznie z
opcji 1, przede wszystkim ze względu na łatwość jej
zastosowania. W Kopenhadze organy ds. transportu publicznego
korzystały z wszystkich opcji, zgłaszając przy tym pozytywne
doświadczenia z zastosowaniem każdej z nich. W Bolonii
skorzystano z opcji 2a i 2b, nie są jednak jeszcze dostępne dane
dotyczące pozytywnych lub negatywnych doświadczeń z
zastosowaniem tych metod. Słowenia zastosowała metodologię
obliczania kosztów całego cyklu użytkowania, aczkolwiek stwierdzono,
że brakuje informacji dotyczących parametrów w zakresie emisji.
Przedstawiciele z Kopenhagi, Bolonii i Słowenii mają dopiero
przedstawić opinię, czy należy pozostawić dostępne
opcje w obecnej formie, czy też je zmienić. W Gandawie
zastosowano opcje zarówno wymogów technicznych, jak i kryteriów udzielania
zamówień (tj. opcje 1 i 2a). W przypadku pierwszej z opcji określana
jest tylko technologia, z której powinien korzystać zamawiany pojazd (na
podstawie przeglądu pojazdów dostępnych na rynku), natomiast w
przypadku kryteriów udzielania zamówień pojazdy muszą się
odznaczać co najmniej minimalnymi parametrami środowiskowymi. W Sztokholmie
dyrektywa 2009/33/WE umożliwia dalsze stosowanie podejścia
przyjętego poprzednio w tym mieście, zgodnie z którym praktycznie
określa się wymogi techniczne, tj. możliwe jest tylko zamówienie
pojazdów odpowiadających krajowej definicji pojazdu czystego ekologicznie.
Przedstawiciele Gandawy i Sztokholmu uznali, odpowiednio, że potrzebne
są dodatkowe wytyczne dotyczące oddziaływania na zużycie
energii i na środowisko oraz że niezbędne jest
zrównoważenie czynników branych pod uwagę w opcji określania
wartości pieniężnej. Londyńscy, wiedeńscy
i rumuńscy operatorzy transportu publicznego wszyscy
określają standardy środowiskowe, którym muszą
odpowiadać zamawiane pojazdy, natomiast w Barcelonie pod uwagę
bierze się, obok innych czynników, koszty całego cyklu
użytkowania. Większość państw
członkowskich była zdania, że należy zachować
wszystkie opcje. Wynikało to w dużej mierze z faktu, że od czasu
transpozycji dyrektywy 2009/33/WE zdobyły one ograniczone
doświadczenie w jej zakresie. Nie przeprowadzono bowiem dotychczas ocen
mających na celu określenie oddziaływania omawianej dyrektywy, w
tym na rozwój rynku ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów.
Niektóre państwa członkowskie wskazały również, że
systemy krajowe w UE są zróżnicowane, a zatem zachowanie
możliwości wyboru różnych opcji jest ważne, gdyż
zapobiegnie postawieniu niektórych państw członkowskich w
niekorzystnej sytuacji. W odniesieniu do kwestii, czy któraś z
opcji powinna zostać zmodyfikowana, państwa członkowskie
uznały, że ograniczony zakres doświadczeń w zakresie
stosowania dyrektywy 2009/33/WE uniemożliwia im zasugerowanie sposobów
wprowadzenia usprawnień na tym etapie. Wymagałoby to większego
doświadczenia i oceny oddziaływań. Szczegółowe
wytyczne dotyczące stosowania różnych opcji określonych w
dyrektywie 2009/33/WE oraz względnej wagi, jaką należy
przykładać do jej poszczególnych przepisów, przygotowano tylko w kilku
państwach członkowskich, takich jak Niderlandy, Łotwa, Dania,
Francja i Zjednoczone Królestwo. 4. Oddziaływanie
dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów Ocenę
oddziaływania dyrektywy 2009/33/WE poważnie utrudnił brak
obowiązków sprawozdawczych dla państw członkowskich, a dodatkowo
skomplikował brak kompleksowych danych, zarówno ze strony
zamawiających, jak i ze strony producentów. Nie jest dostępny
żaden spójny zbiór danych dotyczących parametrów energooszczędności,
emisji CO2 i emisji zanieczyszczeń z pojazdów zakupionych
zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie. Także fakt,
że w wielu państwach członkowskich dyrektywę 2009/33/WE
wdrożono w terminie znacznie późniejszym niż pierwotnie
planowana data transpozycji sprawia, że na obecnym wczesnym etapie nie
można się spodziewać żadnego poważnego
oddziaływania omawianych przepisów. Ocenę
oczekiwanego oddziaływania dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów
przeprowadzono jedynie w kilku przypadkach. Bardzo niewiele państw
członkowskich przeprowadziło ocenę potencjalnego spodziewanego
oddziaływania opcji określonych w art. 5 ust. 3 dyrektywy. W
Zjednoczonym Królestwie przeprowadzono ocenę oddziaływania
transponowanych przepisów, lecz w odniesieniu do dyrektywy w całości,
a nie poszczególnych opcji. Z oceny tej wynika, że wdrożenie
dyrektywy w Zjednoczonym Królestwie powinno przynieść korzyści
ekonomiczne o wartości 27 mln EUR. Ze względu na opóźnienia w
procesie transpozycji i brak wiarygodnych danych dotyczących skutków
wdrożenia, brakuje jednak nadal miarodajnych ocen oddziaływania po
faktycznym wdrożeniu. W wielu państwach członkowskich
jeszcze przed wprowadzeniem dyrektywy 2009/33/WE stosowano „ekologiczne” wymogi
w zakresie zamówień publicznych dotyczące zakupu pojazdów. Dlatego
też oddziaływanie omawianej dyrektywy na panującą tam
sytuację jest minimalne. Uznano jednak za możliwe odniesienie przez
organy publiczne korzyści ze sformalizowania kryteriów zamówień, a
korzyści takich oczekuje się w przypadku państw
członkowskich, w których dotychczas nie istniały żadne formalne
kryteria tego rodzaju. Wiele miast w UE
prowadzi politykę mającą na celu zamawianie ekologicznie czystszych
i bardziej energooszczędnych pojazdów. Taka polityka przyczynia się
do ograniczenia emisji z publicznych parków samochodowych takich miast. Często
miasta te kierują się koniecznością sprostania unijnym
standardom dotyczącym jakości powietrza. W związku z
wprowadzeniem dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów oczekuje
się, że więcej miast oczyści swoje parki samochodowe,
korzystając z opcji określonych w dyrektywie. Producenci wskazali,
że więcej organów publicznych ocenia koszty całego cyklu
użytkowania i oddziaływania pojazdów zamiast skupiać się
tylko na kosztach zakupu. Wydaje się, że pod tym względem
dyrektywa 2009/33/WE skutkuje zmianą nastawienia, co może mieć
istotny wpływ na decyzje zakupowe organów publicznych i operatorów
transportu publicznego w dłuższym horyzoncie czasowym. W odniesieniu do szerszych skutków
panowało jednak odczucie, że skrajnie trudno byłoby ocenić
oddziaływanie dyrektywy 2009/33/WE, gdyż podobne przewidywane
oddziaływania mogą być również efektem innych środków
politycznych. Chociaż rynek pojazdów niskoemisyjnych rośnie, trudno
jest przypisać to wdrożeniu omawianej dyrektywy, a bardziej
prawdopodobnymi przyczynami wydają się być inne czynniki (w tym
rozwój technologiczny, inne przepisy UE, krajowa polityka opodatkowania
pojazdów, warunki rynkowe, istniejące rządowe programy zachęt
itd.). Wiele państw członkowskich wspomniało
niską aktywność w zakresie publicznych zamówień w
odniesieniu do pojazdów (i innych sektorów) w ostatnich latach – w wyniku
globalnej recesji wiele z nich dysponowało bardzo ograniczonymi funduszami
na odnowienie parków samochodowych/umów o świadczenie usług. Kolejnym czynnikiem mogącym mieć
wpływ na decyzje zakupowe organów publicznych i prywatnych
zainteresowanych stron mogły być wysokie ceny benzyny/energii,
wspomniane przez jedno z państw członkowskich. Szacuje się,
że takie względy mogły mieć wpływ na decyzje
podejmowane we wszystkich państwach. W niektórych przypadkach
całkowite koszty posiadania mają istotny wpływ na decyzje
zakupowe (w szczególności dotyczące pojazdów ciężarowych i
pojazdów wchodzących w skład parków samochodowych), co może do
pewnego stopnia skłaniać producentów pojazdów do poszerzania
własnej oferty pojazdów czystych ekologicznie. Brak wspólnych
procedur w zakresie pomiaru emisji CO2 z pojazdów
ciężarowych stwarzał barierę dla zastosowania dyrektywy
2009/33/WE do takich pojazdów. W związku z tym na portalu
poświęconym pojazdom czystym ekologicznie przedstawiono
specjalną metodologię obliczeniową. Ponadto Międzynarodowe
Stowarzyszenie Transportu Publicznego (UITP) i Europejskie Stowarzyszenie
Producentów Samochodów (ACEA) wspólnie uzgodniły, w jaki sposób operatorzy
i organizatorzy zamówień publicznych mogą stosować
dyrektywę w sprawie ekologicznie czystych pojazdów w przetargach na
autobusy. Podobną współpracę można podjąć w
odniesieniu do innych rodzajów pojazdów ciężarowych. Od 2013 r. wszystkie
silniki pojazdów ciężarowych będą poddawane badaniu zgodnie
z „Ogólnoświatowym zharmonizowanym cyklem przejściowym pojazdów
ciężarowych” zdefiniowanym pod auspicjami EKG ONZ. Jak stwierdzono w
sprawozdaniu końcowym[8]
odnośnej grupy roboczej, celem przeprowadzonych badań wstępnych
było opracowanie ogólnoświatowego zharmonizowanego cyklu badań
silnika pod kątem emisji spalin. Narzędzie to będzie
wykorzystywane do pomiaru emisji zanieczyszczeń powietrza, emisji CO2
i zużycia paliwa. Takie pomiary ułatwią szersze zastosowanie
opcji określenia wartości pieniężnej zgodnie z
dyrektywą w sprawie ekologicznie czystych pojazdów. Dotychczas nie
znaleziono dowodów na preferencję w stosunku do jakiejkolwiek technologii,
co potwierdza całkowitą neutralność technologiczną
podejścia przyjętego w omawianej dyrektywie. 5. Odtworzenie
podejścia określonego w dyrektywie w sprawie ekologicznie czystych pojazdów Dyrektywa w sprawie
ekologicznie czystych pojazdów wiąże się ze stopniowym
przejściem polityki UE do aktywniejszego i spójniejszego
włączania wymogów ochrony środowiska do przepisów UE w zakresie
zamówień publicznych i produktów. Podejścia podobne do tego
przyjętego w dyrektywie w sprawie ekologicznie czystych pojazdów w
odniesieniu do oddziaływania w całym cyklu użytkowania na zasoby
i środowisko są od wielu lat przyjęte w niektórych innych
sektorach, takich jak budynki, urządzenia elektryczne lub sprzęt
biurowy. Takie inicjatywy, wraz z coraz ekologicznie czystszymi i coraz
bardziej energooszczędnymi pojazdami, odegrają zasadniczą
rolę pod względem osiągnięcia celu UE 2020 polegającego
na poprawieniu o 20 % efektywności energetycznej w UE. Ewolucja
przepisów w zakresie zamówień publicznych w kierunku podejścia
opartego na opłacalności, w tym rachunku kosztów cyklu życia,
została w sposób ogólny przedstawiona we wniosku Komisji z dnia 20 grudnia
2011 r. dotyczącym zmiany obowiązujących dyrektyw w sprawie
zamówień publicznych,[9]
w szczególności w art. 66 poświęconym kryteriom udzielania
zamówienia i w art. 67 poświęconym rachunkowi kosztów cyklu
życia. Zmiany objęte przedstawionymi we wniosku zmienionymi ramami
powinny poskutkować spójniejszym uwzględnianiem kryteriów
środowiskowych w decyzjach z zakresu zamówień publicznych w UE. Chociaż
nie znaleziono dowodów na bezpośredni wpływ dyrektywy 2009/33/WE na
podejście przyjmowane w sektorze prywatnym w odniesieniu do zamawiania
ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów, znane są
przykłady zamawiania przez sektor prywatny bardziej energooszczędnych
pojazdów. Należy jednak zaznaczyć, że zamawianie
energooszczędnych pojazdów przez sektor prywatny to tylko jeden z
elementów zarządzania parkiem samochodowym. Zamawianie takich pojazdów
może prowadzić do obniżenia kosztów zarządzania parkiem
samochodowym, zwłaszcza jeśli koszty utrzymania pojazdu
energooszczędnego w całym jego cyklu życia są mniejsze
niż w przypadku pojazdów konwencjonalnych. Innymi elementami
energooszczędnego zarządzania parkiem samochodowym są jednakże
maksymalizacja ładunków, ograniczanie pustych przebiegów i ekologiczny
styl jazdy. W związku z tym liczne przedsiębiorstwa posiadające
rozbudowane parki samochodowe, np. firmy kurierskie, takie jak DHL, TNT i UPS,
zarządzają swoimi pojazdami w sposób obniżający
zużycie energii, a co za tym idzie emisje. W przypadku takich firm tego
rodzaju zarządzanie parkiem samochodowym nie tylko stanowi reakcję na
szersze obawy ekologiczne, w tym wyrażane przez ich klientów, lecz ma
także sens ekonomiczny. Można zidentyfikować różne
przykłady stosowanych globalnie dobrych praktyk w dziedzinie czystego
ekologicznie zarządzania parkiem samochodowym. W Finlandii podejścia określone w
dyrektywie 2009/33/WE przyjęto w sektorze prywatnym. Wskazówki
dotyczące zamówień opracowane w związku z wdrożeniem
dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów zostały również
udostępnione dużym nabywcom prywatnym, np. kupującym samochody
służbowe, co jest ważne, gdyż prawie jedna piąta
nowych samochodów sprzedawanych w Finlandii to samochody służbowe. 6. Wnioski Wskutek
opóźnienia w większości państw członkowskich
transpozycji dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów zdobyte dotychczas
doświadczenia w zakresie stosowania tej dyrektywy są ograniczone, co
utrudniło ocenę oddziaływań w ramach niniejszego
sprawozdania monitorującego. Sytuację dodatkowo pogorszył brak
obowiązków sprawozdawczych dla państw członkowskich. Do
celów uwzględnienia zużycia energii oraz emisji CO2 i
zanieczyszczeń w procedurach zamawiania pojazdów konieczne wydają
się dodatkowe wytyczne odnoszące się do stosowania różnych
opcji określonych w dyrektywie. Należy również wspierać
ciągle jeszcze nowe podejście oparte na określeniu wartości
pieniężnej. Takie wytyczne powinny zapewnić państwa
członkowskie, zwracając szczególną uwagę na swoje
odnośne przepisy krajowe. Pod uwagę należy również
wziąć specjalne szkolenie personelu odpowiedzialnego za
wdrażanie odnośnych przepisów krajowych. Portal
poświęcony ekologicznie czystym pojazdom uważa się za
przydatne narzędzie pomagające organom publicznym w zamawianiu
ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów, także pod
względem gromadzenia doświadczeń w stosowaniu omawianej
dyrektywy. Komisja udoskonali portal poświęcony pojazdom czystym
ekologicznie w reakcji na oczekiwania organizatorów zamówień publicznych i
prywatnych. Ponadto zostanie usprawniona funkcja
portalu mająca na celu stymulowanie zamówień wspólnych na
ekologicznie czyste i energooszczędne pojazdy, w tym poprzez dalsze
ułatwienie bliższych kontaktów między odnośnymi organami
krajowymi i regionalnymi w państwach UE-27 i innych. Oczekuje
się, że przyczyni się to do szybszego wzmocnienia rynku
ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów, dzięki czemu
przemysł osiągnie korzyści skali i będzie mógł
oferować bardziej konkurencyjne produkty. Zwrócenie większej uwagi na
klientów prywatnych może również zwiększyć
oddziaływanie dyrektywy 2009/33/WE, zgodnie z pierwotnym celem dotarcia
najpierw bezpośrednio do sektora publicznego, a następnie do
profesjonalnych i prywatnych organizatorów zamówień. W
celu poszerzenia wiedzy na temat omawianej dyrektywy różne zainteresowane
strony, takie jak stowarzyszenia branżowe w UE, mogą opracować
wytyczne dla swoich członków, tak jak zrobiło to Międzynarodowe
Stowarzyszenie Transportu Publicznego (UITP). W grudniu 2012 r. Komisja otworzyła
Europejskie Obserwatorium Elektromobilności (EEO)[10], mające zapewnić gromadzenie i dystrybucję przez
organy regionalne i lokalne kluczowych danych statystycznych dotyczących
elektromobilności (pojazdy elektryczne zasilane akumulatorowo i pojazdy
elektryczne z ogniwami paliwowymi) w spójny sposób. EEO powinno stać
się dla europejskich regionów główną platformą
informacyjną w dziedzinie elektromobilności. Powinno także
dostarczać wiadomości, w jaki sposób zamówienia publiczne na szczeblu
lokalnym wpływają na rozwój rynku pojazdów elektrycznych lub pojazdów
z ogniwami paliwowymi w Europie. W
kolejnym przeglądzie dyrektywy w sprawie ekologicznie czystych pojazdów
zaplanowanym na 2014 r. Komisja zamierza poddać gruntownej ocenie
wartość dodaną zapewnianą przez dyrektywę. W tym
kontekście Komisja może wziąć pod uwagę
możliwość uproszczenia stosowania omawianej dyrektywy.
Można to osiągnąć poprzez zawężenie wyboru na
poziomie państwa członkowskiego, np. przez skupienie się na
najprostszym podejściu do obliczeń, które mają zostać
wykonane. To uniemożliwiłoby ewentualne rozdrobnienie rynku
wewnętrznego w wyniku różnych wyborów technologicznych. Poprzez
powiązanie popytu z rynkiem wewnętrznym mogłoby to także
stworzyć lepsze warunki dla osiągnięcia korzyści skali
sprzyjających innowacyjnym technologiom stosowanym w pojazdach. Na państwa członkowskie można
również nałożyć jasne wymogi sprawozdawcze. [1] Dyrektywa
2009/33/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie
promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu
drogowego, Dz.U. L 120/5
(http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:120:0005:0012:en:pdf). [2] http://ec.europa.eu/transport/themes/urban/vehicles/directive/index_en.htm.
[3] Dyrektywa
2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady koordynująca procedury
udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach
gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych; dyrektywa
2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji procedur
udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi. [4] Rozporządzenie
(WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października
2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego
transportu pasażerskiego. [5] http://www.cleanvehicle.eu/. [6] COM(2013) 18 final. [7] COM(2013) 17 final. [8] http://www.unece.org/fileadmin/DAM/trans/doc/2001/wp29grpe/TRANS-WP29-GRPE-42-inf02.pdf. [9] COM(2011)
896. [10] http://www.hyer.eu/publications/newsletters/hyer-update-december-2012/hyer-signs-european-electromobility-observatory-contract.