<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2025-09-202509C104202304890-00-TRA-DOC-PL-CONCL-C-0489-23-202504265-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="1/10/2025 16:29:17" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="Qto36potYYlYuL9R60uRngCnOuH+dlyI5TbBuGMOHHbgYwhEWaGw51VRSnfd1K+aI2EbONwiFVIJncSC3We+0MUAiQcR/tOonPde71jdSZcv7wJPbU7awkMjC8np1KZrlpUY6mqupqwLBHWtAzZb04JcZ9SS35OVPw/zief0wdQ=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="e40c03f7-eb1d-4aee-9e20-9cd583ff68d8" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0489" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_green" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 02-05-25 10:02:36" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2025-05-21T13:17:26Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="66a71d636e844ba6bae24214c8f83184" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0489" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId26" style="first"/>
      <div id="rId22" style="even">Opinia D. Spielmanna – Sprawa C‑489/23</div>
      <div id="rId23" style="default">Casa Judeţeană de Asigurări de Sănătate Mureș i in.</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      DEANA SPIELMANNA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      przedstawiona w dniu 15 maja 2025 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Sprawa C‑489/23
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      AF
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      przeciwko
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      Guvernul României,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      Ministerul Sănătăţii,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      Casa Judeţeană de Asigurări de Sănătate Mureș
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-10" title="page-1">
      [wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (najwyższy sąd kasacyjny, Rumunia)]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-11" title="page-1">
      Odesłanie prejudycjalne – Zabezpieczenie społeczne – Transgraniczna opieka zdrowotna – Swoboda świadczenia usług – Artykuł 56 TFUE – Dyrektywa 2011/24/UE – Artykuł 7 ust. 7 – Pokrycie kosztów opieki zdrowotnej poniesionych przez osobę ubezpieczoną – Zwrot kosztów – Wymóg oceny lekarskiej dokonanej wyłącznie przez lekarza należącego do publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego państwa członkowskiego, w którym dana osoba jest ubezpieczona, stanowiącej podstawę wniosku o hospitalizację
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wprowadzenie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pytanie prejudycjalne, będące przedmiotem niniejszej opinii, o którą zwrócił się Trybunał, dotyczy wykładni art. 56 TFUE i art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24/UE (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>). Trybunałowi po raz pierwszy przedstawiono do rozważenia kwestię, czy ów przepis dyrektywy pozwala państwu członkowskiemu ubezpieczenia uzależnić zwrot kosztów transgranicznej opieki szpitalnej od oceny lekarskiej dokonanej przez lekarza realizującego świadczenia w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego tego państwa oraz od wydania w jej wyniku wniosku o hospitalizację.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższy sąd kasacyjny, Rumunia) w ramach sporu pomiędzy AF, mającym miejsce zamieszkania w Rumunii, a Guvernul României (rządem rumuńskim), Ministerul Sănătăţii (ministerstwem zdrowia, Rumunia) oraz Casa Judeţeană de Asigurări de Sănătate Mureș (okręgową kasą ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza, Rumunia) w przedmiocie odmowy przez tę ostatnią instytucję zwrotu kosztu świadczeń opieki zdrowotnej, z których AF skorzystał w Niemczech.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie (EWG) nr 1408/71</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, w wersji skonsolidowanej z dnia 7 lipca 2008 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>), stanowiło w art. 22, zatytułowanym „Pobyt poza państwem właściwym – Powrót lub przeniesienie miejsca zamieszkania do innego państwa członkowskiego w okresie choroby lub macierzyństwa – Konieczność udania się do innego państwa członkowskiego w celu uzyskania tam odpowiedniej opieki”:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-3">
      „1. Pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, którzy spełniają warunki wymagane przez ustawodawstwo państwa właściwego w celu uzyskania prawa do świadczeń, z uwzględnieniem, w odpowiednim przypadku, przepisów art. 18 oraz:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-21" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-22" title="page-4">
      c) której instytucja właściwa udzieliła zgody na udanie się na terytorium innego państwa członkowskiego w celu uzyskania tam odpowiedniej opieki, właściwej w jej stanie,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-23" title="page-4">
      ma prawo:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-24" title="page-4">
      i) do świadczeń rzeczowych udzielanych przez instytucję miejsca pobytu lub zamieszkania na rachunek instytucji właściwej, zgodnie ze stosowanym przez nią ustawodawstwem, tak jak gdyby była w niej ubezpieczona, przy czym okres udzielania świadczeń jest określany przez ustawodawstwo państwa właściwego;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-25" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-26" title="page-4">
      2. […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-27" title="page-4">
      Nie można odmówić udzielenia zgody wymaganej na podstawie ust. 1 lit. c) w przypadku, gdy leczenie, o którym mowa, jest jednym ze świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo państwa członkowskiego, którego terytorium zainteresowany zamieszkuje, i jeżeli ta osoba nie może być poddana leczeniu w terminie zwykle niezbędnym dla uzyskania leczenia w państwie członkowskim zamieszkania, uwzględniając aktualny stan zdrowia zainteresowanego i prawdopodobny dalszy przebieg choroby”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie nr 883/2004</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie nr 1408/71 zostało uchylone i zastąpione ze skutkiem od dnia 1 maja 2010 r. przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 20 tego rozporządzenia, zatytułowany „Udanie się w celu uzyskania świadczeń rzeczowych – zezwolenie na stosowne leczenie poza państwem członkowskim miejsca zamieszkania”, stanowi w ust. 1 i 2:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-4">
      „1. O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, ubezpieczony udający się do innego państwa członkowskiego w celu uzyskania świadczeń rzeczowych w czasie tego pobytu ubiega się o zezwolenie właściwej instytucji.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-5">
      2. Ubezpieczony, który uzyskał zezwolenie właściwej instytucji na udanie się do innego państwa członkowskiego w celu poddania się leczeniu odpowiedniemu do jego stanu, otrzymuje świadczenia rzeczowe udzielane, w imieniu instytucji właściwej, przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami stosowanego przez nią ustawodawstwa tak, jak gdyby był on ubezpieczony na mocy wspomnianego ustawodawstwa. Zezwolenie zostaje wydane, jeżeli przedmiotowe leczenie należy do świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo państwa członkowskiego, w którym zainteresowany ma miejsce zamieszkania oraz jeżeli nie może on uzyskać takiego leczenia w terminie uzasadnionym z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem jego aktualnego stanu zdrowia oraz prawdopodobnego przebiegu choroby”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Rozporządzenie (WE) nr 987/2009</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na mocy art. 26 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>) na każdym etapie procedury wydawania zezwolenia instytucja właściwa zachowuje prawo do zlecenia zbadania ubezpieczonego przez wybranego przez siebie lekarza w państwie członkowskim miejsca pobytu lub zamieszkania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dyrektywa 2011/24</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 stanowi, że państwo członkowskie ubezpieczenia może nałożyć na osobę ubezpieczoną, która dochodzi zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, w tym opieki zdrowotnej otrzymanej za pomocą telemedycyny, te same warunki, kryteria przysługiwania uprawnień i wymogi prawno-administracyjne, ustalone na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym, jakie byłyby nałożone, gdyby ten sam rodzaj opieki zdrowotnej był świadczony na terytorium tego państwa członkowskiego. Mogą one obejmować ocenę przez pracownika służby zdrowia lub pracownika administracyjnego służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia, np. przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, u którego dany pacjent jest zarejestrowany, jeżeli jest to konieczne do ustalenia, czy ten pacjent jest uprawniony do uzyskania opieki zdrowotnej. Jednakże warunki, kryteria przysługiwania uprawnień i wymogi prawno-administracyjne nałożone zgodnie z niniejszym ustępem nie mogą być dyskryminacyjne ani nie mogą stanowić przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów, usług lub towarów, o ile nie jest to obiektywnie uzasadnione wymogami planowania w celu zapewnienia wystarczającego i stałego dostępu do zrównoważonego zakresu leczenia wysokiej jakości w danym państwie członkowskim lub dotyczącymi woli kontrolowania kosztów i unikania, na ile to możliwe, wszelkiego marnotrawstwa zasobów finansowych, technicznych i ludzkich.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 8 wspomnianej dyrektywy stanowi, co następuje:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-6">
      „1. Państwo członkowskie ubezpieczenia może przewidzieć system udzielania uprzedniej zgody na zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej zgodnie z niniejszym artykułem oraz art. 9. System udzielania uprzedniej zgody, w tym jego kryteria i stosowanie tych kryteriów, oraz indywidualne decyzje o odmowie udzielenia uprzedniej zgody ograniczają się do tego, co jest konieczne i proporcjonalne do celu, jaki ma zostać osiągnięty, i nie mogą stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani nieuzasadnionej przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-6">
      3. W odniesieniu do wniosków o udzielenie uprzedniej zgody składanych przez ubezpieczonego w celu skorzystania z transgranicznej opieki zdrowotnej państwo członkowskie ubezpieczenia ustala, czy spełnione zostały warunki rozporządzenia (WE) nr 883/2004. Jeżeli te warunki są spełnione, zgoda jest wydawana w myśl tego rozporządzenia, chyba że pacjent wyraża inną wolę.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-6">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-6">
      5. Bez uszczerbku dla ust. 6 lit. a)–c) państwo członkowskie ubezpieczenia nie może odmówić wydania uprzedniej zgody, jeżeli pacjent jest uprawniony do danej opieki zdrowotnej na mocy art. 7 i jeżeli taka opieka zdrowotna nie może być świadczona na jego terytorium w terminie uzasadnionym przesłankami medycznymi, w oparciu o obiektywną ocenę stanu zdrowia pacjenta, historii i prawdopodobnego przebiegu jego choroby, stopnia występującego u niego bólu lub charakteru jego niepełnosprawności w chwili składania lub ponawiania wniosku o udzielenie zgody”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawo rumuńskie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Normele Metodologice privind asistența medicală transfrontalieră (przepisy wykonawcze w sprawie usług transgranicznej opieki zdrowotnej) (zwane dalej „przepisami wykonawczymi”) zostały zamieszczone w załączniku do Hotărârea Guvernului nr 304/2014 pentru aprobarea Normelor metodologice privind asistența medicală transfrontalieră (dekretu rządu nr 304/2014 zatwierdzającego przepisy wykonawcze w sprawie usług transgranicznej opieki zdrowotnej) z dnia 16 kwietnia 2014 r. (zwanego dalej „dekretem rządu nr 304/2014”) (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>), na mocy którego zostały one zatwierdzone.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) wspomnianych przepisów wykonawczych, umieszczony w rozdziale II, zatytułowanym „Zasady zwrotu kosztów/opłat odpowiadających wartości usług transgranicznej opieki zdrowotnej, w tym ich poziom”, stanowi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-7">
      „1. Na pisemny wniosek ubezpieczonego, członka jego rodziny (rodzica, małżonka, syna/córki) lub na wniosek osoby przez niego upoważnionej, do którego dołączono dokumenty potwierdzające, kasa ubezpieczenia zdrowotnego zwraca koszty transgranicznej opieki zdrowotnej świadczonej na terytorium państwa członkowskiego [Unii] i opłaconej przez ubezpieczonego, zgodnie ze stawkami określonymi w art. 4, pod warunkiem, że:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-7">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-48" title="page-7">
      b) zostały spełnione następujące kryteria uprawniające do zwrotu:
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-49" title="page-7">
      (i) opieka zdrowotna w ramach hospitalizacji była świadczona w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej po dokonaniu oceny lekarskiej przez lekarza świadczącego usługi zdrowotne w ramach rumuńskiego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, w wyniku której wydano wniosek o hospitalizację, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 1 kryterium nr 2, oraz przypadków objętych kryteriami, zgodnie z którymi hospitalizacja jest dopuszczalna bez stosownego wniosku, wskazanymi w Contractul-cadru privind condițiile acordării asistenței medicale în cadrul sistemului de asigurări sociale de sănătate (umowie ramowej w sprawie warunków mających zastosowanie do świadczenia usług opieki zdrowotnej w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego)”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 3 ust. 2 przepisów wykonawczych uściśla, że „»dokumenty potwierdzające«, o których mowa w ust. 1, oznaczają każdy dokument medyczny, w tym wniosek o hospitalizację, receptę lekarską na dostawę leków i wyrobów medycznych, zaświadczenie lekarskie zawierające zalecenie leczenia określonymi lekami z krajowych programów zdrowotnych do celów leczniczych, które są dostarczane w ramach rumuńskiego systemu ubezpieczeń zdrowotnych w aptekach o obiegu zamkniętym – w kopii – potwierdzający, że ubezpieczony korzystał z usług medycznych, leków i wyrobów medycznych, opatrzony datą i podpisany przez lekarza, który go wydał […]”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Okoliczności faktyczne, postępowanie główne, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniu 8 marca 2018 r. u AF, mającego miejsce zamieszkania w Rumunii, zdiagnozowano w klinice urologii i andrologii Endoplus w Klużu‑Napoce (Rumunia) gruczolakoraka prostaty.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ze względu na korzyści dla zdrowia pacjenta i jego późniejszy powrót do zdrowia zalecone mu leczenie polegało na prostatektomii za pomocą robota chirurgicznego. AF został poinformowany, że taki robot znajduje się w szpitalu publicznym w Klużu‑Napoce (Rumunia), który jednak wówczas nie działał, i że istnieje możliwość przeprowadzenia tego samego zabiegu w ramach systemu prywatnego za kwotę około 13 000 EUR.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach AF postanowił poddać się operacji przy pomocy robota chirurgicznego, za tę samą kwotę, w specjalistycznej klinice w Niemczech, zajmującej się wyłącznie rozpatrywaną chorobą.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na początku kwietnia 2018 r. AF skierował do okręgowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza wniosek o wydanie mu specjalnego formularza, a mianowicie formularza E 112, który był wymagany dla potrzeb leczenia w innym państwie członkowskim na podstawie rozporządzenia nr 1408/71, zastąpionego przez rozporządzenie nr 883/2004, celem uzyskania zgody na wyjazd do wspomnianego państwa członkowskiego, aby poddać się tam leczeniu. Jego wniosek spotkał się jednak z odmową.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Równolegle do wspomnianej wyżej procedury AF zaproponowano możliwość skorzystania z rozpatrywanego zabiegu chirurgicznego w dniu 9 maja 2018 r., w związku z odwołaniem przez innego pacjenta rezerwacji na ten sam dzień. W razie odmowy ze strony AF musiałby on jeszcze czekać około ośmiu tygodni po otrzymaniu zgody okręgowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza. W dniu 24 kwietnia 2018 r. AF dokonał zatem płatności w celu zarezerwowania daty 9 maja 2018 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po dokonaniu wspomnianej wyżej płatności AF postanowił złożyć wniosek o wydanie wymaganego formularza do okręgowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza pocztą, listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Otrzymał on odpowiedź, w której wskazano, że jego wniosek nie został sporządzony na standardowym formularzu oraz nie zawierał wszystkich niezbędnych dokumentów wymaganych przez ustawodawstwo krajowe.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Operacja chirurgiczna, w związku z którą ustalono „hospitalizację” na okres od 8 do 14 maja 2018 r., ostatecznie odbyła się w dniu 9 maja 2018 r.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po przeprowadzonej operacji i po powrocie do Rumunii AF zwrócił się do okręgowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza o zwrot kwoty 13 069 EUR, stanowiącej wynagrodzenie za usługi opieki zdrowotnej, z których skorzystał w Niemczech, na podstawie rozporządzenia nr 1408/71, które zostało zastąpione rozporządzeniem 883/2004, oraz z powołaniem się na wyrok z dnia 5 października 2010 r., Elchinov (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>). Okręgowa kasa ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza odmówiła zapłaty, wskazując, że formularz E 112 powinien był zostać wydany przed wyjazdem beneficjenta oraz że w celu uzyskania zwrotu kosztów AF powinien był postępować zgodnie z procedurą przewidzianą w załączniku do dekretu rządu nr 304/2014.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">AF odpowiedział, że postąpił również zgodnie z tą procedurą, lecz była ona bezskuteczna, i podniósł, że nie mógł uzyskać zwrotu kosztów ze względu na okoliczność, iż nie przedstawił wniosku o hospitalizację wydanego przez lekarza świadczącego usługi opieki zdrowotnej w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego w Rumunii, a wspomniany warunek był wymagany zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) przepisów wykonawczych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">AF wystąpił z kolejnym wnioskiem o zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej do okręgowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego w okręgu Marusza i złożył kopie niektórych dokumentów wymaganych zgodnie z przepisami wykonawczymi. Wniosek ten spotkał się z odmową ze względu na nieprzedstawienie dowodu, że AF został poddany ocenie lekarskiej stanowiącej podstawę wniosku o hospitalizację wydanego przez pracownika służby zdrowia w Rumunii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">AF wniósł do Curtea de Apel Târgu Mureș (sądu apelacyjnego w Târgu Mureș, Rumunia) pozew, w którym wniósł o stwierdzenie częściowej nieważności między innymi art. 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) przepisów wykonawczych, jak również o zwrot kosztów usług opieki zdrowotnej, z których skorzystał w Niemczech. W szczególności podniósł on, że przepisy prawa rumuńskiego dotyczące warunków zwrotu kosztów poniesionych z tytułu usług opieki zdrowotnej stanowią nieprawidłową transpozycję dyrektywy 2011/24 oraz że ma on prawo do zwrotu całości kosztów leczenia przeprowadzonego w Niemczech, a przynajmniej w wysokości wynagrodzenia, które zostałoby zapłacone w Rumunii w ramach systemu zabezpieczenia zdrowotnego za daną operację w przypadku uzyskania uprzedniej zgody.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrokiem wydanym w sprawie cywilnej w dniu 30 grudnia 2019 r. Curtea de Apel Târgu Mureș (sąd apelacyjny w Târgu Mureș) oddalił pozew wniesiony przez AF jako bezzasadny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">AF wniósł w związku z tym skargę kasacyjną od owego wyroku do Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższego sądu kasacyjnego), który jest sądem odsyłającym w niniejszej sprawie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd ten powziął wątpliwość co do zgodności z prawem Unii przepisów prawa rumuńskiego, które uzależniają zwrot kosztów transgranicznych usług medycznych od przeprowadzenia oceny lekarskiej przez lekarza należącego do publicznego systemu opieki zdrowotnej państwa ubezpieczenia, z wyłączeniem lekarza należącego do prywatnego systemu opieki zdrowotnej tego państwa, oraz od wystawienia przez takiego lekarza wniosku o hospitalizację, jeżeli dana usługa medyczna jest świadczona w innym państwie członkowskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd ów rozważa również kwestię zgodności z prawem Unii przepisu krajowego, który w znaczący sposób ogranicza kwotę zwrotu kosztów transgranicznych usług opieki zdrowotnej w stosunku do faktycznie poniesionych przez ubezpieczonego kosztów w państwie członkowskim, które świadczyło te usługi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższy sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i przedstawić Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-68" title="page-10">
      „1) Czy art. 49 i 56 TFUE oraz art. 7 ust. 7 dyrektywy [2011/24 ] należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu, które uzależnia w sposób automatyczny zwrot kosztów poniesionych przez osobę podlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu w państwie członkowskim miejsca zamieszkania od oceny lekarskiej dokonanej przez pracownika służby zdrowia świadczącego usługi w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego tego państwa, a następnie od wydania przez tego pracownika służby zdrowia wniosku o hospitalizację, przy czym przedstawienie równoważnych dokumentów medycznych wydanych przez prywatne placówki medyczne nie jest dozwolone nawet w sytuacji, w której hospitalizacja miała miejsce, a usługa zdrowotna była świadczona w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie miejsca zamieszkania ubezpieczonego?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-69" title="page-10">
      2) Czy art. 49 i 56 TFUE, art. 22 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 1408/71, zasady swobodnego przepływu pacjentów i usług oraz zasady skuteczności i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w przypadku gdy nie uzyskano uprzedniej zgody, określa kwotę usług podlegających rozliczeniu na poziomie kosztów, które powinny zostać pokryte przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania, gdyby opieka medyczna była świadczona na terytorium tego państwa, według wzoru obliczeniowego, który znacznie ogranicza kwotę tego świadczenia w stosunku do kosztów rzeczywiście poniesionych przez ubezpieczonego w państwie członkowskim, w którym dane usługi zdrowotne były świadczone?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez Komisję Europejską i rząd polski.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiza</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi wstępne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy przypomnieć, że w dziedzinie opieki zdrowotnej występują rozgałęzione kompetencje, z czego wynikają napięcia pomiędzy kompetencją państw członkowskich do kształtowania organizacji opieki zdrowotnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>) z jednej strony a swobodami podstawowymi z drugiej strony.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem świadczenia medyczne udzielane za wynagrodzeniem wchodzą w zakres stosowania przepisów dotyczących swobodnego świadczenia usług także wtedy, gdy opieka została udzielona w ramach hospitalizacji. Swobodne świadczenie usług obejmuje swobodę usługobiorców, a konkretnie osób wymagających opieki medycznej, udania się do innego państwa członkowskiego w celu skorzystania tam z usług (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z orzecznictwa Trybunału wynika również, że prawo Unii nie narusza kompetencji państw członkowskich w zakresie organizacji ich systemów zabezpieczenia społecznego. Do ustawodawstwa każdego państwa członkowskiego należy określenie z jednej strony przesłanek prawa lub obowiązku przynależności do systemu zabezpieczenia społecznego, a z drugiej strony przesłanek uprawnienia do świadczeń. Jednakże przy wykonywaniu tej kompetencji państwa członkowskie muszą przestrzegać prawa Unii (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>), w szczególności postanowień dotyczących swobodnego świadczenia usług (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał ponadto wielokrotnie orzekał, że art. 56 TFUE stoi na przeszkodzie stosowaniu wszelkich przepisów krajowych, które świadczenie usług między państwami członkowskimi czynią trudniejszym niż świadczenie usług wyłącznie wewnątrz jednego państwa członkowskiego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>), oraz że ograniczeniami swobody świadczenia usług są środki krajowe, które zakazują korzystania z tej swobody, utrudniają je lub zmniejszają jego atrakcyjność (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przypadku dyrektywy 2011/24 z jej motywu 4 wynika, że niezależnie od możliwości korzystania przez pacjentów z transgranicznej opieki zdrowotnej zgodnie z tą dyrektywą państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność za świadczenie obywatelom na swoim terytorium bezpiecznej, wydajnej, wysokiej jakości i ilościowo odpowiedniej opieki zdrowotnej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto z motywów 7 i 8 dyrektywy 2011/24 wynika, że nie naruszając swobody każdego państwa członkowskiego do decydowania o rodzaju opieki zdrowotnej, jaki uważa ono za właściwy, i nie przynosząc uszczerbku tej swobodzie, dyrektywa ta ma na celu zapewnienie powszechniejszego, a także skuteczniejszego stosowania zasad określonych przez Trybunał w poszczególnych sprawach dotyczących opieki zdrowotnej świadczonej w państwie członkowskim innym niż państwo zamieszkania osoby korzystającej z opieki, a w szczególności zwrotu kosztów tej opieki.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wspomnianą dyrektywę stosuje się, zgodnie z jej art. 2 lit. m), bez uszczerbku dla przepisów rozporządzeń nr 883/2004 oraz nr 987/2009.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">A zatem umieszczony w rozdziale III dyrektywy 2011/24, regulującym zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, art. 7, zatytułowany „Ogólne zasady zwrotu kosztów”, ustanawia w ust. 1 zasadę, zgodnie z którą, bez uszczerbku dla rozporządzenia nr 883/2004 i z zastrzeżeniem przepisów art. 8 i 9 tej dyrektywy, państwo członkowskie ubezpieczenia zapewnia zwrot kosztów poniesionych przez ubezpieczonego, który korzysta z transgranicznej opieki zdrowotnej, jeżeli dana opieka zdrowotna mieści się w zakresie świadczeń, do których ubezpieczony jest uprawniony w państwie członkowskim ubezpieczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 7 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 2011/24 stanowi, że koszty transgranicznej opieki zdrowotnej są zwracane lub płacone bezpośrednio przez państwo członkowskie ubezpieczenia do poziomu, na którym koszty byłyby pokryte przez państwo członkowskie ubezpieczenia, gdyby ta sama opieka zdrowotna była świadczona na jego terytorium, i w takiej wysokości, aby nie przekroczyć rzeczywistego kosztu otrzymanej opieki zdrowotnej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Co do zasady z art. 7 ust. 7 wspomnianej dyrektywy wynika również, że państwo członkowskie ubezpieczenia może nałożyć na osobę ubezpieczoną, która dochodzi zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, te same warunki, kryteria przysługiwania uprawnień i wymogi prawno-administracyjne, ustalone na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym, jakie byłyby nałożone, gdyby ten sam rodzaj opieki zdrowotnej był świadczony na terytorium tego państwa członkowskiego. Mogą one obejmować ocenę przez pracownika służby zdrowia, pod warunkiem że wspomniane warunki, kryteria przysługiwania uprawnień i wymogi prawno-administracyjne nałożone zgodnie z niniejszym ustępem nie będą dyskryminacyjne ani nie będą stanowiły przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów, usług lub towarów, o ile nie jest to obiektywnie uzasadnione wymogami planowania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wreszcie, z art. 7 ust. 8 dyrektywy 2011/24 wynika, że z wyjątkiem przypadków określonych w art. 8 owej dyrektywy państwo członkowskie ubezpieczenia nie może uzależniać zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej od uzyskania uprzedniej zgody (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Aby zatem sytuacja taka jak rozpatrywana w postępowaniu głównym była objęta zakresem zastosowania dyrektywy 2011/24, dane usługi opieki zdrowotnej powinny stanowić część świadczeń, do których osoba ubezpieczona jest uprawniona w państwie członkowskim ubezpieczenia. W niniejszej sprawie z dokumentów przedstawionych Trybunałowi, a w szczególności z odpowiedzi udzielonych przez sąd odsyłający na pytania Trybunału, wynika, że zabieg medyczny będący przedmiotem postępowania głównego jest jednym ze świadczeń, do których osoba ubezpieczona jest uprawniona na terytorium Rumunii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dodatkowo należy rozważyć kwestię, że o ile pierwsze pytanie prejudycjalne będące przedmiotem niniejszego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy dyrektywy 2011/24, o tyle drugie pytanie prejudycjalne dotyczy rozporządzenia nr 1408/71, zastąpionego rozporządzeniem nr 883/2004, i ma ono na celu rozstrzygnięcie przez Trybunał w przedmiocie ograniczenia wysokości świadczeń mogących podlegać zwrotowi. Tymczasem Trybunał wskazał już na „istnienie różnicy systemowej między reżimem zwrotu kosztów ustanowionym przez rozporządzenie nr 883/2004 a reżimem zwrotu kosztów ustanowionym przez dyrektywę 2011/24” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W zakresie, w jakim może to okazać się przydatne, należy przypomnieć, że zgodnie z motywami 30 i 31 dyrektywy 2011/24 system ustanowiony przez rozporządzenia Unii w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i system ustanowiony przez tę dyrektywę powinny być spójne dla pacjentów w ten sposób, że zastosowanie ma bądź jeden, bądź drugi z tych systemów. Ponadto pacjenci nie powinni tracić możliwości korzystania z korzystniejszych praw gwarantowanych przez unijne rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jeżeli spełnione są warunki ich przyznania. Zatem każdy pacjent występujący o zgodę na skorzystanie w innym państwie członkowskim z leczenia stosownego do jego stanu zdrowia powinien zawsze otrzymać tę zgodę na warunkach określonych w unijnych rozporządzeniach, jeżeli dane leczenie znajduje się wśród świadczeń przewidzianych w przepisach państwa członkowskiego, w którym pacjent zamieszkuje, i jeżeli pacjent nie może uzyskać takiego leczenia w terminie uzasadnionym przesłankami medycznymi, z uwzględnieniem jego aktualnego stanu zdrowia oraz prawdopodobnego przebiegu choroby. Jednak jeżeli pacjent wyraźnie zwróci się o skorzystanie z leczenia na warunkach przewidzianych w dyrektywie 2011/24, to świadczenia, których koszty podlegają zwrotowi, powinny zostać ograniczone do świadczeń, których dotyczy ta dyrektywa. W przypadku gdy pacjent jest uprawniony do transgranicznej opieki zdrowotnej zgodnie zarówno z tą dyrektywą, jak i z rozporządzeniem nr 883/2004, a zastosowanie tego rozporządzenia jest korzystniejsze dla pacjenta, państwo członkowskie ubezpieczenia powinno zwrócić na to pacjentowi uwagę.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytania pierwszego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pytanie prejudycjalne będące przedmiotem niniejszej opinii dotyczy kryterium kwalifikowalności ustanowionego przez przedmiotowe przepisy krajowe, które w istocie uzależniają zwrot kosztów usług opieki szpitalnej świadczonych w innym państwie członkowskim od spełnienia podwójnego warunku, a mianowicie, że takie usługi muszą być następstwem oceny lekarskiej dokonanej wyłącznie przez lekarza w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego państwa członkowskiego ubezpieczenia i nie mogą być świadczone w ramach systemu prywatnego oraz że późniejszy wniosek o hospitalizację zostanie wydany przez takiego lekarza w państwie członkowskim ubezpieczenia, podczas gdy usługa opieki szpitalnej jest świadczona w innym państwie członkowskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam za przydatne, by wskazać, że o ile z akt sprawy wynika, że zabieg medyczny będący przedmiotem postępowania głównego jest jednym ze świadczeń, na które w Rumunii jest wymagana, w celu zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, uprzednia zgoda, która zostaje wydana przez właściwą instytucję przed wyjazdem ubezpieczonego, o tyle system uprzedniej zgody nie jest przedmiotem tego pytania prejudycjalnego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dla celów niniejszej sprawy proponuję, aby Trybunał przeformułował pytanie prejudycjalne w ten sposób, iż Trybunał ma zbadać, czy art. 56 TFUE (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>) oraz art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 należy interpretować w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie uregulowaniu, które uzależnia w sposób automatyczny zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej poniesionych przez osobę ubezpieczoną w państwie członkowskim ubezpieczenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>) od dokonania oceny lekarskiej przez lekarza świadczącego usługi opieki zdrowotnej w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego tego państwa i od późniejszego wydania przez tego lekarza wniosku o hospitalizację, przy czym nie jest dozwolone przedstawienie równoważnych dokumentów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>) wydanych przez pracownika służby zdrowia, który nie realizuje świadczeń w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego wspomnianego państwa.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Aby udzielić użytecznej odpowiedzi na to pytanie, najpierw wyjaśnię, co moim zdaniem należy rozumieć przez „ocenę przez pracownika służby zdrowia lub pracownika administracyjnego służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia” w rozumieniu art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24, jak również wyjaśnię powody, dla których uważam, że państwo członkowskie może powołać się na ten przepis, aby wymagać oceny lekarskiej dokonanej przez pracownika służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego danego państwa członkowskiego, z wyłączeniem lekarza, który nie realizuje świadczeń w ramach tego systemu. W szczególności konieczne będzie następnie zbadanie podwójnego warunku nałożonego przez rozpatrywane przepisy krajowe, polegającego na tym, że transgraniczne usługi opieki szpitalnej są świadczone po przeprowadzeniu oceny lekarskiej przez pracownika służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach rumuńskiego publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, która to ocena stanowi również podstawę wniosku o hospitalizację wydanego przez takiego lekarza. Powstanie zatem również kwestia ustalenia, czy to kryterium kwalifikowalności nie stanowi przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów lub usług, a jeśli tak, to czy jest ono obiektywnie uzasadnione w odniesieniu do zamierzonego celu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ocena przez pracownika służby zdrowia lub pracownika administracyjnego służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia w rozumieniu art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględnić nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele uregulowania, którego część ten przepis stanowi (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 przepis ten stanowi, że państwo członkowskie ubezpieczenia może nałożyć warunek oceny przez pracownika służby zdrowia lub pracownika administracyjnego służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia, na przykład przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, u którego dany pacjent jest zarejestrowany, jeżeli jest to konieczne do ustalenia, czy ten pacjent jest uprawniony do uzyskania opieki zdrowotnej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Francuska wersja językowa tego przepisu wyraźnie odnosi się zatem do obowiązkowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia, dla którego pracownik służby zdrowia lub pracownik administracyjny służby zdrowia świadczy usługi. To samo dotyczy innych wersji językowych, w których zastosowano równie precyzyjne sformułowanie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z punktu widzenia całości sprawy należy zwrócić uwagę, że motyw 37 dyrektywy 2011/24, wskazujący, że państwa członkowskie mogą utrzymać ogólne warunki, kryteria przysługiwania uprawnień oraz prawne i administracyjne formalności dotyczące uzyskania opieki zdrowotnej oraz zwrotu jej kosztów w stosunku do pacjentów, którzy zamierzają skorzystać z usług opieki zdrowotnej w innym państwie członkowskim, przywołuje w sposób szczególny, na zasadzie przykładu, wymóg skonsultowania z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej przed konsultacją u specjalisty lub przed skorzystaniem z opieki szpitalnej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 1 ust. 4 dyrektywy 2011/24 stanowi ponadto, że żaden z przepisów tej dyrektywy nie zobowiązuje państwa członkowskiego do zwrotu kosztów opieki zdrowotnej świadczonej przez świadczeniodawców działających na jego terytorium, jeżeli nie są oni częścią „systemu zabezpieczenia społecznego lub publicznego systemu opieki zdrowotnej tego państwa członkowskiego”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto, jeśli chodzi o cele dyrektywy 2011/24, we wniosku dotyczącym dyrektywy 2011/24 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej wskazano, że dyrektywa pozostawia państwom członkowskim duży zakres uznania we wdrażaniu ogólnych zasad ustanowionych w tej dyrektywie, w zależności od ich sytuacji na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym, i między innymi nie narusza prawa państw członkowskich do uzależnienia świadczeń od spełnienia pewnych warunków, takich jak wizyta pacjenta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej przed jakimkolwiek leczeniem specjalistycznym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z szeregu komunikatów prasowych Rady Unii Europejskiej wynika również, że w toku dyskusji nad wnioskiem dotyczącym dyrektywy 2011/24 przedstawiano różne opinie na temat tego, czy zakres zastosowania dyrektywy powinien być ograniczony jedynie do podmiotów świadczących opiekę zdrowotną w oparciu o umowy o świadczenie usług w ramach publicznego systemu ubezpieczeń zdrowotnych lub w inny sposób uznanych w publicznym systemie, czy też powinien być on rozszerzony o prywatne podmioty świadczące opiekę zdrowotną, które nie są uznane w tym systemie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uzgodniono zatem, że państwa członkowskie mogą przyjąć przepisy zapewniające pacjentom korzystającym z transgranicznej opieki zdrowotnej takie same prawa jak te, jakie przysługiwałyby im, gdyby korzystali z takiej opieki na porównywalnych warunkach w państwie członkowskim ubezpieczenia. Państwa członkowskie mogą zarządzać wyjazdami pacjentów, wymagając uprzedniej zgody na niektóre usługi opieki zdrowotnej (a mianowicie na te, które wymagają pozostania pacjenta na noc w szpitalu, które wymagają korzystania z wysoce wyspecjalizowanych i kosztownych placówek medycznych lub które budzą obawy co do jakości lub bezpieczeństwa opieki) lub stosując zasadę „filtru” (gatekeeping), na przykład za pośrednictwem lekarza prowadzącego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W trakcie dyskusji dotyczących przyjęcia dyrektywy 2011/24 Komisja ponadto zwróciła uwagę, że wyłączenie niektórych świadczeniodawców, zarówno należących do sektora publicznego, jak i do sektora prywatnego, ze względu na obiektywne, konkretne i uzasadnione obawy dotyczące jakości i bezpieczeństwa, jest zgodne z prawem Unii w zakresie, w jakim pozostaje bez uszczerbku dla dyrektywy w sprawie kwalifikacji zawodowych (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W związku z tym, mimo że dyrektywa 2011/24 zharmonizowała w szczególności niektóre zasady mające zastosowanie do zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, nie zharmonizowała ona prawa zabezpieczenia społecznego ani systemów zabezpieczenia społecznego ustanowionych przez każde z państw członkowskich. Dualistyczna struktura obowiązkowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej, w ramach której zostaje wprowadzone rozróżnienie na publiczną i prywatną służbę zdrowia, nie jest kwestionowana w świetle orzecznictwa Trybunału, pod warunkiem że nie ma ona charakteru dyskryminującego i nie stanowi obiektywnie nieuzasadnionej przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów, usług lub towarów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam jednak za istotne, aby podkreślić, że finalnie dyrektywa 2011/24 ma na celu umożliwienie obywatelom Unii korzystania zarówno z prywatnej bądź realizowanej w oparciu o kontrakty, jak i publicznej opieki zdrowotnej we wszystkich państwach członkowskich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>) oraz że zakres stosowania tej dyrektywy nie został sam w sobie ograniczony do podmiotów świadczących opiekę zdrowotną, które zawarły umowę z publiczną służbą zdrowia lub są w inny sposób uznane przez system publiczny (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>). Jednak zakres opieki zdrowotnej objętej ubezpieczeniem i warunki uzyskania zwrotu kosztów mogą różnić się w praktyce w zależności od państwa, a swoboda świadczenia usług nie przyznaje podstawowego prawa do określonego ukształtowania krajowego systemu opieki zdrowotnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam zatem, że pod pojęciem „ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego” lub „krajowego systemu” w rozumieniu art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 należy rozumieć publiczny system opieki zdrowotnej, ustanowiony i zorganizowany w ramach każdego z państw członkowskich. Z uwagi na fakt, że państwa członkowskie ustanowiły różne systemy krajowe, są one odpowiedzialne za określenie, którzy pracownicy służby zdrowia należą do ich systemu opieki zdrowotnej, przy czym niektóre systemy obejmują usługodawców sektora prywatnego świadczących usługi w oparciu o umowy zawarte z publiczną służbą zdrowia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 pozwala zatem państwom członkowskim na zachowanie systemu filtrowania (gatekeeping), zgodnie z którym w danym przypadku pracownik służby zdrowia realizujący świadczenia w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej ustala prawo pacjenta do określonych usług opieki zdrowotnej.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam zatem, że z treści art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 oraz z kontekstu i celów tej dyrektywy wynika, iż państwa członkowskie mogą wymagać od swoich ubezpieczonych, którzy zamierzają skorzystać ze zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, aby poddali się ocenie dokonywanej przez pracownika służby zdrowia należącego do publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego państwa członkowskiego ubezpieczenia, a także odmówić zwrotu kosztów, w przypadku gdy takiej oceny dokonuje lekarz nienależący do tego systemu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosku tego nie podważa przywołane przez sąd odsyłający orzecznictwo Trybunału, a mianowicie wyrok z dnia 6 października 2021 r., Casa Naţională de Asigurări de Sănătate i Casa de Asigurări de Sănătate Constanţa (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>). Orzekając co prawda w kontekście systemu uprzedniej zgody, ustanowionego na mocy art. 20 rozporządzenia nr 883/2004 w związku z art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 987/2009, Trybunał stwierdził, że przepisy krajowe, które wymagają, aby do wniosku o udzielenie zezwolenia na leczenie poza państwem członkowskim miejsca zamieszkania dołączone było zaświadczenie lekarskie zawierające diagnozę oraz zalecane leczenie, wydane przez lekarza należącego do krajowego publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, nakładają warunek wykraczający poza wymogi przewidziane w art. 20 rozporządzenia nr 883/2004 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niemniej jednak, wbrew temu, co wynika z brzmienia art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 987/2009, który ustanawia prawo instytucji właściwej na każdym etapie procedury wydawania zezwolenia do zlecenia zbadania ubezpieczonego przez wybranego przez niego lekarza w państwie członkowskim miejsca pobytu lub zamieszkania, art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 stanowi wyraźnie, że może chodzić o pracownika służby zdrowia lub pracownika administracyjnego służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie podwójnego warunku dotyczącego oceny przez lekarza należącego do rumuńskiego publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, w wyniku której został wydany wniosek o hospitalizację</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24 nie zawiera wyczerpującej listy warunków, kryteriów przysługiwania uprawnień i wymogów prawno-administracyjnych, jakie może nałożyć państwo członkowskie ubezpieczenia na osobę ubezpieczoną, która dochodzi zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej. Ocenę przez pracownika służby zdrowia lub pracownika administracyjnego służby zdrowia realizującego świadczenia w ramach ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia, takiego jak lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, u którego dany pacjent jest zarejestrowany, wskazano jedynie przykładowo. Jednakże ze wskazanego przepisu wynika, że wspomniane warunki, kryteria przysługiwania uprawnień i wymogi prawno-administracyjne powinny być takie same jak te ustanowione w odniesieniu do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na terytorium państwa członkowskiego ubezpieczenia i nie mogą ani być dyskryminacyjne, ani stanowić przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów, usług lub towarów, o ile nie jest to obiektywnie uzasadnione.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym zakresie z akt sprawy wynika, że kryterium kwalifikowalności określone w art. 3 ust. 1 lit. b) przepisów wykonawczych, zgodnie z którym zwrot kosztów usług opieki zdrowotnej jest uzależniony od dokonania oceny lekarskiej przez pracownika służby zdrowia należącego do publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego państwa członkowskiego miejsca zamieszkania osoby ubezpieczonej, w wyniku której zostaje wydany przez tego pracownika służby zdrowia wniosek o hospitalizację, dotyczy również usług opieki medycznej udzielanych na terytorium rumuńskim. Wynika z tego, że kryterium kwalifikowalności, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. b) przepisów wykonawczych, ma zastosowanie zarówno do transgranicznych świadczeń opieki zdrowotnej, jak i do świadczeń opieki zdrowotnej realizowanych na terytorium rumuńskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Czy jednak wspomniane kryterium kwalifikowalności stanowi przeszkodę w swobodnym przepływie pacjentów lub usług?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że uregulowanie krajowe stanowi ograniczenie swobody świadczenia usług, jeśli, mimo że nie stoi na przeszkodzie temu, by osoby objęte publicznym systemem ubezpieczenia zdrowotnego skorzystały z usług podmiotu świadczącego usługi medyczne mającego siedzibę w innym państwie członkowskim, zniechęca ono do korzystania z transgranicznych świadczeń opieki zdrowotnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>). Skutkiem wspomnianych uregulowań krajowych jest uczynienie świadczenia usług między państwami członkowskimi trudniejszym od świadczenia usług wyłącznie wewnątrz jednego państwa członkowskiego w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 32 niniejszej opinii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Orzekając w przedmiocie systemu uprzedniego zezwolenia wdrożonego przez państwa członkowskie na podstawie rozporządzenia nr 883/2004 czy też rozporządzenia nr 1408/71, Trybunał wskazał, że już zwykły wymóg uzyskania uprzedniego zezwolenia na pokrycie przez właściwą instytucję, zgodnie z systemem ubezpieczenia obowiązującym w państwie członkowskim tej instytucji, kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w innym państwie członkowskim stanowi, zarówno dla pacjentów, jak i dla podmiotów świadczących usługi zdrowotne, ograniczenie swobody świadczenia usług ustanowionej w art. 56 TFUE w zakresie, w jakim koszty poniesione w państwie członkowskim ubezpieczenia nie podlegają takiemu uprzedniemu zezwoleniu, ponieważ taki wymóg zniechęca pacjentów do zwracania się o te świadczenia do podmiotów świadczących usługi zdrowotne, mających siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo zamieszkania pacjentów, lub wręcz im to uniemożliwia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mimo że wspomniane orzecznictwo dotyczy wykładni, którą należało przyjąć w odniesieniu do rozporządzenia nr 883/2004 lub rozporządzenia nr 1408/71, ma ono odpowiednio zastosowanie w niniejszej sprawie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Powstaje zatem pytanie, czy rozpatrywane uregulowanie rumuńskie, w zakresie, w jakim wymaga dokonania oceny przez lekarza realizującego świadczenia w ramach rumuńskiego publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, a następnie wydania przez tego lekarza wniosku o hospitalizację, utrudnia rumuńskiemu ubezpieczonemu skorzystanie z usług w innym państwie członkowskim niż Rumunia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po lekturze wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wydaje się, że wniosek o hospitalizację, który jest wymagany zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) przepisów wykonawczych, jest dokumentem poświadczającym, że badanie lekarskie zostało przeprowadzone przez lekarza należącego do rumuńskiego systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, oraz zalecającym określone leczenie szpitalne.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z jednej strony z art. 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) oraz art. 3 ust. 2 przepisów wykonawczych wynika bowiem, że wniosek o hospitalizację jest jednym z dokumentów medycznych mających na celu poświadczenie, że osoba ubezpieczona skorzystała między innymi ze świadczeń opieki zdrowotnej. Z drugiej strony we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym sąd odsyłający stwierdza, że zdaniem wnoszącego środek prawny wniosek o hospitalizację ma charakter podobny do dowodu przyjęcia ubezpieczonego do systemu opieki zdrowotnej w celu poddania się leczeniu szpitalnemu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kryterium kwalifikowalności do zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) przepisów wykonawczych, nie jest zatem porównywalne z przykładem przytoczonym w art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24, który zasadniczo zezwala państwom członkowskim na nałożenie obowiązku konsultacji z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej przed wizytą u specjalisty lub skorzystaniem z opieki szpitalnej, jak zostało to wskazane w pkt 50 i 52 niniejszej opinii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">O ile dostęp do leczenia specjalistycznego lub szpitalnego jest często uzależniony od uzyskania zaświadczenia o jego klinicznej niezbędności, wydanego przez lekarza prowadzącego leczenie pacjenta, o tyle w niniejszej sprawie trudno jest stwierdzić, w jaki sposób warunek nałożony przez sporny przepis krajowy może zostać w praktyce spełniony w przypadku transgranicznej opieki zdrowotnej. Ze wskazówek sądu odsyłającego należy wnioskować, że jeżeli świadczenie opieki szpitalnej jest udzielane w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie ubezpieczenia, to przyjęcie do szpitala nie odbywa się w placówce szpitalnej w państwie członkowskim ubezpieczenia, podobnie jak wniosek o hospitalizację wydany przez lekarza realizującego świadczenia w państwie członkowskim ubezpieczenia nie zostałby wykorzystany do celów hospitalizacji w przyjmującym państwie członkowskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle tej okoliczności należy uznać, że sporny przepis krajowy w zakresie, w jakim nakłada podwójny warunek dotyczący dokonania oceny przez lekarza w ramach rumuńskiego publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego oraz wydania przez tego lekarza wniosku o hospitalizację, stanowi przeszkodę w swobodnym przepływie pacjentów i usług w zakresie usług szpitalnej opieki zdrowotnej świadczonych w innym państwie członkowskim.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W szczególności w zakresie, w jakim sporny przepis krajowy wymaga od każdego ubezpieczonego uzyskania wniosku o hospitalizację od lekarza należącego do rumuńskiego publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego, nawet jeśli taki wniosek w przypadku transgranicznej opieki szpitalnej zostanie, zgodnie z praktyką, wydany przez placówkę szpitalną przyjmującego państwa członkowskiego, przepis ten pozbawia ubezpieczonego, który dysponuje jedynie wnioskiem o hospitalizację wydanym w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie ubezpieczenia, możliwości uzyskania zwrotu kosztów świadczeń szpitalnej opieki zdrowotnej, co stawia w niekorzystnej sytuacji ubezpieczonych, którzy w celu skorzystania z takich świadczeń zamierzają udać się za granicę. W tych okolicznościach sporne uregulowanie krajowe może utrudniać ubezpieczonym realizację przysługującej im swobody przepływu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zatem, mimo że wspomniane uregulowanie stosowane jest w sposób identyczny i nakłada bez rozróżnienia te same warunki w celu uzyskania zwrotu kosztów – zarówno transgranicznych, jak i krajowych – świadczeń szpitalnej opieki zdrowotnej, stanowi ono jednak w stosunku do każdego ubezpieczonego ograniczenie w zakresie realizacji przysługującej mu swobody świadczenia usług (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W rezultacie uważam, że podwójny warunek wynikający z art. 3 ust. 1 lit. b) ppkt (i) przepisów wykonawczych zniechęca ubezpieczonych w ramach systemu ubezpieczeń społecznych do korzystania ze świadczeń usługodawców mających siedzibę w państwach członkowskich innych niż państwo członkowskie ubezpieczenia i czyni mniej atrakcyjnym korzystanie ze swobody świadczenia usług zagwarantowanej w art. 56 TFUE. Stanowi on zatem przeszkodę w swobodnym przepływie pacjentów i usług.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie uzasadnienia przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów i usług</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie rząd rumuński nie przedstawił żadnego uzasadnienia dla mającego zastosowanie uregulowania rumuńskiego. Sąd odsyłający wyraża jednak wątpliwości co do tego, czy sporne przepisy krajowe są zgodne z zamierzonym celem, jakim jest zapewnienie równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, oraz czy nałożony warunek jest proporcjonalny w świetle zamierzonego celu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uważam, że orzecznictwo Trybunału dotyczące systemu uprzedniej zgody i swobody świadczenia usług medycznych na podstawie art. 56 TFUE dostarcza odpowiednich wskazówek w tym zakresie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał w szczególności stwierdził, że liczba szpitali, ich rozkład geograficzny, organizacja i sprzęt, jakim dysponują, a nawet rodzaj oferowanych przez nie usług medycznych to kwestie, które powinny być przedmiotem planowania umożliwiającego zaspokojenie różnych potrzeb. Z jednej strony takie planowanie ma na celu zapewnienie na terytorium danego państwa wystarczającego i stałego dostępu do zrównoważonej gamy usług szpitalnych dobrej jakości. Z drugiej strony powinno ono zapewniać kontrolę nad kosztami i uniknięcie, w największym możliwym zakresie, jakiegokolwiek marnotrawstwa zasobów finansowych, technicznych i ludzkich. Takie marnotrawstwo jest tym bardziej szkodliwe, że sektor opieki szpitalnej pociąga za sobą znaczące koszty i musi odpowiadać na wzrastające potrzeby, podczas gdy zasoby finansowe, które mogą być poświęcone na opiekę zdrowotną, nie są, bez względu na stosowany sposób finansowania, nieograniczone (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zatem nie można wykluczyć, że ryzyko poważnego naruszenia równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego może stanowić nadrzędny wzgląd interesu ogólnego, mogący usprawiedliwić przeszkodę w swobodnym świadczeniu usług (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym zakresie Trybunał już podkreślił, że ze względu na różnice pomiędzy systemem zwrotu kosztów ustanowionym przez rozporządzenie nr 883/2004 a systemem ustanowionym przez dyrektywę 2011/24, w ramach wspomnianej dyrektywy i w odróżnieniu od sytuacji regulowanych przez powyższe rozporządzenie, państwo członkowskie ubezpieczenia nie będzie co do zasady narażone, w przypadku leczenia transgranicznego, na dodatkowe obciążenie finansowe (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trybunał stwierdził zatem, że w przeciwieństwie do art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 art. 7 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 2011/24 przewiduje, jak zostało to przypomniane w pkt 37 niniejszej opinii, iż koszty transgranicznej opieki zdrowotnej są zwracane lub pokrywane bezpośrednio przez państwo członkowskie ubezpieczenia do poziomu, na którym koszty byłyby pokryte przez to państwo członkowskie, gdyby ta sama opieka zdrowotna była świadczona na jego terytorium, i w takiej wysokości, aby nie przekroczyć rzeczywistego kosztu otrzymanej opieki zdrowotnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">83.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zwrot kosztów przewidziany w art. 7 dyrektywy 2011/24 może więc zostać poddany podwójnemu ograniczeniu. Po pierwsze, jest obliczany w oparciu o taryfy mające zastosowanie do świadczeń opieki zdrowotnej w państwie członkowskim ubezpieczenia. Po drugie, jeżeli poziom kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w przyjmującym państwie członkowskim jest niższy niż poziom kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w państwie członkowskim ubezpieczenia, ów zwrot nie przekracza rzeczywistych kosztów otrzymanych świadczeń opieki zdrowotnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">84.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jako że zwrot kosztów wspomnianych świadczeń opieki zdrowotnej na mocy dyrektywy 2011/24 jest poddany podwójnemu ograniczeniu, system opieki zdrowotnej państwa członkowskiego ubezpieczenia nie jest narażony na ryzyko ponoszenia nadmiernych kosztów z tytułu pokrywania kosztów transgranicznego leczenia, takiego jak ryzyko, które może zaistnieć w ramach systemu zwrotu kosztów ustanowionego w rozporządzeniu nr 883/2004. Trybunał dodał, że za wykładnią taką przemawia ponadto motyw 29 dyrektywy 2011/24, który wyraźnie wskazuje, że to pokrywanie kosztów leczenia nie może wpływać w istotny sposób na finansowanie krajowych systemów opieki zdrowotnej (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">85.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powyższego wynika, że w okolicznościach takich jak występujące w postępowaniu głównym na powyższy cel nie można się co do zasady powołać, aby uzasadnić warunek wymagający przeprowadzenia oceny lekarskiej przez lekarza realizującego świadczenia opieki zdrowotnej w ramach rumuńskiego systemu społecznego ubezpieczenia zdrowotnego, w wyniku której został wydany wniosek o hospitalizację na podstawie art. 7 ust. 7 dyrektywy 2011/24.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">86.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jeżeli Trybunał nie podzielałby tego poglądu, należy poczynić następujące zwięzłe uwagi na temat proporcjonalności systemu wymagającego uprzedniego badania i wniosku o hospitalizację wydanego przez lekarza realizującego świadczenia w ramach publicznego systemu zabezpieczenia społecznego państwa członkowskiego ubezpieczenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">87.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W niniejszej sprawie automatyczny charakter kryterium kwalifikowalności ustanowionego przez sporne przepisy krajowe oraz bezwzględny charakter podwójnego warunku, od którego uzależniony jest zwrot kosztów transgranicznej opieki szpitalnej, nie wydają mi się odpowiednie do zamierzonego celu w sytuacji, w której możliwe jest przyjęcie środków mniej restrykcyjnych i zapewniających większe poszanowanie swobodnego przepływu pacjentów i usług, takich jak wprowadzenie procedury mającej na celu, w stosownych przypadkach, akceptację równoważnych zaświadczeń lub raportów medycznych, której towarzyszyłaby kontrola wiarygodności proponowanej diagnozy i leczenia. Uważam, że powyższe kryterium nie spełnia zatem wymogu proporcjonalności.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">88.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił na pierwsze pytanie prejudycjalne przedstawione przez Înalta Curte de Casație și Justiție (najwyższy sąd kasacyjny, Rumunia) następującej odpowiedzi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-138" title="page-25">
      artykuł 56 TFUE, jak również art. 7 ust. 7 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-139" title="page-25">
      stoją one na przeszkodzie uregulowaniu, które uzależnia w sposób automatyczny zwrot kosztów transgranicznej opieki medycznej poniesionych przez osobę ubezpieczoną w państwie członkowskim ubezpieczenia od dokonania oceny lekarskiej przez lekarza świadczącego usługi opieki zdrowotnej w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego tego państwa i od późniejszego wydania przez tego lekarza wniosku o hospitalizację, przy czym nie jest dozwolone przedstawienie równoważnych dokumentów wydanych przez pracownika służby zdrowia, który nie realizuje świadczeń w ramach publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego tego państwa.
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Język oryginału: francuski.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz.U. 2011, L 88, s. 45).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Dz.U. 1977, L 28, s. 1; wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 5, t. 1, s. 35 (zwane dalej rozporządzeniem nr 1408/71”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Dz.U. 2004, L 166, s. 1; wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 5, t. 5, s. 72.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Dz.U. 2009, L 284, s. 1.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Opublikowane w Monitorul Oficial al României, cz. I, nr 318 z dnia 30 kwietnia 2014 r.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) C‑173/09, zwany dalej „wyrokiem” Elchinov, EU:C:2010:581.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Zobacz art. 168 ust. 7 TFUE; zob. także opinia rzeczniczki generalnej V. Trstenjak w sprawie Komisja/Niemcy (C‑562/10, EU:C:2012:210, pkt 54).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Zobacz wyrok Elchinov (pkt 36, 37 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 12 lipca 2001 r., Smits i Peerbooms (C‑157/99, zwany dalej „wyrokiem Smits i Peerbooms”, EU:C:2001:404, pkt 44–46 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Zobacz między innymi wyroki: z dnia 16 maja 2006 r., Watts (C‑372/04, EU:C:2006:325, pkt 92); z dnia 15 czerwca 2010 r., Komisja/Hiszpania (C‑211/08, EU:C:2010:340, pkt 53).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Zobacz między innymi wyroki: z dnia 5 października 1994 r., Komisja/Francja (C‑381/93, EU:C:1994:370, pkt 17); Smits i Peerbooms (pkt 61); a także z dnia 19 kwietnia 2007 r., Stamatelaki (C‑444/05, EU:C:2007:231, pkt 25).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 26 września 2024 r., Nord Vest Pro Sani Pro (C‑387/22, EU:C:2024:786, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) System uprzedniej zgody, który państwa członkowskie mogą ustanowić na podstawie dyrektywy 2011/24, z natury ma zatem charakter wyjątku [zob. podobnie opinia rzecznika generalnego G. Hogana w sprawie Veselības ministrija (C‑243/19, EU:C:2020:325, pkt 65)].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 29 października 2020 r., Veselības ministrija (C‑243/19, zwany dalej „wyrokiem Veselības ministrija”, EU:C:2020:872, pkt 72).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby przepisy będące przedmiotem postępowania głównego dotyczyły korzystania ze swobody przedsiębiorczości, o której mowa w art. 49 TFUE.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) O ile w rozporządzeniach nr 883/2004 i nr 987/2009 jest używane pojęcie „państwa członkowskiego zamieszkania”, o tyle dyrektywa 2011/24 stosuje wyrażenie „państwo członkowskie ubezpieczenia”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Sformułowanie „równoważne dokumenty” jest właściwsze od sformułowania „równoważne dokumenty medyczne”, ponieważ ma ono szerszy zakres i może obejmować wszystkie rodzaje dokumentów wydawanych przez pracowników służby zdrowia lub przez instytucje medyczne.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 18 września 2019 r., VIPA (C‑222/18, EU:C:2019:751, pkt 34 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Przykładowo hiszpańska wersja językowa odnosi się do „sistema de seguridad social o el sistema nacional de sanidad obligatorio” (systemu zabezpieczenia społecznego lub obowiązkowego systemu opieki zdrowotnej); niemiecka wersja językowa do „die gesetzliche Sozialversicherung oder das nationale Gesundheitssystem” (ustawowego zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej); angielska wersja językowa do „statutory social security system or national health system” (ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej); włoska wersja językowa do „sistema obbligatorio di sicurezza sociale” (obowiązkowego systemu zabezpieczenia społecznego); niderlandzka wersja językowa do „het wettelijke socialezekerheids- of gezondheidszorgstelsel” (ustawowego systemu zabezpieczenia społecznego lub opieki zdrowotnej); rumuńska wersja językowa do „sistemului obligatoriu de securitate socială sau sistemului național de sănătate” (obowiązkowego systemu zabezpieczenia społecznego lub krajowego systemu opieki zdrowotnej).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Wniosek z dnia 2 lipca 2008 r. [SEC(2008) 2163] [SEC(2008) 2164] [SEC(2008) 2183] /* COM/2008/0414 wersja ostateczna – COD 2008/0142, pkt 4 lit. c), pkt 7.1.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Komunikat prasowy, 2947. posiedzenie Rady – Zatrudnienie, polityka społeczna, zdrowie i ochrona konsumentów – Luksemburg, 8, 9 czerwca 2009 r., 9721/2/09 REV 2, Presse 124, s. 12 [15 w wersji polskiej]. Zobacz także komunikat prasowy, 2980. posiedzenie Rady – Zatrudnienie, polityka społeczna, zdrowie i ochrona konsumentów – Bruksela, 30 listopada 2009 r. i 1 grudnia 2009 r., 16611/1/09 REV 1, Presse 348, s. 13: zamiarem było pełne poszanowanie orzecznictwa Trybunału przy jednoczesnym zachowaniu prawa państw członkowskich do organizacji własnego systemu opieki zdrowotnej.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Komunikat prasowy, 3019. posiedzenie Rady – Zatrudnienie, polityka społeczna, zdrowie i ochrona konsumentów – Luksemburg, 7 i 8 czerwca 2010 r., 10560/10, Presse 156, s. 16; zob. także komunikat prasowy, 2916. posiedzenie Rady – Zatrudnienie, polityka społeczna, zdrowie i ochrona konsumentów – Bruksela, 16 i 17 grudnia 2008 r., 16825/08, Presse 358, s. 9.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego na podstawie art. 294 ust. 6 [TFUE] dotyczący stanowiska przyjętego przez Radę w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej, COM(2010) 503 wersja ostateczna, 2008/0142 (COD), 20 września 2010 r., s. 7, 10, odnoszący się do dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. 2005, l 255, s. 22).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Zatem art. 3 lit. a) dyrektywy 2011/24 definiuje „opiekę zdrowotną” jako „usługi zdrowotne świadczone przez pracowników służby zdrowia pacjentom w celu oceny, utrzymania lub poprawy ich stanu zdrowia, łącznie z przepisywaniem, wydawaniem i udostępnianiem produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych”, bez rozróżnienia, czy chodzi o publiczne czy prywatne usługi opieki zdrowotnej. Zobacz także projekt uzasadnienia Rady z dnia 3 września 2010 r., dossier interinstitutionnel, 2008/0142 (COD), s. 4; „The Top Ten Mistakes Patients make in Cross-border Healthcare”, Komisja Europejska, 2018, dostępny pod następującym linkiem: https://health.ec.europa.eu/document/download/b2a023c2-2af5-4ef7-b886-2b9203d355c1_en?filename=2018_10mistakes_en.pdf&amp;prefLang=fr.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Artykuł 3 lit. f) dyrektywy 2011/24 definiuje „pracownika służby zdrowia” jako „lekarza, pielęgniarkę odpowiedzialną za opiekę ogólną, lekarza dentystę, położną lub farmaceutę w rozumieniu dyrektywy 2005/36 lub innego pracownika wykonującego czynności w sektorze opieki zdrowotnej, które są ograniczone do zawodów regulowanych w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) dyrektywy [2005/36], lub osobę uznawaną za pracownika służby zdrowia zgodnie z prawem państwa członkowskiego leczenia”. Jak wspomniano w pkt 51 niniejszej opinii, do państw członkowskich należy ustalenie, czy będą one dokonywać zwrotu kosztów opieki zdrowotnej świadczonych przez tych usługodawców wspomnianej opieki, którzy nie należą do systemu zabezpieczenia społecznego lub publicznego systemu opieki zdrowotnej danego państwa.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Zobacz podobnie opinia rzeczniczki generalnej V. Trstenjak w sprawie Komisja/Niemcy (C‑562/10, EU:C:2012:210, pkt 55).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) C‑538/19, zwany dalej „wyrokiem Casa Naţională de Asigurări de Sănătate”, EU:C:2021:809.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Wyrok Casa Naţională de Asigurări de Sănătate (pkt 41–45).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Zobacz wyrok Casa Naţională de Asigurări de Sănătate (pkt 48 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Zobacz podobnie między innymi wyroki: z dnia 28 kwietnia 1998 r., Kohll (C‑158/96, EU:C:1998:171, pkt 34, 35); dnia 12 lipca 2001 r., Vanbraekel i in. (C‑368/98, EU:C:2001:400, pkt 45); z dnia 19 kwietnia 2007 r., Stamatelaki (C‑444/05, EU:C:2007:231, pkt 26, 28); Elchinov (pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo); a także Casa Naţională de Asigurări de Sănătate (pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Należy zwrócić uwagę, że w omawianym przypadku kwestia zwrotu kosztów świadczeń transgranicznej opieki zdrowotnej, z których skorzystał AF, wpisuje się w system uprzedniej zgody, do którego dodano wymogi uprzedniej oceny przez lekarza należącego do systemu publicznego ubezpieczenia zdrowotnego państwa członkowskiego ubezpieczenia oraz wydania przez tego lekarza wniosku o hospitalizację.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Zdaniem okręgowej kasy ubezpieczenia zdrowotnego w Mureș jedynym dowodem przeprowadzenia badania lekarskiego może być wniosek o hospitalizację.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Trybunał stwierdził już, że za ograniczenia swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług należy uznać przepisy krajowe, które mimo że stosowane są w sposób identyczny do podmiotów krajowych i do podmiotów gospodarczych lub usługodawców z innych państw członkowskich, prowadzą do sytuacji, w której usługodawcy znajdują się w gorszej sytuacji aniżeli podmioty krajowe [zob. między innymi wyroki: z dnia 13 grudnia 2007 r., Komisja/Włochy (C‑465/05, EU:C:2007:781, pkt 46–48); z dnia 21 grudnia 2023 r., Cofidis (C‑340/22, EU:C:2023:1019, pkt 40, 41)].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Zobacz wyroki: Smits i Peerbooms (pkt 76–79); z dnia 16 maja 2006 r., Watts (C‑372/04, EU:C:2006:325, pkt 108, 109); a także Elchinov (pkt 43).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 27 stycznia 2011 r., Komisja/Luksemburg (C‑490/09, EU:C:2011:34, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Zobacz wyrok Veselības ministrija (pkt 72–77).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Wyrok Veselības ministrija (pkt 73).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Wyrok Veselības ministrija (pkt 74).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Wyrok Veselības ministrija (pkt 75, 76).</p>
</body>
</html>
