ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 6.3.2024
COM(2024) 106 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ
Ετήσια έκθεση για τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα και για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2019/1937 και (ΕΕ) 2020/1828 (Πράξη για τις Ψηφιακές Αγορές)
(I)τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης Google Shopping της Alphabet·
(II)τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης Google Play της Alphabet·
(III)τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης Google Maps της Alphabet·
(IV)την επιγραμμική μηχανή αναζήτησης Google Search της Alphabet·
(V)την υπηρεσία πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο YouTube της Alphabet·
(VI)το λειτουργικό σύστημα Google Android της Alphabet, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού μεσολογισμικού της Alphabet, στον βαθμό που ελέγχει τις βασικές λειτουργίες των ταμπλετών και των έξυπνων τηλεφώνων Google Android και επιτρέπει τη λειτουργία εφαρμογών λογισμικού σε αυτά·
(VII)τον φυλλομετρητή Google Chrome της Alphabet· και
(VIII)τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαφήμισης της Alphabet, συμπεριλαμβανομένων των Google Analytics και AdSense for Search. Επιπλέον, παρότι η Alphabet υποστήριξε ότι η προβολή μιας διαφήμισης αποτελεί μέρος της υπηρεσίας που απευθύνεται στον τελικό χρήστη όπου προβάλλεται η διαφήμιση, στην απόφαση κρίνεται ότι η προβολή διαφημίσεων αποτελεί μέρος τόσο των υπηρεσιών της Alphabet που απευθύνονται στον τελικό χρήστη όσο και της επιγραμμικής διαφημιστικής βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας της Alphabet.
(I)τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης AppStore της Apple, ανεξάρτητα από τη συσκευή στην οποία χρησιμοποιούνται, διότι το App Store χρησιμοποιείται για τον ίδιο κοινό σκοπό σε όλες τις συσκευές στις οποίες διατίθεται (δηλαδή iOS, iPadOS, macOS, watchOS και tvOS), και συγκεκριμένα για τη διαμεσολάβηση στη διανομή εφαρμογών·
(II)το λειτουργικό σύστημα iOS της Apple, για το οποίο κρίνεται στην απόφαση ότι, παρότι τα βασικά στοιχεία και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του iOS και του iPadOS είναι παρόμοια και έχουν ως αποτέλεσμα παρόμοια περιβάλλοντα, η Apple παρείχε επαρκή στοιχεία και επιχειρήματα προκειμένου να υποστηρίξει ότι, τελικά, καθένα από αυτά αποτελεί διακριτό λειτουργικό σύστημα στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και ότι μόνο το iOS πληροί τα ποσοτικά όρια για τον ορισμό· και
(III)τον φυλλομετρητή Safari της Apple, ανεξάρτητα από τη συσκευή στην οποία προσφέρεται, διότι ο Safari εξυπηρετεί σε όλες τις συσκευές (δηλαδή iPhone, iPad και Mac) τον κοινό σκοπό να παρέχει στους χρήστες ένα εργαλείο για την παροχή περιεχομένου ιστού, την πρόσβαση σε αυτό και την αλληλεπίδραση με αυτό.
(25)Η ByteDance άσκησε προσφυγή κατά της απόφασης με την οποία απορρίφθηκαν τα επιχειρήματα της αντίκρουσης και ορίστηκε ως πυλωρός σε σχέση με το TikTok (υπόθεση T-1077/23, η οποία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη).
(26)Η Meta κοινοποίησε στην Επιτροπή ότι πληροί τα όρια σε σχέση με τις ακόλουθες βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας: i) την ενιαία επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης που χρηματοδοτείται από επιγραμμικές διαφημίσεις και περιλαμβάνει, κατά τη Meta, το Facebook, το Instagram, το Meta Ads, το Messenger, το Marketplace, το Facebook Dating και το Facebook Gaming Play· και (ii) την εφαρμογή NIICS WhatsApp.
(27)Η Επιτροπή όρισε τη Meta πυλωρό σε σχέση με:
(i)
την επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης της Meta, Facebook·
(ii)
την επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης της Meta, Instagram·
(iii)
την επιγραμμική υπηρεσία διαφήμισης της Meta, Meta Ads·
(iv)
την υπηρεσία NIICS της Meta, WhatsApp·
(v)
την υπηρεσία NIICS της Meta, WhatsApp, και
(vi)
τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαμεσολάβησης της Meta, Marketplace.
(28)Στην απόφαση απορρίφθηκαν τα επιχειρήματα της αντίκρουσης που προέβαλε η Meta όσον αφορά την υπηρεσία NIICS Messenger και την επιγραμμική της υπηρεσία διαμεσολάβησης Marketplace. Σε αντίθεση με τα εν λόγω επιχειρήματα της αντίκρουσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι το Messenger αποτελεί αυτόνομη υπηρεσία NIICS βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας, η οποία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απλή λειτουργία συνομιλίας της επιγραμμικής βασικής υπηρεσίας κοινωνικής δικτύωσης Facebook. Σε αντίθεση με τα εν λόγω επιχειρήματα της αντίκρουσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι το Marketplace έχει επαγγελματίες χρήστες και, ως εκ τούτου, συνιστά επίσης επιγραμμική υπηρεσία διαμεσολάβησης μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών.
(29)Η Meta προσέβαλε τον χαρακτηρισμό της υπηρεσίας NIICS Messenger και των επιγραμμικών της υπηρεσιών διαμεσολάβησης Marketplace ως σημαντικών πυλών για τη σύνδεση επαγγελματιών χρηστών με τους τελικούς χρήστες στην απόφαση για τον ορισμό της (υπόθεση T-1078/23).
(30)Η Microsoft κοινοποίησε στην Επιτροπή ότι πληροί τα όρια σε σχέση με τις ακόλουθες βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας: i) το οικείο λειτουργικό της σύστημα, Windows PC OS· ii) την οικεία επιγραμμική της μηχανή αναζήτησης Bing, iii) τον φυλλομετρητή της, Edge· iv) τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαφήμισης Microsoft Advertising· v) την υπηρεσία NIICS της, Outlook.com και vi) την επιγραμμική της υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης, LinkedIn. Με την κοινοποίησή της, η Microsoft προέβαλε επιχειρήματα προκειμένου να αποδείξει ότι, παρόλο που η επιγραμμική της μηχανή αναζήτησης Bing, ο φυλλομετρητής της Edge, οι επιγραμμικές υπηρεσίες διαφήμισης Microsoft Advertising και η υπηρεσία NIICS της, Outlook.com, πληρούν τα όρια που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, οι εν λόγω βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας δεν πληρούν τις απαιτήσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και ότι, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να συμπεριληφθούν στην απόφαση ορισμού της Microsoft.
(31)Η Επιτροπή όρισε τη Microsoft πυλωρό σε σχέση με:
(i)
τα λειτουργικά συστήματα της Microsoft για προσωπικούς υπολογιστές, στα οποία περιλαμβάνεται το λειτουργικό σύστημα Windows PC OS και
(ii)
την επιγραμμική υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης LinkedIn της Microsoft.
(32)Στην απόφαση, η Επιτροπή δέχθηκε τα επιχειρήματα της αντίκρουσης που προέβαλε η Microsoft σε σχέση με την υπηρεσία NIICS Outlook.com, δεδομένου ότι η τρέχουσα διαμόρφωση της υπηρεσίας αυτής δεν αποτελεί σημαντική πύλη για τη σύνδεση επαγγελματιών χρηστών με τους τελικούς χρήστες. Με χωριστή απόφαση, η Επιτροπή προέβη σε διερευνήσεις της αγοράς σχετικά με τη μηχανή αναζήτησης Bing, τον φυλλομετρητή Edge και τις επιγραμμικές υπηρεσίες διαφήμισης Microsoft Advertising, διότι η Επιτροπή έκρινε ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Microsoft ήταν επαρκώς τεκμηριωμένα προκειμένου να θέσουν προδήλως υπό αμφισβήτηση τα τεκμήρια που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές.
(33)Η Samsung κοινοποίησε στην Επιτροπή ότι πληροί τα όρια σε σχέση με τον φυλλομετρητή της Samsung Internet Browser (SIB). Μαζί με την κοινοποίησή της, η Samsung υπέβαλε αίτημα αντίκρουσης προκειμένου να αποδείξει ότι, παρόλο που ο SIB πληροί όλα τα όρια του άρθρου 3 παράγραφος 2 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, δεν πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και ότι, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να οριστεί πυλωρός. Η Επιτροπή αποδέχθηκε τα επιχειρήματα της αντίκρουσης που προέβαλε η Samsung σε σχέση με τον φυλλομετρητή της SIB και αποφάσισε να μην ορίσει τη Samsung πυλωρό. Ειδικότερα, η Επιτροπή θεώρησε το χαμηλό ποσοστό προβολών ιστοσελίδων του SIB και τη χαμηλή κλίμακα χρήσης στην Ένωση ως ένδειξη ότι ο SIB δεν είναι σημαντικός φυλλομετρητής στην Ένωση και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί σημαντική πύλη για τη σύνδεση των επαγγελματιών χρηστών με τους τελικούς χρήστες.
(34)Οι πυλωροί πρέπει να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που ορίζονται στα άρθρα 5, 6, 7 και 15 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές έξι μήνες μετά τον ορισμό, κάτι που σημαίνει ότι οι εταιρείες που ορίστηκαν στις 5 Σεπτεμβρίου 2023 πρέπει να συμμορφωθούν έως τις 7 Μαρτίου 2024. Ως εκ τούτου, η παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις εν λόγω υποχρεώσεις δεν εμπίπτει στο πεδίο της παρούσας πρώτης ετήσιας έκθεσης.
(35)Οι υποχρεώσεις των πυλωρών να παρέχουν ενημέρωση σχετικά με συγκεντρώσεις σύμφωνα με το άρθρο 14 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και να συστήνουν υπηρεσία συμμόρφωσης σύμφωνα με το άρθρο 28 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές ισχύουν από τη στιγμή του ορισμού και, ως εκ τούτου, οι δραστηριότητες της Επιτροπής σε σχέση με τις υποχρεώσεις αυτές το 2023 περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση. Η Επιτροπή αξιολογεί τη συμμόρφωση με τις εν λόγω υποχρεώσεις και μπορεί να αναλάβει δράση εφόσον κρίνεται σκόπιμο.
(36)Σύμφωνα με το άρθρο 14 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, οι πυλωροί υποχρεούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή για κάθε σχεδιαζόμενη συγκέντρωση, σε περίπτωση που οι συγχωνευόμενες οντότητες ή το αντικείμενο της συγκέντρωσης παρέχουν βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας ή οποιεσδήποτε άλλες υπηρεσίες στον ψηφιακό τομέα ή καθιστούν δυνατή τη συλλογή δεδομένων.
(37)Το 2023 η Επιτροπή έλαβε τρεις ενημερώσεις σχετικά με σχεδιαζόμενες συγκεντρώσεις από πυλωρούς, τον Σεπτέμβριο, τον Οκτώβριο και τον Δεκέμβριο του 2023. Μη εμπιστευτική περίληψη των πληροφοριών που υπέβαλαν οι πυλωροί σύμφωνα με το άρθρο 14 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, μαζί με την ημερομηνία κοινοποίησης και την ταυτότητα των οικείων επιχειρήσεων, δημοσιεύεται στον ιστότοπο της Επιτροπής σε κυλιόμενη βάση και το νωρίτερο τέσσερις μήνες μετά την παραλαβή των πληροφοριών.
(38)Σύμφωνα με το άρθρο 28 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, οι πυλωροί υποχρεούνται να συστήσουν υπηρεσία συμμόρφωσης η οποία πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τις επιχειρησιακές υπηρεσίες του πυλωρού και να απαρτίζεται από έναν ή περισσότερους υπεύθυνους συμμόρφωσης με επαρκή εξουσία, κύρος και πόρους, ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθούν τη συμμόρφωση του πυλωρού με την πράξη για τις ψηφιακές αγορές και να τον συμβουλεύουν σχετικά.
(39)Η Επιτροπή παρακολουθεί τη σύσταση της εν λόγω υπηρεσίας συμμόρφωσης από κάθε ορισθέντα πυλωρό, ώστε να διασφαλίζει ότι πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 28 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές. Μετά από συζητήσεις με την Επιτροπή και καθοδήγησή της σχετικά με τις εν λόγω απαιτήσεις, όλοι οι ορισθέντες πυλωροί διόρισαν υπευθύνους συμμόρφωσης σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στο άρθρο 28 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και κοινοποίησαν τις λεπτομέρειες στην Επιτροπή.
(40)Η πράξη για τις ψηφιακές αγορές καθορίζει τις γενικές αρχές που διέπουν την αλληλεπίδραση μεταξύ της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και άλλων σχετικών νομοθετικών πράξεων της Ένωσης, όπως το δίκαιο για τον ανταγωνισμό, την προστασία των δεδομένων και την προστασία των καταναλωτών. Οι αρχές αυτές περιγράφονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 5 και 6 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές.
(41)Επιπλέον, τα άρθρα 37 και 38 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές προβλέπουν ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συνεργάζονται στενά και συντονίζουν τα οικεία μέτρα επιβολής για να διασφαλίσουν τη συνεκτική, αποτελεσματική και συμπληρωματική επιβολή των διαθέσιμων νομικών εργαλείων που εφαρμόζονται στους πυλωρούς.
(42)Μέχρι σήμερα, η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών, και ειδικότερα των εθνικών αρχών ανταγωνισμού, πραγματοποιείται κυρίως μέσω του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ανταγωνισμού (ΕΔΑ). Η συνεργασία αυτή είναι αμφίδρομη: η Επιτροπή παρείχε πληροφορίες και ενημερώσεις στις εθνικές αρχές ανταγωνισμού σχετικά με τις αποφάσεις της για τον ορισμό και τις διερευνήσεις της αγοράς στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού παρείχαν πληροφορίες στην Επιτροπή και αντάλλαξαν απόψεις με αυτήν, όπως προβλέπεται στην πράξη για τις ψηφιακές αγορές, αναφορικά με τα σχετικά μέτρα επιβολής βάσει του εθνικού τους δικαίου του ανταγωνισμού.
(43)Κατά την περίοδο αναφοράς, καμία εθνική αρχή ανταγωνισμού δεν ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τα πρώτα επίσημα μέτρα διερεύνησης και την πρόθεσή της να κινήσει διερεύνηση βάσει του εθνικού δικαίου ανταγωνισμού όσον αφορά ορισθέντα πυλωρό. Πριν από τη λήξη της περιόδου αναφοράς, μία εθνική αρχή ανταγωνισμού κοινοποίησε στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 38 παράγραφος 3 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, σχέδια μέτρων που προτίθεται να επιβάλει σε ορισθέντα πυλωρό βάσει του εθνικού δικαίου ανταγωνισμού. Δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις των άρθρων 5, 6 και 7 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές ισχύουν μόλις από τις 7 Μαρτίου 2024, δεν έχει διεξαχθεί διερεύνηση από εθνική αρχή ανταγωνισμού, όπως προβλέπεται στο άρθρο 38 παράγραφος 7 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, σε περίπτωση πιθανής μη συμμόρφωσης με τις εν λόγω υποχρεώσεις στο έδαφός της.
(44)Η ομάδα υψηλού επιπέδου για την πράξη για τις ψηφιακές αγορές συστάθηκε με απόφαση της Επιτροπής, της 23ης Μαρτίου 2023, βάσει του άρθρου 40 της πράξης για τις ψηφιακές αγορές. Η ομάδα αποτελείται από τους ευρωπαϊκούς φορείς και τα δίκτυα που προσδιορίζονται στην πράξη για τις ψηφιακές αγορές και έχει συσταθεί ως ομάδα εμπειρογνωμόνων, σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής για τη θέσπιση οριζόντιων κανόνων σχετικά με τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. Η ομάδα υψηλού επιπέδου τελεί υπό την προεδρία της Επιτροπής, η οποία παρέχει επιπλέον υποστήριξη στη γραμματεία της ομάδας. Στόχος της ομάδας είναι να στηρίξει τη συνεκτική και αποτελεσματική εφαρμογή της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και άλλων τομεακών κανονισμών που εφαρμόζονται σε πυλωρούς.
(45)Η ομάδα αφορά επίσης τον εντοπισμό και την αξιολόγηση τυχόν αλληλεπιδράσεων μεταξύ των διατάξεων της πράξης για τις ψηφιακές αγορές και των ειδικών τομεακών κανόνων. Επιπλέον, η Επιτροπή μπορεί επίσης να αξιοποιήσει την εμπειρογνωσία και την πείρα των σχετικών τομεακών φορέων και δικτύων κατά τη διάρκεια διερευνήσεων της αγοράς για νέες υπηρεσίες και πρακτικές.
(46)Η ομάδα υψηλού επιπέδου συγκλήθηκε για την εναρκτήρια συνεδρίασή της στις 12 Μαΐου 2023, μετά τον διορισμό έξι εκπροσώπων από καθένα από τα πέντε μέλη της. Κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση, τα μέλη παρουσίασαν τις εξελίξεις στους τομείς εμπειρογνωσίας τους σχετικά με την επιβολή της πράξης για τις ψηφιακές αγορές. Η Επιτροπή παρουσίασε την κατάσταση της εφαρμογής της πράξης για τις ψηφιακές αγορές, την οποία ακολούθησε ανταλλαγή απόψεων.
(47)Η ομάδα υψηλού επιπέδου συμφώνησε επί του εσωτερικού κανονισμού στη δεύτερη συνεδρίασή της στις 27 Νοεμβρίου 2023. Η συζήτηση στην εν λόγω συνεδρίαση επικεντρώθηκε στην προετοιμασία της σύστασης υποομάδων της ομάδας υψηλού επιπέδου. Αναμένεται ότι κατά τη διάρκεια του 2024 θα συσταθούν δύο υποομάδες. Η ομάδα υψηλού επιπέδου και οι υποομάδες της δεν συμμετέχουν σε υπό εξέλιξη διαδικασίες ή διερευνήσεις της Επιτροπής στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές αγορές.