Wydanie tymczasowe

WYROK SĄDU (czwarta izba)

z dnia 30 września 2026 r.(*)

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa – Środki ograniczające przyjęte ze względu na działania podważające integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażające – Zamrożenie środków finansowych – Wykaz osób, podmiotów i organów, do których ma zastosowanie zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych – Pozostawienie nazwiska skarżącego w wykazie – Artykuł 2 ust. 1 lit. f) decyzji 2014/145/WPZiB – Artykuł 3 ust. 1 lit. f) rozporządzenia (UE) nr 269/2014 – Błąd w ocenie – Odpowiedzialność pozaumowna

W sprawie T‑323/25

Vladimir Avetisyan, zamieszkały w Moskwie (Rosja), którego reprezentowali A. Genko i É. Épron, adwokaci,

strona skarżąca,

przeciwko

Radzie Unii Europejskiej, którą reprezentowały S. Lejeune i A. Jaume, w charakterze pełnomocników, które wspierał B. Maingain, adwokat,

strona pozwana,

SĄD (czwarta izba),

w składzie: G. De Baere (sprawozdawca), prezes, J. Svenningsen i C. Mac Eochaidh, sędziowie,

sekretarz: H. Eriksson, administratorka,

uwzględniając pisemny etap postępowania, w szczególności:

–        skargę złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 23 maja 2025 r.,

–        pismo dostosowujące skargę złożone w sekretariacie Sądu w dniu 16 października 2025 r.,

po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 3 czerwca 2026 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1        Skarżący, Vladimir Avetisyan, żąda w skardze z jednej strony, na podstawie art. 263 TFUE, stwierdzenia nieważności: po pierwsze, decyzji Rady (WPZiB) 2025/528 z dnia 14 marca 2025 r. dotyczącej zmiany decyzji 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. L, 2025/528) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2025/527 z dnia 14 marca 2025 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. L, 2025/527) (zwanych dalej łącznie „aktami z marca 2025 r.”), po drugie, decyzji Rady (WPZiB) 2025/1895 z dnia 12 września 2025 r. dotyczącej zmiany decyzji 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. L, 2025/1895) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2025/1894 z dnia 12 września 2025 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. L, 2025/1894) (zwanych dalej łącznie „aktami z września 2025 r.”) w zakresie, w jakim te akty (zwane dalej łącznie „zaskarżonymi aktami”) go dotyczą, a z drugiej strony, na podstawie art. 268 TFUE, naprawienia szkody, jaką miał ponieść.

 Okoliczności powstania sporu

2        Skarżący jest obywatelem rosyjskim i armeńskim.

3        Niniejsza sprawa wpisuje się w kontekst środków ograniczających przyjętych przez Unię Europejską w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi.

4        W dniu 17 marca 2014 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła, na podstawie art. 29 TUE, decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi (Dz.U. 2014, L 78, s. 16). W tym samym dniu Rada przyjęła, na podstawie art. 215 TFUE, rozporządzenie (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.U. 2014, L 78, s. 6).

5        W dniu 25 lutego 2022 r., w świetle powagi sytuacji w Ukrainie, Rada przyjęła z jednej strony decyzję 2022/329/WPZiB zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. 2022, L 50, s. 1), a z drugiej strony rozporządzenie (UE) 2022/330 zmieniające rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. 2022, L 51, s. 1) – w szczególności w celu poprawienia kryteriów, na podstawie których osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy mogą zostać poddane przedmiotowym środkom ograniczającym.

6        Artykuł 2 ust. 1 i 2 decyzji 2014/145, zmienionej decyzją 2022/329, stanowi, co następuje:

„1.      Zamraża się wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do lub będące w posiadaniu lub pod kontrolą:

[…]

f)      osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które wspierają, materialnie lub finansowo, rząd Federacji Rosyjskiej odpowiedzialny za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy lub czerpią korzyści od tego rządu;

[…]

2.      Nie udostępnia się – bezpośrednio ani pośrednio – wymienionym w załączniku osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani na ich rzecz, żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych”.

7        Rozporządzenie nr 269/2014, zmienione rozporządzeniem 2022/330, nakładało obowiązek zastosowania środków w postaci zamrożenia środków finansowych i określało szczegółowe zasady tego zamrożenia co do istoty w sposób identyczny ze sposobem ich określenia w decyzji 2014/145, ze zmianami. W szczególności w art. 3 ust. 1 lit. f) tego rozporządzenia powtórzono zasadniczo art. 2 ust. 1 lit. f) wspomnianej decyzji [zwanym dalej „kryterium f)”].

8        Decyzją Rady (WPZiB) 2024/1738 z dnia 24 czerwca 2024 r. zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. L, 2024/1738) i rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2024/1746 z dnia 24 czerwca 2024 r. wykonującym rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. L, 2024/1746; sprostowanie Dz.U. L, 2024/90485) nazwisko skarżącego zostało dodane, odpowiednio, do wykazu osób, podmiotów i organów zamieszczonego w załączniku do zmienionej decyzji 2014/145 i do wykazu zawartego w załączniku I do rozporządzenia nr 269/2014, w zmienionym brzmieniu (zwanych dalej łącznie „rozpatrywanymi wykazami”), z następującym uzasadnieniem:

„Dyrektor generalny i założyciel LLC »RBA-Management«. Jest to rosyjskie przedsiębiorstwo zarządzające, które świadczy usługi prawne, księgowe, w zakresie bezpieczeństwa korporacyjnego i inne usługi w zakresie zarządzania i które współpracuje z klientami specjalizującymi się w dostawach podzespołów elektronicznych. Zarządza spółką JSC »Compel«, któr[a] uczestniczy w procedurach importu podzespołów elektronicznych i dostarcza przemysłowi rosyjskiemu (w tym przemysłowi wojskowemu) podzespoły mikroelektroniczne o strategicznym znaczeniu. Jako dyrektor generalny i założyciel LLC »RBA-Management« Vladimir Avetisyan jest odpowiedzialny za działania tego przedsiębiorstwa, a zatem wspiera on materialnie rząd Federacji Rosyjskiej odpowiedzialny za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy”.

9        W dniu 6 września 2024 r. Rada przekazała skarżącemu kopię akt sprawy o sygnaturze WK 7807/2024 (zwanych dalej „aktami sprawy WK”), datowanych na dzień 31 maja 2024 r.

10      Decyzją Rady (WPZiB) 2024/2456 z dnia 12 września 2024 r. zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. L, 2024/2456) i rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2024/2455 z dnia 12 września 2024 r. dotyczącym wykonania rozporządzenia nr 269/2014 (Dz.U. L, 2024/2455) nazwisko skarżącego zostało pozostawione w spornych wykazach z tego samego powodu co wskazany w pkt 8 powyżej.

11      Pismem z dnia 13 września 2024 r. Rada poinformowała skarżącego o swojej decyzji o pozostawieniu jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach.

12      Pismem z dnia 31 października 2024 r., uzupełnionym pismem z dnia 8 listopada 2024 r., skarżący skierował do Rady wniosek o dokonanie przeglądu decyzji o pozostawieniu jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach.

13      W dniu 14 marca 2025 r. Rada przyjęła akty z marca 2025 r., na mocy których nazwisko skarżącego zostało pozostawione w rozpatrywanych wykazach z tego samego powodu co wskazany w pkt 8 powyżej.

14      Pismem z dnia 17 marca 2025 r. Rada oddaliła wniosek skarżącego o dokonanie przeglądu z dnia 31 października 2024 r. i poinformowała go o swojej decyzji o pozostawieniu jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach.

15      Pismem z dnia 5 kwietnia 2025 r. skarżący skierował do Rady wniosek o dokonanie przeglądu decyzji o pozostawieniu jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach.

 Okoliczności, które zaistniały po wniesieniu skargi

16      W dniu 12 września 2025 r. Rada przyjęła akty z września 2025 r., na mocy których nazwisko skarżącego zostało pozostawione w rozpatrywanych wykazach na podstawie następującego zmienionego uzasadnienia:

„Były dyrektor generalny i założyciel LLC RBA-Management. Jest to rosyjskie przedsiębiorstwo zarządzające, które świadczy usługi prawne, księgowe, w zakresie bezpieczeństwa korporacyjnego i inne usługi w zakresie zarządzania i które współpracuje z klientami specjalizującymi się w dostawach podzespołów elektronicznych. Zarządza spółką JSC »Compel«, któr[a] uczestniczy w procedurach importu podzespołów elektronicznych i dostarcza przemysłowi rosyjskiemu (w tym przemysłowi wojskowemu) podzespoły mikroelektroniczne o strategicznym znaczeniu. Jako dyrektor generalny i założyciel LLC RBA-Management był odpowiedzialny za działania tego przedsiębiorstwa, w związku z tym jest odpowiedzialny za materialne wspieranie rządu Federacji Rosyjskiej odpowiedzialnego za aneksję Krymu i destabilizację Ukrainy”.

17      Nazwisko skarżącego zostało pozostawione w rozpatrywanych wykazach z tego samego powodu decyzją Rady (WPZiB) 2026/696 z dnia 14 marca 2026 r. zmieniającą decyzję 2014/145 (Dz.U. L, 2026/696) i rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2026/695 z dnia 14 marca 2026 r. wykonującym rozporządzenie nr 269/2014 (Dz.U. L, 2026/695).

 Żądania stron

18      Po dostosowaniu skargi skarżący wnosi do Sądu o:

–        stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim te akty go dotyczą;

–        zobowiązanie Rady do zapłaty na jego rzecz kwoty 192 480 EUR tytułem naprawienia szkody, którą miał ponieść;

–        obciążenie Rady koszami postępowania.

19      Rada wnosi do Sądu o:

–        oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności;

–        oddalenie żądania odszkodowawczego;

–        obciążenie skarżącego kosztami postępowania.

 Co do prawa

 W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji

20      Na poparcie żądania stwierdzenia nieważności skarżący podnosi jeden zarzut, dotyczący błędów w ocenie.

 Rozważania wstępne

21      Chociaż nie ulega wątpliwości, że Rada dysponuje pewnym marginesem swobody przy ustalaniu, czy w konkretnym wypadku zostały spełnione kryteria prawne, na których opierają się zastosowane środki ograniczające, to jednak pozostaje również faktem, że sądy Unii powinny zapewnić co do zasady pełną kontrolę zgodności z prawem ogółu aktów Unii (zob. wyroki: z dnia 11 września 2024 r., Tokareva/Rada, T‑744/22, EU:T:2024:608, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 19 marca 2025 r., BSW – management company of „BMC” holding/Rada, T‑1042/23, EU:T:2025:314, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo).

22      Skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej poprzez art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga między innymi, by sąd Unii upewnił się, że decyzja o przyjęciu lub utrzymaniu w mocy środków ograniczających, która ma dla zainteresowanej osoby czy zainteresowanego podmiotu skutek osobisty, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych podnoszonych w uzasadnieniu, które leży u podstaw wspomnianej decyzji, tak aby kontrola sądowa nie była ograniczona do oceny abstrakcyjnego prawdopodobieństwa przywołanych powodów, ale by dotyczyła tego, czy powody te – lub co najmniej jeden z nich, uważany za sam w sobie wystarczający do wsparcia tejże decyzji – są wykazane (zob. wyroki: z dnia 1 sierpnia 2025 r., Timchenko/Rada, C‑702/23 P, EU:C:2025:605, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 26 marca 2026 r., Pumpyanskiy i in./Rada, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P i C‑111/24 P, EU:C:2026:245, pkt 327 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 11 września 2024 r., Tokareva/Rada, T‑744/22, EU:T:2024:608, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo.

23      To do właściwego organu Unii należy – w razie zakwestionowania – wykazanie zasadności powodów wysuniętych przeciwko konkretnej osobie lub konkretnemu podmiotowi, a nie do tej osoby lub do tego podmiotu przedstawienie zaprzeczającego dowodu braku zasadności wspomnianych powodów. W tym celu nie jest wymagane, by Rada przedstawiła przed sądem Unii wszystkie informacje i dowody nieodłącznie związane z powodami podniesionymi w zaskarżonym akcie, o którego stwierdzenie nieważności wniesiono. Jest istotne, by przedstawione informacje lub dowody wykazywały powody wysunięte przeciwko zainteresowanej osobie lub zainteresowanemu podmiotowi (zob. wyroki: z dnia 1 sierpnia 2025 r., Timchenko/Rada, C‑702/23 P, EU:C:2025:605, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 123 i przytoczone tam orzecznictwo).

24      Oceny zasadności powodów zastosowania środków ograniczających należy dokonywać, rozpatrując dowody i informacje nie w sposób oderwany, lecz w kontekście, w jaki się one wpisują. Rada czyni bowiem zadość spoczywającemu na niej ciężarowi dowodu, jeżeli przedstawi przed sądem Unii łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak pozwalający na ustalenie, że w dniu przyjęcia spornych aktów osoba objęta środkiem ograniczającym spełniała przesłanki przewidziane przez zastosowane kryterium (zob. podobnie wyroki: z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 124 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 11 września 2024 r., Tokareva/Rada, T‑744/22, EU:T:2024:608, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).

25      Ponadto należy wskazać, że środki ograniczające mają charakter zabezpieczający oraz z definicji tymczasowy, ich ważność zaś jest uzależniona od trwania okoliczności faktycznych i prawnych, które spowodowały ich przyjęcie, a także od konieczności ich utrzymania w celu realizacji związanego z nimi celu. Zadaniem Rady w ramach okresowego przeglądu tych środków ograniczających jest zatem dokonanie zaktualizowanej oceny sytuacji i podsumowanie wpływu takich środków, tak by ustalić, czy umożliwiły one osiągnięcie celów zakładanych przez pierwotne umieszczenie nazwisk danych osób i nazw danych podmiotów w rozpatrywanym wykazie, czy też nadal możliwe jest wyciągnięcie takich samych wniosków w odniesieniu do tych osób i podmiotów (zob. wyroki: z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 168 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 11 września 2024 r., Tokareva/Rada, T‑744/22, EU:T:2024:608, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

26      Wynika z tego, że w celu uzasadnienia pozostawienia nazwiska osoby w wykazach osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi nie jest wykluczone, by Rada oparła się na tych samych dowodach, które uzasadniały pierwotne umieszczenie w wykazie, ponowne tamże umieszczenie lub poprzednie pozostawienie nazwiska osoby objętej środkami ograniczającymi w rzeczonych wykazach, pod warunkiem że, po pierwsze, powody umieszczenia w wykazie pozostają bez zmian, a po drugie, kontekst nie zmienił się w taki sposób, że dowody te stały się nieaktualne. Wspomniany kontekst obejmuje nie tylko sytuację państwa, w odniesieniu do którego system środków ograniczających został ustanowiony, lecz również szczególną sytuację danej osoby (zob. wyroki: z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 169 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 29 maja 2024 r., Belavia/Rada, T‑116/22, EU:T:2024:334, pkt 77 i przytoczone tam orzecznictwo).

27      Należy wreszcie przypomnieć, że działalnością orzeczniczą sądu Unii rządzi zasada swobodnej oceny dowodów, zaś jedynym kryterium oceny wartości przedstawionych dowodów jest ich wiarygodność. W tym względzie w celu oceny wartości dowodowej dokumentu należy zweryfikować prawdopodobieństwo zawartych w nim informacji, z uwzględnieniem w szczególności pochodzenia dokumentu, okoliczności jego sporządzenia oraz jego adresata, i zadać sobie pytanie, czy w świetle jego treści wydaje się on sensowny i wiarygodny (wyrok z dnia 15 listopada 2023 r., OT/Rada, T‑193/22, EU:T:2023:716, pkt 114).

28      To w świetle tych rozważań należy ocenić, czy Rada popełniła błędy w ocenie, pozostawiając nazwisko skarżącego w rozpatrywanych wykazach w aktach z marca 2025 r., a następnie w aktach z września 2025 r.

 W przedmiocie aktów z marca 2025 r.

29      Skarżący podnosi, że Rada popełniła błąd w ocenie, uznając w wyniku okresowego przeglądu jego sytuacji, że istnieje wystarczająco solidna podstawa faktyczna, aby uzasadnić przyjęcie aktów z marca 2025 r.

30      Skarżący twierdzi, że we wniosku o dokonanie przeglądu z dnia 31 października 2024 r., czyli ponad cztery miesiące przed przyjęciem aktów z marca 2025 r., poinformował on Radę o rezygnacji ze stanowiska w RBA-Management, o zbyciu swoich udziałów w RBA-Management oraz o zerwaniu stosunków między spółkami RBA-Management i Compel i że przedstawił Radzie dokumenty na poparcie zmiany swojej sytuacji osobistej. Tymczasem Rada nie wzięła pod uwagę tych informacji, co narusza ciążący na niej obowiązek dokonania przeglądu. Zdaniem skarżącego w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. wszystkie dotyczące go zarzuty Rady zawarte w aktach sprawy WK od ponad czterech miesięcy były nieaktualne, w związku z czym nie mogły służyć jako podstawa dalszego utrzymania wobec niego środków ograniczających.

31      Rada podnosi, że choć ma obowiązek ponownego rozpatrzenia swojej decyzji, jeżeli przedstawione nowe istotne dowody dotyczą konkretnej sytuacji podlegającej okresowemu przeglądowi, to obowiązek ten nie ma zastosowania w przypadku, gdy przedstawione dowody nie mają wartości dowodowej. Twierdzi ona, że przedstawione przez skarżącego dowody są niewystarczające, aby mieć pewność co do skuteczności ustąpienia skarżącego z funkcji dyrektora generalnego RBA-Management i sprzedaży jego udziałów w tej spółce. Biorąc pod uwagę działalność wykonywaną przez skarżącego na rzecz Compelu od ponad 20 lat, nie wykazał on z wystarczającą dozą pewności, że nie pełni już żadnych funkcji w tym przedsiębiorstwie. Skarżący nie przedstawił też wystarczających okoliczności faktycznych wskazujących na zmianę charakteru jego działalności. Rada twierdzi, że biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, dowody zawarte w aktach sprawy WK uzasadniają pozostawienie nazwiska skarżącego w aktach z marca 2025 r.

32      W niniejszej sprawie należy przypomnieć, że pozostawienie nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach w aktach z marca 2025 r. jest uzasadnione okolicznością, że jako dyrektor generalny i założyciel RBA-Management ponosi on odpowiedzialność za działania tej spółki, która zarządza Compelem, a wobec tego udziela wsparcia materialnego rządowi Federacji Rosyjskiej.

33      Na wstępie należy zauważyć, że strony zgadzają się co do tego, iż pojęcie „założyciela” użyte w uzasadnieniu umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie jest pojęciem prawa rosyjskiego i należy je rozumieć jako oznaczające „wspólnika” lub „posiadacza udziałów”.

34      Fakt, że pojęcie „założyciela” odnosi się do aktualnego posiadacza udziału kapitałowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, potwierdza wyciąg z portalu internetowego „audit-it.ru” firmy audytorskiej Avdeev & Co zawarty w aktach sprawy WK dotyczących RBA-Management (dokument nr 6). Z powołanego dokumentu wynika, że RBA-Management została zarejestrowana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w rosyjskim jednolitym krajowym rejestrze osób prawnych w dniu 9 lipca 2007 r. W rubryce „kto jest właścicielem (założycielem) spółki” [who is the owner (founder) of the organization] skarżący figuruje jako „założyciel” RBA-Management od dnia 7 grudnia 2015 r., przy czym wymieniono tam również nazwiska poprzednich „założycieli”. Dokument ten zawiera również informację, że „7 grudnia 2015 r. – nowym założycielem jest Vladimir Avetisyan; [n]owym założycielem jest Sergey Alekseevich Cherkasov” (7.12.2015 – The new founder is Vladimir Avetisyan; [t]he new founder is Sergey Alekseevich Cherkasov) oraz że „23 kwietnia 2020 r. – Sergey Alekseevich Cherkasov nie jest już wymieniony jako założyciel w jednolitym krajowym rejestrze osób prawnych” (23.4.2020 – Sergey Alekseevich Cherkasov is no longer listed as a founder in the Unified State Register of Legal Entities).

35      Nie ulega też wątpliwości, że uzasadnienie Rady dotyczące zasadności pozostawienia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach na dzień przyjęcia aktów z marca 2025 r. opiera się wyłącznie na dokumentach zawartych w aktach sprawy WK z dnia 31 maja 2024 r. Dokumenty te posłużyły za podstawę przyjęcia aktów dotyczących umieszczenia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach w dniu 24 czerwca 2024 r. i w całości zostały przejrzane w dniu 22 lutego 2024 r., z wyjątkiem jednego z nich, który został przejrzany w dniu 16 kwietnia 2024 r. Rada nie przedstawiła przed Sądem żadnego nowego dowodu na poparcie powodu, na który powołano się wobec skarżącego w aktach z marca 2025 r.

36      We wniosku o dokonanie przeglądu z dnia 31 października 2024 r. skarżący wskazał, że w dniu 16 października 2024 r. złożył rezygnację ze stanowiska dyrektora generalnego RBA-Management i od dnia 29 października 2024 r. nie jest już właścicielem RBA-Management. W tym względzie przekazał Radzie dokumenty mające na celu potwierdzenie zmiany jego sytuacji, w szczególności:

–        uchwałę nr 16 z dnia 16 października 2024 r. jedynego członka RBA-Management wygaszającą pełnomocnictwa skarżącego i powołującą Aleksandra Gurina na dyrektora generalnego tej spółki (zwaną dalej „uchwałą nr 16”);

–        wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczący RBA-Management z dnia 30 października 2024 r., z którego wynika, że A. Gurin został zarejestrowany w dniu 24 października 2024 r. jako dyrektor generalny RBA-Management;

–        potwierdzenie odbioru od organów podatkowych informujące o otrzymaniu w dniu 29 października 2024 r. zmian w dokumentach założycielskich RBA-Management.

37      W tym wniosku o dokonanie przeglądu skarżący wyjaśnił również, że przeniesienie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością musi zostać zgłoszone organom za pośrednictwem notariusza i że w związku z tym przedłożył on potwierdzenie odbioru wydane przez organy podatkowe. Wskazał jednak, że zmiana właściciela RBA-Management nie została jeszcze wpisana do rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych, ale że przekaże Radzie wyciąg z tego rejestru, gdy tylko pojawią się w nim informacje dotyczące przeniesienia udziałów.

38      W tym względzie w dniu 8 listopada 2024 r. skarżący przekazał Radzie dodatkowy dowód, a mianowicie wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczący RBA-Management z dnia 7 listopada 2024 r. Zgodnie z tym dokumentem w dniu 5 listopada 2024 r. A. Gurin został zarejestrowany jako „członek/założyciel” RBA-Management oraz jako posiadacz 100 % udziałów w tej spółce.

39      Pismem z dnia 17 marca 2025 r. Rada oddaliła wniosek skarżącego o dokonanie przeglądu ze względu na to, że uznała za niewiarygodne dowody przedstawione przez zainteresowanego, w szczególności te dotyczące opuszczenia przez niego RBA-Management.

40      Kwestią istotną w toku badania zasadności pozostawienia nazwiska danej osoby w rozpatrywanych wykazach jest bowiem to, czy od czasu pierwotnego umieszczenia tam jego nazwiska lub od czasu poprzedniego przeglądu sytuacja faktyczna zmieniła się w taki sposób, że nie pozwala na dalsze trwanie przy konkluzji o zaangażowaniu tej osoby w działalność, której mają zapobiegać środki ograniczające (zob. wyroki: z dnia 18 grudnia 2024 r., Mironovich Shor/Rada, T‑489/23, EU:T:2024:912, pkt 154 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 3 września 2025 r., Boguslayev/Rada, T‑604/24, niepublikowany, EU:T:2025:817, pkt 41).

41      Należy też zauważyć, że akty utrzymujące opierają się na okresowym przeglądzie rozpatrywanych środków ograniczających, aby umożliwić Radzie uwzględnienie ewentualnych zmian okoliczności dotyczących w szczególności indywidualnej sytuacji osób objętych tymi środkami. Akty z marca 2025 r. stanowią właśnie wynik tego okresowego przeglądu (zob. podobnie wyroki: z dnia 26 października 2022 r., Ovsyannikov/Rada, T‑714/20, niepublikowany, EU:T:2022:674, pkt 85; z dnia 29 listopada 2023 r., Pumpyanskiy/Rada, T‑734/22, niepublikowany, EU:T:2023:761, pkt 84).

42      Ponadto gdy dana osoba przedstawi uwagi dotyczące brzmienia uzasadnienia, właściwy organ Unii ma obowiązek rozpatrzyć, ze starannością i bezstronnością, zasadność podnoszonego uzasadnienia w świetle tych uwag i dołączonych do nich ewentualnych dowodów odciążających (zob. wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P, EU:C:2013:518, pkt 114 i przytoczone tam orzecznictwo).

43      Należy wobec tego zbadać, czy Rada popełniła błąd w ocenie, pozostawiając nazwisko skarżącego w rozpatrywanych wykazach w aktach z marca 2025 r. na podstawie akt sprawy WK. W szczególności należy ustalić, czy w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. dowody zawarte w aktach sprawy WK pozwalały przyjąć, że skarżący pełnił funkcje, które uzasadniały pozostawienie jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach, a mianowicie że nadal był dyrektorem generalnym i założycielem RBA-Management, biorąc pod uwagę przedstawione przez niego informacje mające wykazać, że jego sytuacja uległa zmianie w październiku 2024 r.

44      W pierwszej kolejności skarżący zarzuca Radzie, że ta nie uwzględniła dowodów przedstawionych przez niego we wniosku o dokonanie przeglądu.

45      Rada kwestionuje wartość dowodową tych dokumentów. Rada twierdzi, że skarżący przedstawił dokumenty zawierające utajnione fragmenty, co uniemożliwia ocenę ich treści, że nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na zweryfikowanie tożsamości nowego członka zarządu RBA-Management i że przedstawił umowę sprzedaży udziałów bez dowodu faktycznej zapłaty ceny.

46      Po pierwsze, Rada podnosi, że liczne punkty uchwały nr 16, na mocy której skarżący zrezygnował ze sprawowania funkcji dyrektora generalnego RBA-Management, zostały utajnione, co uniemożliwiało ocenę ich pełnej treści.

47      W tym względzie należy zauważyć, że mimo iż rozpatrywany dokument zawiera utajnione części, jasno wynika z niego, że skarżący, jedyny członek RBA-Management posiadający 100 % kapitału, po pierwsze, z dniem 16 października 2024 r. rezygnuje z pełnienia funkcji dyrektora generalnego, a po drugie, powołuje A. Gurina na dyrektora generalnego ze skutkiem od tego samego dnia. Wspomniany dokument został podpisany przez skarżącego.

48      Rada nie może wobec tego skutecznie twierdzić, że utajnione części nie pozwalają na zrozumienie treści tego dokumentu.

49      Pełna wersja uchwały nr 16 przedstawiona w załączniku do repliki potwierdza ponadto, że utajnione zostały jedynie dane osobowe.

50      W tym względzie w duplice Rada utrzymuje, że uchwała nr 16, wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczący RBA-Management i wyciąg z tego samego rejestru dotyczący Compelu, przedłożone w pełnej wersji w załączniku do repliki, są niedopuszczalne na podstawie art. 85 regulaminu postępowania przed Sądem, ponieważ skarżący mógł je przedstawić w załączniku do skargi.

51      Tymczasem skarżący wskazał, że przedstawił pełną wersję tych dokumentów w odpowiedzi na zarzut Rady zawarty w odpowiedzi na skargę, dotyczący utajnienia przez niego niektórych informacji.

52      W związku z tym należy zauważyć, że dokumenty zawarte w załącznikach do repliki nie stanowią nowych dowodów, lecz zostały przedłożone w odpowiedzi na argumentację Rady kwestionującą wartość dowodową tych dokumentów przedłożonych w załączniku do skargi ze względu na to, że zawierały one utajnione informacje. Załączniki do repliki są zatem dopuszczalne. Ponadto utajnione informacje dotyczyły wyłącznie danych osobowych, a skarżący nie może ponosić konsekwencji za chęć zapewnienia poufności tych danych.

53      Po drugie, Rada twierdzi, że skarżący powołuje się na wyznaczenie nowego członka zarządu RBA-Management, nie przedstawiając jednak żadnych dowodów pozwalających na zweryfikowanie tożsamości tej osoby.

54      Jakkolwiek w ramach tego argumentu Rada odnosi się do danych osobowych utajnionych w uchwale nr 16 i w wyciągu z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczących RBA-Management, to należy zauważyć, że rejestr ten jest publicznie dostępny, a więc Rada miała możliwość zweryfikowania tożsamości nowego dyrektora generalnego RBA-Management poprzez zwyczajne sprawdzenie wpisu w tym rejestrze. Ponadto w załączniku do repliki skarżący przedstawił pełną wersję tych dokumentów.

55      Po trzecie, Rada podnosi, że skarżący przedstawił w załączniku do skargi umowę zbycia udziałów bez dowodu faktycznej zapłaty uzgodnionej ceny, wynoszącej 8 700 000 rosyjskich rubli (RUB) (ok. 95 000 EUR), która wydaje się bagatelnie niska w przypadku spółki takiej jak RBA-Management, zarządzającej spółką Compel, oraz bez dowodu, że nabywca faktycznie przejął obowiązki związane z zarządzaniem tą spółką. Zdaniem Rady opinia prawna przedłożona przez skarżącego również w załączniku do skargi, dotycząca struktury własnościowej RBA-Management, ma znikomą wartość dowodową, ponieważ została sporządzona na zlecenie, i jest niewiarygodna, ponieważ pochodzi od jego adwokata w Rosji.

56      Należy uznać, że dokument sporządzony przez rosyjskiego adwokata skarżącego przedłożony w załączniku do skargi został sporządzony na potrzeby niniejszej skargi, w związku z czym jego wartość dowodowa jest znikoma.

57      Jednakże argument Rady, zgodnie z którym uzgodniona cena jest bagatelnie niska, opiera się na błędnym rozumieniu umowy sprzedaży 100 % udziałów w RBA-Management zawartej w dniu 29 października 2024 r. między skarżącym a A. Gurinem, zawartej w załączniku do skargi. W umowie tej podano cenę sprzedaży w wysokości 14 700 000 RUB (ok. 161 000 EUR), a nie kwotę wskazaną przez Radę.

58      Ponadto umowa sprzedaży ma formę aktu notarialnego, co daje jej pewną wartość dowodową. Wreszcie, sprzedaż przez skarżącego jego udziałów w RBA-Management, będąca przedmiotem tej umowy, znajduje również potwierdzenie w wyciągu z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczącego RBA-Management z dnia 7 listopada 2024 r., w którym A. Gurin jest wymieniony jako założyciel RBA-Management.

59      W związku z tym Rada nie ma podstaw, aby twierdzić, że dowody przedstawione przez skarżącego nie miały wartości dowodowej.

60      W drugiej kolejności skarżący twierdzi, że w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. dokumenty zawarte w aktach sprawy WK były nieaktualne i że Rada popełniła błąd w ocenie, nie uwzględniając zmiany jego sytuacji osobistej.

61      Rada podnosi, że dowody przedstawione przez skarżącego wskazują jedynie na jego prawdopodobną rezygnację ze stanowiska w RBA-Management oraz na prawdopodobne zbycie jego udziałów w tej spółce. W związku z tym dowody zawarte w aktach sprawy WK pozostają istotne dla uzasadnienia pozostawienia nazwiska skarżącego w aktach z marca 2025 r.

62      Po pierwsze, Rada twierdzi, że wiarygodność rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych, z którego wyciągi zostały przedstawione przez skarżącego, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności faktycznych akt sprawy i że sam ten rejestr nie pozwala na wykazanie, iż skarżący, który przez wiele lat faktycznie sprawował funkcje kierownicze w spółce Compel za pośrednictwem RBA-Management, zrezygnował z wszelkiej działalności wspierającej. Na rozprawie Rada wyjaśniła, że fakt, iż w rosyjskim jednolitym krajowym rejestrze osób odnotowano rezygnację wnioskodawcy, nie oznacza, że w praktyce zaprzestał on swojej działalności.

63      Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący przedstawił wyciągi z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczące RBA-Management, opatrzone datami 30 października i 7 listopada 2024 r., w celu wykazania, że nazwisko nowego dyrektora generalnego i nowego założyciela RBA-Management zostało oficjalnie zarejestrowane. Wbrew temu, co twierdzi Rada, wyciągi te nie zostały przedłożone w oderwaniu od pozostałych dokumentów, lecz mają one na celu potwierdzenie informacji zawartych we wniosku o dokonanie przeglądu.

64      Następnie należy stwierdzić, że poprzez te argumenty Rada siłą rzeczy podważa wiarygodność informacji zawartych w rosyjskim jednolitym krajowym rejestrze osób prawnych.

65      Tymczasem, jak podkreśla skarżący, po pierwsze, ten publiczny rejestr, utworzony przez rosyjskie ministerstwo finansów, jest źródłem informacji o spółkach i domniemywa się, że odzwierciedla on rzeczywistą sytuację każdego wpisanego do niego podmiotu. Po drugie, Rada korzystała z tego rejestru na potrzeby uzyskania dowodów w celu uzasadnienia umieszczenia w wykazach nazwisk osób objętych środkami ograniczającymi.

66      Należy wreszcie zauważyć, że w aktach sprawy WK Rada oparła się na innym rejestrze, portalu „checko.ru”, aby uzasadnić fakt, że skarżący był dyrektorem generalnym i założycielem RBA-Management.

67      W tym zakresie Rada w dniu 22 lutego 2024 r. uzyskała z portalu internetowego „checko.ru” wyciąg dotyczący wnioskodawcy, zawarty w aktach sprawy WK (dowód nr 3). W aktach sprawy WK Rada wskazuje, że portal „checko.ru” „umożliwia szybkie i bezpłatne sprawdzenie każdej osoby prawnej lub fizycznej zarejestrowanej w Federacji Rosyjskiej”. Rada nie ma zatem podstaw do kwestionowania wiarygodności tego portalu.

68      Rada nie przedstawiła jednak aktualnej wersji wyciągu z tego portalu, pochodzącej z okresu po dniu 7 listopada 2024 r., co pozwoliłoby jej zweryfikować lub obalić informacje, zgodnie z którymi skarżący złożył rezygnację, a na stanowisko dyrektora generalnego i założyciela RBA-Management powołano inną osobę.

69      W związku z tym Rada nie przedstawiła żadnego dowodu w celu wykazania, że informacje zawarte w rosyjskim jednolitym krajowym rejestrze osób prawnych są błędne.

70      Po drugie, Rada podnosi, że dokumenty przedstawione przez skarżącego wydają się środkiem mającym na celu uniknięcie skutków zastosowanych wobec niego środków ograniczających, a nie solidnym dowodem na to, że skarżący zrezygnował z pełnienia wszelkich funkcji w sektorze komponentów elektronicznych, które mogą być wykorzystane w sprzęcie wojskowym. Rada uważa, że tego rodzaju kroków nie można uznawać za wiarygodne.

71      Skarżącemu nie można jednak zarzucać, że w październiku 2024 r. chciał zrezygnować z pełnienia funkcji w RBA-Management w celu uniknięcia środków ograniczających, które mają wobec niego zastosowanie od czerwca 2024 r.

72      Ponadto podjęcie przez skarżącego kroków zmierzających do wykreślenia jego nazwiska z rozpatrywanych wykazów można postrzegać jako efekt skuteczności środków ograniczających, ponieważ skarżący wyraża w ten sposób swój zamiar zaprzestania wykonywania działalności, która uzasadniała umieszczenie jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach.

73      Po trzecie, Rada utrzymuje, że pod względem czasowym odstęp między działaniami, na które powołuje się skarżący, a przeglądem jest zbyt krótki, aby można było upewnić się co do faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności przez skarżącego, który od ponad 20 lat prowadzi działalność na rzecz Compelu i od 2015 r. odpowiada za kierowanie tą spółką. Okres 16 tygodni między działaniami skarżącego w październiku 2024 r. a aktami z marca 2025 r. nie pozwolił Radzie na ocenę skuteczności i prawdziwości rezygnacji przez skarżącego z jakiejkolwiek formy wspierania rządu rosyjskiego lub czerpania korzyści od tego rządu.

74      W tym względzie należy przypomnieć, że skarżący przedstawił dokumenty mające na celu wykazanie jego wycofania się z RBA-Management w dniu 31 października 2024 r., czyli w terminie wyznaczonym na złożenie wniosków o dokonanie przeglądu, który upłynął w dniu 2 listopada 2024 r.

75      Rada nie może zatem, pod rygorem pozbawienia skuteczności (effet utile) wniosków o dokonanie przeglądu, twierdzić, że nie dysponowała czasem niezbędnym do ponownego zbadania zasadności powodu umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie w świetle dowodów przedstawionych przez niego w celu wykazania zmiany jego sytuacji osobistej. Należy również przypomnieć, że akty z marca 2025 r. zostały przyjęte w następstwie okresowego przeglądu.

76      Należy też przypomnieć, że dokumenty przedstawione przez skarżącego we wniosku o dokonanie przeglądu miały na celu wykazanie, że przestał on pełnić funkcje dyrektora generalnego i założyciela RBA-Management i że wobec tego pozostawienie jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach z tego powodu nie było już uzasadnione.

77      Z jednej strony, jak wskazano w pkt 67 powyżej, Rada miała możliwość szybkiego zweryfikowania prawdziwości informacji przedłożonych przez skarżącego, w szczególności poprzez sprawdzenie informacji na portalu internetowym „checko.ru”.

78      Z drugiej strony argument Rady, zgodnie z którym nie dysponowała ona wystarczającym czasem, aby upewnić się co do faktycznego wycofania się skarżącego z wszelkiej działalności w Compelu lub z wszelkich form wspierania rządu rosyjskiego, biorąc pod uwagę rolę, jaką w przeszłości odgrywał on w tej spółce, zwłaszcza podczas agresji na Ukrainę, nie ma znaczenia dla sprawy. Powód uzasadniający pozostawienie nazwiska skarżącego w aktach z marca 2025 r. opierał się bowiem wyłącznie na pełnieniu przez niego funkcji dyrektora generalnego i założyciela RBA-Management.

79      Po czwarte, Rada podnosi, że skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie zmiany przedmiotu jego działalności. Rada utrzymuje, że skarżący nie przedstawił nawet najmniejszych dowodów wskazujących na brak jego zaangażowania w sektorze elektronicznym, mimo że całą swoją karierę zawodową spędził w tej właśnie branży, a także nie przedstawił dowodów na swoją ostateczną rezygnację ze wszystkich funkcji pełnionych w spółce Compel. Ponadto skarżący miał możliwość przedstawienia dowodów dotyczących swojej nowej działalności w sektorze nieruchomości oraz osiedlenia się w Armenii.

80      W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 23 powyżej to do Rady należy wykazanie zasadności uzasadnienia przyjętego wobec skarżącego, a nie do niego przedstawienie dowodu przeciwnego potwierdzającego brak zasadności tego uzasadnienia.

81      Ponieważ Rada uznała, że pomimo dokumentów przedstawionych przez skarżącego w praktyce nadal kontynuował on swoją działalność, to na niej spoczywał obowiązek udowodnienia tej okoliczności.

82      W związku z tym, wymagając od skarżącego wykazania, że nie kontynuował on działalności w sektorze elektronicznym lub w powiązaniu z Compelem, albo przedstawienia dowodów na prowadzenie nowej działalności, Rada odwróciła ciężar dowodu.

83      Należy też przypomnieć, że biorąc pod uwagę powód pozostawienia nazwiska skarżącego w aktach z marca 2025 r., jedynymi istotnymi dowodami były te, które miały na celu wykazanie lub zakwestionowanie okoliczności, że skarżący był dyrektorem generalnym i założycielem RBA-Management i oraz osobą odpowiedzialną za działania tej spółki w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. Rada nie mogła wymagać od skarżącego przedstawienia dodatkowych dowodów niemających związku z tym powodem.

84      Po piąte, Rada twierdzi, że dowody przedstawione przez skarżącego nie wykazały, iż skarżący faktycznie zakończył swoją działalność, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne zawarte w aktach sprawy.

85      W tym względzie Rada podnosi, że istnieją poważne i spójne poszlaki pozwalające uznać, że skarżący utrzymuje powiązania z Compelem, co uzasadnia pozostawienie jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach. Powołuje się ona na dowody zawarte w aktach sprawy WK dotyczące Compelu, z których wynika, że przedsiębiorstwo to wytwarza komponenty elektroniczne przeznaczone dla przemysłu zbrojeniowego, które zostały wykorzystane podczas agresji przeciwko Ukrainie. Przypomniała również, że różne dowody zawarte w aktach sprawy WK wskazują, iż skarżący posiada wykształcenie inżynierskie w branży, w której działa Compel, że pełnił on ważne funkcje w tym przedsiębiorstwie, że był założycielem Compel Regions LLC i że za pośrednictwem RBA-Management pełnił funkcje kierownicze w Compelu od lutego 2015 r. do października 2024 r., czyli wkrótce po inwazji na Krym i w trakcie inwazji na Ukrainę.

86      W ten sposób, poprzez powyższą argumentację, Rada twierdzi w istocie, że dowody przedstawione przez skarżącego w celu wykazania jego rezygnacji z pełnionych funkcji oraz sprzedaży udziałów w RBA-Management nie są wiarygodne i nie mają pokrycia w rzeczywistości, biorąc pod uwagę jego dotychczasową działalność w ramach Compelu.

87      Tymczasem należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 24 powyżej oceny zasadności powodów pozostawienia nazwiska skarżącego w aktach z marca 2025 r. należy dokonać poprzez zbadanie dowodów w kontekście, w jaki się one wpisują, a Rada czyni zadość spoczywającemu na niej ciężarowi dowodu, jeżeli przedstawia przed sądem Unii łańcuch wystarczająco konkretnych, precyzyjnych i spójnych poszlak pozwalający na wykazanie, że skarżący spełniał przesłanki przewidziane w kryterium f) w dniu przyjęcia tych aktów.

88      Po pierwsze, co się tyczy kontekstu, należy zauważyć, że Rada ogranicza się do odniesienia się do dowodów znajdujących się w aktach sprawy WK, z których większość dotyczyła Compelu, a nie skarżącego, i odnosiła się do wcześniejszej działalności skarżącego w ramach tej spółki.

89      Rada nie może jednak zasadnie twierdzić, że dowody dotyczące wcześniejszej kariery zawodowej skarżącego w spółce Compel, zawarte w aktach sprawy WK, a zatem odnoszące się do okoliczności faktycznych sprzed maja 2024 r., mogą podważyć wiarygodność informacji o rezygnacji skarżącego z funkcji pełnionych w RBA-Management w październiku 2024 r.

90      Rada nie może również odrzucić dowodów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o dokonanie przeglądu jako niewystarczających do wykazania faktycznego odwołania go z funkcji RBA-Management, opierając się wyłącznie na stwierdzeniu, że skarżący spędził większość swojej kariery zawodowej w Compelu. Taka ocena ze strony Rady prowadziłaby do utrwalenia sytuacji skarżącego i do pozbawienia wszelkiej skuteczności (effet utile) przewidzianej procedury okresowego przeglądu (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2023 r., Pumpyanskiy/Rada, T‑734/22, niepublikowany, EU:T:2023:761, pkt 85 i przytoczone tam orzecznictwo).

91      Po drugie, co się tyczy ciężaru dowodu, skoro Rada uznała, że przedstawione przez skarżącego dowody wskazywały jedynie na prawdopodobne odwołanie go z funkcji w RBA-Management i że uzasadnienie zawarte w aktach z marca 2025 r. pozostaje aktualne, to powinna ona była przedstawić dowód, że w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. skarżący nadal utrzymywał faktyczne więzi z tą spółką i nadal ponosił odpowiedzialność za jej działania.

92      Tymczasem Rada nie przedstawiła po październiku 2024 r. żadnego dowodu mogącego uzasadnić jej twierdzenie, zgodnie z którym zaprzestanie przez skarżącego działalności w RBA-Management miało charakter czysto fikcyjny.

93      Ponadto gdyby Rada uznała, że skarżący spełnia przesłanki określone w kryterium f) z innego powodu niż wskazany w aktach z marca 2025 r., a mianowicie ze względu na powiązania, jakie skarżący miał utrzymywać bezpośrednio z Compelem, lub ze względu na jakąkolwiek inną formę jego wsparcia udzielanego rządowi rosyjskiemu, to do niej należało przedstawienie dowodów i w konsekwencji odpowiednia zmiana uzasadnienia pozostawienia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach. W każdym razie Rada nie przedstawiła żadnego dowodu mogącego wykazać istnienie powiązań między skarżącym a Compelem na dzień przyjęcia aktów z marca 2025 r.

94      W związku z tym, wobec braku jakichkolwiek dowodów mających na celu uzupełnienie akt sprawy WK, żadna poszlaka nie pozwalała uznać, że w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. skarżący nadal kierował RBA-Management i był jej założycielem. Argument Rady, zgodnie z którym dotychczasowa działalność skarżącego w Compelu pozbawiła tę zmianę sytuacji wszelkiej wiarygodności, ma charakter czysto spekulacyjny i nie jest poparty żadnymi dowodami.

95      Z powyższych rozważań wynika, że Rada nie wykazała, iż dokumenty przedstawione przez skarżącego w celu wykazania zmiany jego sytuacji osobistej były pozbawione jakiejkolwiek wartości dowodowej. Należy zatem uznać, że dokumenty te uprawdopodobniają okoliczność, iż skarżący zrezygnował ze stanowiska dyrektora RBA-Management w październiku 2024 r. i od listopada 2024 r. nie był już jej założycielem.

96      W związku z tym Rada nie mogła ograniczyć się wyłącznie do dowodów zawartych w aktach sprawy WK, które poprzedzały o kilka miesięcy informacje przedstawione przez skarżącego i które – w świetle tych informacji – były nieaktualne.

97      Rada mylnie zatem odrzuciła dokumenty przedstawione przez skarżącego jako niewystarczające do wykazania, że jego sytuacja osobista rzeczywiście zmieniła się w październiku 2024 r., nie przedstawiając zaktualizowanych wersji dokumentów zawartych w aktach sprawy WK lub innych dowodów wykazujących na to, że okoliczności, które uzasadniały umieszczenie nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach, nadal utrzymywały się w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r., a mianowicie że w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r. skarżący nadal był dyrektorem generalnym i założycielem RBA-Management oraz osobą odpowiedzialną za działania tej spółki.

98      W związku z tym należy stwierdzić, że nie dokonując zaktualizowanej oceny sytuacji skarżącego, Rada nie wykazała zasadności powodu pozostawienia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach w dniu przyjęcia aktów z marca 2025 r.

99      Wynika z tego, że pozostawiając nazwisko skarżącego w rozpatrywanych wykazach na podstawie kryterium f) w aktach z marca 2025 r., Rada popełniła błąd w ocenie.

 W przedmiocie aktów z września 2025 r.

100    Skarżący podnosi, że Rada popełniła błąd w ocenie, utrzymując jego nazwisko w rozpatrywanych wykazach na mocy aktów z września 2025 r., mimo że skarżący położył kres sytuacji, która uzasadniała pierwotne umieszczenie jego nazwiska w wykazie, a sama Rada uznała tę zmianę sytuacji w uzasadnieniu umieszczenia jego nazwiska w wykazie.

101    Rada twierdzi, że mogła jedynie stwierdzić formalną i prawdopodobną rezygnację skarżącego z pełnienia funkcji kierowniczych, jednakże skarżący nie uzupełnił swoich akt o jakiekolwiek dowody mogące potwierdzić faktyczne zaprzestanie pełnienia przed niego jakichkolwiek funkcji związanych z Compelem, co stanowi jedyny sposób na wykazanie, że trwały i istotny związek między „dyrektorem” a Compelem uległ zerwaniu. Prawdopodobna rezygnacja nie jest wystarczająca ani przekonująca, biorąc pod uwagę rolę, jaką skarżący odgrywał w imporcie sprzętu przeznaczonego do wspierania rosyjskich działań wojennych.

102    We wniosku o dokonanie przeglądu z dnia 5 kwietnia 2025 r. skarżący ponownie przedłożył Radzie uchwałę nr 16, przytoczoną w pkt 36 powyżej, oraz wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczący RBA-Management z dnia 7 listopada 2024 r., o którym mowa w pkt 38 powyżej. Przedłożył on również w szczególności wyciąg z rosyjskiego jednolitego krajowego rejestru osób prawnych dotyczącego RBA-Management z dnia 27 marca 2025 r., w którym wymieniono A. Gurina jako dyrektora generalnego i założyciela RBA-Management, a także odnoszący się do tej osoby wyciąg z portalu internetowego „checko.ru”, stanowiący aktualizację dokumentu nr 3 w aktach sprawy WK.

103    Należy zauważyć, że w aktach z września 2025 r. Rada zmieniła uzasadnienie pozostawienia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach. Zmiany te wskazują, że skarżący jest „byłym” dyrektorem generalnym RBA-Management i że ze względu na swój status dyrektora generalnego i założyciela RBA-Management skarżący „był” odpowiedzialny za działania tej spółki.

104    Siłą rzeczy wynika stąd, że Rada uwzględniła informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o dokonanie przeglądu z dnia 5 kwietnia 2025 r. i uznała, że skarżący przedstawił wystarczające dowody świadczące o zmianie jego sytuacji osobistej, a mianowicie że nie jest on już dyrektorem generalnym RBA-Management i nie ponosi już odpowiedzialności za działania RBA-Management.

105    W związku z tym Rada nie może skutecznie twierdzić, że w oparciu o ten nowy argument ograniczyła się jedynie do odnotowania zmiany sytuacji osobistej skarżącego, która miała mieć charakter wyłącznie pozorny. Taka interpretacja nie odpowiada bowiem brzmieniu powodu pozostawienia nazwiska skarżącego w aktach z września 2025 r.

106    Należy zatem stwierdzić, że powód podany w aktach z września 2025 r. w celu uzasadnienia pozostawienia nazwiska skarżącego w rozpatrywanych wykazach opiera się wyłącznie na okoliczności, że skarżący był w przeszłości odpowiedzialny za działania RBA-Management.

107    Tymczasem kryterium f), dotyczące osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, które „udzielają” wsparcia materialnego lub finansowego rządowi Federacji Rosyjskiej, zostało sformułowane w sposób jasny (wyrok z dnia 10 lipca 2024 r., Rashevsky/Rada, T‑309/22 i T‑739/22, niepublikowany, odwołanie w toku, EU:T:2024:455, pkt 173), co oznacza, że udzielanie wsparcia ma się odbywać na dzień przyjęcia aktów utrzymujących (zob. analogicznie opinia rzecznika generalnego A. Biondiego w sprawach połączonych Łotwa/Aven i Fridman, C‑440/24 P i C‑441/24 P, EU:C:2025:854, pkt 115).

108    Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że okoliczność, iż dana osoba przestała pełnić funkcje w ramach struktury, sama w sobie nie oznacza, że te dawne funkcje są pozbawione znaczenia, jako że wcześniejsza działalność tej osoby może mieć wpływ na jej zachowanie. W orzecznictwie uściślono jednak, że dawne funkcje danej osoby, rozpatrywane odrębnie, nie mogą uzasadniać umieszczenia jej nazwiska w rozpatrywanych wykazach. Gdyby Rada zamierzała opierać się na wcześniejszych działaniach danej osoby, powinna ona bowiem przedstawić poważne i spójne poszlaki pozwalające racjonalnie uznać, że osoba ta utrzymuje związki ze strukturą, w jakiej wykonywała te funkcje w dniu przyjęcia rozpatrywanego aktu, uzasadniającą umieszczenie jej nazwiska w wykazach, po zaprzestaniu działalności w ramach tej struktury (zob. podobnie wyrok z dnia 24 listopada 2021 r., Assi/Rada, T‑256/19, EU:T:2021:818, pkt 128 i przytoczone tam orzecznictwo).

109    Tymczasem należy zauważyć, że Rada nie przedstawiła żadnego dowodu mogącego wykazać, że skarżący utrzymywał powiązania z RBA-Management lub że nadal pełnił funkcje w tej spółce w dniu przyjęcia aktów z września 2025 r.

110    W tym względzie należy stwierdzić, że Rada nie może domniemywać na podstawie samej okoliczności, iż skarżący był dyrektorem generalnym RBA-Management i był odpowiedzialny za działania tej spółki, że może on zostać uznany za osobę fizyczną, która udziela wsparcia materialnego rządowi rosyjskiemu kilka miesięcy po rezygnacji z pełnienia tych funkcji. Prowadziłoby to bowiem do utrwalenia sytuacji skarżącego i pozbawienia wszelkiej skuteczności (effet utile) procedury okresowego przeglądu przewidzianej w szczególności w art. 6 akapit trzeci decyzji 2014/145 i w art. 14 ust. 4 rozporządzenia nr 269/2014, ze zmianami (zob. analogicznie wyroki: z dnia 6 września 2023 r., Shulgin/Rada, T‑364/22, niepublikowany, EU:T:2023:503, pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 29 listopada 2023 r., Pumpyanskiy/Rada, T‑734/22, niepublikowany, EU:T:2023:761, pkt 85 i przytoczone tam orzecznictwo).

111    Dodatkowo z orzecznictwa przytoczonego w pkt 26 powyżej wynika, że nie ulega wątpliwości, iż Rada nie ma zakazu opierania się na tych samych dowodach, które uzasadniały wcześniejsze pozostawienie nazwiska skarżącego w wykazie, pod warunkiem że, po pierwsze, powody umieszczenia w wykazie pozostają niezmienione, a po drugie, kontekst nie zmienił się w taki sposób, że dowody te stały się nieaktualne.

112    Należy jednak zauważyć, że uzasadnienie umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie zostało zmienione w aktach z września 2025 r. i że uznając, iż skarżący nie jest już odpowiedzialny za działania RBA-Management, Rada w sposób dorozumiany, aczkolwiek niebudzący wątpliwości uznała nieaktualność dowodów zawartych w aktach sprawy WK mających na celu wykazanie, że skarżący był dyrektorem RBA-Management.

113    Wynika z tego, że Rada nie wywiązała się ze spoczywającego na niej ciężaru dowodu zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 23 i 24 powyżej, ponieważ nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających uznać, że ze względu na funkcje pełnione wcześniej w ramach RBA-Management w dniu przyjęcia aktów z września 2025 r. skarżący udzielał wsparcia materialnego rządowi Federacji Rosyjskiej w rozumieniu kryterium f).

114    Argumenty Rady nie wykazały, by było inaczej.

115    Rada podnosi, że dokumenty zawarte w aktach sprawy WK dotyczących Compelu pozostają istotne i świadczą o tym, że przedsiębiorstwo to znajdowało się w centrum oszukańczych działań mających na celu zapewnienie importu sprzętu przeznaczonego do wsparcia wojny w Ukrainie i że skarżący nie może twierdzić, iż kierował przedsiębiorstwem wyłącznie w celach cywilnych. Biorąc pod uwagę te okoliczności, Rada wyraża wątpliwości co do faktycznej rezygnacji skarżącego z pełnionych funkcji; według niej nadal ma on być faktycznym dyrektorem Compelu.

116    Po pierwsze, argument Rady, zgodnie z którym skarżący mógłby nadal de facto kierować Compelem, nie ma znaczenia dla sprawy. Otóż w aktach z września 2025 r. wsparcie skarżącego dla rządu rosyjskiego nie jest uzasadnione utrzymującymi się powiązaniami między skarżącym a Compelem po jego rezygnacji z funkcji dyrektora RBA-Management ani okolicznością, że de facto nadal jest on dyrektorem Compelu.

117    Po drugie, twierdzenie Rady, zgodnie z którym skarżący de facto nadal zarządza Compelem, nie jest w każdym razie poparte żadnymi dowodami.

118    W tym względzie, utrzymując, że skarżący nie wykazał faktycznego zaprzestania pełnienia jakichkolwiek funkcji związanych z Compelem ani nie przedstawił wystarczających dowodów, aby wykazać w przekonujący sposób, że przeszedł na emeryturę w Armenii i zrezygnował z wszelkiej działalności, Rada odwróciła ciężar dowodu. Gdyby Rada uznała, że skarżący nadal prowadził działalność w ramach Compelu, co uzasadniałoby umieszczenie jego nazwiska w wykazie na podstawie kryterium f), winna była przedstawić na to dowody i w konsekwencji zmienić powód umieszczenia nazwiska skarżącego w wykazie.

119    Z powyższego wynika, że ponieważ uzasadnienie aktów z września 2025 r., które jest związane z kryterium f), odnosi się wyłącznie do dawnych funkcji pełnionych przez skarżącego w RBA-Management, Rada popełniła błąd w ocenie, uznając, że w dniu przyjęcia tych aktów skarżący mógł zostać uznany za osobę fizyczną, która udzielała wsparcia materialnego rządowi rosyjskiemu. Rada nie może bowiem uznać, że sam fakt, iż skarżący na rok przed przyjęciem aktów z września 2025 r. pełnił funkcje dyrektora generalnego RBA-Management, jest wystarczający, aby uzasadnić pozostawienie jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach jako osoby udzielającej wsparcia materialnego rządowi rosyjskiemu (zob. analogicznie wyrok z dnia 10 września 2025 r., Pumpyanskiy/Rada, T‑541/24, niepublikowany, EU:T:2025:841, pkt 120 i przytoczone tam orzecznictwo).

120    Wynika z tego, że pozostawiając nazwisko skarżącego w rozpatrywanych wykazach na podstawie kryterium f) w aktach z września 2025 r., Rada popełniła błąd w ocenie.

121    Z powyższego wynika, że jedyny zarzut należy uwzględnić i stwierdzić nieważność zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim dotyczą one skarżącego.

 W przedmiocie żądania odszkodowawczego

122    Skarżący wnosi o stwierdzenie odpowiedzialności pozaumownej Rady na podstawie art. 340 TFUE z powodu naruszenia jego prawa do obrony. Twierdzi, że w piśmie z dnia 17 marca 2025 r. Rada posłużyła się wyłącznie standardowymi, powtarzalnymi formułami w odpowiedzi na jego wniosek o dokonanie przeglądu z dnia 31 października 2024 r. Odmowa rozpatrzenia tego wniosku przez Radę spowodowała powstanie po jego stronie niewątpliwej szkody, gdyż przedłużyła okres obowiązywania środków ograniczających co najmniej na czas trwania niniejszego postępowania, czyli około dwóch lat.

123    Co się tyczy szkody, skarżący wskazuje, że ormiańskie banki odmawiają świadczenia usług bankowych osobom objętym sankcjami międzynarodowymi i że w związku z tym został on pozbawiony możliwości realizacji swoich planów osiedlenia się w Armenii i prowadzenia tam działalności gospodarczej w sektorze nieruchomości. W wyniku postępowania ormiańskich banków jego straty finansowe sięgają z jednej strony 42 480 EUR, co odpowiada brakowi możliwości wynajęcia nieruchomości, którą posiada on w Erewaniu (Armenia), przez okres dwóch lat, a z drugiej strony 150 000 EUR, co odpowiada utracie obrotów w tym samym okresie, wynikającej z braku możliwości zawarcia niektórych umów oraz realizacji inwestycji w sektorze nieruchomości w Erewaniu.

124    W tym względzie należy przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, iż powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii na podstawie art. 340 akapit drugi TFUE zależy od łącznego spełnienia szeregu przesłanek, a mianowicie istnienia wystarczająco istotnego naruszenia przepisu prawa mającego na celu przyznanie uprawnień jednostkom, rzeczywistego charakteru szkody oraz istnienia związku przyczynowego między naruszeniem obowiązku ciążącego na autorze aktu a szkodą poniesioną przez poszkodowanych (zob. wyroki: z dnia 10 września 2019 r., HTTS/Rada, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 11 września 2024 r., Tokareva/Rada, T‑744/22, EU:T:2024:608, pkt 171 i przytoczone tam orzecznictwo).

125    Ponadto przesłanki powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii w rozumieniu art. 340 akapit drugi TFUE mają charakter kumulatywny. Wynika stąd, że jeżeli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, skargę należy oddalić w całości, przy czym nie ma konieczności analizowania pozostałych przesłanek (zob. wyrok z dnia 11 września 2024 r., Tokareva/Rada, T‑744/22, EU:T:2024:608, pkt 172 i przytoczone tam orzecznictwo).

126    Co się tyczy przesłanki dotyczącej istnienia związku przyczynowego między zarzucanym zachowaniem a podnoszoną szkodą, rzeczona szkoda musi wynikać w sposób wystarczająco bezpośredni z zarzucanego zachowania, które musi stanowić decydującą przyczynę tej szkody, nie ma natomiast obowiązku naprawienia wszelkich, nawet odległych szkodliwych konsekwencji niezgodnej z prawem sytuacji. Do strony skarżącej należy przedstawienie dowodu na istnienie związku przyczynowego między zarzucanym zachowaniem a podnoszoną szkodą (zob. wyroki: z dnia 13 grudnia 2018 r., Iran Insurance/Rada, T‑558/15, EU:T:2018:945, pkt 121 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 1 czerwca 2022 r., Eleveté Invest Group i in./Komisja i SRB, T‑523/17, EU:T:2022:313, pkt 655 i przytoczone tam orzecznictwo).

127    W niniejszej sprawie, po pierwsze, co się tyczy zarzucanego zachowania, skarżący powołuje się na naruszenie jego prawa do obrony przez Radę przy rozpatrywaniu jego wniosku o dokonanie przeglądu z dnia 31 października 2024 r. Po drugie, w odniesieniu do podnoszonej szkody, powołuje się on na brak możliwości wynajęcia nieruchomości, którą posiada w Erewaniu, oraz na utratę obrotów w wyniku postępowania ormiańskich banków.

128    W związku z tym skarżący argumentuje, że naruszenie jego prawa do obrony w trakcie postępowania w sprawie przeglądu doprowadziło Radę do błędnego pozostawienia jego nazwiska w rozpatrywanych wykazach, co zmusiło go do wniesienia niniejszej skargi, przedłużając tym samym obowiązywanie środków ograniczających na czas trwania postępowania przed Sądem, które szacuje on na dwa lata. Wyjaśnia, że w ciągu tych dwóch lat nie może prowadzić działalności gospodarczej w Armenii ze względu na to, że ormiańskie banki odmawiają mu otwarcia rachunku bankowego.

129    Z argumentacji skarżącego wynika zatem, że podnoszona szkoda wynika co najwyżej z odmowy – przy założeniu, że zostanie to wykazane – otwarcia mu przez ormiańskie banki rachunku bankowego, a nie bezpośrednio z podnoszonego naruszenia jego prawa do obrony.

130    Należy zatem stwierdzić, że nie można ustalić żadnego bezpośredniego związku między okolicznością – przy założeniu, że zostanie ona wykazana – iż Rada nie rozpatrzyła wniosku skarżącego o dokonanie przeglądu, a przeszkodami, jakie napotkał on przy realizacji swoich projektów w Armenii.

131    W związku z tym skarżący nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem, które zarzuca Radzie, a szkodą, jaką miał ponieść.

132    W każdym razie, nawet gdyby skarżący twierdził, że zarzucane Radzie zachowanie wynikało z przyjęcia zaskarżonych aktów, nie wykazał on, że odmowa świadczenia usług bankowych przez ormiańskie banki byłaby bezpośrednią konsekwencją zastosowanych wobec niego środków ograniczających.

133    W tym względzie, o ile – jak podnosi Rada – takie postępowanie ormiańskich banków może wynikać wyłącznie z ich własnej inicjatywy i z ich polityki wewnętrznej, o tyle nie można wykluczyć, że banki te dobrowolnie postanowiły zastosować się do środków ograniczających przyjętych przez Unię Europejską. Takie stwierdzenie nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie.

134    Po pierwsze bowiem, ponieważ zaskarżone akty nie mają zastosowania w Armenii, nie wynika z nich żaden obowiązek po stronie ormiańskich banków. Po drugie, środki ograniczające przyjęte na podstawie zaskarżonych aktów polegają na zamrożeniu środków finansowych osób, których nazwiska zostały umieszczone w rozpatrywanych wykazach, a nie na zakazie otwierania rachunków bankowych.

135    Wynika z tego, że z uwagi na niespełnienie jednej z przesłanek powstania odpowiedzialności Rady żądanie odszkodowawcze należy oddalić.

 W przedmiocie kosztów

136    Zgodnie z art. 134 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań każdej ze stron każda z nich pokrywa własne koszty.

137    W niniejszej sprawie, ponieważ żądania skarżącego i Rady zostały uwzględnione tylko częściowo, należy orzec, że każda ze stron pokrywa własne koszty.

Z powyższych względów

SĄD (czwarta izba)

orzeka, co następuje:

1)      Stwierdza się nieważność decyzji Rady (WPZiB) 2025/528 z dnia 14 marca 2025 r. dotyczącej zmiany decyzji 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi, rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2025/527 z dnia 14 marca 2025 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających, decyzji Rady (WPZiB) 2025/1895 z dnia 12 września 2025 r. dotyczącej zmiany decyzji 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi, a także rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2025/1894 z dnia 12 września 2025 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających w zakresie, w jakim nazwisko Vladimira Avetisyana zostało pozostawione w wykazach osób, podmiotów i organów, do których stosuje się te środki ograniczające.

2)      W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.

3)      Vladimir Avetisyan i Rada Unii Europejskiej pokrywają własne koszty.

Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 30 września 2026 r.

Podpisy

*      Język postępowania: francuski.