<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-04.cj-20080212.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ1998NLA.0100007301.case.xml"><NO.CASE>C-44/96</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>61996C0044</NO.CELEX><NO.SEQ>0004.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST>77</PAGE.FIRST><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST>101</PAGE.LAST><PAGE.TOTAL>25</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>CONCLUSIE VAN ADVGEN. LÉGER — ZAAK C-44/96</LEFT><RIGHT>MANNESMANN ANLAGENBAU AUSTRIA E. A.</RIGHT></CURR.TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Conclusie van advocaat-generaal</HT></P><P><HT TYPE="UC">P. Léger</HT></P><P>van <DATE ISO="19970916">16 september 1997</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING="STAR"><P>Oorspronkelijke taal: Frans.</P></NOTE></P></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>In de onderhavige prejudiciële zaak wordt het Hof verzocht om uitlegging van het begrip <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="201D"/>, dat door de gemeenschapswetgever wordt gebruikt ter afbakening van de werkingssfeer van richtlijn 93/37/EEG van de Raad van <DATE ISO="19930614">14 juni 1993</DATE> betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken<NOTE NOTE.ID="E0002" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="199" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="54">PB L 199, blz. 54</REF.DOC.OJ>. De begrippen <QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="201E"/>aanbestedende diensten<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="201D"/> en <QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="201D"/> komen eveneens voor in richtlijn 92/50/EEG van de Raad van <DATE ISO="19920618">18 juni 1992</DATE> betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="209" DATE.PUB="1992" PAGE.FIRST="1">PB L 209, blz. 1</REF.DOC.OJ>; artikel 1, sub b) en in richtlijn 93/36/EEG van de Raad van <DATE ISO="19930614">14 juni 1993</DATE> betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="199" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="1">PB L 199, blz, 1</REF.DOC.OJ>; artikel 1, sub b), zodat de uitlegging van deze begrippen het enkele kader van de wetgeving inzake overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken te buiten gaat.</P></NOTE> (hierna: <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="201E"/>richtlijn<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="201D"/>).</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Luidens de richtlijn is een <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="201D"/> een <QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="201D"/>; met dit begrip worden de entiteiten aangeduid waarvan de deelneming aan het sluiten van een overeenkomst betreffende de uitvoering van werken leidt tot toepassing van het stelsel van de richtlijn op deze overeenkomst.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>De gemeenschapsrechtelijke regeling</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Richtlijn 93/37/EEG</P></TI></TITLE><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Richtlijn 93/37, waarbij richtlijn 71/305/EEG van de Raad<NOTE NOTE.ID="E0003" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Richtlijn van <DATE ISO="19710726">26 juli 1971</DATE> betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="185" DATE.PUB="1971" PAGE.FIRST="5">PB L 185, blz. 5</REF.DOC.OJ>), zoals laatstelijk gewijzigd bij richtlijn 90/531/EEG van de Raad van <DATE ISO="19900917">17 september 1990</DATE> betreffende de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="297" DATE.PUB="1990" PAGE.FIRST="1">PB L 297, blz. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> wordt gecodificeerd, vormt de gemeenschapsrechtelijke basisregeling op het gebied van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken.</TXT></NP><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>De richtlijn bevat de voor de lidstaten bindende gemeenschappelijke regels op technisch gebied, op het gebied van de bekendmaking van de opdracht die de aanbestedende diensten voornemens zijn te plaatsen, en op het gebied van de deelneming van de aannemers aan de opdracht. Zij bepaalt welke procedures voor het plaatsen van de opdrachten de aanbestedende diensten moeten toepassen, alsmede welke informatieplichten zij tegenover de gegadigden, de inschrijvers en de Commissie, en de lidstaten tegenover de Commissie hebben.</TXT></NP><?PAGE NO="I-78"?><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>In artikel 1 van de richtlijn worden de voornaamste begrippen gedefinieerd die de werkingssfeer ervan afbakenen.</TXT></NP><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Volgens artikel 1, sub a, wordt verstaan onder:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="201E"/><QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="201A"/>overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="2019"/>: schriftelijke overeenkomsten onder bezwarende titel die zijn gesloten tussen een aannemer, enerzijds, en een onder b omschreven aanbestedende dienst, anderzijds, en die betrekking hebben op de uitvoering dan wel het ontwerp alsmede de uitvoering van werken in het kader van een van de in bijlage II vermelde of onder c bepaalde werkzaamheden, dan wel op het laten uitvoeren met welke middelen dan ook van een werk dat aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde eisen voldoet<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0004" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Bijlage II bevat cen opsomming van de beroeps-erKzaamh ed.cn op het gebied van de bouw- en wegenbouwkunde. Artikel 1, sub e, omschrijft <QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="201E"/>werk<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="201D"/> als: <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="201E"/>het product van bouw- dan wel wegenbouwkundige werken in hun geheel dat ertoe bestemd is als zodanig cen economische oftechnischc functie te vervullen<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="201D"/>.</P></NOTE></P></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Volgens artikel 1, sub b, eerste alinea, wordt verstaan onder:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="201E"/> <QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="201A"/>aanbestedende diensten<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="2019"/>: de staat, zijn territoriale lichamen, publiekrechtelijke instellingen en verenigingen gevormd door een of meer van deze lichamen of instellingen<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="201D"/>.</P></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>De <QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="2019"/>, die dus evenals de traditionele openbare lichamen aanbestedende diensten zijn, worden in artikel 1, sub b, tweede alinea, omschreven als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="201E"/>Onder <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="2019"/> wordt verstaan, iedere instelling die:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>is opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard, en</P></ITEM><ITEM><P>rechtspersoonlijkheid heeft, en</P></ITEM><ITEM><P>waarvan ofwel de activiteiten in hoofdzaak door de staat, de territoriale of andere publiekrechtelijke instellingen<?PAGE NO="I-79"?> worden gefinancierd, ofwel het beheer is onderworpen aan toezicht door deze laatsten, ofwel de leden van de directie, de raad van bestuur of de raad van toezicht voor meer dan de helft door de staat, de territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen zijn aangewezen,<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="201D"/></P></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artikel 1, sub b, laatste alinea, bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="201E"/>De lijsten van de instellingen en van de categorieën van publiekrechtelijke instellingen die voldoen aan de in de tweede alinea van dit punt genoemde criteria, staan in bijlage I, Deze lijsten zijn zo volledig mogelijk en kunnen worden herzien volgens de procedure van artikel 35. Daartoe stellen de lidstaten de Commissie op gezette tijden in kennis van de wijzigingen die zijn opgetreden in hun lijsten.<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Richtlijn 89/665/EEG</P></TI></TITLE><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Richtlijn 89/665/EEG van de Raad van <DATE ISO="19891221">21 december 1989</DATE> houdende de coördinatie van de wettelijke enestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken<NOTE NOTE.ID="E0005" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="395" DATE.PUB="1989" PAGE.FIRST="33">PB L 395, blz. 33</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>, verplicht de lidstaten <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="201E"/>de nodige maatregelen [te nemen] om ervoor te zorgen dat (...) tegen de door de aanbestedende diensten genomen besluiten doeltreffend en vooral zo snel mogelijk beroep kan worden ingesteld (...) op grond van het feit dat door die besluiten het gemeenschapsrecht inzake overheidsopdrachten of de nationale voorschriften waarin dat gemeenschapsrecht is omgezet, geschonden zijn<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0006" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Anikei 1.</P></NOTE> Ingevolge artikel 5 moeten de door de lidstaten genomen maatregelen die nodig zijn om aan deze richtlijn te voldoen, vóór <DATE ISO="19911221">21 december 1991</DATE> in werking treden.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Verordening (EEG) nr. 2052/88</P></TI></TITLE><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Het nieuwe artikel 7, lidi, met het opschrift <QUOT.START ID="QS0018" REF.END="QE0018" CODE="201E"/>Verenigbaarheid en controle<QUOT.END ID="QE0018" REF.START="QS0018" CODE="201D"/>, van verordening (EEG) nr. 2052/88 van de Raad van <DATE ISO="19880624">24 juni 1988</DATE><NOTE NOTE.ID="E0007" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Verordening betreffende de taken van de Fondsen met structurele strekking, hun doeltreffendheid alsmede de coördinatie van hun bijstandsverlening onderling en met die van de Europese Investeringsbank en de andere bestaande financicringsinstrumcntcn (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="185" DATE.PUB="1988" PAGE.FIRST="9">PB L 185, blz. 9</REF.DOC.OJ>). Het onderhavige artikel 7, lid 1, is gewijzigd bij artikel 1 van verordening (EEG) nr. 2081/93 van de Raad van <DATE ISO="19930720">20 juli 1993</DATE> tot wijziging van bovengenoemde verordening (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="193" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="5">PB L 193, blz. 5</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> (hierna: <QUOT.START ID="QS0019" REF.END="QE0019" CODE="201E"/>verordening<QUOT.END ID="QE0019" REF.START="QS0019" CODE="201D"/>), bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0020" REF.END="QE0020" CODE="201E"/>De acties die door de Structuurfondsen, de EIB of een ander bestaand financieringsinstrument worden gefinancierd, moeten in overeenstemming zijn met de Verdragen en de op grond van de Verdragen vastgestelde<?PAGE NO="I-80"?> besluiten, met het beleid van de Gemeenschap, inclusief het beleid inzake mededingingsregels, overheidsopdrachten en milieubescherming, alsmede met de toepassing van het beginsel van gelijke kansen voor mannen en vrouwen.<QUOT.END ID="QE0020" REF.START="QS0020" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>De nationale wettelijke regeling</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>In zijn verwijzingsbeschikking zet het Bundesvergabeamt uiteen, dat de Republiek Oostenrijk met de inwerkingtreding van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte op <DATE ISO="19940101">1 januari 1994</DATE> verplicht was de in bijlage XVI bij deze overeenkomst genoemde besluiten van de Europese Gemeenschappen in nationaal recht om te zetten. Op dat tijdstip ging het inzonderheid om de reeds genoemde richtlijnen 71/305 en 89/665.<NOTE NOTE.ID="E0008" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>Blijkens de verwijzingsbeschikking vond omzetting van de richtlijnen op het niveau van de Bund plaats bij het Bundesvergabegesetz (hierna: <QUOT.START ID="QS0021" REF.END="QE0021" CODE="201E"/>BVergG<QUOT.END ID="QE0021" REF.START="QS0021" CODE="201D"/>)<NOTE NOTE.ID="E0009" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>BGBL, nr. 462/1993.</P></NOTE>, dat op <DATE ISO="19940101">1 januari 1994</DATE> in werking is getreden. Om redenen van bevoegdheidsverdeling tussen de Länder en de Bund hebben de Länder eveneens andere omzettingswetten vastgesteld.</TXT></NP><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>Op het gebied van overheidsopdrachten zijn richtlijnen vastgesteld die niet in bijlage XVI worden genoemd. De verwijzende rechter, die vaststelt dat zij niet in Oostenrijks recht zijn omgezet, gaat er naar eigen zeggen <QUOT.START ID="QS0022" REF.END="QE0022" CODE="201E"/>echter vanuit, dat de toepasselijke bepalingen van het BVergG voortaan aan de bepalingen van de desbetreffende Europese richtlijnen moeten worden getoetst<QUOT.END ID="QE0022" REF.START="QS0022" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0010" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking.</P></NOTE> De voornaamste bepalingen van het BVergG zijn de volgende.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>§ 1, lid 2, punt 3, luidt als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START ID="QS0023" REF.END="QE0023" CODE="201E"/>De onderhavige federale wet is van toepassing op opdrachten voor de uitvoering van werken onder bezwarende titel die betrekking hebben op</P><P>(...)</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>het laten uitvoeren door derden met welke middelen dan ook van een werk dat aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde eisen voldoet<QUOT.END ID="QE0023" REF.START="QS0023" CODE="201D"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP><?PAGE NO="I-81"?><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>§ 3 bepaalt als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0024" REF.END="QE0024" CODE="201E"/>1)</NO.P><TXT>De onderhavige federale wet is van toepassing op de aanbesteding van opdrachten voor de uitvoering van werken en van concessieovereenkomsten voor werken waarvan het geraamde bedrag zonder BTW gelijk is aan of meer bedraagt dan vijf miljoen ECU.</TXT><P>(...)</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Opdrachten voor de uitvoering van werken, inzonderheid de daarin vastgelegde werkzaamheden, mogen niet worden gesplitst met het doel om ze aan de toepassing van de onderhavige federale wet te onttrekken<QUOT.END ID="QE0024" REF.START="QS0024" CODE="201D"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>§ 16, lid 1, punt 3, luidt als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START ID="QS0025" REF.END="QE0025" CODE="201E"/>De onderhavige federale wet is van toepassing op het plaatsen van opdrachten door aanbestedende diensten die zijn</P><P>(...)</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>(constitutionele bepaling) ondernemingen in de zin van § 126 b, lid 2,BVG<NOTE NOTE.ID="E0011" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Hundesverfassungsgesetz.</P></NOTE>, voor zover zij zijn opgericht met het doel te voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard, en de financiële deelneming van de Bund in deze ondernemingen groter is dan die van andere rechtssubjecten —voor andere ondernemingen die zijn onderworpen aan het toezicht van het Rechnungshof, voor zover zij zijn opgericht met bovengenoemd doel, staat het aan de Länder de regeling betreffende het plaatsen van opdrachten vast te stellen en toe te zien op de toepassing ervan.<QUOT.END ID="QE0025" REF.START="QS0025" CODE="201D"/><NOTE NOTE.ID="E0012" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>De verwijzende rechter zet uiteen, dat in deze bepaling <QUOT.START ID="QS0026" REF.END="QE0026" CODE="201E"/>wordt gesproken van ondernemingen in de zin van § 126 b, lid 2, BVG. Hierbij gaat het om ondernemingen, waarin de Bund alleen of gezamenlijk met andere rechtssubjecten die onder de bevoegdheid van het Rechnungshof vallen, voor minimaal 50 % van het stam-, grond- of eigen kapitaal deelneemt of die de Bund alleen of gezamenlijk met dergelijke andere rechtssubjecten leidt. Een dergelijke financiële deelneming moet op één lijn worden gesteld met de beheersing van ondernemingen via andere financiële of economische dan wel organisatorische maatregelen. De bevoegdheid van het Rechnungshof strekt zich ook uit tot ondernemingen in elk verder stadium, die aan de voorwaarden van dit lid voldoen<QUOT.END ID="QE0026" REF.START="QS0026" CODE="201D"/> (zie verwijzingsbeschikking).</P></NOTE></TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>Het BVergG voorziet in twee soorten van beroep: een arbitrageprocedure voor de Bundes-Vergabekontrollkommission (federale commissie van toezicht inzake aanbestedingen) en een beroepsprocedure voor het Bundesvergabeamt (federale aanbestedingsinstantie). De arbitrageprocedure gaat verplicht vooraf aan de beroepsprocedure voor het Bundesvergabeamt. Pas wanneer in de arbitrageprocedure geen minnelijke schikking is bereikt tussen de aanbestedende dienst en de gegadigden of inschrijvers, kan het Bundesvergabeamt worden geadieerd.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-82"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>De feiten en de procedure in de hoofdzaak</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>De Österreichische Staatsdruckerei</P></TI></TITLE><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>De in 1804 opgerichte Österreichische Staatsdruckerei (hierna: <QUOT.START ID="QS0027" REF.END="QE0027" CODE="201E"/>ÖStDr<QUOT.END ID="QE0027" REF.START="QS0027" CODE="201D"/>) was oorspronkelijk een staatsonderneming. Sinds 1981 is haar rechtspositie door het Bundesgesetz über die Österreichische Staatsdruckerei (Staatsdruckereigesetz; hierna: <QUOT.START ID="QS0028" REF.END="QE0028" CODE="201E"/>StDrG<QUOT.END ID="QE0028" REF.START="QS0028" CODE="201D"/>) van <DATE ISO="19810701">1 juli 1981</DATE> gewijzigd. §1 StDrG luidt als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="001.001"><NO.PARAG><QUOT.START ID="QS0029" REF.END="QE0029" CODE="201E"/>(1)</NO.PARAG><ALINEA>Onder de naam <QUOT.START ID="QS0030" REF.END="QE0030" CODE="201A"/>Österreichische Staatsdruckerei<QUOT.END ID="QE0030" REF.START="QS0030" CODE="2019"/> wordt een eigen economische instelling opgericht (hierna:<QUOT.START ID="QS0031" REF.END="QE0031" CODE="201A"/>Staatsdruckerei<QUOT.END ID="QE0031" REF.START="QS0031" CODE="2019"/>). Zij is gevestigd te Wenen en heeft rechtspersoonlijkheid.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="001.002"><NO.PARAG>(2)</NO.PARAG><ALINEA>De Staatsdruckerei bezit de hoedanigheid van handelaar in de zin van het wetboek van koophandel. Zij moet worden ingeschreven in deel A van het handelsregister bij de rechtbank van koophandel te Wenen.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="001.003"><NO.PARAG>(3)</NO.PARAG><ALINEA>Het bedrijf van de Staatsdruckerei wordt uitgeoefend overeenkomstig commerciële beginselen.<QUOT.END ID="QE0029" REF.START="QS0029" CODE="201D"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>De taken van de ÖStDr zijn vastgelegd in § 2 StDrG. Volgens § 2, lid 1, gaat het om de exclusieve vervaardiging van drukwerk voor het federale bestuur, waarbij geheimhouding dan wel naleving van veiligheidsvoorschriften is geboden, zoals paspoorten, rijbewijzen, identiteitskaarten, het Bundesgesetzblatt, de federale bundels betreffende wetgeving en besluiten, formulieren en de Wiener Zeitung. Deze activiteiten worden gewoonlijk aangeduid als <QUOT.START ID="QS0032" REF.END="QE0032" CODE="201E"/>verplichte taken<QUOT.END ID="QE0032" REF.START="QS0032" CODE="201D"/>. Deze activiteiten zijn onderworpen aan het toezicht van een overheidsorgaan.<NOTE NOTE.ID="E0013" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 13, lid 1, StDrG.</P></NOTE> De prijzen worden op verzoek van de directeur-generaal van de ÖStDr —volgens commerciële beginselen— vastgesteld door de economische raad<NOTE NOTE.ID="E0014" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 12 StDrG. Meer bepaald -worden de prijzen binnen de economische raad vastgesteld door een comité dat uit drie leden van de raad bestaat: de voorzitter van de economische raad, een van de door het Bundeskanzleramt benoemde leden en een van de door het Ministerie van Financiën benoemde leden.</P></NOTE>, die bestaat uit twaalf leden waarvan er acht worden benoemd door het Bundeskanzleramt of verschillende ministeries en vier door de ondernemingsraad.<NOTE NOTE.ID="E0015" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 12, lid 2, StDrG.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>Krachtens §2, lid 2, StDrG kan de ÖStDr andere activiteiten verrichten, zoals de vervaardiging van andere drukwerken alsmede de uitgave en distributie van boeken of kranten.</TXT></NP><?PAGE NO="I-83"?><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Luidens § 3 <QUOT.START ID="QS0033" REF.END="QE0033" CODE="201E"/>is de Staatsdruckerei met inachtneming van het doel van de onderneming bevoegd om in ondernemingen deel te nemen<QUOT.END ID="QE0033" REF.START="QS0033" CODE="201D"/>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Strohal Gesellschaft en Strohal Rotationsdruck</P></TI></TITLE><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>In februari 1995 nam de ÖStDr Strohal Gesellschaft (hierna: <QUOT.START ID="QS0034" REF.END="QE0034" CODE="201E"/>SG<QUOT.END ID="QE0034" REF.START="QS0034" CODE="201D"/>) over, die in oktober van dat jaar Strohal Rotationsdruck (hierna: <QUOT.START ID="QS0035" REF.END="QE0035" CODE="201E"/>SRG<QUOT.END ID="QE0035" REF.START="QS0035" CODE="201D"/> of <QUOT.START ID="QS0036" REF.END="QE0036" CODE="201E"/>verweerster<QUOT.END ID="QE0036" REF.START="QS0036" CODE="201D"/>) oprichtte; van het kapitaal van deze vennootschap groot <FT TYPE="NUMBER">1000000</FT> ÖS bezit SG <FT TYPE="NUMBER">999000</FT> ÖS.<NOTE NOTE.ID="E0016" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>ÖS: Oostenrijkse schilling.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Blijkens de schriftelijke opmerkingen van verweerster wordt de overname van SG door de ÖStDr verklaard door de ervaring van SG met een voor de ÖStDr vreemde druktechniek en door het bestaan van een buitenlandse clientèle.<NOTE NOTE.ID="E0017" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Voor het Nederlands niet van belang.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>SRG voegt hieraan toe, dat zij op <DATE ISO="19951104">4 november 1995</DATE> is ingeschreven in het vennootschapsregister van het Landgericht Eisenstad met als doelomschrijving de vervaardiging van drukwerk volgens het betrokken fabricageprocédé.<NOTE NOTE.ID="E0018" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie schriftelijke opmerkingen.</P></NOTE></TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Het project Druckzentrum Müllendorf</P></TI></TITLE><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>Ter bekorting van de voorbereidingsperiode voor de ingebruikstelling van een als <QUOT.START ID="QS0037" REF.END="QE0037" CODE="201E"/>Druckzentrum Müllendorf<QUOT.END ID="QE0037" REF.START="QS0037" CODE="201D"/> aangeduide drukkerij, waarvan de exploitatie aan SRG zou worden toevertrouwd, plaatste de ÖStDr verschillende opdrachten namens SRG toen deze nog in oprichting was.<NOTE NOTE.ID="E0019" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie schriftelijke opmerkingen van verweerster en verwijzingsbeschikking.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Zo schreef de ÖStDr op <DATE ISO="19951018">18 oktober 1995</DATE> een aanbesteding uit voor de technische installaties van het <QUOT.START ID="QS0038" REF.END="QE0038" CODE="201E"/>Druckzentrum Müllen-dorf<QUOT.END ID="QE0038" REF.START="QS0038" CODE="201D"/> die niet voor de productie waren bestemd; zij herriep deze aanbesteding evenwel na een door de Wirtschaftskammer Österreich ingeleide arbitrageprocedure.</TXT></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>Daarop werd een niet-openbare aanbesteding uitgeschreven, waarbij de ÖStDr de inschrijvers liet weten, dat SRG de bouwheer was die verantwoordelijk was voor de aanbesteding en het plaatsen van de opdrachten.<NOTE NOTE.ID="E0020" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking.</P></NOTE></TXT></NP><?PAGE NO="I-84"?><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Op verzoek van. de Verband der Industriellen Gebäudetechnikunternehmen Österreichs (Oostenrijks verbond van industriële ondernemingen voor de technische installaties van gebouwen) van <DATE ISO="19951115">15 november 1995</DATE> werd een arbitrageprocedure ingeleid, op grond dat volgens dit verbond het project een overheidsopdracht voor de uitvoering van werken in de zin van het BVergG was en dus binnen de werkingssfeer van deze wet viel.<NOTE NOTE.ID="E0021" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>De Bundes-Vergabekontrollkommission concludeerde, dat er bij gebreke van een aanbestedende dienst in de zin van het BVergG geen sprake was van een overheidsopdracht voor de uitvoering van werken en dat zij derhalve ter zake van dit vraagstuk niet bevoegd was. Zij wilde evenwel niet uitsluiten, dat de aanbesteder, ingeval hij communautaire bijstand ontving, op grond van artikel 7, lidi, van de verordening de bepalingen van richtlijn in acht diende te nemen.<NOTE NOTE.ID="E0022" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Aangezien geen minnelijke schikking werd bereikt, leidden Mannesmann Anlagenbau Austria AG, J. L. Bacon GesmbH, Haustechnische Gesellschaft für sanitär-, wärme- und lufttechnische Anlagen GesmbH en Sulzer Infra Anlagen- und Gebäudetechnik GesmbH (hierna: <QUOT.START ID="QS0039" REF.END="QE0039" CODE="201E"/>verzoeksters<QUOT.END ID="QE0039" REF.START="QS0039" CODE="201D"/>) op <DATE ISO="19951207">7 december 1995</DATE> een beroepsprocedure in bij het Bundes vergab eamt overeenkomstig § 92 BVergG.<NOTE NOTE.ID="E0023" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking. Voorts wordt er gezegd: <QUOT.START ID="QS0040" REF.END="QE0040" CODE="201E"/>Op <DATE ISO="19951221">21 december 1995</DATE> dienden verzoeksters een aanvullend verzoekschrift in, waarin zij vermeldden, dat zij op <DATE ISO="19951207">7 december 1995</DATE> door de aanbesteder in kennis waren gesteld van het feit, dat de betrokken niet-openbare aanbesteding was herroepen. Tevens was verzoeksters beloofd, dat er een <QUOT.START ID="QS0041" REF.END="QE0041" CODE="201A"/>openbare spoedprocedure<QUOT.END ID="QE0041" REF.START="QS0041" CODE="2019"/> zou worden gevolgd.<QUOT.END ID="QE0040" REF.START="QS0040" CODE="201D"/> Verzoeksters bevestigen de uiteenzetting van de feiten in de verwijzingsbeschikking. Verweerster stelt evenwel, dat zij <QUOT.START ID="QS0042" REF.END="QE0042" CODE="201E"/>een aanbesteding in de vorm van de openbare spoedprocedure heeft uitgeschreven, die van 7 tot en met <DATE ISO="19951210">10 december 1995</DATE> is bekendgemaakt in het publicatieblad<QUOT.END ID="QE0042" REF.START="QS0042" CODE="201D"/> en dat <QUOT.START ID="QS0043" REF.END="QE0043" CODE="201E"/>de door verzoeksters bij het Bundesvergabeamt ingeleide procedure, die tot de onderhavige prejudiciële procedure heeft geleid, tegen deze aanbesteding is gericht<QUOT.END ID="QE0043" REF.START="QS0043" CODE="201D"/> (zie schriftelijke opmerkingen). Zo er dus verschillen bestaan in de beschrijving van de nationale procedure die aan de onderhavige zaak ten grondslag ligt, hinderen zij het Hof niet in zijn taak, aangezien de kenmerken van de beide aanbestedingsprocedures naar de stand van de beschikbare inlichtingen niet van invloed zijn op de rechtsvraag waarop de verwijzende rechter een antwoord wenst te vernemen.</P></NOTE></TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>De prejudiciële vragen</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Volgens het Bundesvergabeamt zijn de relevante bepalingen van het BVergG vastgesteld ter omzetting van richtlijn 71/305, zoals gewijzigd, en moet voor de uitlegging van deze bepalingen thans worden gekeken naar richtlijn 93/37. Het heeft derhalve de volgende vragen ter prejudiciële beslissing voorgelegd:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0044" REF.END="QE0044" CODE="201E"/>1)</NO.P><TXT>Kan een onderneming ingevolge een nationale wetsbepaling zoals in casu § 3 van het Staatsdruckereigesetz, waarbij aan die onderneming bijzondere en uitsluitende rechten worden verleend,<?PAGE NO="I-85"?> worden geacht te zijn belast met het voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard, als bedoeld in artikel 1, sub b, van richtlijn 93/37/EEG, en ingevolge deze bepaling in haar geheel onder de werkingssfeer van deze richtlijn te zijn gebracht, ook wanneer die activiteiten slechts een deel van haar werkgebied omvatten en zij daarenboven als commerciële onderneming aan de markt deelneemt?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Ingeval een dergelijke onderneming enkel met betrekking tot de haar verleende bijzondere en uitsluitende rechten onder de werkingssfeer van richtlijn 93/37/EEG zou vallen, is zij dan verplicht organisatorische voorwaarden te scheppen die verhinderen dat uit de opbrengsten uit die bijzondere en uitsluitende rechten verkregen financiële middelen naar andere bedrijfssectoren worden overgebracht?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Wanneer een aanbestedende dienst met een project begint en dit derhalve als overheidsopdracht voor de uitvoering van werken in de zin van richtlijn 93/37/EEG moet worden gekwalificeerd, kan dan het feit dat een derde, die op het eerste gezicht niet onder de personele werkingssfeer van de richtlijn valt, daarbij betrokken raakt, meebrengen dat een project niet meer als een overheidsopdracht voor de uitvoering van werken kan worden gekwalificeerd, of dient een dergelijke gang van zaken te worden gekwalificeerd als een ontgaan van de personele werkingssfeer van de richtlijn, dat niet verenigbaar is met het doel en de strekking ervan?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Wanneer een aanbestedende dienst met het oog op het verrichten van commerciële activiteiten ondernemingen opricht waarin hij de meerderheid van de aandelen houdt, waardoor hij deze ondernemingen economisch kan beheersen, geldt de kwalificatie aanbestedende dienst dan ook voor deze verbonden ondernemingen ?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>Wanneer een aanbestedende dienst financiële middelen die hij uit hem verleende bijzondere en uitsluitende rechten heeft verkregen, overdraagt aan zuiver commercieel werkzame ondernemingen waarin hij een meerderheidsbelang bezit, wordt de rechtspositie van de verbonden onderneming dan hierdoor zodanig beïnvloed, dat zij zich volledig als een aanbestedende dienst in de zin van richtlijn 93/37/EEG moet laten behandelen en moet gedragen?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>6)</NO.P><TXT>Wanneer een aanbestedende dienst, die zowel in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard voorziet, als commerciële activiteiten ontplooit, bedrijfsinstallaties wil aanschaffen die zich voor beide doelen lenen, is dan de desbetreffende aanbesteding als overheidsopdracht voor de uitvoering van werken in de zin van richtlijn 93/37/EEG aan te merken, of<?PAGE NO="I-86"?> kent het gemeenschapsrecht criteria aan de hand waarvan een dergelijke bedrijfsinstallatie als installatie ten dienste van behoeften van algemeen belang dan wel als installatie ten dienste van commerciële activiteiten kan worden gekwalificeerd, en zo ja, welke?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>7)</NO.P><TXT>Zijn ingevolge artikel 7, lid 1, van verordening (EEG) nr. 2081/93 van de Raad van <DATE ISO="19930720">20 juli 1993</DATE> tot wijziging van verordening nr. 2052/88 betreffende de taken van de Fondsen met structurele strekking, hun doeltreffendheid alsmede de coördinatie van hun bijstandsverlening onderling en met die van de Europese Investeringsbank en de andere bestaande financieringsinstrumenten, ontvangers van communautaire bijstand onderworpen aan de beroepsprocedure als bedoeld in richtlijn 89/665/EEG, ook wanneer zij zelf geen aanbestedende dienst in de zin van artikel 1 van richtlijn 93/37/EEG zijn?<QUOT.END ID="QE0044" REF.START="QS0044" CODE="201D"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Alvorens de gestelde vragen te behandelen, moet worden nagegaan, of het Bundesvergabeamt bevoegd is prejudiciële vragen te stellen.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>V —</NO.P><TXT>De ontvankelijkheid van het verzoek om een prejudiciële beslissing</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Het Bundesvergabeamt heeft uiteengezet op grond van welke kenmerkende omstandigheden het zijns inziens als <QUOT.START ID="QS0045" REF.END="QE0045" CODE="201E"/>rechterlijke instantie<QUOT.END ID="QE0045" REF.START="QS0045" CODE="201D"/> in de zin van artikel 177 van het Verdrag moet worden aangemerkt en het verzoek derhalve ontvankelijk is.</TXT></NP><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>Partijen, de lidstaten die opmerkingen hebben ingediend en de Commissie bestrijden deze kwalificatie overigens niet.</TXT></NP><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>Er zij herinnerd aan de criteria waaraan volgens de rechtspraak van het Hof een rechterlijke instantie moet voldoen: wettelijke oorsprong, permanent karakter, bindende rechtsmacht, toepassing van de regelen des rechts, bevoegdheid om bindende uitspraak te doen ter beslechting van geschil, onafhankelijkheid van leden en procedure op tegenspraak.<NOTE NOTE.ID="E0024" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie onder meer arresten van <DATE ISO="19660630">30 juni 1966</DATE>, Vaassen-Gocbbels (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="61/65" YEAR="1966" PAGE.ECR="257">61/65, Jurispr. blz. 257</REF.DOC.ECR>); <DATE ISO="19940427">27 april 1994</DATE>, Almelo (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-393/92" YEAR="1994" PAGE.ECR="I-1477">C-393/92, Jurispr. blz. I-1477</REF.DOC.ECR>), en <DATE ISO="19961212">12 december 1996</DATE>, Strafzaak tegen X (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-74/95+C-129/95" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-6609">C-74/95 en C-129/95, Jurispr. blz. I-6609</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>Het Bundesvergabeamt is opgericht krachtens § 78, lid 1, eerste volzin, BVergG. Overeenkomstig § 91 en volgende, die de bevoegdheid van het Bundesvergabeamt<?PAGE NO="I-87"?> regelen, neemt het kennis van geschillen betreffende de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten zoals die in het BVergG zijn geregeld. Over zijn wettelijke oorsprong en bindende rechtsmacht bestaat dus geen twijfel.</TXT></NP><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>Uit niets in het BVergG kan worden afgeleid, dat het Bundesvergabeamt een tijdelijk orgaan is. De oprichting bij wet getuigt overigens van het voornemen van de Republiek Oostenrijk om een duurzaam orgaan op te richten dat tot taak heeft kennis te nemen van geschillen inzake overheidsopdrachten zonder beperking van zijn bevoegdheden in de tijd.</TXT></NP><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Voorts blijkt uit § 78, lid 2, volgens welke het Bundesvergabeamt de hem door het BVergG toegekende bevoegdheden uitoefent, en uit § 91 en volgende betreffende zijn bevoegdheid, dat het uitspraak doet overeenkomstig de regelen des rechts, omdat het geschillen beslecht die zijn voortgevloeid uit schending van het BVergG.</TXT></NP><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT>Ingevolge de §§ 91 en 92, lid 2, BVergG kan de procedure voor het Bundesvergabeamt worden ingeleid wanneer de arbitrageprocedure, die eerst moet worden aangewend, op niets is uitgelopen. Anders dan de uitspraken van de Bundes-Vergabekontrollkommission zijn de uitspraken van het Bundesvergabeamt bindend, zoals inzonderheid blijkt uit de bevoegdheid tot nietigverklaring waarover het uit hoofde van de wet beschikt.<NOTE NOTE.ID="E0025" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 94, lid 1, BVergG.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>De onafhankelijkheid van het Oostenrijkse orgaan en van zijn leden staat mijns inziens buiten kijf. De voorzitter en zijn plaatsvervanger worden benoemd uit de rechterlijke macht<NOTE NOTE.ID="E0026" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 78, lid 4, BVergG.</P></NOTE>; de benoemende instantie moet erop toezien, dat het aantal bijzitters de aanbestedende diensten en de begunstigden evenwichtig vertegenwoordigt<NOTE NOTE.ID="E0027" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 78, lid 5, BVergG.</P></NOTE>; de gronden voor ontheffing zijn limitatief opgesomd en objectief bepaald; de grond van ernstig plichtsverzuim komt overeen met fouten waarvan het wettelijk voorgeschreven belang het gevaar van willekeur of van ingrijpen door de administratieve autoriteiten beperkt.<NOTE NOTE.ID="E0028" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>5 79 BvergG.</P></NOTE> Bovendien zijn de leden van het Bundesvergabeamt in de uitoefening van hun ambt onafhankelijk en kunnen zij geen instructies ontvangen<NOTE NOTE.ID="E0029" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 80, lid 1, BVergG.</P></NOTE>, en kan de administratie zijn uitspraken niet wijzigen of vernietigen.<NOTE NOTE.ID="E0030" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>5 78, lid 1, BVergG.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>Twijfelachtiger lijkt, of is voldaan aan het criterium inzake de procedure op tegenspraak, nu de wet hieromtrent niets bepaalt.</TXT></NP><?PAGE NO="I-88"?><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>Dat het Bundesvergabeamt pas kan worden geadieerd nadat een arbitrageprocedure heeft plaatsgevonden voor de Bundes-Vergabekontrollkommission, die partijen moet horen<NOTE NOTE.ID="E0031" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 88, lid 1, BVcrgG.</P></NOTE>, is slechts een waarborg voor een procedure op tegenspraak voor deze instantie, doch niet voor het Bundesvergabeamt. Ook het voorschrift dat het Bundesvergabeamt inlichtingen kan inwinnen bij de aanbesteders en de aannemers<NOTE NOTE.ID="E0032" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>§ 84, lid 1, BVcrgG.</P></NOTE>, waarborgt geenszins het recht van elke partij om systematisch te worden geïnformeerd over de middelen en vorderingen van de andere partij, omdat volgens de tekst van de bepaling het Bundesvergabeamt de enige adressaat is van de gegevens die hem desgevraagd worden meegedeeld. Voor een werkelijke procedure op tegenspraak is evenwel vereist, dat partijen in staat zijn te antwoorden op de argumenten van de wederpartij.</TXT></NP><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>In casu blijkt evenwel uit de verwijzingsbeschikking, dat de onderhavige procedure is voortgevloeid uit een contradictoire procedure zoals die voor een rechterlijke instantie plaatsvindt, omdat partijen memories hebben ingediend en, ook al wordt niets gezegd over het uitwisselen van deze memories tussen partijen, voor het Bundesvergabeamt althans een mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden.<NOTE NOTE.ID="E0033" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Voor het Nederlands niet van belang.</P></NOTE> Derhalve heeft het Bundesvergabeamt mijns inziens de facto in elk opzicht gehandeld als een rechterlijke instantie in de zin van artikel 177 van het Verdrag.</TXT></NP><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>Mitsdien concludeer ik, dat het verzoek ontvankelijk is.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>VI —</NO.P><TXT>De prejudiciële vragen</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>Overheidsinstanties zijn van nature geneigd nationale ondernemingen te bevoordelen teneinde werkgelegenheid te behouden en de economische ontwikkeling in hun eigen staat te bevorderen, hetgeen niet goed te rijmen valt met de doelstelling van totstandkoming van de interne markt.</TXT></NP><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>De gemeenschapswetgeving inzake overheidsopdrachten dient op communautair niveau de inachtneming te verzekeren van de beginselen van vrije mededinging en van vrijheid van vestiging en van dienstverrichting, die door deze traditionele en algemeen verbreide gedragingen in gevaar zijn gebracht.<NOTE NOTE.ID="E0034" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Tweede overweging van de considerans van de richtlijn. Zie voor het door de richtlijn — ten rijde van de feiten ging het om richtlijn 71/305 — nagestreefde doel ook arresten van <DATE ISO="19880920">20 september 1988</DATE>, Beentjes (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="31/87" YEAR="1988" PAGE.ECR="4635">31/87, Jurispr. blz. 4635, punt 11</REF.DOC.ECR>), en <DATE ISO="19890622">22 juni 1989</DATE>, Fratelli Costanzo (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="103/88" YEAR="1989" PAGE.ECR="1839">103/88, Jurispr. bk. 1839, punt 18</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> De richtlijn heeft tot doel de marktdeelnemers, ongeacht hun land van vestiging, gelijke toegang te verschaffen tot door de overheid, onafhankelijk van haar vorm, voor de verwezenlijking van haar projecten uitgeschreven opdrachten.<NOTE NOTE.ID="E0035" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie voor de rechtvaardiging van de vaststelling van een regeling inzake overheidsopdrachten P. Brunelli, Marchés publics et Union européenne — Nouvelles règles communautaires, 1995, blz. 9 e. v. Ten aanzien van de voorrang van het materiële criterium boven het formele criterium heeft het Hof, in een zaak waarvan de beslechting afhing van de betekenis van het begrip <QUOT.START ID="QS0046" REF.END="QE0046" CODE="201E"/>staat<QUOT.END ID="QE0046" REF.START="QS0046" CODE="201D"/>, overwogen dat aan dit begrip <QUOT.START ID="QS0047" REF.END="QE0047" CODE="201E"/>een functionele uitlegging [moet] worden gegeven. Het doel van de richtlijn (...) zou immers in gevaar komen indien zij moest worden geacht niet van toepassing te zijn enkel omdat het werk wordt gegund door een lichaam dat, hoewel in het leven geroepen om bij de wet opgedragen taken uit te voeren, formeel geen deel uitmaakt van de overheidsadministratie<QUOT.END ID="QE0047" REF.START="QS0047" CODE="201D"/> (arrest Beentjes, reeds aangehaald, punt 11).</P></NOTE></TXT></NP><?PAGE NO="I-89"?><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>De richtlijn moet met inachtneming van deze doelstelling worden uitgelegd.</TXT></NP><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Het karakter van overheidsopdracht van een opdracht voor werken, waarvan de toepassing van de richtlijn afhangt, veronderstelt dat een van de contractanten beantwoordt aan de definitie van <QUOT.START ID="QS0048" REF.END="QE0048" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0048" REF.START="QS0048" CODE="201D"/> in de zin van de richtlijn.</TXT></NP><NP><NO.P>50.</NO.P><TXT>De werkingssfeer ratione personae van de richtlijn is niet alleen beperkt tot de traditioneel als openbare lichamen gekwalificeerde entiteiten als de staat, de territoriale lichamen of de instellingen van de openbare sector, doch omvat ook openbare of particuliere entiteiten die een doelstelling van algemeen belang anders dan van industriële of commerciële aard nastreven, de zogenoemde <QUOT.START ID="QS0049" REF.END="QE0049" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0049" REF.START="QS0049" CODE="201D"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>51.</NO.P><TXT>De aan het Hof voorgelegde prejudiciële vragen handelen over de inhoud van dit begrip. De meeste vragen kunnen wegens hun nauwe onderlinge banden worden gehergroepeerd naar voorwerp.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>De eerste, de tweede en de zesde vraag</P></TI></TITLE><NP><NO.P>52.</NO.P><TXT>Met deze vragen wenst de nationale rechter in wezen te vernemen, of een onderneming waarvan de activiteiten ten dele dienen om te voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan van industriële of commerciële aard, en ten dele van commerciële aard zijn, de richtlijn moet toepassen op alle opdrachten voor werken die zij plaatst dan wel enkel op die opdrachten die betrekking hebben op bedrijfsinstallaties uitsluitend ten dienste van eerstgenoemde activiteiten.</TXT></NP><NP><NO.P>53.</NO.P><TXT>Het gaat er niet alleen om, of een onderneming als de OStDr kenmerken vertoont op grond waarvan zij als <QUOT.START ID="QS0050" REF.END="QE0050" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0050" REF.START="QS0050" CODE="201D"/> en dus als <QUOT.START ID="QS0051" REF.END="QE0051" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0051" REF.START="QS0051" CODE="201D"/> kan worden gekwalificeerd, doch eveneens of in dit geval alle door haar geplaatste opdrachten voor werken, ongeacht hun aard, vallen onder de categorie overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken, waarop als zodanig de richtlijn van toepassing is.</TXT></NP><NP><NO.P>54.</NO.P><TXT>Geen van partijen verdedigt de stelling, dat de wettelijke regeling selectief moet worden toegepast naar gelang van de activiteiten van de aanbesteden Verzoeksters, de Commissie en de Franse regering in haar mondelinge opmerkingen over de zesde vraag zijn van mening, dat een instelling als in casu de OStDr weliswaar een commerciële activiteit verricht naast het doel waarmee zij is opgericht — in casu het voorzien in behoeften<?PAGE NO="I-90"?> van algemeen belang andere dan van industriële of commerciële aard — doch dat het commerciële gedeelte van haar activiteiten ook binnen de werkingssfeer van de richtlijn valt, aangezien enkel het doel waarvoor de instelling is opgericht doorslaggevend is.<NOTE NOTE.ID="E0036" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie inzonderheid schriftelijke opmerkingen van de Commissie.</P></NOTE> Volgens verweerster en de Oostenrijkse en de Nederlandse regering kan de OStDr op grond van de in artikel 1, sub b, tweede alinea, van de richtlijn bedoelde criteria niet als <QUOT.START ID="QS0052" REF.END="QE0052" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0052" REF.START="QS0052" CODE="201D"/> worden gekwalificeerd en valt geen van haar activiteiten onder de richtlijn,</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Het begrip <QUOT.START ID="QS0053" REF.END="QE0053" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0053" REF.START="QS0053" CODE="201D"/>: cumulatie van wettelijke voorwaarden</P></TI></TITLE><NP><NO.P>55.</NO.P><TXT>Er zij aan herinnerd, dat de richtlijn van toepassing is op overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken, die in de richtlijn worden omschreven als overeenkomsten waarbij een <QUOT.START ID="QS0054" REF.END="QE0054" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0054" REF.START="QS0054" CODE="201D"/> partij is. Onder dit laatste begrip vallen <QUOT.START ID="QS0055" REF.END="QE0055" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0055" REF.START="QS0055" CODE="201D"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>56.</NO.P><TXT>In zijn eerste vraag gebruikt de verwijzende rechter het begrip <QUOT.START ID="QS0056" REF.END="QE0056" CODE="201E"/>bijzondere en uitsluitende rechten<QUOT.END ID="QE0056" REF.START="QS0056" CODE="201D"/> om de bijzondere status van de OStDr te karakteriseren.</TXT></NP><NP><NO.P>57.</NO.P><TXT>Met het begrip <QUOT.START ID="QS0057" REF.END="QE0057" CODE="201E"/>bijzondere of uitsluitende rechten<QUOT.END ID="QE0057" REF.START="QS0057" CODE="201D"/>, dat voorkomt in artikel 90, lid 1, van het Verdrag, worden ondernemingen aangeduid die zich in een monopoliepositie bevinden of die door de staat worden geprivilegieerd als tegenprestatie voor de afhankelijkheid van de staat. Volgens deze bepaling dienen de lidstaten met betrekking tot dergelijke ondernemingen geen maatregelen te nemen of te handhaven die in strijd zijn met de regels van het communautaire mededingingsbeleid.</TXT></NP><NP><NO.P>58.</NO.P><TXT>Zelfs wanneer, volgens de Oostenrijkse regering, <QUOT.START ID="QS0058" REF.END="QE0058" CODE="201E"/>de vervaardiging en de uitgave van drukwerken plaatsvinden onder geprivilegieerde omstandigheden<QUOT.END ID="QE0058" REF.START="QS0058" CODE="201D"/><NOTE NOTE.ID="E0037" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie schriftelijke opmerkingen.</P></NOTE>, hetgeen zou kunnen rechtvaardigen dat gebruik wordt gemaakt van het begrip <QUOT.START ID="QS0059" REF.END="QE0059" CODE="201E"/>bijzondere of uitsluitende rechten<QUOT.END ID="QE0059" REF.START="QS0059" CODE="201D"/> ter aanduiding van de taken van de OStDr, is deze uitdrukking niet doorslaggevend voor de toepassing van de wettelijke regeling inzake overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken, zodat zij voor de uitlegging van de richtlijn niet van belang is.</TXT></NP><NP><NO.P>59.</NO.P><TXT>Het centrale begrip is hier <QUOT.START ID="QS0060" REF.END="QE0060" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0060" REF.START="QS0060" CODE="201D"/> in de zin van instelling <QUOT.START ID="QS0061" REF.END="QE0061" CODE="201E"/>die is opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard<QUOT.END ID="QE0061" REF.START="QS0061" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0038" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Artikel 1, sub a en sub b.</P></NOTE></TXT></NP><?PAGE NO="I-91"?><NP><NO.P>60.</NO.P><TXT>Er zijn nog twee andere voorwaarden: een <QUOT.START ID="QS0062" REF.END="QE0062" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0062" REF.START="QS0062" CODE="201D"/> moet rechtspersoonlijkheid hebben en nauw verbonden zijn met de staat, de territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen.<NOTE NOTE.ID="E0039" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Deze verbondenheid kan verschillend van aard zijn: financiële afhankelijkheid van de instelling, toezicht op haar beheer, of benoeming van de leden van de directie, de raad van bestuur of de raad van toezicht (zie artikel 1, sub b, tweede alinea, derde streepje).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>61.</NO.P><TXT>Blijkens de tekst zelf van artikel 1, sub b, tweede alinea, van de richtlijn hebben de drie aldaar genoemde voorwaarden een cumulatief karakter,</TXT></NP><NP><NO.P>62.</NO.P><TXT>In de in artikel 1, sub b, derde alinea, genoemde lijsten worden de instellingen opgesomd die aan de betrokken criteria voldoen.</TXT></NP><NP><NO.P>63.</NO.P><TXT>Volgens de definitie van de betrokken Oostenrijkse instellingen vallen hieronder <QUOT.START ID="QS0063" REF.END="QE0063" CODE="201E"/>alle lichamen die onder budgettair toezicht van het <QUOT.START ID="QS0064" REF.END="QE0064" CODE="201A"/>Rcchnungshof<QUOT.END ID="QE0064" REF.START="QS0064" CODE="2019"/> (Rekenkamer) staan en geen industrieel of commercieel karakter hebben<QUOT.END ID="QE0063" REF.START="QS0063" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0040" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Bijlage I, XI, E.1, b, bij de Akte betreffende de toetredingsvoorwaarden voor het Koninkrijk Noorwegen, de Republiek Oostenrijk, de Republiek Finland en het Koninkrijk Zweden en de aanpassing van de Verdragen waarop de Europese Unie is gegrond (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="241" DATE.PUB="1994" PAGE.FIRST="21">PB 1994, C 241, blz. 21</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> Ingevolge § 15, lid 6, StDrG is de ÖStDr onderworpen aan het toezicht van het Rechnungshof. Maar het andere in deze bepaling genoemde criterium, dat vergelijkbaar is met het eerste criterium van artikel 1, sub b, tweede alinea, behoeft, evenals dit criterium, precisering.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Het voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard</P></TI></TITLE><NP><NO.P>64.</NO.P><TXT>De uitdrukking <QUOT.START ID="QS0065" REF.END="QE0065" CODE="201E"/>behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard<QUOT.END ID="QE0065" REF.START="QS0065" CODE="201D"/> is niet gemakkelijk te begrijpen.</TXT></NP><NP><NO.P>65.</NO.P><TXT>Op het begrip <QUOT.START ID="QS0066" REF.END="QE0066" CODE="201E"/>algemeen belang<QUOT.END ID="QE0066" REF.START="QS0066" CODE="201D"/> kan, zoals advocaat-generaal Van Gerven heeft gedaan met betrekking tot het begrip <QUOT.START ID="QS0067" REF.END="QE0067" CODE="201E"/>algemeen economisch belang<QUOT.END ID="QE0067" REF.START="QS0067" CODE="201D"/> in artikel 90, lid 2, van het Verdrag, de idee worden toegepast van <QUOT.START ID="QS0068" REF.END="QE0068" CODE="201E"/>activiteiten die de collectiviteit rechtstreeks ten goede komen<QUOT.END ID="QE0068" REF.START="QS0068" CODE="201D"/>, in tegenstelling tot individuele of groepsbelangen.<NOTE NOTE.ID="E0041" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Punt 27 van zijn conclusie bij arrest van <DATE ISO="19911210">10 december 1991</DATE>, Merci convenzionali porto di Genova (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-179/90" YEAR="1991" PAGE.ECR="I-5889">C-179/90, Turispr. 1991, blz. I-5889</REF.DOC.ECR>). P.Valadou geeft in zijn artikel <QUOT.START ID="QS0069" REF.END="QE0069" CODE="201E"/>La notion de<QUOT.START ID="QS0070" REF.END="QE0070" CODE="201A"/>pouvoir adjudicateur<QUOT.END ID="QE0070" REF.START="QS0070" CODE="2019"/> en matière de marchés de travaux<QUOT.END ID="QE0069" REF.START="QS0069" CODE="201D"/>, Semaine juridique, Éd. E, nr. 3, 1991, blz. 33, de volgende definitie: <QUOT.START ID="QS0071" REF.END="QE0071" CODE="201E"/>Le besoin d'intérêt général peut donc être défini comme l'exigence manifestée par la société (locale ou nationale) dans son intérêt collectif.<QUOT.END ID="QE0071" REF.START="QS0071" CODE="201D"/> Hij zegt verder dat <QUOT.START ID="QS0072" REF.END="QE0072" CODE="201E"/>il y a intérêt général dès l'instant que l'intérêt en cause ne se confond pas avec l'intérêt propre et exclusif d'une personne ou d'un groupement de personnes bien déterminé<QUOT.END ID="QE0072" REF.START="QS0072" CODE="201D"/>.</P></NOTE> Zo gezien lijkt het logisch, dat de activiteit van de OStDr inzake het drukken van officiële administratieve documenten als paspoorten, identiteitskaarten of bundels betreffende wetgeving dient om te voorzien in behoeften van algemeen belang.</TXT></NP><?PAGE NO="I-92"?><NP><NO.P>66.</NO.P><TXT>Op dit gebied levert het met name problemen op om de scheidslijn te trekken tussen activiteiten van algemeen belang die wel en activiteiten van algemeen belang die niet van industriële of commerciële aard zijn.</TXT></NP><NP><NO.P>67.</NO.P><TXT>Het Hof heeft in een andere, zij het verwante, juridische context — het ging om de verhoudingen tussen de staat en openbare bedrijven— een aantal aanwijzingen geformuleerd die het mogelijk maken te proberen een scheidslijn te trekken.</TXT></NP><NP><NO.P>68.</NO.P><TXT>Het heeft overwogen, dat <QUOT.START ID="QS0073" REF.END="QE0073" CODE="201E"/>het handelen van de staat ofwel uitoefening van overheidsgezag kan zijn, ofwel het verrichten van economische activiteiten van industriële of commerciële aard, bestaande in het aanbieden van goederen en diensten op de markt<QUOT.END ID="QE0073" REF.START="QS0073" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0042" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrest van <DATE ISO="19870616">16 juni 1987</DATE>, Commissie/Italië (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="118/85" YEAR="1987" PAGE.ECR="2599">118/85, Jurispr. blz. 2599, punt 7</REF.DOC.ECR>). Opgemerkt zij, dat het onderscheid tussen overheidsactiviteiten en door openbare lichamen verrichte particuliere activiteiten inzonderheid voortvloeit uit de arresten van het Hof inzake de toepasselijkheid van de mededingingsregels van het Verdrag op bepaalde activiteiten. Zie, bijvoorbeeld, arresten van <DATE ISO="19940119">19 januari 1994</DATE>, SAT Fluggesellschaft (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-364/92" YEAR="1994" PAGE.ECR="I-43">C-364/92, Jurispr. blz. I-43</REF.DOC.ECR>), en <DATE ISO="19970318">18 maart 1997</DATE>, Diego Cali en Figli (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-343/95" YEAR="1997" PAGE.ECR="I-1547">C-343/95, Jurispr. blz. I-1547</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> In een ander arrest heeft het overwogen, dat <QUOT.START ID="QS0074" REF.END="QE0074" CODE="201E"/>particuliere ondernemingen (...) bij de bepaling van hun productie- en handelsstrategie (...) met name rekening [houden] met rentabiliteitseisen. De beslissingen van openbare bedrijven kunnen daarentegen de invloed van andersoortige factoren ondergaan omdat de overheden die deze beslissingen kunnen beïnvloeden, doelstellingen van algemeen belang nastreven.<QUOT.END ID="QE0074" REF.START="QS0074" CODE="201D"/><NOTE NOTE.ID="E0043" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrest van <DATE ISO="19820706">6 juli 1982</DATE>, Frankrijk, Italië en Verenigd Koninkrijk/Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="188/80+189/80+190/80" YEAR="1982" PAGE.ECR="2545">188/80, 189/80 en 190/80, Jurispr. blz. 2545, punt 21</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>69.</NO.P><TXT>Deze beschrijving van openbare en particuliere activiteiten maakt het mogelijk het soort van terrein dat wordt bestreken door de door de richtlijn aangewezen <QUOT.START ID="QS0075" REF.END="QE0075" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0075" REF.START="QS0075" CODE="201D"/> beter af te bakenen. De gemeenschapswetgever wilde de richtlijn van toepassing laten zijn op instellingen die voorzien in behoeften van algemeen belang en waarvan de activiteiten zich geheel of ten dele onttrekken aan de logica van de markt. Bepaalde activiteiten kunnen naar hun aard, waardoor zij tot de wezenlijke taken van de overheid worden gerekend, niet worden onderworpen aan een rentabiliteitscriterium en hebben dus geen winstoogmerk.<NOTE NOTE.ID="E0044" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie hiertoe inzonderheid voornoemd artikel van P. Valadou, punt 12; M.-A. Flamme en P. Flamme, <QUOT.START ID="QS0076" REF.END="QE0076" CODE="201E"/>Enfin l'Europe des marchés publics<QUOT.END ID="QE0076" REF.START="QS0076" CODE="201D"/>, Actualité juridique — Droit administratif <DATE ISO="19891120">20 november 1989</DATE>, blz. 653; P. Lee, Public procurement, 1992, blz. 56 en 57.</P></NOTE> Dat de wetgever de instellingen waarvan de activiteiten zijn onderworpen aan de regeling inzake overheidsopdrachten door middel van het criterium <QUOT.START ID="QS0077" REF.END="QE0077" CODE="201E"/>behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard<QUOT.END ID="QE0077" REF.START="QS0077" CODE="201D"/> van andere instellingen heeft afgebakend, komt doordat deze laatste instellingen concurreren met andere marktdeelnemers, waardoor zij worden afgeschrikt hun medecontractanten op grond van discriminatoire criteria te kiezen. Derhalve zijn wettelijke verplichtingen minder dienstig.</TXT></NP><?PAGE NO="I-93"?><NP><NO.P>70.</NO.P><TXT>In casu bestaat de door het StDrG aan de ÖStDr toevertrouwde activiteit in de vervaardiging van officiële administratieve documenten waarvan sommige dienen ter identificatie van personen, terwijl andere worden gebruikt ter verbreiding van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de staat, zodat de functie van deze documenten nauw verband houdt met de openbare orde en de institutionele werking van de Republiek Oostenrijk. De bijzondere aard van de behoeften waarin de OStDr dient te voorzien en die aldus samenhangen met de uitoefening van overheidsprerogatieven, verklaart dat haar activiteit plaatsvindt onder voorwaarden die zich grotendeels aan de mededinging onttrekken, omdat er enerzijds bij die activiteit sprake is van een monopolie<NOTE NOTE.ID="E0045" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie schriftelijke opmerkingen van de Oostenrijkse regering.</P></NOTE> en anderzijds de prijzen ervan — zij het volgens commerciële beginselen — worden vastgesteld door een instantie waarvan de leden hoofdzakelijk door de overheid zijn benoemd.<NOTE NOTE.ID="E0046" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie punt 20 van deze conclusie. De prijzen worden dus vastgesteld door een overheidsinstantie, hetgeen wil zeggen dat de prijzen niet kunnen worden gewijzigd zonder een formeel overheidsbesluit. Bovendien lijkt bij het besluit tot vaststelling van de prijzen rekening te moeten worden gehouden met de bijzondere taak van de ÖStDr. Zo bepaalt het StDrG enigszins cryptisch, dat de prijzen worden vastgesteld met inachtneming van <QUOT.START ID="QS0078" REF.END="QE0078" CODE="201E"/>de noodzaak om capaciteit beschikbaar te houden<QUOT.END ID="QE0078" REF.START="QS0078" CODE="201D"/>, hetgeen wil zeggen dat de prijzen de kosten dekken van de instandhouding van een productiecapaciteit die groot genoeg is om te voorzien in de behoeften van de staat, ook al blijven deze productiefactoren soms onderbezet.</P></NOTE> De staat moet gebruik kunnen maken zowel van een gegarandeerde voorziening als van productievoorwaarden waardoor de naleving van vertrouwelijkheidsnormen is verzekerd en die het gevaar van ongeoorloofde reproductie van drukwerken afwenden.</TXT></NP><NP><NO.P>71.</NO.P><TXT>Om deze redenen ben ik van mening, dat de OStDr voorziet in <QUOT.START ID="QS0079" REF.END="QE0079" CODE="201E"/>behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard<QUOT.END ID="QE0079" REF.START="QS0079" CODE="201D"/> in de zin van de richtlijn.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Het doel</P></TI></TITLE><NP><NO.P>72.</NO.P><TXT>Vervolgens moet worden nagegaan, of de ÖStDr is opgericht <QUOT.START ID="QS0080" REF.END="QE0080" CODE="201E"/>met het specifieke doel<QUOT.END ID="QE0080" REF.START="QS0080" CODE="201D"/> te voorzien in de behoeften die haar zijn toevertrouwd.</TXT></NP><NP><NO.P>73.</NO.P><TXT>Volgens de tekst van de richtlijn is het doel waarmee de instelling is opgericht enkel doorslaggevend om haar te kunnen aanmerken als <QUOT.START ID="QS0081" REF.END="QE0081" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0081" REF.START="QS0081" CODE="201D"/> in de zin van de richtlijn. Hetgeen telt is uiteraard het daadwerkelijk nagestreefde doel. Dat volgens de doelomschrijving wordt voorzien in industriële of commerciële behoeften, waardoor activiteiten van algemeen belang worden verhuld met de bedoeling om dwingende wettelijke bepalingen te ontduiken, kan door de nationale rechter niet in aanmerking worden genomen.</TXT></NP><NP><NO.P>74.</NO.P><TXT>Deze voorwaarde betekent, dat de instelling moet zijn opgericht met het oog op de uitoefening van een dergelijke activiteit.</TXT></NP><NP><NO.P>75.</NO.P><TXT><QUOT.START ID="QS0082" REF.END="QE0082" CODE="201E"/>Specifiek<QUOT.END ID="QE0082" REF.START="QS0082" CODE="201D"/> betekent weliswaar niet <QUOT.START ID="QS0083" REF.END="QE0083" CODE="201E"/>uitsluitend<QUOT.END ID="QE0083" REF.START="QS0083" CODE="201D"/>, zodat de instelling andere activiteiten kan verrichten zonder daardoor de kwalificatie van <QUOT.START ID="QS0084" REF.END="QE0084" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0084" REF.START="QS0084" CODE="201D"/> te verliezen. Het is mijns inziens evenwel noodzakelijk, dat wordt nagegaan, dat de instelling haar bestaan aan dit specifieke doel te danken heeft.</TXT></NP><?PAGE NO="I-94"?><NP><NO.P>76.</NO.P><TXT>Is dat het geval, dan is het bewijs geleverd van de bijzondere aard van haar taak, die rechtvaardigt dat de door haar geplaatste opdrachten onder het gemeenschapsrecht vallen.</TXT></NP><NP><NO.P>77.</NO.P><TXT>Het criterium van het relatieve aandeel van de activiteit van de instelling dat is gewijd aan het voorzien in behoeften andere dan die van industriële of commerciële aard, dat door de Oostenrijkse en de Nederlandse regering wordt bepleit<NOTE NOTE.ID="E0047" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ter verdediging van de opvatting, dat de ÖStDr geen <QUOT.START ID="QS0085" REF.END="QE0085" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0085" REF.START="QS0085" CODE="201D"/> is, stelt de Oostenrijkse regering onder meer, dat <QUOT.START ID="QS0086" REF.END="QE0086" CODE="201E"/>het aandeel van de geprivilegieerde activiteiten van de ÖStDr niet meer dan 15 tot 20 % van haar totale activiteiten bedraagt<QUOT.END ID="QE0086" REF.START="QS0086" CODE="201D"/> (schriftelijke opmerkingen).</P></NOTE>, blijkt niet alleen niet uit de tekst van de richtlijn, doch werkt mijns inziens ook wetsontduiking in de hand. Een entiteit kan namelijk heel wel zijn opgericht met het doel om te voorzien in openbare behoeften en daarnaast zuiver industriële of commerciële activiteiten verrichten. Indien deze laatste taken evenwel haar activiteit domineren, zal de voorgestelde uitlegging tot gevolg hebben, dat de gehele instelling aan het stelsel van de richtlijn wordt onttrokken. Het volstaat dus, dat een openbaar lichaam systematisch zijn toevlucht tot deze praktijk neemt om alle overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken aan de communautaire wettelijke regeling te onttrekken.</TXT></NP><NP><NO.P>78.</NO.P><TXT>Er mag evenwel niet over het hoofd worden gezien, dat de uitbreiding van de toepassing van deze wettelijke regeling tot zuiver industriële of commerciële activiteiten een zware belasting vormt, die ongerechtvaardigd kan voorkomen, omdat instellingen die zijn opgericht voor de uitoefening van identieke activiteiten daaraan niet zijn onderworpen.</TXT></NP><NP><NO.P>79.</NO.P><TXT>Dit bezwaar kan evenwel worden voorkomen, wanneer de openbare lichamen het voor de nagestreefde doelstellingen passende rechtsinstrument kiezen. Aangezien het doel waarmee de instelling is opgericht, bepaalt welk juridisch regime van toepassing is op de door haar te plaatsen opdrachten, dienen de oprichters de statutaire doelomschrijving te beperken om te voorkomen dat dit regime ongewenste gevolgen heeft voor activiteiten die niet daaronder vallen. Zij dienen de statutaire doelomschrijving ook te wijzigen, indien, zoals in casu, de toepassing van de wettelijke regeling inzake overheidsopdrachten op het zuiver industriële of commerciële gedeelte van de activiteit van de onderneming als te bezwarend wordt beschouwd.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Rechtskarakter van de ÖStDr en toepasselijk regime</P></TI></TITLE><NP><NO.P>80.</NO.P><TXT>De OStDr is opgericht om opdrachten van de staat voor drukwerken uit te voeren.<NOTE NOTE.ID="E0048" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie schriftelijke opmerkingen van verweerster.</P></NOTE> Zij heeft rechtspersoonlijkheid.<NOTE NOTE.ID="E0049" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie punt 19 van deze conclusie.</P></NOTE> Zij is voorts onderworpen aan het toezicht van een overheidsorgaan<NOTE NOTE.ID="E0050" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie punt 20 van deze conclusie.</P></NOTE>, alsmede aan het<?PAGE NO="I-95"?> toezicht van de Rekenkamer<NOTE NOTE.ID="E0051" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie punt 63 van deze conclusie.</P></NOTE>, hetgeen volgens de verklaringen van verweerster ter terechtzitting wordt verklaard door het feit, dat de meerderheid van de aandelen in handen is van de Oostenrijkse Staat. Derhalve dient de OStDr mijns inziens als <QUOT.START ID="QS0087" REF.END="QE0087" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0087" REF.START="QS0087" CODE="201D"/> te worden gekwalificeerd.</TXT></NP><NP><NO.P>81.</NO.P><TXT>Op grond van deze kwalificatie zijn al haar opdrachten voor de uitvoering van werken onderworpen aan de bepalingen van de richtlijn. Artikel 1, sub a, omschrijft de overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken immers niet naar gelang van de activiteit in het kader waarvan de opdrachten worden geplaatst, doch naar gelang van de kenmerken van de instelling die met de aannemer een overeenkomst heeft gesloten; dienovereenkomstig wordt ook de werkingssfeer van de richtlijn afgebakend. De eerste en de zesde vraag moeten dus in deze zin worden beantwoord.</TXT></NP><NP><NO.P>82.</NO.P><TXT>De tweede vraag, die is gesteld voor het geval dat de ÖStDr enkel met betrekking tot haar openbare activiteit aan de richtlijn zou zijn onderworpen, behoeft dus niet te worden beantwoord.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>De derde, de vierde en de vijfde vraag</P></TI></TITLE><NP><NO.P>83.</NO.P><TXT>Deze vragen handelen in wezen over de voorwaarden waaraan de dochterondernemingen van een <QUOT.START ID="QS0088" REF.END="QE0088" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0088" REF.START="QS0088" CODE="201D"/> moeten voldoen om zelf als <QUOT.START ID="QS0089" REF.END="QE0089" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0089" REF.START="QS0089" CODE="201D"/> te worden aangemerkt, alsmede over de gevolgen van het optreden van een dochteronderneming die niet aan deze voorwaarden voldoet voor de kwalificatie van een project als overheidsopdracht voor de uitvoering van werken waarmee een <QUOT.START ID="QS0090" REF.END="QE0090" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0090" REF.START="QS0090" CODE="201D"/> is begonnen.</TXT></NP><NP><NO.P>84.</NO.P><TXT>Meer bepaald wenst de verwijzende rechter in de eerste plaats te vernemen, of artikel 1, sub b, van de richtlijn aldus kan worden uitgelegd, dat tot een van de volgende categorieën behorende entiteiten als <QUOT.START ID="QS0091" REF.END="QE0091" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0091" REF.START="QS0091" CODE="201D"/> kunnen worden gekwalificeerd:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>ondernemingen die door een <QUOT.START ID="QS0092" REF.END="QE0092" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0092" REF.START="QS0092" CODE="201D"/> zijn opgericht met het doel om te voorzien in industriële of commerciële behoeften en waarvan deze instelling meer dan de helft van de aandelen houdt;</P></ITEM><ITEM><P>commercieel werkzame ondernemingen waarvan een <QUOT.START ID="QS0093" REF.END="QE0093" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0093" REF.START="QS0093" CODE="201D"/> meer dan de helft van de aandelen houdt en die van deze instelling financiële middelen ontvangen die afkomstig zijn uit het verrichten van een activiteit ter voorziening in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard.</P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>85.</NO.P><TXT>Bij de definitie van <QUOT.START ID="QS0094" REF.END="QE0094" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0094" REF.START="QS0094" CODE="201D"/> houdt de tekst van de richtlijn<?PAGE NO="I-96"?> reeds rekening met het geval, dat een rechtspersoon in hoofdzaak wordt gefinancierd door een openbaar lichaam of door een <QUOT.START ID="QS0095" REF.END="QE0095" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0095" REF.START="QS0095" CODE="201D"/>. Zoals gezegd, zijn de drie in artikel 1, sub b, tweede alinea, genoemde voorwaarden evenwel cumulatief en volstaat het derhalve niet, dat een instelling rechtspersoonlijkheid heeft en in hoofdzaak door een <QUOT.START ID="QS0096" REF.END="QE0096" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0096" REF.START="QS0096" CODE="201D"/> wordt gefinancierd om als <QUOT.START ID="QS0097" REF.END="QE0097" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0097" REF.START="QS0097" CODE="201D"/> te worden gekwalificeerd. Daarnaast moet zij zijn opgericht met het doel te voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard.</TXT></NP><NP><NO.P>86.</NO.P><TXT>Het begrip <QUOT.START ID="QS0098" REF.END="QE0098" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0098" REF.START="QS0098" CODE="201D"/> is in 1989 uitgebreid teneinde de gemeenschapsregeling niet enkel tot publiekrechtelijke rechtspersonen te beperken<NOTE NOTE.ID="E0052" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Volgens richtlijn 71/305 werden onder <QUOT.START ID="QS0099" REF.END="QE0099" CODE="201E"/>aanbestedende diensten<QUOT.END ID="QE0099" REF.START="QS0099" CODE="201D"/> verstaan de staat, de territoriale lichamen en bepaalde publiekrechtelijke rechtspersonen. Bij richtlijn 89/440/EEG van de Raad van <DATE ISO="19890718">18 juli 1989</DATE> tot wijziging van richtlijn 71/305/EEG (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="210" DATE.PUB="1989" PAGE.FIRST="1">PB L 210, blz. 1</REF.DOC.OJ>) is inzonderheid het begrip <QUOT.START ID="QS0100" REF.END="QE0100" CODE="201E"/>publiekrechtelijke rechtspersonen<QUOT.END ID="QE0100" REF.START="QS0100" CODE="201D"/> vervangen door het begrip <QUOT.START ID="QS0101" REF.END="QE0101" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instellingen<QUOT.END ID="QE0101" REF.START="QS0101" CODE="201D"/> zoals vermeld in richtlijn 93/37.</P></NOTE>, aangezien tal van juridische entiteiten die niet aan dit formele criterium voldeden, werden bekleed met bevoegdheden die behoorden bij de traditionele taken van de openbare lichamen. De gemeenschapswetgever heeft aldus de functionele uitlegging van het begrip <QUOT.START ID="QS0102" REF.END="QE0102" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0102" REF.START="QS0102" CODE="201D"/> in de rechtspraak van het Hof bevestigd.<NOTE NOTE.ID="E0053" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrest Beentjes, reeds aangehaald.</P></NOTE> In dezelfde gedachtegang omvat dit begrip geen instellingen die weliswaar van een dergelijke dienst afhankelijk zijn, doch zuiver particuliere activiteiten verrichten.<NOTE NOTE.ID="E0054" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie de punten 64 e. v. van deze conclusie.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>87.</NO.P><TXT>Derhalve leidt noch de inbreng door de <QUOT.START ID="QS0103" REF.END="QE0103" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0103" REF.START="QS0103" CODE="201D"/> van financiële middelen in deze onderneming, noch het feit dat een onderneming economisch wordt beheerst door een <QUOT.START ID="QS0104" REF.END="QE0104" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0104" REF.START="QS0104" CODE="201D"/> ertoe, dat de wettelijke regeling inzake overheidsopdrachten op deze onderneming van toepassing wordt, zolang haar activiteit zuiver commercieel blijft. Zoals de Oostenrijkse regering terecht opmerkt, valt een dergelijke inbreng veeleer onder het gemeenschapsrecht inzake staatssteun.<NOTE NOTE.ID="E0055" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie schriftelijke opmerkingen. Volledigheidshalve zij hieraan evenwel toegevoegd, dat ingevolge artikel 2 van de richtlijn entiteiten die geen <QUOT.START ID="QS0105" REF.END="QE0105" CODE="201E"/>aanbestedende diensten<QUOT.END ID="QE0105" REF.START="QS0105" CODE="201D"/> zijn, kunnen worden onderworpen aan de bepalingen van de richtlijn, wanneer voor de door hen geplaatste opdrachten voor werken rechtstreeks voor meer dan 50 % subsidie wordt verleend door een <QUOT.START ID="QS0106" REF.END="QE0106" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0106" REF.START="QS0106" CODE="201D"/>. Daarnaast moeten de betrokken opdrachten <QUOT.START ID="QS0107" REF.END="QE0107" CODE="201E"/>vallen onder klasse 50, groep 502, van de algemene systematische bedrijfsindeling in de Europese Gemeenschappen (NACE)<QUOT.END ID="QE0107" REF.START="QS0107" CODE="201D"/> of <QUOT.START ID="QS0108" REF.END="QE0108" CODE="201E"/>bouwwerken voor ziekenhuizen, inrichtingen voor sportbeoefening, recreatie en vrijetijdsbesteding, school- en universiteitsgebouwen en gebouwen met een administratieve bestemming<QUOT.END ID="QE0108" REF.START="QS0108" CODE="201D"/> betreffen (artikel 2, lid 2). Het gaat daarbij om een uitzondering op het beginsel, dat de richtlijn van toepassing is op door een <QUOT.START ID="QS0109" REF.END="QE0109" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0109" REF.START="QS0109" CODE="201D"/> geplaatste opdrachten voor de uitvoering van werken. Zo de nationale rechter voornemens is zich uit te spreken over de toepasselijkheid van deze bepaling op de bij hem aanhangige zaak, dan dient hij na te gaan, of de betrokken opdracht voor de uitvoering van werken, die kennelijk geen betrekking heeft op de bouw van gebouwen als die welke worden opgesomd aan het einde van artikel 2, lid 2, valt onder groep 502 van de NACE, die inzonderheid wegenbouwkundige werken omvat. Hij dient ook de omvang van de subsidies te onderzoeken die de ÖStDr eventueel aan de SRG verleent.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>88.</NO.P><TXT>De Oostenrijkse rechter wenst eveneens te vernemen, of de kwalificatie van een bouwproject als overheidsopdracht voor de uitvoering van werken, wijziging kan ondergaan als gevolg van het feit dat een derde die geen <QUOT.START ID="QS0110" REF.END="QE0110" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0110" REF.START="QS0110" CODE="201D"/> is in de zin van de richtlijn daarbij betrokken raakt, op gevaar af dat deze handelwijze een mogelijkheid vormt om aan de toepassing van de richtlijn te ontkomen.</TXT></NP><?PAGE NO="I-97"?><NP><NO.P>89.</NO.P><TXT>Voor het antwoord op deze vraag moeten de precieze omstandigheden waaronder de derde <QUOT.START ID="QS0111" REF.END="QE0111" CODE="201E"/>betrokken raakt<QUOT.END ID="QE0111" REF.START="QS0111" CODE="201D"/> — om met de nationale rechter te spreken — bij de uitvoering van het project, worden gepreciseerd.</TXT></NP><NP><NO.P>90.</NO.P><TXT>Blijkens de verwijzingsbeschikking is de aanbesteding die aan de onderhavige prejudiciële procedure ten grondslag ligt, uitgeschreven door verweerster, aangezien de OStDr de eerdere aanbesteding had herroepen.</TXT></NP><NP><NO.P>91.</NO.P><TXT>SRG is dus de aanbesteder die de overeenkomst voor de betrokken opdracht voor de uitvoering van werken moet sluiten. Volgens de verwijzende rechter vertoont zij evenwel niet de kenmerken van een <QUOT.START ID="QS0112" REF.END="QE0112" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0112" REF.START="QS0112" CODE="201D"/>, waardoor het stelsel van de richtlijn geen toepassing vindt.</TXT></NP><NP><NO.P>92.</NO.P><TXT>Dat de ÖStDr in het kader van hetzelfde project eerdere opdrachten heeft geplaatst, was, zoals reeds gezegd, ingegeven door het streven om de voorbereidingsperiode voor de ingebruikstelling van de drukkerij van SRG, die toen nog in oprichting was, te bekorten. Voorts had de OStDr <QUOT.START ID="QS0113" REF.END="QE0113" CODE="201E"/>in alle bestaande uitvoeringsovereenkomsten (...) een clausule opgenomen, volgens welke [zij] te allen tijde (...) alle rechten en plichten uit die overeenkomsten aan een door haar te bepalen derde kan overdragen<QUOT.END ID="QE0113" REF.START="QS0113" CODE="201D"/>.<NOTE NOTE.ID="E0056" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie verwijzingsbeschikking.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>93.</NO.P><TXT>Hieruit valt af te leiden, dat het betrokken project van meet af aan binnen het werkterrein van SRG viel, hetgeen een ander licht werpt op het optreden van de OStDr, aangezien zij naar alle waarschijnlijkheid bijdroeg tot de uitvoering van een project dat in zijn geheel onder de statutaire doelomschrijving van haar dochteronderneming viel.</TXT></NP><NP><NO.P>94.</NO.P><TXT>De plaatsing van de opdracht voor de uitvoering van werken lijkt dus niet voor rekening van de OStDr te hebben plaatsgevonden, doch daarentegen ten bate van SRG, hetgeen rechtvaardigt dat een dergelijke opdracht niet onder de richtlijn valt.</TXT></NP><NP><NO.P>95.</NO.P><TXT>Het Bundesvergabeamt wijst op het gevaar van wetsontduiking, waarvan sprake kan zijn wanneer gebruik wordt gemaakt van een derde om de wettelijke regeling van de Gemeenschap inzake overheidsopdrachten te ontgaan.</TXT></NP><NP><NO.P>96.</NO.P><TXT>Aangezien de werkingssfeer van de wettelijke regeling van de Gemeenschap inzake overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken wordt afgebakend naar gelang van onder meer de hoedanigheid van de partijen bij de overeenkomst, valt een dergelijk gevaar niet geheel uit te sluiten.</TXT></NP><?PAGE NO="I-98"?><NP><NO.P>97.</NO.P><TXT>Zoals reeds gezegd, staat het evenwel aan de geadieerde rechter om na te gaan, of de redenen die zijn aangevoerd voor de oprichting van de instelling die de betrokken opdracht plaatst, de werkelijke redenen zijn. De door hem te verrichten beoordeling van de feiten is beslissend voor de relevante juridische kwalificatie.<NOTE NOTE.ID="E0057" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie de punten 72 en 73 van deze conclusie.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>98.</NO.P><TXT>Zo is het nuttig, dat de rechter in concreto nagaat, of een <QUOT.START ID="QS0114" REF.END="QE0114" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0114" REF.START="QS0114" CODE="201D"/> een onderneming voor het plaatsen van opdrachten voor de uitvoering van werken niet enkel en alleen heeft opgericht met het doel om de toepassing van de wettelijke regeling van de Gemeenschap te ontgaan. Het werkelijke doel van de oprichting van de onderneming, dat in dit geval de plaatsing van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken zou zijn, kan derhalve voor de rechterlijke instantie aanleiding zijn om te beslissen, dat de betrokken opdracht is geplaatst voor rekening van de <QUOT.START ID="QS0115" REF.END="QE0115" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0115" REF.START="QS0115" CODE="201D"/>, waardoor de toepassing van de richtlijn gerechtvaardigd zou zijn.</TXT></NP><NP><NO.P>99.</NO.P><TXT>De <QUOT.START ID="QS0116" REF.END="QE0116" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0116" REF.START="QS0116" CODE="201D"/> kan zich ook tot een reeds bestaande onderneming wenden. In dat geval is wetsontduiking moeilijker vast te stellen, wanneer, zoals waarschijnlijk is, een onderneming wordt gekozen die niet is opgericht voor het verrichten van een activiteit ter voorziening in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard, aangezien dan de door haar geplaatste opdrachten traditioneel niet zijn onderworpen aan de wettelijke regeling van de Gemeenschap.</TXT></NP><NP><NO.P>100.</NO.P><TXT>De rechter gaat na, of er een verband bestaat tussen de voorgenomen werken en de statutaire doelomschrijving van de onderneming. Een onderneming die een opdracht plaatst voor de uitvoering van werken die niet tot haar eigen activiteit bijdragen, moet worden vermoed voor rekening van een ander te handelen. Kan worden vastgesteld, dat een <QUOT.START ID="QS0117" REF.END="QE0117" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0117" REF.START="QS0117" CODE="201D"/> deze begunstigde is, dan vinden de communautaire bepalingen inzake overheidsopdrachten logisch gezien toepassing.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>De zevende vraag</P></TI></TITLE><NP><NO.P>101.</NO.P><TXT>Met deze vraag wenst de nationale rechter te vernemen, of de communautaire financiering van een bouwproject gebonden is aan de inachtneming, door de begunstigde onderneming, van de wettelijke regeling van de Gemeenschap inzake overheidsopdrachten, ook al is deze onderneming, in casu SRG, geen <QUOT.START ID="QS0118" REF.END="QE0118" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0118" REF.START="QS0118" CODE="201D"/> en dus geen <QUOT.START ID="QS0119" REF.END="QE0119" CODE="201E"/>aanbestedende dienst<QUOT.END ID="QE0119" REF.START="QS0119" CODE="201D"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>102.</NO.P><TXT>De tekst van artikel 7, lid 1, van de verordening kan op twee verschillende manieren worden uitgelegd. Volgens de eerste uitlegging vergewist de Gemeenschap, wanneer zij<?PAGE NO="I-99"?> een actie financiert, zich ervan dat de ontvangers van de bijstand de op hen toepasselijke gemeenschapswetgeving in acht nemen. Volgens de tweede uitlegging vindt de in de bepaling bedoelde gemeenschapswetgeving toepassing op marktdeelnemers die door deze financiering worden begunstigd, ook al zouden zij anders niet onder deze wetgeving vallen.</TXT></NP><NP><NO.P>103.</NO.P><TXT>Mijns inziens is alleen de eerste uitlegging mogelijk.</TXT></NP><NP><NO.P>104.</NO.P><TXT>In de bepaling heet het niet, dat de gemeenschapsbepalingen inzake de plaatsing van overheidsopdrachten voortaan van toepassing zijn op alle marktdeelnemers die in aanmerking wensen te komen voor een communautaire financiering voor de uitvoering van onder de verordening vallende acties.</TXT></NP><NP><NO.P>105.</NO.P><TXT>De bepaling spreekt van <QUOT.START ID="QS0120" REF.END="QE0120" CODE="201E"/>verenigbaarheid<QUOT.END ID="QE0120" REF.START="QS0120" CODE="201D"/> en <QUOT.START ID="QS0121" REF.END="QE0121" CODE="201E"/>overeenstemming<QUOT.END ID="QE0121" REF.START="QS0121" CODE="201D"/> van de acties waarvoor aanspraak op financiering door de Gemeenschap wordt gemaakt, met de gemeenschapswetgeving inzake overheidsopdrachten. Voor de overeenstemming van de acties met de gemeenschapswetgeving is in de eerste plaats vereist, dat zij binnen de door elk van de toepasselijke gemeenschapsbepalingen afgebakende werkingssfeer vallen. De actie van een instelling die niet de wettelijke kenmerken van <QUOT.START ID="QS0122" REF.END="QE0122" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0122" REF.START="QS0122" CODE="201D"/> in de zin van de richtlijn vertoont, is uiteraard verenigbaar met de richtlijn, omdat de actie niet aan het stelsel van de richtlijn is onderworpen,</TXT></NP><NP><NO.P>106.</NO.P><TXT>Hiervoor pleiten ook de zeer algemene bewoordingen. De ongedifferentieerde uitbreiding van de wettelijke regeling tot alle marktdeelnemers die handelen in het kader van door de Gemeenschap gefinancierde acties, dreigt te leiden tot moeilijkheden bij de uitlegging van de bepalingen die niet goed te rijmen vallen met de rechtszekerheid.</TXT></NP><NP><NO.P>107.</NO.P><TXT>Inzonderheid de toepassing van de richtlijnen inzake overheidsopdrachten op zuiver industrieel of commercieel werkzame instellingen kan moeilijk worden gemotiveerd met het doel van deze wettelijke regeling, te weten de marktdeelnemers gelijke toegang te verschaffen tot de opdrachten die worden uitgeschreven door openbare lichamen of door instellingen die openbare activiteiten verrichten.</TXT></NP><NP><NO.P>108.</NO.P><TXT>Het streven van de wetgever lijkt er eerder op te zijn gericht ervoor te zorgen, dat de uitgaven van de Gemeenschap in het kader van het structuurbeleid strikt worden beperkt tot marktdeelnemers die het gemeenschapsrecht in acht nemen, en er niet toe dienen gedragingen die in strijd zijn met het gemeenschapsrecht te steunen.</TXT></NP><NP><NO.P>109.</NO.P><TXT>Derhalve is een instelling die communautaire financiering ontvangt en die niet de hoedanigheid van <QUOT.START ID="QS0123" REF.END="QE0123" CODE="201E"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0123" REF.START="QS0123" CODE="201D"/> in de zin van richtlijn 93/37 bezit, niet gebonden door de bepalingen van deze richtlijn betreffende beroepsprocedures inzake overheidsopdrachten.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-100"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P>Conclusie</P></TI></TITLE><NP><NO.P>110.</NO.P><TXT>Gezien het vorenstaande geef ik het Hof in overweging, de gestelde vragen te beantwoorden als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0124" REF.END="QE0124" CODE="201E"/>1)</NO.P><TXT>Richtlijn 93/37/EEG van de Raad van <DATE ISO="19930614">14 juni 1993</DATE> betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken, moet aldus worden uitgelegd dat:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>is aan te merken als een <QUOT.START ID="QS0125" REF.END="QE0125" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0125" REF.START="QS0125" CODE="2019"/> in de zin van artikel 1, sub b, van deze richtlijn, een drukkerij met rechtspersoonlijkheid, die is opgericht om als enige voor de staat bestemde officiële administratieve documenten te vervaardigen, waarbij de staat toezicht uitoefent, inzonderheid doordat hij meer dan de helft van de aandelen houdt, en de prijzen van die documenten vaststelt, ook al maakt dit deel van haar activiteit minder dan de helft van haar totale activiteiten uit;</P></ITEM><ITEM><P>de bepalingen ervan gelden voor alle door een <QUOT.START ID="QS0126" REF.END="QE0126" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0126" REF.START="QS0126" CODE="2019"/> in de zin van artikel 1, sub b, van deze richtlijn geplaatste opdrachten voor de uitvoering van werken.</P></ITEM></LIST></P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Artikel 1, sub b, van richtlijn 93/37 moet aldus worden uitgelegd, dat niet is aan te merken als een <QUOT.START ID="QS0127" REF.END="QE0127" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0127" REF.START="QS0127" CODE="2019"/> in de zin van deze richtlijn, de onderneming die door een <QUOT.START ID="QS0128" REF.END="QE0128" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0128" REF.START="QS0128" CODE="2019"/> die meer dan de helft van de aandelen ervan houdt, is opgericht met het uitsluitende doel te voorzien in behoeften van industriële of commerciële aard, zelfs indien deze onderneming van die instelling financiële middelen ontvangt die afkomstig zijn uit het verrichten door die instelling van een activiteit ter voorziening in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële<?PAGE NO="I-101"?> aard. Het feit dat die onderneming een overeenkomst voor de uitvoering van werken sluit in het kader van een oorspronkelijk door een <QUOT.START ID="QS0129" REF.END="QE0129" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0129" REF.START="QS0129" CODE="2019"/> geleid algemeen project, heeft niet tot gevolg dat deze overeenkomst onder de voorschriften van richtlijn 93/37 valt, voor zover de overeenkomst niet voor rekening van de <QUOT.START ID="QS0130" REF.END="QE0130" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0130" REF.START="QS0130" CODE="2019"/> is gesloten.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Artikel 7, lid 1, van verordening (EEG) nr. 2052/88 van de Raad van <DATE ISO="19880624">24 juni 1988</DATE> betreffende de taken van de Fondsen met structurele strekking, hun doeltreffendheid alsmede de coördinatie van hun bijstandsverlening onderling en met die van de Europese Investeringsbank en de andere bestaande financieringsinstrumenten, zoals gewijzigd bij artikel 1 van verordening (EEG) nr. 2081/93 van de Raad van <DATE ISO="19930720">20 juli 1993</DATE>, moet aldus worden uitgelegd, dat een onderneming die door de Gemeenschap wordt gefinancierd, niet is onderworpen aan de beroepsprocedures als voorgeschreven door richtlijn 89/665/EEG van de Raad van <DATE ISO="19891221">21 december 1989</DATE> houdende de coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toepassing van de beroepsprocedures inzake het plaatsen van overheidsopdrachten voor leveringen en voor de uitvoering van werken, indien zij geen <QUOT.START ID="QS0131" REF.END="QE0131" CODE="201A"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END ID="QE0131" REF.START="QS0131" CODE="2019"/> in de zin van artikel 1, sub b, van richtlijn 93/37 is.<QUOT.END ID="QE0124" REF.START="QS0124" CODE="201D"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>