1

Lena gcaingean de bhun Airteagal 263 CFAE, iarrann na hiarratasóirí, CEE Bankwatch Network z.s. agus Ökobüro go gcuirfí Cinneadh ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh an 13 Meitheamh 2023 (‘an cinneadh atá faoi chonspóid’) ar neamhní, lenar diúltaíodh, ar bhonn do-ghlacthachta, agus mar mhalairt air sin, ar bhonn easpa bunúis, don iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán (AE) 2022/2577 ón gComhairle an 22 Nollaig 2022 lena leagtar síos creat chun dlús a chur le himscaradh fuinnimh inathnuaite (IO L 335, lch. 36), a rinneadh an 20 Feabhra 2023 de bhun Airteagal 10(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1367/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Meán Fómhair 2006 maidir le forálacha Choinbhinsiún Aarhus maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil a chur i bhfeidhm ar institiúidí agus comhlachtaí an Aontais (IO 2006 L 264, lch. 13), arna leasú le Rialachán (AE) 2021/1767 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2021 (IO 2021 L 356, lch. 1) (‘Rialachán Aarhus’).

Cúlra na díospóide

2

Is comhlachais neamhbhrabúsacha iad CEE Bankwatch Network agus Ökobüro – Allianz der Umweltbewegung, atá bunaithe sa tSeicia agus san Ostair faoi seach, a chuireann cosaint an chomhshaoil chun cinn.

3

Tar éis chogadh foghach Chónaidhm na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tharla suaitheadh tobann suntasach ar shreafaí gáis ón Rúis in 2022, rud a léirigh géarghá a bheith le himeacht ó sholáthairtí na Rúise agus slándáil an tsoláthair san Aontas Eorpach a áirithiú.

4

Sa chomhthéacs sin, an 20 agus an 21 Deireadh Fómhair 2022, d’iarr an Chomhairle Eorpach, sna conclúidí uaithi, ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus ar an gCoimisiún Eorpach cinntí nithiúla a mholadh, go práinneach, lena n‑áirítear trí dhlús a chur le próisis deonaithe ceadanna agus iad a shimpliú chun borradh a chur faoi imscaradh fuinnimh in‑athnuaite agus eangacha leictreachais, lena n‑áirítear trí bhearta éigeandála ar bhonn Airteagal 122 CFAE. An 9 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún togra COM (2022) 591 final le haghaidh Rialachán ón gComhairle lena leagtar síos creat chun dlús a chur le himscaradh fuinnimh in‑athnuaite lena bhforáiltear do bhearta sealadacha, comhréireacha agus urghnácha chun na tionscnaimh agus reachtaíocht an Aontais atá ann cheana maidir le freagairt ar ghéarchéimeanna sa mhargadh fuinnimh a chomhlánú. An 24 Samhain 2022, tháinig an Chomhairle ar chomhaontú i bprionsabal maidir le dréacht‑téacs. An 22 Nollaig 2022, ar bhonn Airteagal 122(1) CFAE, ghlac an Chomhairle Rialachán 2022/2577.

5

Mar is léir ó aithrisí 3, 4 agus 6 de Rialachán 2022/2577, chun dlús a chur le himscaradh fuinnimh in‑athnuaite san Aontas sa ghearrthéarma, mheas an Chomhairle gur gá dlús a chur le nósanna imeachta áirithe um dheonú ceadanna is infheidhme maidir le teicneolaíochtaí sonracha fuinnimh in‑athnuaite, go háirithe trí oibleagáidí measúnaithe áirithe a leagtar síos i reachtaíocht chomhshaoil an Aontais a dhíolmhú.

6

An 20 Feabhra 2023, sheol na hiarratasóirí iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 chuig an gComhairle, i gcomhréir le hAirteagal 10(1) de Rialachán Aarhus.

7

Leis an gcinneadh atá faoi chonspóid, a cuireadh in iúl do na hiarratasóirí an 13 Meitheamh 2023, dhiúltaigh an Chomhairle don iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 toisc í a bheith do-ghlactha agus, mar mhalairt air sin, toisc í a bheith gan bhunús.

8

Chuir an Chomhairle in iúl, go bunúsach, gur tugadh isteach le Rialachán 2022/2577, a glacadh ar bhonn Airteagal 122(1) CFAE, maoluithe spriocdhírithe agus sealadacha ar ghníomhartha arna nglacadh i gcomhréir le gnáthnós imeachta reachtach nó nós imeachta reachtach speisialta de réir bhrí Airteagal 289(1) agus (2) CFAE agus nach féidir, dá bhrí sin, teacht faoin sainmhíniú atá ar ‘ghníomh riaracháin’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus. I ndáil leis sin, chuir an Chomhairle in iúl, fiú mura ndearnadh Rialachán 2022/2577 a mheas mar ghníomh reachtach de réir bhrí CFAE, eadhon gníomh arna ghlacadh faoi ghnáthnós imeachta reachtach nó nós imeachta reachtach speisialta de réir bhrí Airteagal 289(1) agus (2) CFAE, mar gheall ar a inneachar agus a éifeachtaí, gur gníomh reachtach é mar sin féin i bhfianaise an Choinbhinsiúin maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil (IO 2005 L 124, lch. 4; ‘Coinbhinsiún Aarhus’). Mar mhalairt air sin, dhiúltaigh an Chomhairle freisin don iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 toisc í a bheith gan bhunús.

An t‑ordú atá á lorg

9

Iarrann na hiarratasóirí ar an gCúirt Ghinearálta:

–

an cinneadh atá faoi chonspóid a chur ar neamhní;

–

a ordú don Chomhairle na costais a íoc.

10

Iarrann an Chomhairle ar an gCúirt Ghinearálta:

–

an chaingean a dhíbhe toisc í a bheith gan bhunús;

–

a ordú do na hiarratasóirí na costais a íoc.

11

Iarrann an Coimisiún ar an gCúirt Ghinearálta:

–

an chaingean a dhíbhe;

–

a ordú do na hiarratasóirí na costais a íoc.

An dlí lena mbaineann

12

Mar thaca lena gcaingean, maíonn na hiarratasóirí trí saincheist dlí. Lena gcéad saincheist dlí, áitíonn siad go ndearna an Chomhairle earráid dlí trí dhiúltú don iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 toisc í a bheith do-ghlachta. Leis an dara saincheist dlí, maíonn siad go raibh an Chomhairle mícheart a mheas gurbh é Airteagal 122(1) CFAE an bunús dlí iomchuí chun Rialachán 2022/2577 a ghlacadh. Leis an tríú saincheist dlí, maíonn siad go bhfuil an cinneadh atá faoi chonspóid curtha ó bhail ag earráid fhollasach mheasúnaithe.

13

I gcomhthéacs na chéad saincheiste, maíonn na hiarratasóirí, go bunúsach, gur chuir an Chomhairle an cinneadh atá faoi chonspóid ó bhail le hearráid dlí i bhfianaise Airteagal 2(2) de Choinbhinsiún Aarhus agus Airteagal 2(1)(c) agus (g) agus Airteagal 10(1) de Rialachán Aarhus, trína n‑iarraidh ar athbhreithniú inmheánach a dhiúltú ar an bhforas nár ‘gníomh riaracháin’ de réir bhrí Rialachán Aarhus é Rialachán 2022/2577.

14

I dtaca leis sin, cuireann siad i gcuimhne, i gcomhréir le hAirteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus, gurb é atá le tuiscint ó na focail ‘gníomh riaracháin’ ná ‘aon ghníomh neamhreachtach arna ghlacadh ag institiúid nó comhlacht de chuid an Aontais a bhfuil éifeachtaí dlíthiúla agus seachtracha aige lena bhféadfar dlí an chomhshaoil a shárú […]’.

15

Ar an gcéad dul síos, áitíonn na hiarratasóirí gur coincheap foirmiúil é an coincheap ‘gníomh reachtach’, arna shainiú ag an nós imeachta chun an gníomh lena mbaineann a ghlacadh. De réir Airteagal 289(3) CFAE, ní gníomhartha reachtacha ach na gníomhartha dlí a glacadh tríd an nós imeachta reachtach. Dá bhrí sin, ós rud é nár glacadh Rialachán 2022/2577 le ceann de na nósanna imeachta reachtacha dá bhforáiltear in Airteagal 289(1) agus (2) CFAE, áitíonn siad gur gníomh neamhreachtach é agus, dá bhrí sin, gníomh riaracháin.

16

Áitíonn na hiarratasóirí go mbeadh léiriú difriúil contrártha d’fhorálacha Airteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus. I ndáil leis sin, tugann siad dá n‑aire gur glacadh Rialachán 2021/1767 chun raon feidhme ábhartha na ngníomhartha atá faoi réir an nós imeachta um athbhreithniú inmheánach a leathnú chun a áirithiú gur féidir gníomhartha neamhreachtacha a bhfuil feidhm ghinearálta leo a athbhreithniú anois, agus ar an gcaoi sin Rialachán Aarhus a thabhairt i gcomhréir le hAirteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus. Thairis sin, dar leis na hiarratasóirí, cruthaítear, le haithrisí 7 agus 12 de Rialachán 2021/1767, an chomhsheasmhacht idir an coincheap ‘gníomh neamhreachtach’ in Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus agus an coincheap in CFAE. Go bunúsach, áitíonn siad go gcomhlánaíonn an nós imeachta um athbhreithniú inmheánach, dá bhforáiltear i Rialachán Aarhus, córas foriomlán an athbhreithnithe bhreithiúnaigh ar leibhéal an Aontais lena gceadaítear do bhaill den phobal athbhreithniú ar ghníomhartha riaracháin áirithe a iarraidh trí chaingean a thabhairt go díreach os comhair Chúirteanna an Aontais faoin gceathrú mír d’Airteagal 263 CFAE, lena mbunaítear, lena thrí chuid, idirdhealú idir gníomhartha reachtacha agus gníomhartha neamhreachtacha, de réir bhrí Airteagal 289 CFAE.

17

Ar an dara dul síos, áitíonn na hiarratasóirí nach féidir Rialachán 2022/2577 a mheas mar ghníomh reachtach de réir bhrí Choinbhinsiún Aarhus.

18

Tugann na hiarratasóirí chun cuimhne, ar thaobh amháin, go bhforáiltear le hAirteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus go bhféadfaidh baill den phobal nósanna imeachta riaracháin nó breithiúnacha a thionscnamh chun agóid a dhéanamh i gcoinne gníomhartha údarás poiblí lena sáraítear forálacha an dlí náisiúnta comhshaoil agus, ar an taobh eile, nach n‑áirítear leis an gcoincheap ‘údarás poiblí’ comhlachtaí nó institiúidí atá ag feidhmiú cumhachtaí reachtacha, mar is léir ó Airteagal 2(2) den Choinbhinsiún sin. I ndáil leis sin, áitíonn siad, nuair a ghlacann an Chomhairle gníomhartha i gcomhréir le nós imeachta seachas iad siúd a leagtar síos in Airteagal 289 CFAE, nach bhfuil sí ag feidhmiú cumhachtaí reachtacha ná bhreithiúnach agus, dá bhrí sin, gur údarás poiblí í de réir bhrí Choinbhinsiún Aarhus. Thairis sin, áitíonn na hiarratasóirí, i gCoinbhinsiún Aarhus, gurb é an fáth a bhfuil gníomhartha reachtacha díolmhaithe ó athbhreithniú ar dhlíthiúlacht ná gur cheart gníomhartha a bhí mar thoradh díreach ar phróiseas daonlathach a eisiamh ó athbhreithniú breithiúnach. Deir siad go n‑éilítear leis an bpróiseas daonlathach sin, faoi chuimsiú CFAE, rannpháirtíocht Pharlaimint na hEorpa, mar is léir ó Airteagal 289(1) agus (2) CFAE. Ní hamhlaidh atá i gcás Rialachán 2022/2577, arna ghlacadh, i gcomhréir le hAirteagal 122(1) CFAE, ag an gComhairle amháin gan idirghabháil na Parlaiminte.

19

Thairis sin, dar leis na hiarratasóirí, ní féidir cur i bhfeidhm Airteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus a bheith ag brath ar ábhar substainteach agus ar éifeachtaí substainteacha na ngníomhartha atá i gceist ná ar an gcomhlacht a ghlac na gníomhartha sin, ach ar an nós imeachta chun na gníomhartha sin a ghlacadh amháin.

20

Dá bhrí sin, le dearbhú na Comhairle go maolaítear go hábhartha le Rialachán 2022/2577, mar gheall ar a ábharagus a éifeachtaí, ar ghníomhartha arna nglacadh faoi ghnáthnós imeachta reachtach nó nós imeachta reachtach speisialta i gcomhréir le hAirteagal 289(1) agus (2) CFAE, ní chuirtear san áireamh go háirithe, i measc na ngníomhartha nár glacadh i gcomhréir le ceann de na nósanna imeachta sin, go bhfuil gníomhartha ann – arna nglacadh go díreach ar bhonn forálacha eile CFAE agus gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 290 CFAE mar aon le gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh i gcomhréir le hAirteagal 291 CFAE a bhfuil sé de shaintréith acu freisin gníomhartha arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach i gcomhréir le hAirteagal 289(3) CFAE a leasú –  nachde chineál reachtach iad áfach, de réir bhrí an Chonartha FAE.

21

Ar deireadh, áitíonn na hiarratasóirí, dá n‑eisiafaí ó raon feidhme an nós imeachta um athbhreithniú inmheánach gníomhartha nár glacadh i gcomhréir le ceann de na nósanna imeachta reachtacha dá bhforáiltear in Airteagal 289(1) agus (2) CFAE, ach lena ndíolmhaítear gníomhartha arna nglacadh i gcomhréir le ceann de na nósanna imeachta sin, go gceadófaí d’údaráis phoiblí gan an dualgas atá orthu dul i gcoinne agóid arna déanamh ag an bpobal a fhágáil ar lár, go háirithe i gcás go n‑éilíonn na húdaráis phoiblí sin inniúlacht leathan i réimse an‑íogair agus go mbeadh gá ar leith leis na sásraí cosanta dlíthiúla, lena n‑áirítear an nós imeachta um athbhreithniú inmheánach a rialaítear le hAirteagal 10(1) de Rialachán Aarhus. Is amhlaidh atá, go háirithe, maidir le bearta arna ndéanamh ar bhonn Airteagal 122(1) CFAE, i bhfianaise chineál eisceachtúil agus rípholaitiúil na gcásanna dá bhforáiltear leis an bhforáil sin, na nósanna imeachta atá le leanúint agus na mbeart atá le déanamh.

22

Déanann an Chomhairle, le tacaíocht ón gCoimisiún, argóintí na n‑iarratasóirí a dhíospóid.

23

Is faoin gCúirt Ghinearálta atá sé scrúdú a dhéanamh ar dhiúltaigh an Chomhairle go mícheart don iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 toisc í a bheith do-ghlachta ar an bhforas nár bhain an iarraidh sin le gníomh a d’fhéadfadh a bheith faoi réir athbhreithniú den sórt sin faoi Airteagal 10(1) de Rialachán Aarhus, eadhon ‘gníomh riaracháin’ mar a shainmhínítear in Airteagal 2(1)(g), den Rialachán sin é.

24

Chun measúnú a dhéanamh ar thuillteanais na chéad saincheiste, is gá, dá bhrí sin, coincheap an ‘ghnímh riaracháin’ a léiriú de réir bhrí agus chur i bhfeidhm Rialachán Aarhus.

25

Ba cheart a mheabhrú freisin go gceanglaítear le léiriú ar fhoráil de dhlí an Aontais go gcuirfear san áireamh ní hamháin foclaíocht na forála sin, ach freisin a comhthéacs agus na cuspóirí agus an chríoch a shaothraítear leis an ngníomh ar cuid de í. Féadfar go nochtfaí, le stair reachtach forála de dhlí an Aontais, an fhaisnéis atá ábhartha maidir lena léiriú (féach breithiúnas an 29 Iúil 2024, Asociaţia Crescătorilor de Vaci „Bălţată Românească” Tip Simmental, C‑286/23, EU:C:2024:655, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).

26

Sa chéad háit, maidir leis an léiriú litriúil, leanann sé ó fhoclaíocht Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus go sainmhínítear an coincheap ‘gníomh riaracháin’, chun críocha an Rialacháin sin, mar ‘aon ghníomh neamhreachtach arna ghlacadh ag institiúid nó comhlacht de chuid an Aontais a bhfuil éifeachtaí dlíthiúla agus seachtracha aige lena bhféadfar dlí an chomhshaoil a shárú […]’.

27

Ba cheart a thabhairt faoi deara, ar thaobh amháin, nach ndearna reachtas an Aontais, in Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus, ach an coincheap ‘gníomh riaracháin’ a shainmhíniú mar ‘ghníomh neamhreachtach’ agus, ar an taobh eile, gur shainigh sé an coincheap sin mar mhalairt ar ‘ghníomh reachtach’, gan tagairt a dhéanamh, áfach, do chatagóir na ngníomhartha arna nglacadh i gcomhréir le gnáthnós imeachta reachtach nó nós imeachta reachtach speisialta de réir bhrí Airteagal 289(1) agus (2) CFAE.

28

Sa dara háit, maidir leis an léiriú comhthéacsúil, i dtosach báire, is léir ó aithrisí 7 agus 11 de Rialachán Aarhus gur mhian le reachtas an Aontais go ndéanfaí institiúidí agus comhlachtaí an Aontais a fheidhmíonn cumhachtaí reachtacha a eisiamh ó raon feidhme Choinbhinsiún Aarhus.

29

Ar mbonn sin, foráiltear le hAirteagal 1 de Rialachán Aarhus go bhfuil feidhm ag Rialachán Aarhus maidir le ‘hinstitiúidí agus comhlachtaí an Aontais’. Foráiltear le hAirteagal 2(1)(c), den Rialachán sin do shainmhíniú ar an gcoincheap ‘institiúidí agus comhlachtaí an Aontais’ lena n‑eisiatar institiúidí agus comhlachtaí an Aontais agus iad ag feidhmiú cumhachtaí breithiúnacha nó reachtacha. Dá bhrí sin, leanann sé ó léamh comhcheangailte ar Airteagal 1 agus Airteagal 2(1)(c) de Rialachán Aarhus nach bhfuil feidhm ag an Rialachán sin maidir le hinstitiúidí agus comhlachtaí an Aontais nuair a fheidhmíonn siad cumhachtaí breithiúnacha nó reachtacha.

30

Thairis sin, leagtar síos in Airteagal 10 de Rialachán Aarhus na rialacha maidir le hiarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar ghníomhartha riaracháin.

31

Ba cheart a thabhairt faoi deara go bhfuil an coincheap ‘gníomh neamhreachtach’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus agus an coincheap ‘gníomhartha arna nglacadh ag institiúidí agus comhlachtaí an Aontais agus iad ag feidhmiú cumhachtaí breithiúnacha nó reachtacha’, atá le feiceáil in Airteagal 2(1)(c) den Rialachán sin, idirspleách. Ní fhéadfaidh raon feidhme Airteagal 10 den Rialachán sin dul thar raon feidhme an Rialacháin féin, mar a shainítear go háirithe in Airteagal 1 agus in Airteagal 2(1)(c) agus (g) de.

32

I ndáil leis sin, ós rud é go n‑eisiatar, le hAirteagal 2(1)(c) de Rialachán Aarhus, cur i bhfeidhm an Rialacháin sin maidir le hinstitiúidí agus comhlachtaí an Aontais agus iad ag feidhmiú cumhachtaí breithiúnacha nó reachtacha, ní féidir gníomhartha arna nglacadh sa chomhthéacs sin a bheith ina ngníomhartha riaracháin de réir bhrí Rialachán Aarhus (féach, chuige sin, Breithiúnas an 3 Meán Fómhair 2020, Mellifera v an Coimisiún, C‑784/18 P, nár foilsíodh, EU:C:2020:630, mír 81).

33

Sa dara háit, ba cheart a thabhairt faoi deara, cé gur mhian le reachtas an Aontais, tráth a glacadh Rialachán 2021/1767, raon feidhme an nós imeachta um athbhreithniú inmheánach a leathnú chun dlí an Aontais a thabhairt i gcomhréir le forálacha Choinbhinsiún Aarhus, nach raibh sé i gceist aige an t‑eisiamh sin de ghníomhartha reachtacha ó raon feidhme an nós imeachta athbhreithnithe áirithe sin a leasú, mar a léirítear, go háirithe, le haithris 8 den Rialachán sin, ina luaitear nach gá ach ‘gníomhartha neamhreachtacha a bhfuil feidhm ghinearálta acu’ a áireamh i raon feidhme Airteagal 10 de Rialachán Aarhus.

34

Dar ndóigh, is gá raon feidhme nós imeachta um athbhreithniú inmheánach a leagtar síos sa Rialachán sin a leathnú chun gníomhartha neamhreachtacha a bhfuil raon feidhme ginearálta acu a chur san áireamh. Mar sin féin, chun na gníomhartha reachtacha a eisiatar ó raon feidhme Rialachán Aarhus a shainiú, ní thagraítear san aithris sin do na nósanna imeachta reachtacha dá bhforáiltear in Airteagal 289(1) agus (2) CFAE.

35

Sa tríú háit, ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, maidir le hAirteagal 2(1)(f) de Rialachán Aarhus, ina sainmhínítear an coincheap ‘dlí an chomhshaoil’, gur chinn an Chúirt nach féidir a bheith i gceist leis an bhfíoras go dtagraíonn an tAirteagal sin i leaganacha teanga áirithe do ‘reachtaíocht’ nó do ‘aon fhoráil reachtach’ go bhfuil an coincheap ‘dlí an chomhshaoil’, chun críocha chur i bhfeidhm an Rialacháin sin, teoranta do ghníomhartha reachtacha, de réir bhrí Airteagal 289(3) CFAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, BEI agus an Coimisiún v ClientEarth, C‑212/21 P agus C‑223/21 P, EU:C:2023:546, mír 85).

36

Dá bhrí sin, is léir ón gcásdlí dá dtagraítear i mír 35 den bhreithiúnas seo nár léirigh an Chúirt Bhreithiúnais an nath ‘foráil reachtach’, atá le fáil in Airteagal 2(1)(f) de Rialachán Aarhus, sa chiall bheacht agus fhoirmiúil a eascraíonn as Airteagal 289(3) CFAE.

37

Sna himthosca sin, cé gur fíor nach gníomh riaracháin é gníomh reachtach de réir bhrí Airteagal 289 CFAE agus chun críocha Rialachán Aarhus a chur i bhfeidhm, ní léir ón léiriú comhthéacsúil a leagtar amach i míreanna 29 go 37 den bhreithiúnas seo go bhfuil an coincheap ‘cumhachtaí reachtacha’, dá dtagraítear in Airteagal 2(1)(c) den Rialachán sin ag teacht go hiomlán le catagóir na ngníomhartha reachtacha a shainítear in Airteagal 289 CFAE.

38

Sa tríú háit, maidir le léiriú teileolaíoch, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, nach mór téacsanna dhlí an Aontais a léiriú, a mhéid is féidir, i bhfianaise an dlí idirnáisiúnta, go háirithe i gcás ina bhfuil sé beartaithe leis na téacsanna sin comhaontú idirnáisiúnta arna thabhairt i gcrích ag an Aontas Eorpach a chur chun feidhme, ós rud é gur cuid de dhlíchóras an Aontais é an dlí sin agus go gcuireann sé ceangal ar institiúidí an Aontais (féach, chuige sin, breithiúnais an 15 Eanáir 2015 i gCás C‑179/13, EU:C:2015:12, Evans, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus an 6 Iúil 2023 i gCásanna Uamtha C‑212/21 P agus C‑223/21 P, EU:C:2023:546, BEI agus an Coimisiún v ClientEarth, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).

39

I ndáil leis sin, is léir ó Airteagal 3(5) CAE go rannchuideoidh an tAontas Eorpach leis ‘an dlí idirnáisiúnta a urramú go docht agus a fhorbairt’.

40

Dá bhrí sin, is é is cuspóir do Rialachán Aarhus forálacha Airteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus a chur chun feidhme, a mhéid a bhaineann le hinstitiúidí an Aontais (féach breithiúnas an 6 Iúil 2023, BEI agus an Coimisiún v ClientEarth C‑212/21 P agus C‑223/21 P, EU:C:2023:546, mír 67 agus an cásdlí dá dtagraítear).

41

Cé nach féidir brath ar Airteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus chun críocha measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht Airteagal 10(1) de Rialachán Aarhus, ní chuirtear bac, le cinneadh den sórt sin, ar fhorálacha an Rialacháin seo a léiriú, a mhéid is féidir, i bhfianaise Choinbhinsiún Aarhus, i gcomhréir leis an gcásdlí dá dtagraítear i mír 39 den bhreithiúnas seo (féach breithiúnas an 6 Iúil 2023, BEI agus an Coimisiún v ClientEarth C‑212/21 P agus C‑223/21 P, EU:C:2023:546, mír 68 agus an cásdlí dá dtagraítear).

42

Is modh riachtanach é léiriú den sórt sin, go bunúsach, chun a áirithiú, i gcomhréir le rún reachtas an Aontais a chuirtear in iúl in aithris 3 de Rialachán Aarhus, go mbeidh forálacha dhlí an Aontais fós comhoiriúnach le forálacha an choinbhinsiúin sin (breithiúnas an 6 Iúil 2023, BEI agus an Coimisiún v ClientEarth, C‑212/21 P agus C‑223/21 P, EU:C:2023:546, mír 69).

43

Foráiltear le hAirteagal 9(3) den Choinbhinsiún, gan dochar do na nósanna imeachta achomhairc dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 den Airteagal sin, nach mór do gach Páirtí a áirithiú, i gcás ina gcomhlíonann sé na critéir, más ann dóibh, a leagtar síos sa dlí náisiúnta, go mbeidh rochtain ag an bpobal ar nósanna imeachta riaracháin nó breithiúnacha chun agóid a dhéanamh in aghaidh gníomhartha agus neamhghníomhartha daoine príobháideacha agus na n‑údarás poiblí lena sáraítear forálacha an dlí náisiúnta comhshaoil.

44

Mar sin féin, ní shainmhínítear coincheap an ‘ghnímh in‑athbhreithnithe’ i gcomhthéacs Airteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus.

45

D’ainneoin sin, ní mór raon feidhme fíorleathan prima facie Airteagal 9(3) de Choinbhinsiún Aarhus a mhaolú. Go bunúsach, déantar raon feidhme ábhartha na forála sin a theorannú le hAirteagal 2(2) den Choinbhinsiún sin, ónar léir nach bhfuil feidhm aici maidir le gníomhartha de chineál reachtach. I gcomhréir leis an bhforáil sin, eisiatar leis an gcoincheap ‘údarás poiblí’ ar féidir agóid a dhéanamh i gcoinne a ghníomhartha atá i gcontrárthacht le dlí an chomhshaoil comhlachtaí nó institiúidí atá ag feidhmiú cumhachtaí breithiúnacha agus reachtacha (féach, chuige sin, breithiúnas an 6 Iúil 2023, BEI agus an Coimisiún v ClientEarth (C‑212/21 P agus C‑223/21 P, EU:C:2023:546, mír 70).

46

Mar sin féin, ní shonraítear i gCoinbhinsiún Aarhus na himthosca ina bhfeidhmíonn comhlachtaí nó institiúidí cumhachtaí reachtacha nó bhreithiúnach.

47

Dá bhrí sin, rinne údair Choinbhinsiún Aarhus gníomhartha comhlachtaí nó institiúidí ag feidhmiú cumhachtaí breithiúnacha nó reachtacha a eisiamh go sainráite ó raon feidhme Airteagal 9(3) den Choinbhinsiún sin, i bhfianaise na habairte deiridh d’Airteagal 2(2) de, gan sainmhíniú breise a thabhairt ar a bhfuil le tuiscint leis an nath ‘cumhachtaí reachtacha’, agus go háirithe trí gan é a fhágáil faoi na páirtithe sa choinbhinsiún sin an coincheap sin a shainiú trí thagairt dá ndlí náisiúnta.

48

I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach gceadaítear le léiriú litriúil ar Airteagal 2(2) de Choinbhinsiún Aarhus teacht ar an gconclúid go dtagann an sainmhíniú ar an gcoincheap ‘cumhachtaí reachtacha’ faoin rogha a thugtar do na páirtithe conarthacha. Go bunúsach, ní mór an léiriú ar an gcoincheap ‘cumhachtaí reachtacha’ de réir bhrí ionstraime dlí idirnáisiúnta phoiblí a choinneáil neamhspleách ar dhlí náisiúnta na bpáirtithe conarthacha. Dá bhrí sin, ní féidir léiriú Airteagal 2(2) den Choinbhinsiún sin a bhunú ar chóras dlí ceann de na páirtithe sa choinbhinsiún sin amháin (féach, chuige sin, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Jääskinen i gCásanna Uamtha an Chomhairle agus an Coimisiún v Stichting Natuur en Milieu agus Pesticide Action Network, C‑404/12 P agus C‑405/12 P, EU:C:2014:309, mír 30).

49

Tacaítear leis an léiriú sin leis na teachtaireachtaí ón gCoiste um Chomhlíonadh Choinbhinsiún Aarhus (‘Coiste Aarhus’) a bunaíodh chun a dheimhniú go gcomhlíonann na páirtithe sa choinbhinsiún sin na hoibleagáidí a eascraíonn as. Go bunúsach, cé nach bhfuil luach reachtach ag baint leo, tá na teachtaireachtaí sin mar chuid de na tosca a d’fhéadfadh léiriú an choinbhinsiúin sin a threorú (féach breithiúnas an 7 Márta 2024, Roheline Kogukond agus pairtithe eile C‑234/22, EU:C:2024:211, mír 39).

50

I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go gcuireann Coiste Aarhus i gcoinne léiriú ar Airteagal 2(2) de Choinbhinsiún Aarhus atá bunaithe ar thagairtí a bhaineann go sonrach le córas dlí ceann de na páirtithe sa choinbhinsiún sin, agus orthu sin amháin. Dá bhrí sin, i dteachtaireacht ACCC/C/2008/32 uaidh, tháinig an coiste sin ar an gconclúid, chun a chinneadh ar glacadh cinneadh, gníomh nó neamhghníomh i bhfeidhmiú cumhachtaí reachtacha faoi Airteagal 2(2) den Choinbhinsiún sin, nach bhféadfadh a ainmniú i ndlí náisiúnta páirtí chonarthaigh sa choinbhinsiún sin a bheith cinntitheach.

51

Thairis sin, ina theachtaireachtaí ACCC/C/2011/61 agus ACCC/C/2014/120, thug Coiste Aarhus dá aire, cé nár sonraíodh na himthosca inar ghníomhaigh comhlacht nó institiúid cumhachtaí reachtacha i gCoinbhinsiún Aarhus, gur léir nár eisiadh leis an gcoinbhinsiún sin comhlacht nó institiúid ach amháin nuair a ghníomhaigh sé chun úsáid a bhaint as an acmhainneacht shonrach sin. Dá bhrí sin, féadfar parlaimint náisiúnta páirtí chonarthaigh, cé gur comhlacht í atá tofa go daonlathach, a mheas mar údarás poiblí de réir bhrí Choinbhinsiún Aarhus nuair nach bhfeidhmíonn sí cumhachtaí reachtacha nuair a údaraíonn sí gníomhaíocht nó tionscadal, mar shampla.

52

Bhí deis ag an gCúirt freisin rialú a thabhairt ar an gcoincheap ‘comhlachtaí nó institiúidí atá ag feidhmiú cumhachtaí breithiúnacha nó reachtacha’ i gcomhthéacs léiriú Threoir 2003/4/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2003 maidir le rochtain phoiblí ar fhaisnéis ar an gcomhshaol agus lena n‑aisghairtear Treoir 90/313/CEE ón gComhairle (IO 2003 L 41, lch. 26), i bhfianaise Choinbhinsiún Aarhus. I ndáil leis sin, chinn an Chúirt gur ghá léiriú feidhmiúil a ghlacadh ar an gcoincheap ‘comhlachtaí nó institiúidí atá ag feidhmiú cumhachta reachtaigh ’ ar dá réir a fhéadfar aireachtaí atá freagrach, faoin dlí náisiúnta, as dréachtreachtaíocht a ullmhú, iad a chur faoi bhráid na Parlaiminte agus páirt a ghlacadh sa nós imeachta reachtach, go háirithe trí thuairimí a fhoirmliú, a mheas mar aireachtaí a thagann faoin sainmhíniú sin (féach chuige sin, breithiúnas an 14 Feabhra 2012, Flachglas Torgau, C‑204/09, EU:C:2012:71,, mír 49).

53

Dá bhrí sin, is é an toradh a bhíonn ar na breithnithe sin ná cur chuige feidhmiúil maidir leis an gcoincheap ‘cumhachtaí reachtacha’. I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go mbaineann an cur chuige feidhmiúil ní hamháin le cineál an chomhlachta lena mbaineann, eadhon an bhfeidhmíonn an institiúid nó an comhlacht sin cumhachtaí reachtacha go traidisiúnta, ach leis na feidhmeanna a dhéanann an institiúid nó an comhlacht atá i gceist go hiarbhír. Dá bhrí sin, cé gur fianaise é an critéar orgánach chun gníomh reachtach a shaintréithriú de réir bhrí Rialachán Aarhus, níl sé cinntitheach ann féin. Is gá freisin critéar a bhaineann le substaint an ghnímh arna ghlacadh ag an institiúid nó ag an gcomhlacht sin a chur san áireamh. Tá údar níos mó fós leis an gcur chuige sin ós rud é gur dócha go mbeidh difríocht shuntasach idir na páirtithe i gCoinbhinsiún Aarhus maidir leis an nós imeachta reachtach.

54

Dá bhrí sin, ní féidir cur chuige atá go hiomlán foirmiúil, a bhaineann go sonrach le córas dlí ceann de na páirtithe i gCoinbhinsiún Aarhus agus atá bunaithe ar chritéar nós imeachta amháin a ghlacadh chun a chinneadh ar glacadh gníomh le cumhachtaí reachtacha. Dá bhrí sin, ní féidir an coincheap ‘cumhachtaí reachtacha’ dá bhforáiltear in Airteagal 2(1)(c) de Rialachán Aarhus a léiriú mar thagairt do ghníomhartha a glacadh i gcomhréir le gnáthnós imeachta reachtach ná nós imeachta reachtach speisialta i gcomhréir le hAirteagal 289(1) agus (2) CFAE, agus do na gníomhartha sin amháin.

55

Leanann sé ó mhíreanna 27 go 54 den bhreithiúnas seo go dtagraíonn an coincheap ‘gníomh riaracháin’ dá bhforáiltear in Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus d’aon ghníomh nach bhfuil glactha ag institiúid de chuid an Aontais le cumhachtaí reachtacha, agus ní, mar a mhaíonn na hiarratasóirí, ach gníomhartha reachtacha arna nglacadh faoi ghnáthnós imeachta reachtach nó nós imeachta reachtach speisialta i gcomhréir le hAirteagal 289(1) agus (2) CFAE.

56

I bhfianaise na mbreithnithe sin agus, go háirithe, na gcritéar dá dtagraítear i mír 54 den bhreithiúnas seo, is gá a chinneadh an ‘gníomh riaracháin’ é Rialachán 2022/2577 de réir bhrí Airteagal 2(1)(g) de Rialachán Aarhus, arna léiriú i bhfianaise Choinbhinsiún Aarhus.

57

Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara gur ghlac an Chomhairle ar institiúid í, Rialachán 2022/2577 de bhun Airteagal 16(1) CAE, ar thug na Conarthaí feidhmeanna reachtacha di, i gcomhpháirt leis an bParlaimint.

58

Dá bhrí sin, is comhlacht í an Chomhairle a fheidhmíonn feidhmeanna reachtacha. Mar sin fein, mar is léir ó mhír 54 den bhreithiúnas seo, cé gurb ionann an critéar orgánach agus léiriú ar fheidhmiú na gcumhachtaí reachtacha, níl sé cinntitheach ann féin. Is gá substaint Rialachán 2022/2577 a chur san áireamh freisin.

Cineál na gcumhachtaí a fheidhmíonn an Chomhairle agus Rialachán 2022/2577 á ghlacadh aici

Bunús dlí an Rialacháin 2022/2577

59

Ba cheart a thabhairt faoi deara gur glacadh Rialachán 2022/2577 ar bhonn Airteagal 122(1) CFAE, a thagann faoi Chaibidil 1, dar teideal ‘Beartas eacnamaíoch’, de Theideal VIII de Chuid a Trí de CFAE.

60

Foráiltear le hAirteagal 122(1) CFAE mar seo a leanas: ‘Gan dochar do na nósanna imeachta eile dá bhforáiltear sna Conarthaí, féadfaidh an Chomhairle, ar mholadh ón gCoimisiún, de mheon dlúthpháirtíochta idir na Ballstáit, na bearta is iomchuí don staid eacnamaíoch a chinneadh, go háirithe má tharlaíonn géardheacrachtaí maidir le soláthar táirgí áirithe, go háirithe i réimse an fhuinnimh’.

61

Dá bhrí sin, le hAirteagal 122(1) CFAE tugtar de chumhacht don Chomhairle bearta a ghlacadh in imthosca sonracha ‘gan dochar do nósanna imeachta eile dá bhforáiltear sna Conarthaí’.

62

Thairis sin, le hAirteagal 122(1) CFAE údaraítear go sainráite don Chomhairle na bearta is iomchuí don staid eacnamaíoch a chinneadh arb é is aidhm dóibh déileáil le géardheacrachtaí maidir le soláthar táirgí fuinnimh.

63

I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara gur léir ó Airteagal 103 de Chonradh CEE, a ndearnadh Airteagal 122 CFAE de ina dhiaidh sin, gur tugadh le fios leis an nath ‘bearta iomchuí’ go bhféadfadh an Chomhairle, a mhéid a bhaineann le foirm na mbeart freisin, an fhoirm is iomchuí a roghnú, de réir mar a bheidh, agus, faoi réir cheanglas an phlé d’aon toil, go ndearnadh tagairt in Airteagal 103(2) de Chonradh CEE don Chomhairle ag feidhmiú a cumhachtaí, lena n‑áirítear a ceart chun cur chun feidhme na rialacha a leag sí síos a thabhairt don Choimisiún. Dá bhrí sin, tá an Chúirt tar éis a chinneadh, trí chumhacht a thabhairt don Chomhairle cinneadh a dhéanamh maidir le bearta is iomchuí don chás, gur tugadh rogha leathan don institiúid sin le feidhmiú i gcomhréir leis an leas coiteann le hAirteagal 103 de Chonradh CEE (féach breithiúnas an 24 Deireadh Fómhair 1973, Balkan‑Import‑Export, 5/73, EU:C:1973:109, mír 18).

64

Thairis sin, i bhfeidhmiú na gcumhachtaí dá bhforáiltear in Airteagal 103(2) de Chonradh CEE, a shainítear anois in Airteagal 122(1) CFAE, i gcás ina raibh sé d’oibleagáid ar an gComhairle, i gcás atá ag forbairt de shíor agus atá do-thuartha, bearta a ghlacadh a mbeadh éifeacht láithreach acu, d’fhéadfadh an institiúid sin measúnú foriomlán a dhéanamh ar bhuntáistí agus ar mhíbhuntáistí an chórais atá le cur i bhfeidhm. Ina theannta sin, bhí ar an gComhairle idir-réiteach buan a áirithiú a d’fhéadfadh a bheith ag teastáil le haghaidh trasnaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann idir cuspóirí éagsúla beartais eacnamaíoch arna meas ar leithligh agus, i gcás inarb iomchuí, an tosaíocht shealadach a cheanglaítear leis na himthosca eacnamaíocha nó leis na himthosca eacnamaíocha a dheonú do cheann acu (féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Deireadh Fómhair 1973, Balkan‑Import‑Export, 5/73, EU:C:1973:109, míreanna 21 agus 24).

65

Dá bhrí sin, leanann sé ó Airteagal 122(1) CFAE, a bhfuil a fhorálacha coibhéiseach go substaintiúil le forálacha an iar-Airteagail 103(2) de Chonradh CEE, go bhfuil rogha leathan ag an gComhairle, nuair a chuirtear chun feidhme iad, ar saintréith í d’fheidhmiú na feidhme reachtaí, agus bearta á nglacadh aici chun déileáil le deacrachtaí tromchúiseacha eacnamaíocha ar ar a mbonn a éilítear roghanna polaitiúla a thagann faoi fhreagrachtaí reachtas an Aontais, sa mhéid go mbaineann siad le cothromaíocht idir na leasanna coinbhleachta atá i gceist ar bhonn measúnuithe iomadúla. Tá údar leis an rogha leathan sin toisc go n‑iarrtar ar an institiúid sin, agus an fheidhm sin á feidhmiú aici, measúnuithe casta a dhéanamh.

66

Ba cheart a thabhairt chun cuimhne, i ndáil leis sin, go bhfuil glacadh rialacha bunriachtanacha ábhair arna fhorchoimeád d’inniúlacht reachtas an Aontais. Dá bhrí sin, ní féidir forálacha lena leagtar síos na gnéithe riachtanacha de bhunreachtaíocht – a gceanglaítear lena nglacadh roghanna polaitiúla a bhaineann le freagrachtaí an reachtais féin sin a dhéanamh – a leagan síos i ngníomhartha cur chun feidhme (féach, chuige sin agus de réir analaí, breithiúnas an 28 Feabhra 2023, Fenix International, C‑695/20, EU:C:2023:127, mír 41 agus an cásdlí dá dtagraítear).

67

Ina theannta sin, mar is léir ó mhír 64 den bhreithiúnas seo, le hAirteagal 103(2) de Chonradh CEE, a bhfuil Airteagal 122(1) CFAE curtha ina ionad anois, tugtar an deis don Chomhairle cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún.

68

Ba cheart a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, go bhfuil an fhéidearthacht, dá bhforáiltear in Airteagal 122(1) CFAE, cur chun feidhme na rialacha atá leagtha síos ag an gComhairle a thabhairt don Choimisiún forchoimeádta do reachtas an Aontais.

69

Go bunúsach, is léir ón gcásdlí go bhfuil rogha ag reachtóir an Aontais agus cinneadh á dhéanamh aige cumhacht cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún faoi Airteagal 291(2) CFAE (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Iúil 2015, an Coimisiún v an Pharlaimint agus an Chomhairle C‑88/14, EU:C:2015:499, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).

70

Ina theannta sin, maidir le cumhacht cur chun feidhme a dheonú, foráiltear le hAirteagal 291(2) CFAE go dtabharfaidh gníomhartha an Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí cumhacht den sórt sin don Chomhairle i gcásanna sonracha cuí-réasúnaithe nuair is gá coinníollacha aonfhoirmeacha chun na gníomhartha sin a chur chun feidhme. Is léir freisin ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais, i bhfeidhmiú na cumhachta cur chun feidhme arna tabhairt di, go n‑iarrtar ar an institiúid lena mbaineann ábhar gnímh reachtaigh a shonrú, d’fhonn a áirithiú go gcuirfear chun feidhme é faoi choinníollacha aonfhoirmeacha sna Ballstáit uile (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Iúil 2015, an Coimisiún v an Pharlaimint agus an Chomhairle, C‑88/14, EU:C:2015:499, mír 30 agus an cásdlí dá dtagraítear).

71

Ar deireadh, ba cheart a thabhairt faoi deara nach ionann raon feidhme na ngníomhartha arna nglacadh de bhun Airteagal 122(1) CFAE agus raon feidhme na ngníomhartha cur chun feidhme agus na ngníomhartha tarmligthe arna nglacadh faoi Airteagal 290 agus Airteagal 291 CFAE.

72

Go bunúsach, ní bhraitheann na cumhachtaí a thugtar don Chomhairle faoi Airteagal 122(1) CFAE, murab ionann agus cumhachtaí tarmligthe agus cur chun feidhme, ar réamhúdarúcháin mar bhunghníomh reachtach. Thairis sin, níl gníomhartha arna nglacadh de bhun Airteagal 122(1) CFAE nasctha go dlúth le gníomhartha arna nglacadh de bhun Airteagal 289(1) agus (2) CFAE, murab ionann agus gníomhartha tarmligthe agus gníomhartha cur chun feidhme, a mbraitheann a ndlíthiúlacht ar an méid dá ndearna an reachtóir foráil. Thairis sin, cé go bhféadfar gnéithe de ghníomh reachtach de réir bhrí Airteagal 289(3) CFAE a leasú le gníomhartha tarmligthe freisin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhféadfaidh siad ach gnéithe ‘neamhriachtanacha’ de ghníomh arna ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 289 CFAE a leasú.

73

Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú, is é a leagtar síos le hAirteagal 291(2) CFAE ná ‘nuair is gá coinníollacha aonfhoirmeacha chun gníomhartha Aontais atá ceangailteach ó thaobh dlí a chur chun feidhme, tabharfaidh na gníomhartha sin cumhachtaí cur chun feidhme don Choimisiún, nó, i gcásanna sonracha cuí-réasúnaithe agus sna cásanna dá bhforáiltear in Airteagal 24 agus in Airteagal 26 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, don Chomhairle’. Ba cheart a thabhairt faoi deara nach dtagraíonn foclaíocht an Airteagail sin do ghníomhartha reachtacha de réir bhrí Airteagal 289(3) CFAE, ach, mar mhalairt air sin, tugtar, leis an téacs, de chumhacht don reachtas a ghlacann gníomhartha atá ceangailteach ó thaobh dlí cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún nó go heisceachtúil don Chomhairle.

–

Ábhar Rialachán 2022/2577

74

Ba cheart a mheabhrú gur tionscnaíodh glacadh Rialachán 2022/2577 i gcomhthéacs chogadh foghach Chónaidhm na Rúise i gcoinne na hÚcráine agus laghdú as cuimse na soláthairtí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise chuig na Ballstáitlena gcuirtear slándáil agus soláthar an Aontais agus a Bhallstát i mbaol agus as a dtagann méadú ar phraghsanna fuinnimh san Aontas.

75

Mar is léir ó aithris 3 de Rialachán 2022/2577, is sa chomhthéacs sin agus chun dul i ngleic le neamhchosaint thomhaltóirí agus ghnólachtaí na hEorpa ar phraghsanna arda luaineacha a chruthaíonn cruatan eacnamaíoch agus sóisialta, a mheas an Chomhairle gur cheart bearta sealadacha láithreacha a ghlacadh chun dlús a chur le himscaradh fuinnimh in‑athnuaite.

76

Chuige sin, tá bearta simplithe i Rialachán 2022/2577 chun táirgeadh fuinnimh in‑athnuaite a spreagadh trí dhíolúintí a thabhairt isteach ó oibleagáidí measúnaithe áirithe a leagtar síos i reachtaíocht chomhshaoil an Aontais, go háirithe trí na próisis deonaithe ceadanna a chuíchóiriú.

77

Go bunúsach, bunaítear le hAirteagal 3(1) de Rialachán 2022/2577 díolmhú ginearálta ar na próisis deonaithe ceadanna, a leagtar síos i bhforálacha dhlí tánaisteach an Aontais, trí thoimhde a chruthú go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint leis an ngníomhaíocht lena dtáirgtear fuinnimh in‑athnuaite.

78

Ar bhonn níos sonraí, foráiltear le hAirteagal 4 de Rialachán 2022/2577, ina bhfuil bearta chun luas a chur leis an bpróiseas deonaithe ceadanna maidir le trealamh grianfhuinnimh a shuiteáil, do mhaolú sonrach ar an oibleagáid measúnuithe ar an tionchar ar an gcomhshaol a dhéanamh faoi Threoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol (IO 2012 L 26, lch. 1).

79

Thairis sin, le hAirteagal 6 de Rialachán 2022/2577 díolmhaítear tionscadail maidir le fuinnimh in‑athnuaite a tháirgeadh ón oibleagáid measúnú tionchair ar an gcomhshaol a dhéanamh faoi Airteagal 2(1) de Threoir 2011/92 agus ó mheasúnuithe ar chosaint speiceas faoi Airteagal 12(1) de Threoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú (IO 1992 L 206, lch. 7) agus faoi Airteagal 5 de Threoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO 2010 L 20, lch. 7).

80

Dá bhrí sin, chun cuspóirí Rialachán 2022/2577 a chur chun feidhme, le bearta áirithe dá bhforáiltear sa Rialachán sin, maolaítear go sealadach agus ar phointí sonracha fhorálacha an dlí tháinistigh a leagtar amach sna treoracha dá dtagraítear i míreanna 86 agus 87 thuas lena gceanglaítear ‘leasanna dlíthiúla a chothromú’ sula n‑údarófar aon tionscadal ar dócha tionchar a bheith acu ar an gcomhshaol, ós rud é, mar a luaitear i mír 85 thuas, go gceanglaítear le Rialachán 2022/2577, sa chothromúcháin sin, aitheantas a thabhairt don tosaíocht atá le tabhairt do tháirgeadh an fhuinnimh in‑athnuaite.

81

Ar deireadh, déantar foráil in Airteagal 9 de Rialachán 2022/2577 do chlásal athbhreithnithe den Rialachán sin chun measúnú a dhéanamh ar a thionchar, faoinar féidir leis an gCoimisiún síneadh a mholadh chun cur le tréimhse bhailíochta an Rialacháin sin, agus clásal den sórt sin inchomparáide leis na gnáthchlásail athbhreithnithe dá bhforáiltear i ngníomhartha arna nglacadh i gcomhréir le ceann de na nósanna imeachta reachtacha dá bhforáiltear in Airteagal 289(1) agus (2) CFAE.

82

Dá bhrí sin, is gníomh sonrach é Rialachán 2022/2577 sa mhéid go mbunaítear leis, den chéad uair, aitheantas don thosaíocht atá le tabhairt do tháirgeadh an fhuinnimh in‑athnuaite trí thoimhde a chruthú go bhfuil leas poiblí sáraitheach ag baint le gníomhaíochtaí lena dtáirgtear fuinnimh in‑athnuaite, agus ar an gcaoi sin, maolú ar phróisis deonaithe ceadanna dá bhforáiltear sa dlí táinisteach ina bhfuil oibleagáidí measúnaithe comhshaoil.

Conclúid

83

Leanann sé ón méid sin roimhe seo, ar an gcéad dul síos, agus na bearta a leagtar amach i Rialachán 2022/2577 á nglacadh aici, gur bhain an Chomhairle úsáid as an rogha leathan a thugtar di faoi Airteagal 122(1) CFAE, arb ionann í agus feidhmiú cumhachtaí reachtacha de réir bhrí Rialachán Aarhus. Is é a bhí i gceist, go bunúsach, ná gur cuireadh iallach ar an gComhairle, i gcás atá ag forbairt de shíor agus atá do-thuartha, bearta a ghlacadh a mbeadh éifeacht láithreach acu, measúnú foriomlán a dhéanamh ar na buntáistí agus na míbhuntáistí a bhaineann leis an gcóras atá le cur i bhfeidhm agus an réiteach is gá a ráthú mar gheall ar thrasnaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann idir cuspóirí éagsúla an bheartais eacnamaíoch arna meas ar leithligh, tríd an tosaíocht shealadach a cheanglaítear leis na himthosca eacnamaíocha a thabhairt do cheann amháin nó do cheann eile díobh.

84

Ar an dara dul síos, níl na cumhachtaí eisceachtúla a thugtar don Chomhairle faoi Airteagal 122(1) CFAE ag brath ar réamhúdarú trí bunghníomh reachtach.

85

Ar an tríú dul síos, le hAirteagal 122(1) CFAE tugtar de chumhacht don Chomhairle gníomhartha ina bhfuil bearta cur chun feidhme a ghlacadh, fad atá an inniúlacht bearta den sórt sin a ghlacadh forchoimeádta do reachtas an Aontais a.

86

Ar an gceathrú dul síos, le forálacha áirithe de Rialachán 2022/2577 leasaítear freisin gnéithe fíor-riachtanacha d’fhorálacha roinnt gníomhartha reachtacha, de réir bhrí Chonradh FAE, de dhlí an Aontais. Dá bhrí sin, níl seasamh níos ísle ag Rialachán 2022/2577 in ordlathas na norm ná mar atá ag gníomhartha reachtacha áirithe eile, de réir bhrí Chonradh FAE, eadhon Treoir 2011/92, Treoir 92/43 agus Treoir 2009/147, a ndéanann sé maolú orthu.

87

Ar an gcúigiú dul síos, is toisc bhreise é gur ghlac an Chomhairle agus ní an Coimisiún Rialachán 2022/2577, ar bhonn Airteagal 122(1) CFAE, lena bhféadfaí a léiriú nach gníomh cur chun feidhme é an rialachán sin, ach gníomh arna ghlacadh ag an gComhairle mar reachtóir.

88

Leanann sé ón méid sin roimhe seo go bhfuil roinnt tosca ann lena bhféadfaí a léiriú go dtagann na cumhachtaí a fheidhmíonn an Chomhairle, agus Rialachán 2022/2577 á ghlacadh aici, ar bhonn Airteagal 122(1) CFAE, chun críocha chur i bhfeidhm Airteagal 2(1)(c), de Rialachán Aarhus, faoi raon feidhme na gníomhaíochta reachtaí.

89

Dá bhrí sin, ní gníomh riaracháin é Rialachán 2022/2577 de réir bhrí Airteagal 2(1) (g) de Rialachán Aarhus.

90

Ní féidir amhras a chaitheamh ar an measúnú sin le hargóint na n‑iarratasóirí gurb é an chúis nach dtagann comhlachtaí nó institiúidí atá ag feidhmiú cumhachtaí reachtacha faoin sainmhíniú ar ‘údaráis phoiblí’ go bhfuil faisnéis don phobal agus a rannpháirtíocht sa phróiseas reachtach ráthaithe go leordhóthanach go ginearálta sa nós imeachta reachtach agus, go háirithe, toisc go bhfuil ionadaithe tofa freagrach don phobal. Ar an ábhar sin, níor ghlac comhlacht a toghadh go ‘daonlathach’ Rialachán 2022/2577.

91

Mar sin féin, ba cheart a thabhairt faoi deara, mar is léir ó mhír 58 thuas, gur ghlac an Chomhairle Rialachán 2022/2577, a bhfuil, de bhun Airteagal 16(1) CAE, cáil reachtóra aici in éineacht leis an bParlaimint. Dá bhrí sin, ní mór diúltú don argóint sin toisc í a bheith neamhéifeachtach.

92

Dá bhrí sin, bhí an Chomhairle go hiomlán i dteideal diúltú d’iarraidh na n‑iarratasóirí ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 toisc í a bheith do-ghlachta.

93

Ní mór, mar sin, an chéad chuid den chéad saincheist dlí a dhíbhe.

94

A mhéid atá an chéad saincheist dlí gan bhunús agus gur dhiúltaigh an Chomhairle, agus an ceart aici, don iarraidh ar athbhreithniú inmheánach ar Rialachán 2022/2577 toisc í a bheith do-ghlachta, tá an dara agus an tríú saincheist dlí, lena bhféachtar le hagóid a dhéanamh i gcoinne dhiúltú na hiarrata sin ar athbhreithniú, neamhéifeachtach agus, dá bhrí sin, ní mór iad a dhíbhe.

95

I dtaca leis sin, féadfaidh Cúirteanna an Aontais, inter alia, ar chúiseanna a bhaineann le riaradh éifeachtúil an cheartais, staonadh ó scrúdú a dhéanamh ar fhiúntas na bpléadálacha nach mór a dhíbhe toisc iad a bheith do-ghlactha nó neamhéifeachtach (féach de réir analaí, breithiúnas an 29 Meán Fómhair 2022, HIM v an Coimisiún, C‑500/21 P, nár foilsíodh, EU:C:2022:741, mír 73).

96

Dá thoradh sin, ní mór an chaingean a dhíbhe ina hiomláine.

Costais

97

Faoi Airteagal 134(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Ginearálta, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis. Ós rud é nár éirigh leis na hiarratasóirí, ní mór a ordú dóibh a gcostais féin agus costais arna dtabhú ag an gComhairle a íoc, de réir an ordaithe atá á lorg ag an gComhairle.

98

Faoi Airteagal 138(1) de na Rialacha Nós Imeachta, beidh ar institiúidí a bhfuil idiragairt sna himeachtaí déanta acu a gcostais féin a íoc. Ordaítear don Choimisiún a chostais féin a íoc.

1.

Díbhtear an chaingean.

2.

Ordaítear do CEE Bankwatch Network z.s. agus Ökobüro – Allianz der Umweltbewegung a gcostais féin agus na costais arna dtabhú ag Comhairle an Aontais Eorpaigh a íoc.

3.

Ordaítear don Choimisiún Eorpach a chostais féin a íoc.