Προσωρινό κείμενο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)

της 16ης Ιουλίου 2026 (*)

« Προδικαστική παραπομπή – Κράτος δικαίου – Ανεξαρτησία των δικαστών – Άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Εθνική ρύθμιση που επιτρέπει να ελέγχεται αν δικαστής που υπηρετεί στο Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο, Πολωνία) πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας – Σύνθεση του δικαστικού σχηματισμού που καλείται να ελέγξει αν πληρούνται οι εν λόγω απαιτήσεις – Πλημμέλειες που αφορούν τις συνθήκες διορισμού μέλους του δικαστικού σχηματισμού – Συνέπειες των πλημμελειών αυτών – Αμεροληψία – Υπεροχή του δικαίου της Ένωσης »

Στην υπόθεση C‑748/23 [Gekus] (i),

με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο, Πολωνία) με απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Δεκεμβρίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης

C. Limited

κατά

M. S.,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),

συγκείμενο από τους I. Jarukaitis (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, K. Lenaerts, Πρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του τετάρτου τμήματος, M. Condinanzi, N. Jääskinen και R. Frendo, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: Ν. Αιμιλίου

γραμματέας: E. Sartori, διοικητική υπάλληλος,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 4ης Ιουνίου 2025,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

–        η C. Limited, εκπροσωπούμενη από τους M. Kotowicz και M. Radwan-Röhrenschef, adwokaci,

–        ο M. S., εκπροσωπούμενος από την J. Baniewska και τον M. Gutowski, adwokaci, και από τον R. Rogala, radca prawny,

–        η Πολωνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον B. Majczyna, τον D. Mazur, τον M. Rzotkiewicz και την S. Żyrek,

–        η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις C. Jacob, M. Jacobs, C. Pochet και L. Van den Broeck,

–        η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την M. K. Bulterman και τον J. M. Hoogveld,

–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την K. Herrmann, τον P. Stancanelli και τον P. J. O. Van Nuffel,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 1ης Αυγούστου 2025,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).

2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της C. Limited, ιρλανδικής εταιρίας, και του M. S., Ιρλανδού υπηκόου, με αντικείμενο καταψηφιστική αγωγή στηριζόμενη σε δικαιοπραξίες που καταρτίσθηκαν στην Πολωνία.

 Το νομικό πλαίσιο

3        Το άρθρο 29 του ustawa o Sądzie Najwyższym (νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου), της 8ης Δεκεμβρίου 2017 (Dz. U. 2018, θέση 5), όπως τροποποιήθηκε με τον ustawa o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (νόμο περί τροποποιήσεως του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου και ορισμένων άλλων νόμων), της 9ης Ιουνίου 2022 (Dz. U. 2022, θέση 1259) (στο εξής: νόμος περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου), προβλέπει τα εξής:

«[...]

2.      Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Πολωνία)] ή των οργάνων του, δεν επιτρέπεται να τεθεί υπό αμφισβήτηση η νομιμότητα των [δικαστηρίων], των συνταγματικών οργάνων του κράτους ή των οργάνων ελέγχου και διασφάλισης του δικαίου.

3.      Το [Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο)] ή άλλο όργανο της εξουσίας δεν δύναται να διαπιστώσει ή να κρίνει τη νομιμότητα του διορισμού δικαστή ή της απορρέουσας από τον διορισμό του εξουσίας άσκησης των δικαιοδοτικών καθηκόντων.

4.      Οι περιστάσεις υπό τις οποίες διορίστηκε δικαστής του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)] δεν μπορούν να θεμελιώσουν αποκλειστικό λόγο προσβολής αποφάσεως ληφθείσας με τη συμμετοχή του ή αμφισβήτησης της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του.

5.      Κατόπιν αιτήσεως οποιουδήποτε διαδίκου κατά την έννοια της παραγράφου 7, επιτρέπεται να εξεταστεί αν δικαστής του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)] ή δικαστής αποσπασμένος στο [Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο)] πληροί τις απαιτήσεις περί ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων του διορισμού του και της συμπεριφοράς του κατόπιν του διορισμού του, σε περίπτωση κατά την οποία, υπό τις περιστάσεις συγκεκριμένης υποθέσεως, τούτο μπορεί να συνεπάγεται παραβίαση της αρχής της ανεξαρτησίας ή της αμεροληψίας ικανή να επηρεάσει την έκβαση της υποθέσεως, λαμβανομένων υπόψη της καταστάσεως του διαδίκου και της φύσεως της υποθέσεως.

6.      Αίτηση για τη διαπίστωση της τήρησης των απαιτήσεων της παραγράφου 5 [(στο εξής: έλεγχος της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας)] μπορεί να υποβληθεί κατά δικαστή του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)] ή αποσπασμένου στο εν λόγω δικαστήριο δικαστή που συμμετέχει σε δικαστικό σχηματισμό ο οποίος εξετάζει:

1)      ένδικο μέσο·

[...]

7.      Κάθε διάδικος στη διαδικασία ενώπιον του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)] δικαιούται, στις περιπτώσεις της παραγράφου 6, να υποβάλει τέτοια αίτηση.

[...]

9.      Η αίτηση πληροί τις απαιτήσεις που προβλέπονται για τα διαδικαστικά έγγραφα και περιλαμβάνει επίσης:

1)      αίτημα να διαπιστωθεί αν τηρούνται σε συγκεκριμένη υπόθεση οι προϋποθέσεις της παραγράφου 5·

2)      τις περιστάσεις που δικαιολογούν το αίτημα καθώς και τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία.

10.      Αίτηση που δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 29, παράγραφος 9, του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου απορρίπτεται ως απαράδεκτη χωρίς να ζητηθεί η τακτοποίηση των τυπικών παραλείψεων. Απορρίπτεται επίσης η εκπρόθεσμη ή η απαράδεκτη για άλλο λόγο αίτηση.

[...]

15.      Το [Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο)] εξετάζει την αίτηση κεκλεισμένων των θυρών σε πενταμελή σύνθεση που προκύπτει από κλήρωση μεταξύ όλων των μελών του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)], κατόπιν ακροάσεως του δικαστή τον οποίο αφορά η αίτηση, εκτός αν η ακρόαση είναι αδύνατη ή ιδιαιτέρως δυσχερής. Ο ενδιαφερόμενος δικαστής μπορεί να υποβάλει τις παρατηρήσεις του γραπτώς. Ο ενδιαφερόμενος δικαστής αποκλείεται από την κλήρωση.

[...]

18.      Σε περίπτωση αποδοχής της αίτησης, το [Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο)] διατάσσει τον δικαστή να απέχει από την εκδίκαση της υπόθεσης. Η αποδοχή της αίτησης σε ορισμένη υπόθεση δεν αποτελεί λόγο εξαίρεσης του δικαστή για άλλες υποθέσεις στην εκδίκαση των οποίων αυτός συμμετέχει.

[...]

21.      Η διάταξη η οποία εκδίδεται κατόπιν εξετάσεως της αιτήσεως μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)], συγκείμενου από επτά δικαστές που προκύπτουν από κλήρωση μεταξύ όλων των μελών του [Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου)]. Ο ενδιαφερόμενος δικαστής και όποιος δικαστής μετείχε στην έκδοση της προσβαλλομένης διατάξεως αποκλείονται από την κλήρωση.»

 Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

4        Διάδικοι της κύριας δίκης είναι, αφενός, η ιρλανδική εταιρία C. Limited και, αφετέρου, ο M. S., που είναι Ιρλανδός υπήκοος, και η μεταξύ τους διαφορά αφορά τις εκατέρωθεν υποχρεώσεις στο πλαίσιο δικαιοπραξιών που καταρτίσθηκαν στην Πολωνία.

5        Από την ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία προκύπτει ότι, με απόφαση της 10ης Ιουνίου 2021, το Sąd Apelacyjny w Warszawie (εφετείο Βαρσοβίας, Πολωνία) υποχρέωσε τον M. S. να καταβάλει στην C. Limited ποσό του οποίου το ύψος αντιστοιχεί στην απαίτησή της.

6        Στις 29 Ιουλίου 2021 ο M. S. ζήτησε από το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία), δυνάμει του άρθρου 46, σε συνδυασμό με το άρθρο 45, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2012, L 351, σ. 1), να μην αναγνωρίσει και να μην κηρύξει εκτελεστή την απόφαση του Sąd Apelacyjny w Warszawie (εφετείου Βαρσοβίας), επικαλούμενος προσβολή του δικαιώματός του σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως για τον λόγο ότι στον δικαστικό σχηματισμό που εξέδωσε την εν λόγω απόφαση μετείχε δικαστής ο οποίος είχε αποσπασθεί για αόριστο χρόνο από τον Πολωνό Υπουργό Δικαιοσύνης.

7        Παράλληλα, ο M. S. άσκησε αναίρεση ενώπιον του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) κατά της ως άνω απόφασης του Sąd Apelacyjny w Warszawie (εφετείου Βαρσοβίας). Για την εκδίκαση της αναιρέσεως ορίστηκε τριμελής δικαστικός σχηματισμός στον οποίο μετείχε ο δικαστής JG.

8        Η C. Limited υπέβαλε αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του δικαστή JG, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 29 του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

9        Προκειμένου να αποδείξει ότι ο δικαστής JG δεν πληρούσε τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, η C. Limited επικαλέστηκε διάφορες περιστάσεις μεταξύ των οποίων και εκείνες του διορισμού του.

10      Πρώτον, η C. Limited υποστήριξε ότι ο δικαστής JG είχε διοριστεί δικαστής στο πολιτικό τμήμα του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) στις 10 Οκτωβρίου 2018 βάσει του πορίσματος 330/2018 του Krajowa Rada Sądownictwa (Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου, Πολωνία) (στο εξής: KRS), του οποίου η εφαρμογή είχε ανασταλεί στις 27 Σεπτεμβρίου 2018 με διάταξη του Naczelny Sąd Administracyjny (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Πολωνία). Με απόφαση της 6ης Μαΐου 2021, το δικαστήριο αυτό ακύρωσε το εν λόγω πόρισμα.

11      Δεύτερον, η C. Limited επικαλέστηκε τη συμπεριφορά του δικαστή JG μετά τον διορισμό του στο πολιτικό τμήμα του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) και παρέπεμψε συναφώς σε δήλωση της 28ης Νοεμβρίου 2019, υπογραφείσα από ορισμένους δικαστές του πολιτικού τμήματος μεταξύ των οποίων και ο JG, σύμφωνα με την οποία η απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2019, A. K. κ.λπ. (Ανεξαρτησία του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου) (C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, EU:C:2019:982), δεν είχε εφαρμογή στους δικαστές του πολιτικού τμήματος που είχαν διοριστεί βάσει πορίσματος του KRS υπό τη νέα του σύνθεση.

12      Τρίτον, η C. Limited αναφέρθηκε στο γεγονός ότι ο M. S. ζητεί από τα ιρλανδικά δικαστήρια να μην κηρύξουν εκτελεστή την απόφαση του Sąd Apelacyjny w Warszawie (εφετείου Βαρσοβίας), επικαλούμενος προσβολή του δικαιώματός του να δικαστεί η υπόθεσή του από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως. Υπό τις συνθήκες αυτές, η διαδικασία ενώπιον του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) πρέπει, κατά την C. Limited, να διεξαχθεί ενώπιον δικαστών των οποίων η ανεξαρτησία και η αμεροληψία είναι αναμφισβήτητες.

13      Σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 29 του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου, πέντε δικαστές του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) ορίστηκαν με κλήρωση για να απαρτίσουν τον δικαστικό σχηματισμό που θα εξέταζε την αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας. Στον εν λόγω δικαστικό σχηματισμό μετέχουν δύο δικαστές του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) διορισθέντες προ του 2018 και τρεις δικαστές διορισθέντες κατόπιν προτάσεως του KRS υπό τη νέα του σύνθεση.

14      Στο πλαίσιο της εξέτασης του παραδεκτού της αίτησης της C. Limited, το αιτούν δικαστήριο, αποφαινόμενο σε μονομελή δικαστικό σχηματισμό αποτελούμενο από τον εισηγητή δικαστή, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος του ως άνω πενταμελούς δικαστικού σχηματισμού, εξέφρασε αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία του άρθρου 29, παράγραφος 5, του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου, υπό το πρίσμα των συνδυασμένων διατάξεων του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και του άρθρου 47 του Χάρτη.

15      Ως προς το ζήτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο εκθέτει δύο ερμηνείες της εν λόγω διάταξης του εθνικού δικαίου όσον αφορά τη διεξαγωγή του ελέγχου της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας, οι οποίες απορρέουν από τη νομολογία του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου).

16      Κατά την πρώτη, αποκαλούμενη «στενή», ερμηνεία, οι αιτήσεις βάσει του άρθρου 29, παράγραφος 5, του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου απορρίπτονται στο στάδιο της εξέτασης του παραδεκτού αν στηρίζονται αποκλειστικά στις περιστάσεις του διορισμού του δικαστή του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) τον οποίο αφορούν. Ειδικότερα, κατά την ερμηνεία αυτή, στην αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας πρέπει να εκτίθενται, αφενός, οι εν λόγω περιστάσεις και η συμπεριφορά του δικαστή μετά τον διορισμό του από τις οποίες μπορεί να συναχθεί ότι δεν πληρούνται στο πρόσωπό του οι απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας και, αφετέρου, οι επιπτώσεις της μη τήρησης των απαιτήσεων αυτών στην έκβαση της υπόθεσης στο πλαίσιο της οποίας υποβλήθηκε η αίτηση, λαμβανομένης υπόψη της φύσης της υπόθεσης.

17      Κατά τη δεύτερη ερμηνεία, οι στηριζόμενες στο άρθρο 29, παράγραφος 5, του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου αιτήσεις πρέπει να εξετάζονται ευρύτερα, βάσει της από 23ης Ιανουαρίου 2020 κοινής ερμηνευτικής απόφασης του πολιτικού τμήματος, του ποινικού τμήματος και του τμήματος εργατικών και κοινωνικοασφαλιστικών διαφορών του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου), με την οποία κρίθηκε ότι το KRS δεν είναι ανεξάρτητο όργανο, επειδή από την έναρξη ισχύος του νόμου της 8ης Δεκεμβρίου 2017 εξαρτάται άμεσα από την πολιτική εξουσία. Κατά την κοινή ερμηνευτική απόφαση, ένας δικαστικός σχηματισμός στον οποίο μετέχει πρόσωπο που διορίστηκε σε θέση δικαστή του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) κατόπιν προτάσεως του KRS υπό τη νέα του σύνθεση αποτελεί δικαστήριο με κακή σύνθεση και, ως εκ τούτου, η οικεία ένδικη διαδικασία δεν είναι έγκυρη.

18      Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν πληρούται η απαίτηση περί ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, παρά το ότι η κοινή ερμηνευτική απόφαση των τριών τμημάτων που μνημονεύθηκε στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας απόφασης αφορά τρία από τα μέλη του πενταμελούς δικαστικού σχηματισμού που ορίστηκαν με κλήρωση για την εξέταση της αίτησης της C. Limited για τη διεξαγωγή ελέγχου της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας. Κατά το αιτούν δικαστήριο, οι δικαστές που διορίζονται στο Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο) κατόπιν προτάσεως του KRS υπό τη νέα του σύνθεση δεν πρέπει να μετέχουν στην εξέταση τέτοιων αιτήσεων, διότι η συμμετοχή τους θα έθιγε το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Στο ως άνω πλαίσιο, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τον τρόπο με τον οποίο οι εν λόγω αιτήσεις πρέπει να εκδικάζονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη.

19      Υπό τις συνθήκες αυτές, ο μονομελής δικαστικός σχηματισμός του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1)      Έχει το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του [Χάρτη], την έννοια ότι οι συνθήκες διορισμού ενός δικαστή δύνανται αφ’ εαυτών να καταδείξουν ότι ο συγκεκριμένος δικαστής δεν πληροί τις απαιτήσεις περί ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, εφόσον οι εν λόγω συνθήκες έχουν ως αποτέλεσμα τη συγκρότηση δικαστηρίου κατά τρόπον που προσβάλλει το δικαίωμα του ατόμου στην παροχή δικαστικής προστασίας [από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως], ή, άλλως, ότι καθοριστική για τη διαπίστωση της μη τήρησης των απαιτήσεων αυτών είναι η εκ μέρους του δικαστή παθητική αποδοχή (καθόσον εξακολουθεί να ασκεί δικαιοδοτικά καθήκοντα) των πλημμελειών τις οποίες ενείχε η διαδικασία διορισμού του και οι οποίες συνεπάγονται τη συγκρότηση δικαστηρίου κατά τρόπον που προσβάλλει το δικαίωμα του ατόμου στην παροχή δικαστικής προστασίας [από τέτοιο δικαστήριο];

2)      Έχει το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του [Χάρτη], την έννοια ότι υπόθεση η οποία αφορά τον λεγόμενο “έλεγχο [της ανεξαρτησίας και της] αμεροληψίας” δικαστή του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) δεν μπορεί να εκδικάζεται από δικαστές των οποίων η συμμετοχή στον δικαστικό σχηματισμό προσβάλλει το δικαίωμα του ατόμου στην παροχή δικαστικής προστασίας, καθόσον διορίσθηκαν σε θέση δικαστή του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) κατόπιν προτάσεως του [KRS] [υπό τη νέα του σύνθεση];

3)      Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, έχει το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του [Χάρτη], την έννοια ότι το Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο) υποχρεούται να ορίζει τον δικαστικό σχηματισμό που εξετάζει υπόθεση σχετική με τον λεγόμενο έλεγχο [της ανεξαρτησίας και της] αμεροληψίας κατά τρόπον ώστε να μη συμμετέχουν τέτοιοι δικαστές και, εν τέλει, να μην εφαρμόζει εθνική ρύθμιση προβλέπουσα εκδίκαση των υποθέσεων αυτών από πενταμελή σχηματισμό, εξετάζοντας την αίτηση χωρίς τη συμμετοχή των εν λόγω δικαστών, με διαφορετική σύνθεση προβλεπόμενη από το εθνικό δίκαιο;»

 Επί του παραδεκτού των προδικαστικών ερωτημάτων

20      Η C. Limited υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτο διότι η απάντηση του Δικαστηρίου δεν είναι αναγκαία για την εξέταση της αίτησής της για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας. Υπογραμμίζει ότι η αίτησή της δεν στηρίζεται μόνον στις περιστάσεις του διορισμού του δικαστή τον οποίο αφορά, αλλά και σε άλλα στοιχεία, όπως η συμπεριφορά του κατόπιν του διορισμού του. Επομένως, η αίτησή της πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 29 του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου και, ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί επί της ουσίας ανεξαρτήτως της απάντησης του Δικαστηρίου στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα.

21      Ως προς το ζήτημα αυτό, επισημαίνεται ότι, βεβαίως, η αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας στην υπόθεση της κύριας δίκης στηρίζεται σε περισσότερα από ένα στοιχεία εκ των οποίων ορισμένα είναι άσχετα προς τις περιστάσεις του διορισμού του δικαστή τον οποίο η αίτηση αυτή αφορά. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι άνευ σημασίας για την επίλυση της διαφοράς.

22      Πράγματι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι οι περιστάσεις του διορισμού ενός δικαστή μπορούν, αυτές καθ’ εαυτές, να συνεπάγονται μη πλήρωση στο πρόσωπό του των απαιτήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας τις οποίες επιβάλλουν οι εν λόγω διατάξεις. Αν το Δικαστήριο δώσει καταφατική απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα και αν οι συνθήκες του διορισμού του δικαστή, τις οποίες μνημονεύει η αναιρεσίβλητη της κύριας δίκης, αποδειχθούν εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο θα μπορούσε να διαπιστώσει τη μη τήρηση των απαιτήσεων αυτών, χωρίς να χρειάζεται να εξετάσει τα λοιπά στοιχεία που προβλήθηκαν προς στήριξη της αίτησης για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας. Επομένως, αυτή και μόνη η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι ικανή να καθορίσει την έκβαση της διαφοράς της κύριας δίκης.

23      Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, μεταξύ των μετεχόντων στη διαδικασία συζητήθηκε το ζήτημα του παραδεκτού του δευτέρου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος. Εν συνόψει, υποστηρίχθηκε συναφώς ότι το αιτούν δικαστήριο ενδέχεται να μην είναι σε θέση να λάβει υπόψη τις απαντήσεις του Δικαστηρίου. Ειδικότερα, στην υπόθεση της κύριας δίκης, το αιτούν δικαστήριο αποφαίνεται σε μονομελή δικαστικό σχηματισμό αποτελούμενο από τον εισηγητή δικαστή, ο οποίος επίσης προεδρεύει του πενταμελούς δικαστικού σχηματισμού που είναι επιφορτισμένος με την εξέταση της αίτησης της αναιρεσίβλητης της κύριας δίκης για τη διεξαγωγή ελέγχου της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας. Εκτέθηκε ότι η περίσταση αυτή μπορεί να δημιουργήσει αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα του αιτούντος δικαστηρίου να εφαρμόσει αποτελεσματικά την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης στην οποία θα προβεί το Δικαστήριο. Επισημάνθηκε επίσης ότι ο νόμος περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν περιλαμβάνει ειδικούς κανόνες σχετικά με την αποχή και την εξαίρεση των δικαστών οι οποίοι, κατόπιν κληρώσεως, ορίζονται ως μέλη του δικαστικού σχηματισμού που επιλαμβάνεται της αίτησης για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας. Υπό τις συνθήκες αυτές, υποστηρίχθηκε ότι υφίσταται αβεβαιότητα ως προς τη δυνατότητα του αιτούντος δικαστηρίου να άρει κάθε δυσχέρεια που θα μπορούσε να εντοπίσει το Δικαστήριο με την απάντησή του στο δεύτερο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα.

24      Ως προς το ζήτημα αυτό, διαπιστώνεται ότι το αιτούν δικαστήριο συγκροτείται από τον πρόεδρο του επιληφθέντος της αίτησης για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας πενταμελούς δικαστικού σχηματισμού και ότι αυτός ακριβώς συνέταξε την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως. Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 38 των προτάσεών του, η Πολωνική Κυβέρνηση επιβεβαίωσε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι, βάσει του πολωνικού δικαίου, ο πρόεδρος του δικαστικού σχηματισμού μπορεί να λάβει διάφορα μέτρα προκειμένου να αποτρέψει την κακή σύνθεση του. Κατά συνέπεια, οι αντιρρήσεις που προβλήθηκαν ως προς το παραδεκτό του δευτέρου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος πρέπει να απορριφθούν.

25      Συνεπώς, τα τρία προδικαστικά ερωτήματα είναι παραδεκτά.

 Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

 Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

26      Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι οι περιστάσεις του διορισμού ενός δικαστή μπορούν να συνεπάγονται, αυτές καθ’ εαυτές, προσβολή του δικαιώματος σε ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων.

27      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, μολονότι η οργάνωση της δικαιοσύνης εντός των κρατών μελών, ιδίως δε η ίδρυση, η σύνθεση, οι αρμοδιότητες και η λειτουργία των εθνικών δικαστηρίων, εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, εντούτοις, κατά την άσκηση της εν λόγω αρμοδιότητας, τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το δίκαιο της Ένωσης και ιδίως από το άρθρο 19 ΣΕΕ [πρβλ. αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 28].

28      Ως προς το ζήτημα αυτό, η μνημονευόμενη στο άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης η οποία έχει κατοχυρωθεί, μεταξύ άλλων, με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ), στο οποίο αντιστοιχεί το άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη. Επομένως, η τελευταία αυτή διάταξη πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη για την ερμηνεία του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ [πρβλ. αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 42].

29      Οι εγγυήσεις περί προσβάσεως σε ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο, το οποίο έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, ιδίως δε εκείνες που καθορίζουν την έννοια του δικαστηρίου όπως και τη σύνθεσή του, αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη. Η εξέταση του ζητήματος αν ένα όργανο, με την εκάστοτε σύνθεσή του, συνιστά τέτοιο δικαστήριο, οσάκις ανακύπτει σοβαρή αμφιβολία επ’ αυτού, είναι αναγκαία για την εμπιστοσύνη την οποία πρέπει να εμπνέουν στους πολίτες τα δικαστήρια μιας δημοκρατικής κοινωνίας [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

30      Κατά πάγια νομολογία, οι εγγυήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας που απαιτούνται δυνάμει του δικαίου της Ένωσης επιτάσσουν την ύπαρξη κανόνων, ιδίως όσον αφορά τη σύνθεση του οργάνου, τον διορισμό των μελών του, τη διάρκεια της θητείας τους, καθώς και τους λόγους εξαιρέσεως και παύσεως των μελών του, ώστε οι πολίτες να μην έχουν καμία εύλογη αμφιβολία ως προς το ανεπηρέαστο του εν λόγω οργάνου από εξωγενή στοιχεία και ως προς την ουδετερότητά του έναντι των αντικρουόμενων συμφερόντων [αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2021, W.Ż. (Τμήμα εκτάκτου ελέγχου και δημοσίων υποθέσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου – Διορισμός), C‑487/19, EU:C:2021:798, σκέψη 109, και της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 70].

31      Το Δικαστήριο, παραπέμποντας στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, έχει κρίνει ότι το δικαίωμα σε «δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως», μολονότι συνιστά αυτοτελές δικαίωμα, συνδέεται όμως στενότατα με τα εχέγγυα «ανεξαρτησίας» και «αμεροληψίας». Ειδικότερα, σύμφωνα με την αρχή της διακρίσεως των εξουσιών που χαρακτηρίζει τη λειτουργία ενός κράτους δικαίου, η ανεξαρτησία των δικαστηρίων πρέπει να διασφαλίζεται ιδίως έναντι της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 72 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

32      Επιπλέον, με την απαίτηση περί «δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως», κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης, επιδιώκεται να αποτραπεί το ενδεχόμενο να αφεθεί η οργάνωση του δικαστικού συστήματος στη διακριτική ευχέρεια της εκτελεστικής εξουσίας και να διασφαλιστεί ότι ο τομέας αυτός θα διέπεται από νόμο θεσπιζόμενο από τη νομοθετική εξουσία κατά τρόπο σύμφωνο προς τους κανόνες που διέπουν την άσκηση της αρμοδιότητάς της. Η φράση αυτή απηχεί, μεταξύ άλλων, την αρχή του κράτους δικαίου και αφορά όχι μόνον τη νομική βάση της ίδιας της υπάρξεως του δικαστηρίου, αλλά και τη σύνθεση της έδρας σε κάθε υπόθεση, καθώς και κάθε άλλη διάταξη του εσωτερικού δικαίου της οποίας η μη τήρηση καθιστά μη νόμιμη τη συμμετοχή ενός ή περισσοτέρων δικαστών στην εξέταση της υποθέσεως, διατάξεις στις οποίες καταλέγονται, ειδικότερα, οι σχετικές με την ανεξαρτησία και την αμεροληψία των μελών του οικείου δικαστηρίου [πρβλ. αποφάσεις της 26ης Μαρτίου 2020, Επανεξέταση Simpson κατά Συμβουλίου και HG κατά Επιτροπής, C‑542/18 RX-II και C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, σκέψη 73 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, της 6ης Οκτωβρίου 2021, W.Ż. (Τμήμα εκτάκτου ελέγχου και δημοσίων υποθέσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου – Διορισμός), C‑487/19, EU:C:2021:798, σκέψη 129, και της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 73].

33      Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να διασφαλισθεί ότι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις και οι κανόνες της διαδικασίας για την έκδοση αποφάσεων περί διορισμού δικαστών δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν στους πολίτες, μετά τον διορισμό των ενδιαφερομένων, εύλογες αμφιβολίες ως προς το ανεπηρέαστο των δικαστών από εξωγενή στοιχεία και ως προς την ουδετερότητά τους έναντι των αντιπαρατιθέμενων συμφερόντων. Προς τούτο, επιβάλλεται, ιδίως, οι εν λόγω προϋποθέσεις και κανόνες να έχουν καθορισθεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να πληρούνται οι απαιτήσεις που υπενθυμίζονται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας απόφασης [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 74 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

34      Ειδικότερα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η διαδικασία διορισμού των δικαστών, λαμβανομένων υπόψη των ουσιωδών συνεπειών της στην προσήκουσα λειτουργία και στη νομιμοποίηση της δικαστικής εξουσίας σε ένα δημοκρατικό κράτος το οποίο διέπεται από την υπεροχή του δικαίου, συνιστά, κατ’ ανάγκην, εγγενές στοιχείο της έννοιας του «δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως», κατά το άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη, διευκρινιζομένου ότι η ανεξαρτησία ενός δικαστηρίου, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, αξιολογείται με βάση, μεταξύ άλλων, τον τρόπο διορισμού των μελών του [πρβλ. απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 75 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

35      Τούτου λεχθέντος, δεν μπορεί κάθε πλημμέλεια δυνάμενη να ανακύψει κατά τη διαδικασία διορισμού δικαστή να δημιουργήσει αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του συγκεκριμένου δικαστή και, ως εκ τούτου, ως προς την ιδιότητα του δικαστικού σχηματισμού στον οποίο αυτός μετέχει ως «ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως», κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 76 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

36      Κατά πάγια νομολογία, τυχόν πλημμέλεια κατά τον διορισμό των δικαστών εντός του οικείου δικαστικού συστήματος συνιστά παράβαση της απαιτήσεως περί δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, ιδίως όταν η πλημμέλεια αυτή είναι τέτοιας φύσεως και σοβαρότητας ώστε να προκαλεί πραγματικό κίνδυνο ασκήσεως αθέμιτης διακριτικής ευχέρειας εκ μέρους άλλων εξουσιών, ιδίως δε της εκτελεστικής, με συνέπεια να υπονομεύεται το αδιάβλητο του αποτελέσματος στο οποίο καταλήγει η διαδικασία διορισμού και να δημιουργείται με τον τρόπο αυτό στους πολίτες εύλογη αμφιβολία ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του συγκεκριμένου δικαστή ή των συγκεκριμένων δικαστών, πράγμα που συμβαίνει οσάκις πρόκειται για θεμελιώδεις κανόνες που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της θέσπισης και της λειτουργίας του εν λόγω δικαιοδοτικού συστήματος [πρβλ. αποφάσεις της 26ης Μαρτίου 2020, Επανεξέταση Simpson κατά Συμβουλίου και HG κατά Επιτροπής, C‑542/18 RX-II και C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, σκέψη 75, και της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 77 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

37      Μια διαπίστωση η οποία αφορά την ύπαρξη παράβασης της απαιτήσεως «περί δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως» και τις συνέπειες μιας τέτοιας παράβασης υπόκειται σε συνολική εκτίμηση ορισμένων στοιχείων, τα οποία, εξεταζόμενα από κοινού, συμβάλλουν στη δημιουργία στους πολίτες εύλογων αμφιβολιών ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία των δικαστών [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

38      Το Δικαστήριο, εφαρμόζοντας τη νομολογία του που εκτίθεται στις σκέψεις 29 έως 31 της παρούσας απόφασης, έκρινε, στη σκέψη 77 της απόφασης της 21ης Δεκεμβρίου 2023, Krajowa Rada Sądownictwa (Παραμονή δικαστή σε ενεργό υπηρεσία) (C‑718/21, EU:C:2023:1015), ότι, στο πλαίσιο της εκτίμησης ως προς το αν το Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (τμήμα εκτάκτου ελέγχου και δημοσίων υποθέσεων) του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) έχει την ιδιότητα του «δικαστηρίου» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, όλα τα συστημικά και περιστασιακά στοιχεία τα οποία χαρακτήριζαν τον διορισμό, στο όργανο αυτό, πολλών δικαστών συνεπάγονται ότι το εν λόγω όργανο δεν έχει την ιδιότητα του «ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως», κατά την έννοια του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη (πρβλ. απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, AW «T», C‑225/22, EU:C:2025:649, σκέψεις 49 και 50).

39      Ομοίως, στις σκέψεις 35 και 37 της απόφασης της 7ης Νοεμβρίου 2024, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (C‑326/23, EU:C:2024:940), το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι πλημμέλειες της διαδικασίας διορισμού του δικαστή του πολιτικού τμήματος του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) ο οποίος συγκροτούσε το μονομελές αιτούν όργανο ήταν πανομοιότυπες με εκείνες που έπλητταν τη διαδικασία διορισμού των δικαστών του τμήματος εκτάκτου ελέγχου και δημοσίων υποθέσεων και αρκούσαν, αυτές καθ’ εαυτές, για να δημιουργήσουν στους πολίτες εύλογες και σοβαρές αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του εν λόγω δικαστή ο οποίος, επομένως, δεν αποτελούσε «δικαστήριο» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.

40      Συνεπώς, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 52 των προτάσεών του, ορισμένες πλημμέλειες της διαδικασίας διορισμού των δικαστών μπορούν, αφ’ εαυτών, να υποδεικνύουν ότι οι οικείοι δικαστές δεν πληρούν τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας. Στις περιπτώσεις αυτές, δεν μπορεί να απαιτείται από τον διάδικο που εγείρει το ζήτημα αν πληρούνται οι εν λόγω απαιτήσεις να προσκομίζει συμπληρωματικά στοιχεία προς τεκμηρίωση της προβαλλόμενης παράβασής τους.

41      Όσον αφορά την αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας ενός δικαστή, μέλους δικαστικού σχηματισμού, με την οποία ζητείται να διαπιστωθεί αν στο πρόσωπό του πληρούνται οι απαιτήσεις περί ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, ο διάδικος που υποβάλλει τέτοια αίτηση πρέπει, συνεπώς, να μπορεί να αρκεστεί στην προβολή επιχειρημάτων στηριζόμενων αποκλειστικά στις περιστάσεις του διορισμού του εν λόγω δικαστή τα οποία καταδεικνύουν τη συνδρομή, στο πλαίσιο αυτό, πλημμέλειας τέτοιας φύσεως και σοβαρότητας ώστε να δημιουργούνται στους πολίτες αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του έναντι της εκτελεστικής ή της νομοθετικής εξουσίας, χωρίς να χρειάζεται να επικαλεστεί και άλλα στοιχεία.

42      Αν οι διατάξεις του άρθρου 29, παράγραφοι 5 και 9, του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου εφαρμοστούν από τους δικαστές του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) υπό την έννοια ότι υποχρεώνουν τον διάδικο που ζητεί τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας ενός δικαστή να επικαλεστεί, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στη σκέψη 16 της παρούσας απόφασης, πρόσθετα στοιχεία σχετικά με τη συμπεριφορά του δικαστή μετά τον διορισμό του τα οποία είναι ικανά να στοιχειοθετήσουν παράβαση των απαιτήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, ενώ ο διάδικος αυτός οφείλει επιπροσθέτως να εκθέσει και τις επιπτώσεις της παράβασης των απαιτήσεων αυτών στην έκβαση συγκεκριμένης υπόθεσης, η κατ’ αυτόν τον τρόπο εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων θα αντιβαίνει στις διατάξεις του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη.

43      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι οι περιστάσεις του διορισμού ενός δικαστή μπορούν να συνεπάγονται, αυτές καθ’ εαυτές, προσβολή του δικαιώματος σε ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων, αν οι περιστάσεις αυτές ενέχουν πλημμέλεια τέτοιας φύσεως και σοβαρότητας ώστε να δημιουργούνται στους πολίτες εύλογες αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του συγκεκριμένου δικαστή.

 Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

44      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει η εξέταση του ζητήματος αν ένας δικαστής που υπηρετεί σε ορισμένο δικαστήριο πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας δικαστή και, κατά συνέπεια, αν τηρείται το δικαίωμα σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων, να ανατίθεται σε δικαστικό σχηματισμό του ίδιου δικαστηρίου στον οποίο μετέχουν ένας ή περισσότεροι δικαστές οι οποίοι, λόγω των συνθηκών του διορισμού τους, τελούν σε κατάσταση πανομοιότυπη προς εκείνη του δικαστή τον οποίο αφορά η εξέταση του ζητήματος αυτού.

45      Συναφώς, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 28 της παρούσας απόφασης, η μνημονευόμενη στο άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, η οποία απορρέει από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών και έχει κατοχυρωθεί, μεταξύ άλλων, με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ, στο οποίο αντιστοιχεί το άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη.

46      Εξάλλου, στον βαθμό που ο Χάρτης περιλαμβάνει δικαιώματα που αντιστοιχούν σε εκείνα που κατοχυρώνονται στην ΕΣΔΑ, το άρθρο 52, παράγραφος 3, του Χάρτη αποσκοπεί στη διασφάλιση της αναγκαίας συνοχής μεταξύ των δικαιωμάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν και των αντίστοιχων δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στην ΕΣΔΑ, χωρίς αυτό να θίγει την αυτονομία του δικαίου της Ένωσης. Κατά τις επεξηγήσεις σχετικά με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (ΕΕ 2007, C 303, σ. 17), το άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη αντιστοιχεί στο άρθρο 6, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ. Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση, το Δικαστήριο οφείλει να προβεί σε ερμηνεία η οποία να διασφαλίζει ένα επίπεδο προστασίας σύμφωνο με εκείνο που κατοχυρώνεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ, όπως ερμηνεύεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

47      Κατόπιν της διευκρίνισης αυτής, πρέπει να υπομνησθεί ότι κάθε κράτος μέλος οφείλει, βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, να διασφαλίζει ότι τα όργανα τα οποία, ως «δικαστήρια» κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης, καλούνται να αποφανθούν επί ζητημάτων που αφορούν την εφαρμογή ή την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης και τα οποία, ως εκ τούτου, εντάσσονται στο εθνικό σύστημα ενδίκων βοηθημάτων και μέσων στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης πληρούν τις απαιτήσεις περί αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η ανεξαρτησία (απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

48      Υπενθυμίζεται συναφώς ότι η απαίτηση περί ανεξαρτησίας των δικαιοδοτικών οργάνων, η οποία είναι άμεσα συνυφασμένη με την αποστολή του δικαστή, αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και του θεμελιώδους δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, που είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προστασίας του συνόλου των δικαιωμάτων των οποίων απολαύουν οι πολίτες βάσει του δικαίου της Ένωσης και για την προάσπιση των κοινών αξιών των κρατών μελών οι οποίες μνημονεύονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ, ιδίως δε της αξίας του κράτους δικαίου (απόφαση της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

49      Κατά πάγια νομολογία, η ως άνω απαίτηση περί ανεξαρτησίας περιλαμβάνει δύο πτυχές. Η πρώτη, εξωτερική πτυχή, προϋποθέτει ότι το σχετικό όργανο ασκεί τα καθήκοντά του με πλήρη αυτονομία, χωρίς να υπόκειται σε οποιαδήποτε ιεραρχική σχέση ή σχέση υπαγωγής έναντι οποιουδήποτε και χωρίς να λαμβάνει εντολές ή οδηγίες οποιασδήποτε προελεύσεως και ότι, ως εκ τούτου, προστατεύεται από εξωτερικές παρεμβάσεις ή πιέσεις οι οποίες θα μπορούσαν να θίξουν την ανεξάρτητη κρίση των μελών του και να επηρεάσουν τις αποφάσεις τους [αποφάσεις της 19ης Νοεμβρίου 2019, A. K. κ.λπ. (Ανεξαρτησία του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, EU:C:2019:982, σκέψη 121, και της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 50].

50      Η δεύτερη πτυχή, εσωτερικής φύσεως, συνδέεται με την έννοια της «αμεροληψίας» και έγκειται στην τήρηση ίσων αποστάσεων από τους διαδίκους και από τα συμφέροντά τους σε σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς. Η πτυχή αυτή επιτάσσει την τήρηση αντικειμενικότητας και την απουσία κάθε συμφέροντος ως προς την επίλυση της διαφοράς πέραν της αυστηρής εφαρμογής των κανόνων δικαίου [αποφάσεις της 19ης Νοεμβρίου 2019, A. K. κ.λπ. (Ανεξαρτησία του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, EU:C:2019:982, σκέψη 122, και της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 51].

51      Οι εγγυήσεις αυτές περί ανεξαρτησίας και αμεροληψίας απαιτούν την ύπαρξη κανόνων, ιδίως όσον αφορά τη σύνθεση του οικείου οργάνου, ώστε οι πολίτες να μην έχουν καμία εύλογη αμφιβολία ως προς το ανεπηρέαστο του εν λόγω οργάνου από εξωγενή στοιχεία και ως προς την ουδετερότητά του έναντι των αντιπαρατιθέμενων συμφερόντων [αποφάσεις της 19ης Νοεμβρίου 2019, A. K. κ.λπ. (Ανεξαρτησία του πειθαρχικού τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου), C‑585/18, C‑624/18 και C‑625/18, EU:C:2019:982, σκέψη 123, και της 11ης Ιουλίου 2024, Hann-Invest κ.λπ., C‑554/21, C‑622/21 και C‑727/21, EU:C:2024:594, σκέψη 52].

52      Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 65 των προτάσεών του, η αρχή της αμεροληψίας επιτάσσει, ειδικότερα, οι δικαστές να μην έχουν ίδιο συμφέρον στις διαφορές που εκδικάζουν, ούτε να επιδεικνύουν μεροληπτική συμπεριφορά ή προσωπική προκατάληψη σε αυτές, και επιβάλλει οι δικαστές να αντιμετωπίζουν όλους τους διαδίκους με ισότιμο και δίκαιο τρόπο.

53      Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κρίνει ότι ως αμεροληψία νοείται συνήθως η απουσία προσωπικής προκατάληψης ή μεροληπτικής συμπεριφοράς, η οποία μπορεί να εξακριβωθεί με διάφορους τρόπους. Κατά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η αμεροληψία πρέπει να εκτιμάται βάσει μιας υποκειμενικής προσέγγισης, η οποία συνίσταται στη συνεκτίμηση των προσωπικών πεποιθήσεων και της συμπεριφοράς ενός συγκεκριμένου δικαστή προκειμένου να εξακριβωθεί αν επέδειξε οποιαδήποτε προκατάληψη ή μεροληψία στην υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιόν του, αλλά επίσης και βάσει μιας αντικειμενικής προσέγγισης, η οποία συνίσταται στην εκτίμηση του αν το ίδιο το δικαστήριο και, μεταξύ άλλων πτυχών, η σύνθεσή του παρείχαν επαρκή εχέγγυα για τον αποκλεισμό κάθε εύλογης αμφιβολίας ως προς την αμεροληψία του (πρβλ. απόφαση του ΕΔΔΑ της 15ης Οκτωβρίου 2009, Micallef κατά Μάλτας, CE:ECHR:2009:1015JUD001705606, § 93).

54      Στο πλαίσιο της αντικειμενικής εκτίμησης της αμεροληψίας πρέπει, επομένως, να εξεταστεί αν, ανεξαρτήτως της προσωπικής στάσης των δικαστών, ορισμένα επαληθεύσιμα πραγματικά περιστατικά δημιουργούν αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία τους. Εν προκειμένω, ακόμη και οι εντυπώσεις μπορεί να έχουν σημασία. Κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, προκειμένου να κριθεί αν συντρέχουν λόγοι που προκαλούν αμφιβολίες ως προς το αν οι ως άνω απαιτήσεις περί ανεξαρτησίας και αντικειμενικής αμεροληψίας πληρούνται σε συγκεκριμένη υπόθεση, η άποψη ενός διαδίκου λαμβάνεται υπόψη, αλλά δεν έχει καθοριστική σημασία. Το καθοριστικής σημασίας στοιχείο συνίσταται στο αν οι επίμαχοι ενδοιασμοί μπορούν να θεωρηθούν αντικειμενικώς δικαιολογημένοι (πρβλ. απόφαση του ΕΔΔΑ της 15ης Οκτωβρίου 2009, Micallef κατά Μάλτας, CE:ECHR:2009:1015JUD001705606, § 96 και 98, και απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2024, Vivacom Bulgaria, C‑369/23, EU:C:2024:1043, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

55      Ως προς το ζήτημα αυτό, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει επίσης κρίνει, κατ’ ουσίαν, ότι η συμμετοχή δικαστών σε απόφαση σχετικά με την εξαίρεση συναδέλφου τους, μέλους του ίδιου δικαστικού σχηματισμού, μπορεί να στηρίξει την αιτίαση περί παραβάσεως του άρθρου 6, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ, εφόσον έχει υποβληθεί και για τους ίδιους παρόμοιο αίτημα εξαίρεσης (πρβλ. απόφαση του ΕΔΔΑ της 22ας Σεπτεμβρίου 1994, Debled κατά Βελγίου, CE:ECHR:1994:0922JUD002681891 § 37).

56      Επομένως, τα μέλη δικαστικού σχηματισμού που καλείται να αποφανθεί επί του ζητήματος αν η συμμετοχή ενός δικαστή σε συγκεκριμένη δίκη ενδέχεται να παραβιάζει την απαίτηση περί δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως δεν μπορούν να τελούν τα ίδια σε κατάσταση πανομοιότυπη προς εκείνη του εν λόγω δικαστή. Πράγματι, η ταυτότητα των περιστάσεων υπό τις οποίες διορίστηκαν ως δικαστές με εκείνες του διορισμού του μπορεί να δημιουργήσει στους πολίτες εύλογες αμφιβολίες ως προς την ουδετερότητα του δικαστικού σχηματισμού έναντι των αντικρουόμενων συμφερόντων. Κατά συνέπεια, τα μέλη του εν λόγω δικαστικού σχηματισμού δεν μπορούν να εξετάσουν το ζήτημα της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του εν λόγω δικαστή αν τελούν σε πανομοιότυπη κατάσταση.

57      Εν προκειμένω, από την ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία προκύπτει ότι οι διατάξεις σχετικά με τη διαδικασία που κίνησε η αναιρεσίβλητη της κύριας δίκης τέθηκαν σε ισχύ, κατόπιν τροποποίησης του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το 2022, προκειμένου να διασφαλιστεί το δικαίωμα των πολιτών σε ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη. Μέσω της διαδικασίας αυτής παρέχεται στους διαδίκους σε δίκη ενώπιον του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) η δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας δικαστή του εν λόγω δικαστηρίου επιφορτισμένου με την εκδίκαση της υπόθεσης που τους αφορά, με σκοπό να διαπιστωθεί αν ο δικαστής αυτός που ορίστηκε για την εκδίκαση της υπόθεσης πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, η δε εξέταση της αίτησης ανατίθεται σε ειδικό πενταμελή δικαστικό σχηματισμό στον οποίο μετέχουν δικαστές που ορίζονται με κλήρωση μεταξύ των δικαστών του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου), εξαιρουμένου του δικαστή τον οποίο αφορά η αίτηση.

58      Επομένως, ο δικαστικός σχηματισμός του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) ο οποίος καλείται να εξετάσει, βάσει του άρθρου 29 του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το ζήτημα της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας ενός δικαστή που υπηρετεί στο εν λόγω δικαστήριο πρέπει να πληροί ο ίδιος τις απαιτήσεις περί ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαστηρίου που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των συνδυασμένων διατάξεων του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και του άρθρου 47 του Χάρτη.

59      Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν δικαστής ο οποίος διορίστηκε στο Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο), κατόπιν προτάσεως του KRS υπό τη νέα του σύνθεση, μπορεί να μετέχει στον πενταμελή δικαστικό σχηματισμό που καλείται να αποφανθεί επί αιτήσεως για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας η οποία υποβλήθηκε δυνάμει του άρθρου 29 του νόμου περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην περίπτωση που οι συνθήκες του διορισμού του είναι πανομοιότυπες προς εκείνες του διορισμού του δικαστή τον οποίο αφορά η αίτηση.

60      Ως προς το ζήτημα αυτό, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι τρία από τα μέλη του δικαστικού σχηματισμού του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου) στον οποίο έχει ανατεθεί η εξέταση της αίτησης για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας στην υπόθεση της κύριας δίκης διορίστηκαν ως δικαστές, μεταξύ άλλων, κατόπιν προτάσεως του KRS υπό τη νέα του σύνθεση και ότι ένας από τους τρεις αυτούς δικαστές έχει ήδη εξαιρεθεί σε άλλη υπόθεση κατόπιν της ίδιας διαδικασίας με εκείνη της οποίας την εφαρμογή ζήτησε η αναιρεσίβλητη της κύριας δίκης.

61      Επομένως, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 56 της παρούσας απόφασης, στην περίπτωση που ένας δικαστής που υπηρετεί στο Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο) διορίστηκε υπό περιστάσεις πανομοιότυπες προς εκείνες του διορισμού του δικαστή ως προς τον οποίο έχει υποβληθεί αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας και η εν λόγω αίτηση στηρίζεται ακριβώς στις εν λόγω περιστάσεις, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι ο πρώτος δικαστής μπορεί να μετέχει στον δικαστικό σχηματισμό του Sąd Najwyższy (Ανωτάτου Δικαστήριο) στον οποίο έχει ανατεθεί η εκδίκαση της αίτησης αυτής.

62      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει η εξέταση του ζητήματος αν ένας δικαστής που υπηρετεί σε ορισμένο δικαστήριο πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας και, κατά συνέπεια, αν τηρείται το δικαίωμα σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων, να ανατίθεται σε δικαστικό σχηματισμό του ίδιου δικαστηρίου στον οποίο μετέχουν ένας ή περισσότεροι δικαστές οι οποίοι, λόγω των συνθηκών του διορισμού τους, τελούν σε κατάσταση πανομοιότυπη προς εκείνη του δικαστή τον οποίο αφορά η εξέταση του ζητήματος αυτού.

 Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος

63      Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι, στην περίπτωση που ο δικαστικός σχηματισμός ενός δικαστηρίου ο οποίος καλείται να αποφανθεί επί αιτήσεως για τον έλεγχο της τήρησης των απαιτήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας όσον αφορά ένα μέλος του δικαστηρίου αυτού προσβάλλει ο ίδιος το δικαίωμα σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως λόγω της συμμετοχής σε αυτόν δικαστή ο οποίος δεν πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, το εν λόγω δικαστήριο οφείλει να μεριμνήσει ώστε ο συγκεκριμένος δικαστής να μη μετάσχει στην εξέταση της αίτησης και, εφόσον απαιτείται, οφείλει να μην εφαρμόσει τους εθνικούς κανόνες για τον καθορισμό της σύνθεσης του δικαστικού σχηματισμού, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξέταση της αίτησης από δικαστήριο σύμφωνο προς τις εν λόγω διατάξεις του δικαίου της Ένωσης.

64      Συνεπώς, από το τρίτο προδικαστικό ερώτημα προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι εθνικό δικαστήριο το οποίο καλείται να ελέγξει την ανεξαρτησία και την αμεροληψία ορισμένων δικαστών υποχρεούται να μεριμνά ώστε στον δικαστικό σχηματισμό που διενεργεί τον εν λόγω έλεγχο να μη μετέχουν δικαστές οι οποίοι δεν πληρούν τις απαιτήσεις αυτές και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, ποια μέτρα πρέπει να λάβει το εθνικό αυτό δικαστήριο προς τούτο.

65      Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης καθιερώνει την προτεραιότητα του δικαίου της Ένωσης έναντι του δικαίου των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, η αρχή αυτή επιβάλλει σε όλες τις αρχές των κρατών μελών να διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα των διαφόρων κανόνων της Ένωσης, το δε δίκαιο των κρατών μελών δεν μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα το οποίο αναγνωρίζεται στους κανόνες αυτούς εντός των κρατών μελών [απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, YP κ.λπ. (Άρση ασυλίας και αναστολή άσκησης των καθηκόντων δικαστή), C‑615/20 και C‑671/20, EU:C:2023:562, σκέψη 61 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

66      Επομένως, η εν λόγω αρχή επιβάλλει, μεταξύ άλλων, στον εθνικό δικαστή, στον οποίο έχει ανατεθεί να εφαρμόζει, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς του, τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, την υποχρέωση να διασφαλίζει την πλήρη αποτελεσματικότητα των επιταγών του δικαίου της Ένωσης στη διαφορά της οποίας έχει επιληφθεί, αφήνοντας αυτεπαγγέλτως, εν ανάγκη, ανεφάρμοστη κάθε εθνική ρύθμιση ή πρακτική η οποία αντιβαίνει σε διάταξη του δικαίου της Ένωσης που έχει άμεσο αποτέλεσμα, χωρίς να οφείλει να ζητήσει ή να αναμείνει την προηγούμενη εξαφάνιση της εθνικής ρύθμισης ή πρακτικής είτε διά της νομοθετικής οδού είτε μέσω οποιασδήποτε άλλης συνταγματικής διαδικασίας. Η τήρηση της υποχρέωσης αυτής είναι αναγκαία, ιδίως για τη διασφάλιση της ισότητας των κρατών μελών ενώπιον των Συνθηκών, και αποτελεί έκφραση της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας του άρθρου 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ [απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, YP κ.λπ. (Άρση ασυλίας και αναστολή άσκησης των καθηκόντων δικαστή), C‑615/20 και C‑671/20, EU:C:2023:562, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

67      Το Δικαστήριο έχει κρίνει δε ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, το οποίο επιβάλλει στα κράτη μέλη σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση επίτευξης αποτελέσματος που δεν υπόκειται σε καμία προϋπόθεση, ιδίως όσον αφορά την ανεξαρτησία και την αμεροληψία των δικαστηρίων τα οποία καλούνται να ερμηνεύσουν και να εφαρμόσουν το δίκαιο της Ένωσης και την απαίτηση τα δικαστήρια αυτά να έχουν προηγουμένως συσταθεί νομίμως, έχει τέτοιο άμεσο αποτέλεσμα, το οποίο συνεπάγεται ότι πρέπει να μένει ανεφάρμοστη οποιαδήποτε εθνική διάταξη, νομολογία ή πρακτική αντίθετη προς τις εν λόγω διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, όπως έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο [απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, YP κ.λπ. (Άρση ασυλίας και αναστολή άσκησης των καθηκόντων δικαστή), C‑615/20 και C‑671/20, EU:C:2023:562, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

68      Από πάγια νομολογία προκύπτει επίσης ότι, ακόμη και ελλείψει εθνικών νομοθετικών μέτρων για την παύση διαπιστωθείσας από το Δικαστήριο παραβάσεως κράτους μέλους, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα μέτρα προκειμένου να διευκολύνουν την υλοποίηση της πλήρους αποτελεσματικότητας του δικαίου της Ένωσης συμφώνως προς τα κριθέντα στην απόφαση με την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση αυτή. Εξάλλου, τα εθνικά δικαστήρια υποχρεούνται, δυνάμει της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, να εξαλείφουν τις παράνομες συνέπειες παραβίασης του δικαίου της Ένωσης [πρβλ. αποφάσεις της 10ης Μαρτίου 2022, Grossmania, C‑177/20, EU:C:2022:175, σκέψεις 38 και 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 13ης Ιουλίου 2023, YP κ.λπ. (Άρση ασυλίας και αναστολή άσκησης των καθηκόντων δικαστή), C‑615/20 και C‑671/20, EU:C:2023:562, σκέψη 64].

69      Προκειμένου να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που υπενθυμίζονται στις σκέψεις 65 έως 68 της παρούσας απόφασης, το εθνικό δικαστήριο οφείλει να ερμηνεύσει, στο μέτρο του δυνατού, την κρίσιμη εθνική νομοθεσία κατά τρόπο σύμφωνο προς τις απαιτήσεις που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης. Εντούτοις, αν μια τέτοια ερμηνεία δεν καθιστά δυνατή την αποτροπή προσβολής του δικαιώματος των πολιτών σε ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, το εθνικό δικαστήριο οφείλει, προκειμένου να διασφαλίσει την υπεροχή του δικαίου της Ένωσης, να αφήσει ανεφάρμοστες τις επίμαχες εθνικές διατάξεις, ιδίως στην περίπτωση που αυτές θα είχαν ως αποτέλεσμα την εξέταση υπόθεσης από δικαστές οι οποίοι μπορεί να μη διαθέτουν, ή μπορεί να δίνουν την εντύπωση ότι δεν διαθέτουν, την αναγκαία αμεροληψία [πρβλ. αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2021, W.Ż. (Τμήμα εκτάκτου ελέγχου και δημοσίων υποθέσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου – Διορισμός), C‑487/19, EU:C:2021:798, σκέψεις 159 και 161, και της 13ης Ιουλίου 2023, YP κ.λπ. (Άρση ασυλίας και αναστολή άσκησης των καθηκόντων δικαστή), C‑615/20 και C‑671/20, EU:C:2023:562, σκέψη 65].

70      Το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ δεν επιβάλλει, ωστόσο, στα κράτη μέλη ένα ενιαίο πρότυπο για τη διασφάλιση αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας ή για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο δικαστικό σύστημα την οποία έχει απολέσει το κοινό λόγω συστημικών πλημμελειών κατά τους διορισμούς σε θέσεις δικαστή [απόφαση της 24ης Μαρτίου 2026, Rzecznik Praw Obywatelskich (Εξαίρεση δικαστή τακτικού δικαστηρίου), C‑521/21, EU:C:2026:242, σκέψη 64].

71      Κατά συνέπεια, εναπόκειται στην έννομη τάξη του οικείου κράτους μέλους να θεσπίσει τους δικονομικούς κανόνες που διασφαλίζουν ότι μια αίτηση για τον έλεγχο της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας μέλους ενός δικαστηρίου θα εξετάζεται από δικαστικό σχηματισμό ο οποίος πληροί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το θεμελιώδες δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου.

72      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι, στην περίπτωση που ο δικαστικός σχηματισμός ενός δικαστηρίου ο οποίος καλείται να αποφανθεί επί αιτήσεως για τον έλεγχο της τήρησης των απαιτήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας όσον αφορά ένα μέλος του δικαστηρίου αυτού προσβάλλει ο ίδιος το δικαίωμα σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως λόγω της συμμετοχής σε αυτόν δικαστή ο οποίος δεν πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, το εν λόγω δικαστήριο οφείλει να μεριμνήσει ώστε ο συγκεκριμένος δικαστής να μη μετάσχει στην εξέταση της αίτησης και, εφόσον απαιτείται, οφείλει να μην εφαρμόσει τους εθνικούς κανόνες για τον καθορισμό της σύνθεσης του δικαστικού σχηματισμού, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξέταση της αίτησης από δικαστήριο σύμφωνο προς τις εν λόγω διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Ειδικότερα, πρέπει να αποκλείονται από τον δικαστικό σχηματισμό που επιφορτίζεται με την εξέταση της αίτησης αυτής οι δικαστές που δεν πληρούν τις απαιτήσεις της αναγκαίας αμεροληψίας. Εναπόκειται στην έννομη τάξη του οικείου κράτους μέλους να θεσπίσει τους δικονομικούς κανόνες που διασφαλίζουν ότι της αιτήσεως αυτής θα επιληφθεί δικαστικός σχηματισμός ο οποίος πληροί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το θεμελιώδες δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου.

 Επί των δικαστικών εξόδων

73      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους των κυρίων δικών τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:

1)      Το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

έχει την έννοια ότι:

οι περιστάσεις του διορισμού ενός δικαστή μπορούν να συνεπάγονται, αυτές καθ’ εαυτές, προσβολή του δικαιώματος σε ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων, αν οι περιστάσεις αυτές ενέχουν πλημμέλεια τέτοιας φύσεως και σοβαρότητας ώστε να δημιουργούνται στους πολίτες εύλογες αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του συγκεκριμένου δικαστή.

2)      Το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων,

έχει την έννοια ότι:

δεν επιτρέπει η εξέταση του ζητήματος αν ένας δικαστής που υπηρετεί σε ορισμένο δικαστήριο πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας και, κατά συνέπεια, αν τηρείται το δικαίωμα σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως, κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων, να ανατίθεται σε δικαστικό σχηματισμό του ίδιου δικαστηρίου στον οποίο μετέχουν ένας ή περισσότεροι δικαστές οι οποίοι, λόγω των συνθηκών του διορισμού τους, τελούν σε κατάσταση πανομοιότυπη προς εκείνη του δικαστή τον οποίο αφορά η εξέταση του ζητήματος αυτού.

3)      Το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων,

έχει την έννοια ότι:

στην περίπτωση που ο δικαστικός σχηματισμός ενός δικαστηρίου ο οποίος καλείται να αποφανθεί επί αιτήσεως για τον έλεγχο της τήρησης των απαιτήσεων ανεξαρτησίας και αμεροληψίας όσον αφορά ένα μέλος του δικαστηρίου αυτού προσβάλλει ο ίδιος το δικαίωμα σε δικαστήριο που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως λόγω της συμμετοχής σε αυτόν δικαστή ο οποίος δεν πληροί τις απαιτήσεις ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, το εν λόγω δικαστήριο οφείλει να μεριμνήσει ώστε ο συγκεκριμένος δικαστής να μη μετάσχει στην εξέταση της αίτησης και, εφόσον απαιτείται, οφείλει να μην εφαρμόσει τους εθνικούς κανόνες για τον καθορισμό της σύνθεσης του δικαστικού σχηματισμού, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξέταση της αίτησης από δικαστήριο σύμφωνο προς τις εν λόγω διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Ειδικότερα, πρέπει να αποκλείονται από τον δικαστικό σχηματισμό που επιφορτίζεται με την εξέταση της αίτησης αυτής οι δικαστές που δεν πληρούν τις απαιτήσεις της αναγκαίας αμεροληψίας. Εναπόκειται στην έννομη τάξη του οικείου κράτους μέλους να θεσπίσει τους δικονομικούς κανόνες που διασφαλίζουν ότι της αιτήσεως αυτής θα επιληφθεί δικαστικός σχηματισμός ο οποίος πληροί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το θεμελιώδες δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου.

(υπογραφές)

*      Γλώσσα διαδικασίας: η πολωνική.

i      Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.