20.7.2016   

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 264/57

Rapporteur:

Jorge PEGADO LIZ

1.1

Het EESC is het ermee eens dat regelgeving nodig is voor een aantal gebieden die in de mededeling van de Commissie worden vermeld (COM(2015) 633 final), met name de punten die aan de orde komen in het richtlijnvoorstel betreffende bepaalde aspecten van overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud.

1.2

Wel wil het EESC erop wijzen dat andere elementen — een overzicht volgt — veel belangrijker zijn dan de regelgeving inzake contractuele rechten in het kader van overeenkomsten voor de onlineverkoop van roerende lichamelijke zaken; deze elementen moeten als eerste aandacht krijgen van de Commissie omdat zij een doorslaggevende rol kunnen spelen in het streven naar een digitale interne markt en de grootste belemmering vormen voor de ontwikkeling van de grensoverschrijdende handel.

1.3

Bovendien is het EESC het niet eens met de door de Commissie voorgestelde rechtsgrondslag; zelf zou het voor artikel 169 VWEU kiezen.

1.4

Daaruit volgt dat de maatregelen in principe gebaseerd moeten zijn op richtlijnen voor minimale harmonisatie; dat blijkt met name uit lid 2 a) en lid 4 van ditzelfde artikel en wordt over het algemeen ook aanvaard door de Europese wetgever.

1.5

Het voorstel om de desbetreffende regelgeving niet te bundelen in één instrument maar op te splitsten in twee richtlijnen, is alleen aanvaardbaar om redenen van urgentie en omdat regelgeving inzake de onlineverkoop van digitale inhoud wenselijk is.

1.6

Tevens meent het dat er niet voldoende grond is voor de keuze van volledige harmonisatie in plaats van andere vormen van harmonisatie, zoals bijvoorbeeld een Europese modelovereenkomst in combinatie met een EU-keurmerk of minimale harmonisatie overeenkomstig artikel 169 VWEU.

1.7

Het EESC is ervan overtuigd dat de aspecten die nu afzonderlijk worden behandeld in het voorstel inzake overeenkomsten voor de onlineverkoop van roerende lichamelijke zaken, beter kunnen worden geregeld bij de herziening van Richtlijn 1999/44/EG in het kader van de REFIT-maatregelen die betrekking hebben op de consumentenwetgeving; een van de hoofdstukken van deze richtlijn is immers al aan deze aspecten gewijd.

1.8

Bovendien heeft de Commissie met het voorstel inzake de onlineverkoop van lichamelijke zaken twee regelingen in het leven geroepen, met als gevolg dat de behandeling van de onlineverkoop van goederen verschilt van die van de offlineverkoop, wat niet door de beugel kan.

1.9

Mocht de Commissie vasthouden aan haar voornemens zoals die er nu uitzien, dan heeft het EESC een hele reeks aanbevelingen klaar om de door de Commissie voorgestelde bepalingen te verbeteren opdat niet wordt geraakt aan de rechten van de consument en daadwerkelijk een hoog beschermingsniveau wordt geboden, overeenkomstig het VWEU.

1.10

Wat de regelgeving inzake de verkoop van digitale inhoud betreft, die in de ogen van het Comité prioritair is en waaraan het dan ook bijzondere aandacht besteedt, gaat het Comité om pragmatische redenen akkoord met het voorstel van de Commissie voor gerichte volledige harmonisatie.

1.11

Waar de voorspellingen de mist ingaan en ernstige onvolkomenheden in de bepalingen worden aangetroffen, waardoor volledige harmonisatie uitgesloten lijkt en onoverkomelijke struikelblokken worden opgeworpen voor de lidstaten die de bepalingen moeten omzetten en toepassen, tracht het Comité een en ander te verhelpen met een aantal specifieke voorstellen.

2.1

Met onderhavige mededeling zet de Commissie de eerste stap op weg naar de uitvoering van de strategie voor een digitale eengemaakte markt voor Europa (1) en maakt zij werk van een van de belangrijkste maatregelen uit haar werkprogramma voor 2015 (2). Het voorstel is gericht op een „betere toegang tot onlinegoederen en -diensten voor consumenten en bedrijven in heel Europa” en bestaat uit de volgende twee rechtsinstrumenten:

2.2

De Commissie is zich ervan bewust dat de voornaamste aspecten van deze twee voorstellen systematisch gezien nauw verwant zijn aan de Richtlijn verkoop van consumptiegoederen (3), en verduidelijkt dan ook dat zij „zo coherent mogelijk zijn”. Toch, zo licht de Commissie toe, heeft zij „besloten om twee wetgevingsinstrumenten vast te stellen, omdat het specifieke karakter van digitale inhoud het nodig maakt een aantal regels anders vorm te geven dan de regels voor goederen” en omdat „de snelle technologische en commerciële ontwikkeling van digitale inhoud ertoe (zullen) nopen deze richtlijn te herzien”, dit ook ter rechtvaardiging van het feit dat de bepalingen inzake digitale inhoud worden opgenomen „in één enkel juridisch instrument, namelijk de richtlijn betreffende de levering van digitale inhoud”.

2.3

De Commissie hoopt met deze twee voorstellen de volgende vijf doelstellingen te bereiken:

2.4

De Commissie is van oordeel dat „gerichte” harmonisatie in beide gevallen de meest gepaste methode is. De regels die van toepassing zijn op overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud en voor de onlineverkoop van goederen worden volledig geharmoniseerd, evenals de dwingende rechten en verplichtingen van partijen bij een overeenkomst voor de levering van digitale inhoud en de onlineverkoop van goederen. Dit geldt voor nagenoeg alle bepalingen van de richtlijn, met uitzondering van de regels inzake de totstandkoming, de geldigheid of de gevolgen van overeenkomsten, met inbegrip van de gevolgen van de ontbinding van een overeenkomst (artikel 1, lid 4, van het voorstel voor een richtlijn betreffende verkoop op afstand), en van bepaalde aspecten van de tenuitvoerlegging.

2.5

Het toepassingsgebied wordt door de Commissie uitdrukkelijk beperkt tot de bepalingen van overeenkomstenrecht in het kader van de relatie tussen ondernemingen en consumenten, omdat er geen bewijzen zijn waaruit zou blijken dat verschillen in overeenkomstenrecht het bedrijven uit de EU onmogelijk zouden maken onlineaankopen te doen in andere lidstaten (zie de effectbeoordeling, blz. 23). Wel erkent zij dat kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s), als de zwakkere partij met een minder sterke onderhandelingspositie, ook te maken hebben met problemen op het gebied van overeenkomstenrecht, met name wanneer zij gebruikmaken van digitale inhoud. Gezien met name de standpunten die de belanghebbenden en de lidstaten hebben ingenomen, heeft de Commissie echter besloten dit punt te onderzoeken in de context van andere initiatieven die in het kader van de strategie voor de digitale eengemaakte markt zijn aangekondigd.

2.6

Als rechtsinstrument kiest de Commissie niet voor een verordening maar voor een richtlijn. Zij rechtvaardigt dat besluit door erop te wijzen dat richtlijnen passender zijn dan verordeningen omdat zij lidstaten de vrijheid laten om de uitvoering aan te passen aan hun nationale wetgeving. Zij is ervan overtuigd dat dankzij deze keuze en de gerichte, volledige harmonisatie van de dwingende rechten van de consument, de gulden middenweg zal worden gevonden tussen een hoog niveau van consumentenbescherming op EU-niveau en een aanzienlijke toename van de kansen van ondernemingen.

2.7

Bij de economische onderbouwing van de richtlijnen gaat de Commissie uit van onder meer de volgende stellingnames:

2.8

De twee hier voorgestelde richtlijnen zullen evenwel niet toereikend zijn om de verwachte resultaten te bereiken; zij maken dan ook deel uit van een breder pakket. De Commissie vestigt met name de aandacht op:

2.9

Ten slotte waarschuwt de Commissie dat we nu moeten handelen, voor het te laat is: iedere vertraging bij de invoering van regelgeving inzake digitale inhoud brengt het risico met zich mee dat er nationale bepalingen worden ingevoerd die tot versnippering van de interne markt zullen leiden en voor zowel consumenten als leveranciers die deelnemen aan grensoverschrijdende transacties, belemmeringen zullen opwerpen.

3.1

De argumenten van economische en psychologische aard die zouden aantonen wat het verband is tussen de voorgestelde wetgevende maatregelen enerzijds en de toename van de elektronische handel en de daaruit voortvloeiende groei op Europees niveau anderzijds, zouden te vinden moeten zijn in de bijbehorende effectbeoordeling. Uit een diepgaande analyse kan echter niet met zekerheid worden afgeleid dat de gegevens en conclusies in die beoordeling volledig betrouwbaar zijn; de vraag dringt zich op of er geen andere factoren van invloed zijn en of met andere opties geen betere resultaten zouden worden behaald.

3.1.1

Ook al kloppen de statistische gegevens waarvan de Commissie uitgaat, te weten dat 62 % (blz. 10) van de Europese handelaren, die meer dan 122 000 bedrijven vertegenwoordigen, en nog eens 13,5 % (blz. 13) van de consumenten, dat wil zeggen tussen 8 en 13 miljoen, dus in totaal 70 miljoen personen, zonder de aangevoerde belemmeringen en zonder de bijkomende kosten die rechtstreeks voortvloeien uit de huidige regelgeving, zich met grensoverschrijdende onlinehandel zouden gaan bezighouden, dan nog kan op grond van deze gegevens niet nauwkeurig worden bepaald met hoeveel de omzet zou moeten toenemen om zeker te zijn van de geraamde stijging van het Europese bbp met 0,03 % of circa 4 miljard euro; daarentegen lijdt het geen twijfel dat elk bedrijf gemiddeld 7 000 EUR zal moeten uittrekken voor de aanpassing van de contractuele instrumenten aan de nieuwe regeling.

3.1.2

Voorts worden in diezelfde studie niet voldoende cijfers gegeven in verband met bijkomende factoren die doorslaggevend kunnen zijn voor de keuzes op het vlak van grensoverschrijdende onlinehandel, en wellicht een grotere impact hebben dan de huidige regelgeving. Een greep uit de voorbeelden: taalkwesties of belastingstelsels, kwaliteit, kostprijs en beschikbaarheid van hogesnelheidsdiensten van internet, het risico van fraude, gerechtskosten, veiligheid van betaalmiddelen, certificering van identiteit en betrouwbaarheid van verkopers, en het gebrek aan vertrouwen in de beslechting van gerechtelijke en buitengerechtelijke conflicten (zie blz. 7 e.v. en 18 e.v. van de effectbeoordeling).

3.1.2.1

Bijzonder relevant in dit verband zijn de vertragingen bij de omzetting, de moeilijkheden bij de toepassing en de ondeugdelijkheid van bepaalde ADR-regelingen die werden ingevoerd bij Richtlijn 2013/11/EU (5). Deze problemen, waarop overigens ook in alle door de Commissie bestelde studies de vinger wordt gelegd, hangen vaak samen met het gebrek aan financiële middelen van bepaalde lidstaten, maar vloeien vaker nog voort uit het feit dat het ODR-stelsel van Verordening (EU) nr. 524/2013 (6), dat op 15 februari 2016 in werking is getreden en cruciaal is voor de werking van de digitale interne markt, niet bruikbaar lijkt.

3.1.3

Voorts blijft duister in hoeverre de elasticiteit van vraag en aanbod meespeelt in de berekening van de verzadiging van de markt vanuit het oogpunt van volledige mededinging, wat cruciaal is voor de geloofwaardigheid van het model, ook al gaat het om een louter theoretische hypothese; en dan hebben we het niet eens over de externe factoren van het macro-economisch beleid die een doorslaggevende rol spelen in de aankoopbesluiten van consumenten, zoals de gevolgen van de bezuinigingsmaatregelen, vergeleken met een op consumptie en investeringen gebaseerd groeibeleid naar Keynesiaans model.

3.1.4

Ten slotte laat de Commissie na een vergelijkende analyse op te stellen: zij wijst in haar beoordeling op het voorgestelde model en besteedt weinig of geen aandacht aan de economische gevolgen van de andere vier mogelijkheden (effectbeoordeling, blz. 23 e.v.), die nochtans ook zouden kunnen bijdragen aan het wegwerken van de belemmeringen; we denken dan met name aan optie 5 — een facultatieve Europese modelovereenkomst in combinatie met een EU-keurmerk (blz. 25), hoewel het een goedkope en eenvoudige oplossing was met weinig bureaucratische lasten (blz. 38 e.v.), de oplossing die met andere woorden het beste strookt met de beginselen van het pakket „Beter wetgeven” (7) en van REFIT (8), en die tijdens de voorbereidende raadplegingen steun kreeg.

3.2

Ook de keuze voor op volledige harmonisatie gerichte richtlijnen wordt niet terdege onderbouwd. Het Comité is tot de conclusie gekomen dat het over het algemeen gunstiger is te kiezen voor een verordening, die tot in detail kan worden uitgewerkt, ten minste indien het gaat om de harmonisatie van materie die in hoofdzaak verband houdt met de werking van de interne markt. Waar het gaat om specifieke aspecten van het consumentenrecht echter verkiest het Comité richtlijnen voor minimumharmonisatie, zoals overigens strookt met het VWEU (artikel 169, lid 4).

3.2.1

Daarentegen heeft het EESC zich al herhaaldelijk uitgesproken tegen de tendens die de laatste jaren bij de Commissie heerst om richtlijnen voor maximale harmonisatie goed te keuren, waarmee het beschermingsniveau laag blijft en nauwelijks wordt tegemoetgekomen aan de behoeften van de marktdeelnemers (9).

3.2.2

Zo hebben we in dit geval te maken met een hele reeks kwesties waaraan in de richtlijnen voorbij wordt gegaan, hoewel ze dringend zouden moeten worden geharmoniseerd. We denken dan aan de leeftijd waarop minderjarigen in staat zijn om digitale overeenkomsten te sluiten (in de laatste versie van de Richtlijn gegevensbescherming is sprake van de leeftijd van 13 à 16 jaar), het vastleggen van categorieën van specifieke oneerlijke voorwaarden voor online-overeenkomsten, die niet aan de orde komen in Richtlijn 93/13/EEG (10), de recent opgedoken „nu betalen”-knop (pay now) op bepaalde sociale netwerken, waarbij wordt nagelaten te verwijzen naar de site van het verantwoordelijke platform, en ten slotte de — raadzame — invoering van een standaardclausule inzake coregulering.

3.3

Evenmin is het in de ogen van het Comité gerechtvaardigd om voor twee richtlijnen te kiezen, aangezien het aantal wetgevende bepalingen hiermee onnodig toeneemt, het voor de lidstaten lastiger wordt om de richtlijnen om te zetten en te doen aansluiten bij hun interne bepalingen, en er een grotere hermeneutische inspanning nodig is; dit alles zou onnodig zijn als de richtlijn betreffende de onlineverkoop van roerende lichamelijke zaken als uitgangspunt werd genomen en specifieke bepalingen inzake de verkoop van niet-lichamelijke zaken als uitzonderingen op de basisregeling werden opgenomen. Het is immers zo dat het onderscheid tussen een lichamelijke zaak en digitale inhoud moeilijk te maken valt, vooral niet wanneer de twee met elkaar verband houden.

3.4

De Commissie geeft aan zich bij haar keuze te hebben gebaseerd op de 189 reacties op een openbare raadpleging van alle categorieën belanghebbenden in de EU, op de raadpleging van een groep van 22 organisaties die representatief zijn voor een breed scala aan belangen, die zeven keer is bijeengekomen, workshops met de lidstaten, bijeenkomsten met de nationale handhavingsinstanties tijdens een bijeenkomst van het Comité voor samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming, en met de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor consumentenbeleid tijdens de bijeenkomst van het netwerk voor consumentenbeleid (mei 2015), dat echter achteraf de geldigheid van de steekproef betwistte vanwege de kleinschaligheid ervan (11).

3.4.1

Uit de gepubliceerde resultaten (12) blijkt nochtans dat er geen duidelijke meerderheid te vinden is voor de gekozen optie: de consumentenorganisaties verzetten zich met klem tegen de toepassing van de wetgeving van het land van de verkoper, terwijl de meeste beroepsorganisaties en sommige academici voorstander zijn. Een meerderheid van de lidstaten plaatst dan weer vraagtekens bij de behoefte aan nieuwe wetgeving inzake aankopen op afstand (waar de onlineverkoop al onder valt) en in het bijzonder bij de doeltreffendheid van de twee richtlijnen, gezien het feit dat daaruit maar moeilijk nauwkeurige en duidelijke richtsnoeren kunnen worden afgeleid. Op het eerste gezicht doet een objectieve analyse van de antwoorden op de raadpleging uitschijnen dat zowel marktdeelnemers als consumenten zich kunnen vinden in optie 5 — waarbij een en ander vanzelfsprekend afhankelijk is van de reikwijdte van de modelovereenkomst waarover de sector het eens moet worden en de mate waarin het keurmerk door het EU-bedrijfsleven wordt gebruikt en aanvaard -, niet in de laatste plaats omdat dit voor de bedrijven de goedkoopste optie is.

3.5

Ten slotte mag niet worden vergeten dat het Comité zich al in diverse adviezen uitvoerig heeft uitgesproken over de rechten van consumenten in digitale kwesties. Het gaat daarbij uit van het basisbeginsel dat de rechten in de fysieke, reële wereld (persoonlijke overeenkomsten) moeten stroken met de rechten in de onlinewereld; rekening houdend met de specifieke (vorm)kenmerken van verkoop van digitale inhoud (immaterieel), zijn afwijkingen mogelijk, maar steeds in de zin van versterking, niet van afzwakking of aantasting van de rechten. Met het voorstel inzake de onlineverkoop van lichamelijke zaken heeft de Commissie twee regelingen in het leven geroepen, met als gevolg dat de behandeling van de onlineverkoop van goederen verschilt van die van de offlineverkoop, wat niet door de beugel kan.

4.1

Ondanks bovenstaande kanttekeningen is het EESC het er volmondig mee eens dat een aantal van de in de richtlijnvoorstellen behandelde kwesties geregeld moeten worden; dat geldt met name voor de onlineverkoop van digitale inhoud. De bepalingen inzake de onlineverkoop van lichamelijke zaken kunnen volgens het Comité het beste worden goedgekeurd in het kader van het REFIT-programma. Bij gebrek aan ruimte wordt in de volgende opmerkingen bij de afzonderlijke voorstellen per artikel enkel ingegaan op de punten waarmee het Comité het niet eens is.

4.2

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende bepaalde aspecten van overeenkomsten voor de onlineverkoop en andere verkoop op afstand van goederen (COM(2015) 635 final — 2015/0288 (COD))

4.2.1

De vertegenwoordigers van de consumenten en de meerderheid van de EESC-leden zijn van oordeel dat artikel 169, lid 2, VWEU, een juistere rechtsgrondslag zou zijn, aangezien het hier voornamelijk om de definitie en de bescherming van de rechten van de consument gaat, en niet uitsluitend om de voltooiing van de interne markt. Dit standpunt sluit aan bij eerdere adviezen van het Comité. Een aantal EESC-leden, met name vertegenwoordigers van de sector zelf, hechten vooral belang aan de voltooiing van de interne markt en scharen zich achter de Commissie.

4.2.2

Nu de keuze toch op een richtlijn is gevallen wil het EESC pleiten voor minimale harmonisatie, naar analogie van de huidige richtlijn inzake verkoop en garanties (Richtlijn 1999/44/EG). Het meent immers dat de optie van volledige harmonisatie leidt tot meer „versnippering”, minder rechtszekerheid en twee categorieën van bescherming; overigens zouden de nieuwe „verbeteringen” ook moeten worden ingevoerd voor verkoop in de „fysieke wereld”.

4.2.3

De wetgeving inzake consumentenbescherming is complex. Het voorstel hangt samen met een aantal andere regels waarop het een aanvulling vormt (13), waardoor tegelijk een grote en onnodige inspanning qua interpretatie vereist is, wat indruist tegen het pakket „Beter wetgeven” en de omzetting bemoeilijkt, omdat de nieuwe bepalingen moeten aansluiten bij de al bestaande nationale normen waarin eerdere EU-regels werden omgezet en die van lidstaat tot lidstaat verschillen.

4.2.4

Vandaar dat het EESC liever zou zien dat de regels uit het richtlijnvoorstel worden meegenomen in de herziening van Richtlijn 1999/44/EG in het kader van het REFIT-programma.

4.2.5

Hieronder volgen een aantal concrete suggesties voor wijzigingen in de bepalingen uit het voorstel:

1.

De commerciële garantie zou nog andere vormen van compensatie moeten behelzen, die anders evenmin onder de bepalingen van artikel 15 vallen.

2.

Er wordt geen positieve definitie gegeven van roerende lichamelijke zaken, wat leidt tot uiteenlopende interpretaties door de lidstaten.

3.

Andere soorten producten waarvoor al specifieke wetgeving bestaat, zoals farmaceutische producten en medische hulpmiddelen, worden evenmin uitgesloten, terwijl zij wel zijn uitgesloten van het toepassingsgebied van andere regelgeving inzake consumentenbescherming.

4.

Nergens wordt bepaald of onlineplatforms kunnen worden beschouwd als „verkopers”.

5.

Voorts wordt geen definitie gegeven van het begrip producent met het oog op diens rechtstreekse verantwoordelijkheid jegens de consument in de zin van artikel 16.

1.

Het criterium van „duurzaamheid” zou moeten worden opgenomen (14) en bepalend zijn voor de geldigheidsduur van de garantie.

2.

Er moet een negatieve definitie worden gegeven van de vereisten inzake de overeenstemming, zodat de consument uitdrukkelijk wordt vrijgesteld van de verplichting om te bewijzen dat het goed niet in overeenstemming is en de bewijslast bij de verkoper berust.

3.

Door de manier waarop de uitzonderingen op het artikel geformuleerd zijn ontstaat een situatie van uitsluiting van elke aansprakelijkheid van de verkoper die niet kan worden ingeroepen tegen de consument zonder te raken aan het recht op verhaal (van toepassing in het geval van VW).

1.

Lid 2 als volgt aanvullen: „behalve indien de installatie bijzonder complex is en meer tijd vereist; die verlenging wordt in overleg met de verkoper bepaald.”

2.

De in dit voorstel toegekende rechten in het kader van de betrekkingen met de verkoper moeten ook gelden voor elke bezitter te goeder trouw.

1.

De mogelijkheid voor de consument om goederen onmiddellijk terug te geven en te worden terugbetaald, wordt hier uitgesloten als eerste keuze, wat indruist tegen de rechten van de consument die gelden in verschillende lidstaten, zij het met aanzienlijke verschillen (Griekenland, Portugal, Ierland, Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Litouwen).

2.

Het begrip „redelijke termijn” is subjectief en kan ertoe leiden dat een essentiële kwestie op uiteenlopende manieren wordt omgezet, wat niet strookt met de essentie van maximale harmonisatie. Zo bedraagt de termijn in landen als Bulgarije, Frankrijk, Portugal en Luxemburg 30 dagen, maar in Hongarije, Roemenië, Griekenland en Estland 15 dagen. Er dient een termijn te worden vastgelegd die overeenkomt met de maximale termijn in bepaalde EU-landen, te weten 15 dagen.

3.

De uitdrukking „onmogelijk” in artikel 3, onder a), moet worden vervangen door „technologisch onmogelijk”.

4.

Ook het begrip „ernstige overlast” is subjectief en moet worden geschrapt of vervangen door de formulering uit de Oostenrijkse wetgeving, namelijk „minimale overlast”. Daarnaast moet worden bepaald dat de consument onmiddellijk een tijdelijke vervanging kan krijgen voor de goederen in kwestie, tot de reparatie voltooid is.

5.

De Commissie gaat voorbij aan de in verschillende nationale wetgevingen opgenomen verplichting voor de producent om gedurende de gemiddelde levensduur van goederen steeds voldoende reserveonderdelen in voorraad te hebben of deze tijdig aan de verkoper te kunnen leveren; een en ander houdt verband met verwachte veroudering en de garantietermijn van het vervangen onderdeel.

6.

De Commissie moet de verkoper verplichten om voor tijdelijke vervanging te zorgen.

1.

In het Commissievoorstel wordt niet voorzien in de opschorting van de wettelijke garantie gedurende de tijd die nodig is voor het herstel of de vervanging, wat in de nationale regelgeving over het algemeen wel het geval is. Hetzelfde geldt voor de periode die eventuele bemiddeling, arbitrage of rechtszaken in beslag nemen.

2.

Als goederen worden vervangen moet op het moment dat zij worden geleverd een nieuwe, identieke garantieperiode ingaan.

1.

Het begrip „ernstige” moet om de hierboven genoemde redenen worden geschrapt.

2.

Bij „terugkerende” gebreken moet de consument automatisch de mogelijkheid krijgen de overeenkomst te ontbinden.

1.

De verplichting van de consument om bij het ontbinden van de overeenkomst te betalen voor het gebruik of voor beschadiging of vermindering in waarde van de goederen, is hoogst discutabel.

2.

Het Hof van Justitie heeft overigens al verklaard dat in het kader van de uitoefening van het recht op vervanging, van de consument niet kan worden geëist dat hij een compensatie betaalt voor het gebruik van een gebrekkig product (geval Quelle (15)).

3.

Het is niet duidelijk welk bedrag dient te worden terugbetaald indien verschillende goederen zonder onderscheid tegen een gemeenschappelijke prijs zijn gekocht.

1.

Aan artikel 1 het volgende toevoegen (sub d)): andere vormen van garantie die namens derden worden aangeboden door de verkoper (verzekering voor de uitrusting, merkgaranties, enz.).

2.

Ook moet informatie worden opgenomen over de mogelijkheid om de commerciële garantie over te dragen aan derden.

1.

Het ontbreken van harmonisatie op dit vlak zal leiden tot verschillen bij de omzetting van de richtlijn, wat nefaste gevolgen kan hebben voor de handel.

2.

In de regelgeving moet worden vastgelegd dat de fabrikant direct en hoofdelijk aansprakelijk is jegens de consument in de gevallen waarin deze laatste kiest voor herstelling of vervanging van de goederen.

3.

Ook moet worden bepaald dat, wanneer de verkoper verhaal haalt bij de producent, hij recht heeft op het volledige bedrag van de gemaakte kosten.

4.

Tevens moet de hoofdelijke aansprakelijkheid van de onlineplatforms waarop de consument goederen heeft gekocht, worden vastgelegd.

4.3

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende bepaalde aspecten van overeenkomsten voor de levering van digitale inhoud (COM(2015) 634 final — 2015/0287 (COD))

4.3.1

Zoals de Commissie zelf al aangeeft hebben de motivering van het voorstel, de verzamelde expertise en de effectbeoordelingen betrekking op beide voorstellen, aangezien zij moeten worden gezien als een pakket met gemeenschappelijke doelstellingen. Het EESC zal daarom niet opnieuw stilstaan bij de algemene aspecten van de twee voorstellen maar zich beperken tot kanttekeningen bij specifieke kwesties. Wel wil het er nu al op wijzen dat het voorstel in beginsel zijn goedkeuring kan wegdragen, met name wat de volgende punten betreft:

4.3.2

Hieronder wordt een aantal concrete voorstellen geformuleerd tot wijzing van het voorstel, dat 24 artikelen telt (en niet 20, zoals verkeerdelijk in hoofdstuk 5 van bepaalde versies te lezen staat).

1.

Het EESC kan zich erin vinden dat in natura wordt betaald („een andere tegenprestatie dan geld”), op voorwaarde dat die tegenprestatie duidelijk wordt omschreven; gaat het om het verstrekken van persoonlijke of andere gegevens dan moet worden vastgelegd om welke gegevens het precies gaat, onder welke voorwaarden en in welke omstandigheden.

2.

Ook dient te worden verduidelijkt of bepaalde diensten zoals betaaltelevisie („pay TV”) en diensten als Google en Facebook Messenger onder deze bepalingen vallen, en of bepaalde fysieke toegangsplatforms en het internet der dingen nu als lichamelijke of niet-lichamelijke zaken dienen te worden beschouwd.

3.

Het is niet duidelijk of de in artikel 5, onder a) bedoelde uitzonderingen ook betrekking hebben op gezondheidszorg, kansspelen en financiële diensten. Om geen rechtsonzekerheid te creëren moet hierover opheldering worden verschaft.

4.

Evenmin is duidelijk of het hier ook gaat over de zogenaamde „verborgen betalingen”, dat wil zeggen gratis diensten die echter ook andere vormen van dienstverlening kunnen inhouden waarvoor wél moet worden betaald.

5.

In verband met de noodzakelijke verwerking van persoonsgegevens (artikel 3, lid 4) dient niet alleen te worden verwezen naar de uitvoering maar ook naar de „sluiting” van de overeenkomst; voor de verwerking van deze gegevens moet toestemming worden gegeven conform de wetgeving inzake persoonsgegevens.

6.

Voorts is het van fundamenteel belang dat onderscheid wordt gemaakt tussen onlineproducten en -diensten en producten en diensten die onlosmakelijk verbonden zijn met lichamelijke zaken, zoals het geval is met wearables en het internet der dingen, waarbij de procedures plaatsvinden op digitaal niveau, maar er daaraan wel een lichamelijke zaak ten grondslag ligt.

7.

De datacentrumdiensten, en met name de zogenaamde cloudcomputingdiensten, moeten in dit voorstel duidelijk worden afgebakend, los van de vraag of ze nu gratis zijn dan wel of er een tegenprestatie vereist is, rekening houdend met het feit dat deze diensten in veel gevallen gepaard gaan met andere producten of aan de consument verleende diensten, zodat het risico bestaat dat zij buiten het toepassingsgebied van de richtlijn vallen.

8.

Tevens is het noodzakelijk dat duidelijk wordt gemaakt of combinaties van digitale diensten met communicatiediensten, zoals Facebook Messenger en Google Hangout, deel uitmaken van het toepassingsgebied, aangezien deze niet onder Richtlijn 2002/21/EG inzake diensten voor elektronische communicatie vallen, en algemeen wordt aangenomen dat een aantal van deze diensten moet worden beschouwd als diensten voor elektronische communicatie en dus een hoger niveau van consumentenbescherming vereist.

9.

Ook wordt geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen situaties waarin de persoonsgegevens nodig zijn voor de uitoefening van de overeenkomst en situaties waarin het gaat om de naleving van wettelijke bepalingen. Het EESC suggereert dan ook om bij wijze van voorzorgsmaatregel de richtlijn toe te passen op alle diensten in het kader waarvan persoonsgegevens worden verstrekt; enkel wanneer de leverancier ondubbelzinnig kan aantonen dat de gegevens in kwestie uitsluitend worden opgevraagd met het oog op de uitoefening van de overeenkomst of de naleving van de wettelijke bepalingen, kan een uitzondering worden gemaakt.

10.

Nog in verband met lid 4 wil het EESC erop wijzen dat moet worden verduidelijkt in welke gevallen de persoonsgegevens worden gebruikt voor de uitvoering van de overeenkomst of het voldoen aan wettelijke vereisten. In bijvoorbeeld de telecommunicatie- of de energiesector mogen persoonsgegevens namelijk worden verwerkt met het oog op de uitoefening van de overeenkomst, maar worden zij maar al te vaak gebruikt voor marketingcampagnes van het bedrijf zelf. Ook moet worden aangegeven of er naast geld sprake is van andere compensaties.

1.

In het eerste lid „voor zover relevant” schrappen.

2.

In lid 1, onder b), „door de consument gewenst gebruik” als volgt aan te vullen: „door de consument gewenst of te verwachten legitiem gebruik”.

3.

In lid 2, onder b), „voor zover relevant” schrappen.

1.

In lid 2, onder b), de zinsnede „de leverancier neemt alle maatregelen die verwacht kunnen worden om zich te onthouden” vervangen door „de leverancier onthoudt zich”.

2.

De bepalingen onder c), d) en e) hangen samen met de regelgeving inzake auteursrechten, die nog niet bekend is.