ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 2.10.2025
COM(2025) 583 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ
σχετικά με την εφαρμογή, τα αποτελέσματα και τη συνολική αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Έτους Δεξιοτήτων
{SWD(2025) 283 final}
1. Εισαγωγή
Το Ευρωπαϊκό Έτος Δεξιοτήτων (στο εξής: Έτος) ανακοινώθηκε από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ομιλία της το 2022 για την
«Κατάσταση της Ένωσης»
ως απάντηση στις κρίσιμες ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων στην Ευρώπη: «Η έλλειψη προσωπικού αποτελεί πρόκληση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Πρέπει να επενδύσουμε πολύ περισσότερο στην κατάρτιση και στην περαιτέρω εκπαίδευση. Για τον λόγο αυτόν, προτείνω να ανακηρύξουμε το 2023 ευρωπαϊκό έτος εκπαίδευσης και ιδίως αναβάθμισης των δεξιοτήτων.»
Σχεδόν τα τρία τέταρτα (74 %) των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) δεν διαθέτουν ειδικευμένους εργαζομένους () και η Επιτροπή έχει εντοπίσει 42 επαγγέλματα που αντιμετωπίζουν τέτοιες ελλείψεις σε διάφορους τομείς της οικονομίας (). Εκτιμάται ότι το 90 % των θέσεων εργασίας θα απαιτεί ψηφιακές δεξιότητες (). Ωστόσο πάνω από το ένα τρίτο του εργατικού δυναμικού δεν διαθέτει τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες που απαιτούνται για τις περισσότερες θέσεις εργασίας. Οι εν λόγω ελλείψεις συνδυάζονται με τη διεύρυνση του χάσματος στην κατάρτιση, καθώς μόνο το 39,5 % των ενηλίκων συμμετέχουν σε κατάρτιση ετησίως (). Παρά τις προκλήσεις αυτές, υπάρχουν ευκαιρίες λόγω της προβλεπόμενης σημαντικής αύξησης των θέσεων εργασίας στον πράσινο και στον ψηφιακό τομέα, όπου αναμένονται 3,5 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας (). Υπάρχουν επίσης σημαντικές αναξιοποίητες δυνατότητες μεταξύ των υποεκπροσωπούμενων ομάδων, όπως είναι οι γυναίκες, οι νέοι που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (στο εξής: ΕΑΕΚ), οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης, μεγαλύτερης ηλικίας και τα άτομα με αναπηρία.
Η παρούσα έκθεση παρέχει επισκόπηση της εφαρμογής και των αποτελεσμάτων του Έτους, σύμφωνα με το άρθρο 7 της απόφασης (ΕΕ) 2023/936 [απόφαση για το Ευρωπαϊκό Έτος Δεξιοτήτων (στο εξής: ΕΕΔ)]. Συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας της Επιτροπής (στο εξής: SWD), στο οποίο περιγράφονται λεπτομερώς η εφαρμογή, τα αποτελέσματα και οι μελλοντικές δράσεις του Έτους.
2. Αποτελέσματα πολιτικής και αναδυόμενες ιδέες
Γενικός στόχος του Έτους ήταν η προώθηση μιας νοοτροπίας αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. Για να επιτευχθεί αυτό, το Έτος στόχευσε στην προώθηση επενδύσεων, στην ενίσχυση της συνάφειας των δεξιοτήτων μέσω της συνεργασίας, στην αντιστοίχιση των ατόμων με ευκαιρίες και στην προσέλκυση ταλέντων.
Το Έτος περιλάμβανε μια ολοκληρωμένη συζήτηση πολιτικής ετήσιας διάρκειας με τους ενδιαφερόμενους φορείς σχετικά με τον ρόλο και τις πολιτικές δεξιοτήτων. Η συζήτηση έδειξε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν πολύ παρόμοιες προκλήσεις λόγω των ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών, της δημογραφικής γήρανσης και της συρρίκνωσης του εργατικού δυναμικού της ΕΕ σε συνδυασμό με την ανάγκη για ανθεκτικά βιομηχανικά οικοσυστήματα και αλυσίδες εφοδιασμού. Υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι οι τάσεις αυτές ενισχύουν την ανάγκη για πιο εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό στην Ευρώπη, ικανό να ανταποκρίνεται στις ταχείες μεταβολές των αναγκών σε δεξιότητες.
2.1 Δεξιότητες για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης
Η ετήσιας διάρκειας συζήτηση επισήμανε ότι οι δεξιότητες αποτελούν στρατηγικό πλεονέκτημα για την παραγωγικότητα της Ευρώπης και ουσιαστικής σημασίας διατομεακό καταλύτη που υποστηρίζει την ανταγωνιστικότητα σε όλους τους οικονομικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, όπως παρουσιάζεται στην Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ (). Το μήνυμα αυτό επαναλήφθηκε συστηματικά κατά τη διάρκεια του Έτους, δημιουργώντας μια δυναμική για την ενσωμάτωση δεξιοτήτων σε ευρύ φάσμα πολιτικών, μέσω περισσοτέρων από 190 νέων πρωτοβουλιών () που υλοποιήθηκαν χάρη στη στενή συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.
Το Έτος έφερε τις δεξιότητες στο προσκήνιο της ενωσιακής πολιτικής ατζέντας. Οι δεξιότητες συμπεριλήφθηκαν σε όλες τις πρωτοβουλίες που κατατέθηκαν στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2024 () εκτός από μία και στις πολιτικές κατευθύνσεις της εντολής της Επιτροπής για την περίοδο 2024-2029.
Ο εγκάρσιος χαρακτήρας των δεξιοτήτων επιβεβαιώθηκε σε υπουργικό επίπεδο, με το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας να εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με «
μια ανταγωνιστική ευρωπαϊκή βιομηχανία ως κινητήρια δύναμη για το πράσινο, ψηφιακό και ανθεκτικό μέλλον μας
» και «
μια ενιαία αγορά προς όφελος όλων
» τον Μάιο του 2024.
Κατά τη διάρκεια του Έτους οι ενδιαφερόμενοι φορείς επισήμαναν την επείγουσα ανάγκη να ενισχύσουν τις δεξιότητες για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Η Επιτροπή παρουσίασε το
«Βιομηχανικό Σχέδιο για την Πράσινη Συμφωνία»
και ενέκρινε τον
κανονισμό για τη Βιομηχανία των Καθαρών Μηδενικών Εκπομπών
, συμβάλλοντας στη δημιουργία ακαδημιών για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών προκειμένου να επανειδικευτούν και να αναβαθμιστούν οι δεξιότητες των εργαζομένων στις στρατηγικές τεχνολογίες, όπως είναι
οι μπαταρίες
,
η ηλιακή ενέργεια
,
το υδρογόνο
,
οι πρώτες ύλες
και
η αιολική ενέργεια
. Κάθε ακαδημία αποσκοπεί στην αναβάθμιση δεξιοτήτων και στην επανειδίκευση 100 000 εργαζομένων εντός τριών ετών από την έναρξή της.
Η ανακοίνωση του Έτους προετοίμασε το έδαφος για την έγκριση μιας δέσμης μέτρων για την ψηφιακή εκπαίδευση και τις δεξιότητες τον Απρίλιο του 2023. Περιλάμβανε προτάσεις για συστάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τους
βασικούς παράγοντες που διευκολύνουν την επιτυχή εκπαίδευση και κατάρτιση
και τη
βελτίωση της παροχής ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση
, οι οποίες εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο τον Νοέμβριο του 2023. Οι ακαδημίες ψηφιακών δεξιοτήτων συστάθηκαν στο πλαίσιο του Έτους, με σκοπό να βελτιώσουν τον συντονισμό της παροχής κατάρτισης στον τομέα
της κυβερνοασφάλειας
,
της υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων
και
των ημιαγωγών
.
Το «Σύμφωνο για τις Δεξιότητες» (Pact for Skills), το οποίο συνδέεται στενά με τη βιομηχανική στρατηγική της ΕΕ, έχει συμβάλλει στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και στην επανειδίκευση των εργαζομένων σε ολόκληρη την Ευρώπη, ανταποκρινόμενο στις αυξανόμενες ανάγκες των βιομηχανιών. Το Σύμφωνο απαρτίζεται από 20 συμπράξεις μεγάλης κλίμακας σε 14 βιομηχανικά οικοσυστήματα. Από το 2022 έχει συμβάλει στην κατάρτιση 3,5 εκατομμυρίων ατόμων, ενώ έχει δεσμευτεί να αναβαθμίσει δεξιότητες και να επανειδικεύσει 25 εκατομμύρια άτομα έως το 2030.
Αρκετές άλλες πρωτοβουλίες ενίσχυσαν ειδικές ανά τομέα δεξιότητες. Η επανεξέταση των οδηγιών για την
ανανεώσιμη ενέργεια
και την
ενεργειακή απόδοση
έχει επεκτείνει τη στήριξη για πιστοποιημένες δεξιότητες στον τομέα της καθαρής ενέργειας. Η
πρωτοβουλία για τη δημιουργία δεξιοτήτων
αναβάθμισε τις δεξιότητες των επαγγελματιών, προκειμένου να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση κτιρίων σε 15 κράτη μέλη. Για να αυξηθεί ο αριθμός των ειδικών στις Τεχνολογίες Πληροφορικής & Επικοινωνιών (ΤΠΕ), το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» χρηματοδοτεί εξειδικευμένη κατάρτιση. Το πρόγραμμα «Η ΕΕ για την υγεία» (EU4Health) παρέχει κατάρτιση σε εργαζομένους στον τομέα της υγείας, με εστίαση στις ψηφιακές δεξιότητες. Η πρωτοβουλία
ComPAct
στηρίζει τις δημόσιες διοικήσεις της ΕΕ για την απόκτηση περισσότερων δεξιοτήτων. Οι δεξιότητες αποτέλεσαν κύριο τομέα εστίασης για τις 44 επιτροπές τομεακού κοινωνικού διαλόγου της ΕΕ, οι οποίες υλοποίησαν δράσεις, εξέδωσαν δηλώσεις και συζήτησαν τις ευρύτερες τομεακές ανάγκες για την ανάπτυξη δεξιοτήτων ως απάντηση στο εξελισσόμενο βιομηχανικό πεδίο.
Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (στο εξής: ΕΕΚ), η οποία είναι καίριας σημασίας για να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε στρατηγικούς τομείς και για να προωθηθεί η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, ενισχύθηκε μέσω των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων του Erasmus+ το 2023 και το 2024. Οι εν λόγω προσκλήσεις επικεντρώθηκαν στην ελκυστικότητα της ΕΕΚ, στην αυξημένη κινητικότητα των μαθητευόμενων, στην επανειδίκευση των εργαζομένων, στις γυναίκες στον τομέα της πράσινης τεχνολογίας (GreenTech), στα μικροδιαπιστευτήρια και στα μητρώα της αγοράς εργασίας.
2.2 Επενδύσεις στις δεξιότητες
Κατά τη διάρκεια του Έτους διαμορφώθηκε μια κοινή άποψη ότι οι δεξιότητες αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη, καθώς ενδυναμώνουν τα άτομα και αυξάνουν την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Η ΕΕ επενδύει πάνω από 150 δισ. EUR στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες (). Η επένδυση της ΕΕ στις δεξιότητες προβλέπεται να τονώσει την απασχόληση και το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ). Η αύξηση κατά 0,1 % των επενδύσεων σε δεξιότητες για τους νέους εργαζομένους θα αυξήσει δυνητικά τη συνολική απασχόληση κατά 0,25 % και το ΑΕΠ κατά περίπου 0,18 % μακροπρόθεσμα, υπερβαίνοντας την αρχική επένδυση ().
Το Έτος προκάλεσε προβληματισμό σχετικά με το πώς η χρηματοδότηση επενδύεται σε δεξιότητες, ενώ αναγνωρίστηκε ότι οι δεξιότητες θα πρέπει να θεωρούνται επένδυση και όχι κόστος. Στο επίκεντρο των συζητήσεων αυτών βρίσκονταν οι στρατηγικές με τις οποίες θα μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος των επενδύσεων στις δεξιότητες. Για να γίνει καλύτερα κατανοητός ο ρόλος που διαδραματίζουν οι επενδύσεις στις δεξιότητες όσον αφορά την προώθηση της παραγωγικότητας, συμφωνήθηκε ότι απαιτείται βελτιωμένη μέτρηση με βάση το κόστος του αντικτύπου τους (). Δόθηκε επίσης προσοχή στη βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, ιδίως για τις ΜΜΕ. Τον Μάιο του 2023 ένα
έκτακτο Ευρωβαρόμετρο
αποκάλυψε ότι οι ΜΜΕ πλήττονται σημαντικά από τις ελλείψεις δεξιοτήτων, τονίζοντας την ανάγκη για στοχευμένη στήριξη. Στη συνέχεια, τον Σεπτέμβριο του 2023 εγκρίθηκε
«Δέσμη μέτρων αρωγής για τις ΜΜΕ»
.
Επιβεβαιώθηκε επίσης ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης, προσελκύοντας άλλες πηγές χρηματοδότησης και διευκολύνοντας τη δοκιμή νέων, καινοτόμων προσεγγίσεων με τις οποίες θα χρηματοδοτηθεί η ανάπτυξη δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του Έτους, οι συμπράξεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως το Σύμφωνο για τις Δεξιότητες (Pact for Skills), οι Συμμαχίες του Σχεδίου Στρατηγικής (Blueprint Alliances), τα Κέντρα Επαγγελματικής Αριστείας (Centres of Vocational Excellence) και οι Ακαδημίες Δεξιοτήτων (Skills Academies), συνέχισαν να προωθούν κοινές επενδύσεις στην αναβάθμιση δεξιοτήτων. Το 2024 δρομολογήθηκαν περίπου 15 νέα Κέντρα Επαγγελματικής Αριστείας, και η Ευρωπαϊκή Συμμαχία για Θέσεις Μαθητείας είχε σημαντική ανάπτυξη με περισσότερες από 450 δεσμεύσεις, 40 υποσχέσεις σε εθνικό επίπεδο και 2,5 εκατομμύρια προσφορές μαθητείας.
2.3 Κοινή δράση για τις δεξιότητες
Η συζήτηση καθ’ όλη τη διάρκεια του Έτους αποκάλυψε την πολυπλοκότητα της διακυβέρνησης των δεξιοτήτων και την ανάγκη αποτελεσματικού συντονισμού και συνεργασίας σε όλους τους τομείς της βιομηχανίας, της αγοράς εργασίας, της εκπαίδευσης και σε άλλους πολιτικούς τομείς.
Το Έτος προώθησε τη συνεργασία σε διάφορα επίπεδα (). Οι εθνικοί συντονιστές διαδραμάτισαν κύριο ρόλο σε εθνικό επίπεδο, προωθώντας ολοκληρωμένες κρατικές προσεγγίσεις για τη διακυβέρνηση των δεξιοτήτων. Σε αρκετές χώρες δημιουργήθηκαν νέα ή βελτιωμένα όργανα διακυβέρνησης και ενδιαφερόμενων φορέων (). Το Έτος διευκόλυνε τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των χωρών, για παράδειγμα με την υπογραφή
«Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου»
(). Η
«Κοινή Δήλωση των Εθνικών Συντονιστών του ΕΕΔ»
χρησιμεύει ως ισχυρή απόδειξη της υπόσχεσης των εθνικών συντονιστών να συνεχίσουν να συνεργάζονται στενά για τις δεξιότητες, διασφαλίζοντας ότι η δυναμική που δημιουργείται με το Έτος θα διατηρηθεί και θα αξιοποιηθεί στο μέλλον.
Το Έτος ανέδειξε επίσης τον κεντρικό ρόλο του κοινωνικού διαλόγου στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στη στήριξη των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, με σκοπό την πλοήγηση στη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση (). Με πρωτοβουλία της ισπανικής προεδρίας, στις 19 Οκτωβρίου 2023 υπογράφηκε η
«Τριμερής Κοινή Δήλωση της Βαρκελώνης»
από τις προεδρίες του Συμβουλίου της ΕΕ (), της Επιτροπής και των κοινωνικών εταίρων της ΕΕ (), προωθώντας την τριμερή εταιρική σχέση για την εφαρμογή του Έτους και την παροχή δυνατότητας για την ευρύτερη ανάπτυξη δεξιοτήτων. Η τριμερής σύμπραξη βρισκόταν επίσης στο επίκεντρο της εφαρμογής του Έτους σε πολλές χώρες ().
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, τονίστηκε ότι απαιτείται δράση για να αντιμετωπιστούν οι ευρύτερες αιτίες για τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, όπως οι κακές συνθήκες εργασίας σε ορισμένους τομείς, η κακή διαχείριση () των ανθρώπινων πόρων και η έλλειψη οικονομικά προσιτής προσχολικής φροντίδας. Μετά τη Σύνοδο Κορυφής των Κοινωνικών Εταίρων Val Duchesse, τον Μάρτιο του 2024 η Επιτροπή παρουσίασε ένα
σχέδιο δράσης
προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, το οποίο εκπονήθηκε σε διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους της ΕΕ. Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης
πρόταση
οδηγίας για τη βελτίωση και την επιβολή συνθηκών εργασίας για τους ασκούμενους και
πρόταση
αναθεώρησης της σύστασης του Συμβουλίου του 2014 σχετικά με ένα Ποιοτικό Πλαίσιο Πρακτικής Άσκησης, με σκοπό την αντιμετώπιση ζητημάτων ποιότητας και συμπεριληπτικότητας.
Οι ενδιαφερόμενοι φορείς εξέφρασαν με σαφήνεια ότι είναι απαραίτητη η καλύτερη πρόβλεψη των αναγκών σε δεξιότητες και τόνισαν ότι οι τοπικές και τομεακές προσεγγίσεις, καθώς και η ισχυρή συνεργασία των ενδιαφερόμενων φορέων, είναι ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι η συλλογή πληροφοριών για τις δεξιότητες είναι σημαντική και αξιοποιήσιμη. Κατά τη διάρκεια του Έτους η Επιτροπή δρομολόγησε το προφίλ Europass,
ένα εργαλείο παρακολούθησης τάσεων για τις θέσεις εργασίας και τις δεξιότητες
και δημοσίευσε μια νέα έκδοση για την
ευρωπαϊκή ταξινόμηση δεξιοτήτων, ικανοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων
, καθώς και για το
ευρωπαϊκό πλαίσιο δεξιοτήτων κυβερνοασφάλειας
. Το
ResearchComp
, το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Ικανοτήτων για τους ερευνητές, δρομολογήθηκε τον Ιούλιο του 2023. Αρκετές χώρες εργάστηκαν για τη συλλογή πληροφοριών για τις δεξιότητες κατά τη διάρκεια του Έτους ().
Η Επιτροπή, σε συνεργασία με την Επιτροπή των Περιφερειών, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις τοπικές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων () Τον Ιανουάριο του 2023 εγκρίθηκε η ανακοίνωση με τίτλο «Αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης». Η Επιτροπή, προκειμένου να βοηθήσει τις περιφέρειες να προσελκύσουν, να καταρτίσουν και να διατηρήσουν ταλέντα, δρομολόγησε περαιτέρω
τον «Μηχανισμό Ενίσχυσης Ταλέντων»
και την δική του
«Πλατφόρμα Αξιοποίησης Ταλέντων»
.
Το Έτος προσέλκυσε παγκόσμιο ενδιαφέρον, τονίζοντας τις κοινές προκλήσεις και την ανάγκη για διεθνή συνεργασία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναλάβει εξέχοντα ρόλο στην προώθηση της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Οι τομείς αυτοί αποτελούν κύριες επενδυτικές προτεραιότητες στο πλαίσιο των επενδύσεων «Παγκόσμια Πύλη της ΕΕ». Το Έτος παρουσιάστηκε σε εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου όπως η COP28 και ενέπνευσε τον Σύνδεσμο Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) να δρομολογήσει Έτος Δεξιοτήτων το 2025. Η ομάδα εργασίας «Ταλέντα για Ανάπτυξη» του Συμβουλίου Εμπορίου και Τεχνολογίας ενθάρρυνε τη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ σχετικά με τις δεξιότητες για οικονομική ανάπτυξη, η οποία κατέληξε σε
κοινή τελική δήλωση
. Κατά τη διάρκεια του Έτους συμμετείχαν ενεργά διάφοροι διεθνείς οργανισμοί, όπως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Επιμορφωτική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO) και η WorldSkills.
2.4 Ενδυνάμωση των ατόμων
Η ενδυνάμωση των ατόμων μέσω της προώθησης μιας νοοτροπίας αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης βρισκόταν στο επίκεντρο του Έτους, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλους να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία.
Περίπου 14 κράτη μέλη () άρχισαν να χρησιμοποιούν τη χρηματοδότηση της ΕΕ για να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν ατομικούς λογαριασμούς μάθησης. Οι ατομικοί λογαριασμοί μάθησης μπορούν να συμβάλουν στην πραγματοποίηση της υλοποίησης του δικαιώματος στην κατάρτιση.
Ο τομέας πολιτικής της ΕΕΚ αναδείχθηκε ως ένα ακόμα κεντρικό θέμα. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς τόνισαν συστηματικά την ανάγκη να αυξηθεί η ελκυστικότητα, η ποιότητα και η αναγνώρισή της.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του Έτους, οι ενδιαφερόμενοι φορείς εξέφρασαν με σαφήνεια ότι η ενδυνάμωση ενισχύει τα κίνητρα και βελτιώνει την πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση στους εργασιακούς χώρους, καθώς και ευρύτερα. Πέρα από τις ειδικές δεξιότητες που απαιτούνται για μια θέση εργασίας, θεωρήθηκε σημαντικό να εξοπλιστούν τα άτομα με ψηφιακές δεξιότητες, εγκάρσιες δεξιότητες και δεξιότητες ζωής, όπως η ανθεκτικότητα, η κριτική σκέψη, ο γραμματισμός σχετικά με την χρηματοοικονομία, τα μέσα ενημέρωσης και τη δημοκρατία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω των γεωπολιτικών και κλιματικών τάσεων, της αύξησης του περιεχομένου που παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) και της χειραγώγησης των πληροφοριών. Τον Μάιο του 2024 το Συμβούλιο ενέκρινε
συμπεράσματα σχετικά με τον χρηματοοικονομικό γραμματισμό
. Τονίστηκε η επείγουσα ανάγκη επένδυσης σε βασικές δεξιότητες ().
Κατά τη διάρκεια του Έτους, ένα επαναλαμβανόμενο σημείο ήταν ότι κανείς δεν θα πρέπει να μένει πίσω και, συνεπώς, απαιτούνται εξατομικευμένες λύσεις και καθοδήγηση για τη στήριξη των ατόμων. Οι συζητήσεις του Έτους αποκάλυψαν κενά στην παροχή υπηρεσιών καθοδήγησης, μολονότι ανέδειξαν επίσης ορθές πρακτικές σε αρκετές χώρες ().
Διάφορες πρωτοβουλίες επικεντρώθηκαν ειδικά σε γυναίκες, στους ΕΕΑΚ, στα άτομα με αναπηρία και σε στα άτομα από μειονεκτικά περιβάλλοντα. Οι πρωτοβουλίες αυτές περιλάμβαναν: i) την πρόσκληση υποβολής προτάσεων της Επιτροπής για
κοινωνικές καινοτομίες με σκοπό την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ευάλωτων νέων ατόμων
∙ ii) την πρωτοβουλία «Στοχεύω, Μαθαίνω, Κατακτώ, Επιτυγχάνω» (ALMA), η οποία βοηθά περισσότερους από 800 ευάλωτους νέους ΕΑΕΚ να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας ή να βρουν ευκαιρίες εκπαίδευσης και κατάρτισης· και iii) έργα υπό την καθοδήγηση νέων στο πλαίσιο του προγράμματος Youth4OutermostRegions.
Σε ένα πλαίσιο όπου η αύξηση της παραγωγικότητας είναι καίριας σημασίας για το μέλλον της ΕΕ, όλες οι δεξιότητες θα πρέπει να εκτιμώνται στις αγορές εργασίας. Το Έτος επικεντρώθηκε σε προσεγγίσεις βάσει δεξιοτήτων για την πρόσληψη και την ανάπτυξη προσωπικού, [αναφέρεται επίσης ως «προτεραιότητα στις δεξιότητες» (skills–first)], ώστε να παρέχει τη δυνατότητα στους εργοδότες να αξιοποιούν μια ευρύτερη δεξαμενή ταλέντων και στα άτομα να αξιοποιούν τις δυνατότητές τους. Οι εν λόγω προσεγγίσεις μπορούν να ενισχυθούν μέσω ευκαιριών επικύρωσης δεξιοτήτων, προβάλλοντας τη μη τυπική και την άτυπη μάθηση.
Οι ενδιαφερόμενοι φορείς αναγνώρισαν την αξία των ψηφιακών διαπιστευτηρίων αλλά και των μικροδιαπιστευτηρίων για τη στήριξη αυτών των προσπαθειών και την παροχή ευρύτερης βοήθειας σε άτομα για την επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Οι αξιολογήσεις του Μαρτίου του 2024 της σύστασης για το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων και της απόφασης Europass () επιβεβαίωσαν ότι οι πρωτοβουλίες αυξάνουν τη διαφάνεια και την κοινή κατανόηση των επαγγελματικών προσόντων και των δεξιοτήτων, καθώς και την εμπιστοσύνη σε αυτά.
2.5 Προσέλκυση ταλέντων
Η συζήτηση για το Έτος υπενθύμισε επίσης ότι η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ θα επηρεαστεί από την ικανότητά της να προσελκύει ταλέντα σε παγκόσμιο επίπεδο και πυροδότησε συζητήσεις σχετικά με το πώς να επιτευχθούν τα εξής: i) να διευκολυνθεί η αναγνώριση των προσόντων και η επικύρωση των δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό· ii) να μειωθεί η υπερβολική ρύθμιση των επαγγελμάτων σε εθνικό επίπεδο και το διοικητικό φορτίο· iii) να δημιουργηθούν κατάλληλες συνθήκες οι οποίες να παρέχουν τη δυνατότητα για πρόσληψη και διατήρηση ταλέντων από τρίτες χώρες σε επαγγέλματα όπου διαπιστώνονται ελλείψεις· και iv) να ενισχυθούν συμπράξεις με τρίτες χώρες για τη δημιουργία αμοιβαία επωφελών ευκαιριών κινητικότητας του εργατικού δυναμικού και την εδραίωση νόμιμων οδών.
Για να καταστεί η ΕΕ ελκυστικότερη για ταλέντα από το εξωτερικό και για να απλουστευθεί η κινητικότητα εντός αυτής, τον Νοέμβριο του 2023 η Επιτροπή ενέκρινε
δέσμη μέτρων για τις δεξιότητες και την κινητικότητα ταλέντων
, που περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη
ανακοίνωση για τις «Δεξιότητες και την Κινητικότητα Ταλέντων»
με πρόταση κανονισμού για τη δημιουργία
δεξαμενής ταλέντων της ΕΕ
και
σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την «Αναγνώριση των Προσόντων των Υπηκόων Τρίτων Χωρών»
. Οι ενέργειες αυτές προετοίμασαν το έδαφος για την έγκριση
σύστασης του Συμβουλίου με τίτλο «Η Ευρώπη σε κίνηση»
σχετικά με τις ευκαιρίες μαθησιακής κινητικότητας για όλους, στις 13 Μαΐου 2024. Οι εταιρικές σχέσεις προσέλκυσης ταλέντων με την Αίγυπτο, το Μαρόκο, το Μπανγκλαντές, το Πακιστάν και την Τυνησία ενισχύθηκαν επίσης, προκειμένου να προαχθεί η αμοιβαία επωφελής διεθνής κινητικότητα και η ανάπτυξη δεξιοτήτων μεταξύ της ΕΕ και χωρών-εταίρων.
3. Εφαρμογή
Το Έτος αποτέλεσε μια συζήτηση που έλαβε πολλές μορφές —επικοινωνιακή εκστρατεία, χιλιάδες εκδηλώσεις, καθώς και πολλές και μεγάλες ευκαιρίες συμμετοχής για τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη ().
3.1 Διακυβέρνηση
Το Έτος ήταν μια διοργανική προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ από την Επιτροπή και τους οργανισμούς της, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της ΕΕ, την Επιτροπή των Περιφερειών και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ).
Η Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Κοινωνικής Ένταξης (ΓΔ EMPL) ηγήθηκε της υλοποίησης του σε στενή συνεργασία με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής.
Το Έτος εφαρμόστηκε με αποκεντρωμένο και συνεργατικό τρόπο. Συνολικά 38 χώρες, συμπεριλαμβανομένων όλων των κρατών μελών της ΕΕ, διόρισαν
έναν εθνικό συντονιστή
. Οι εθνικοί συντονιστές είχαν κύριο ρόλο.
3.2 Πόροι
Οι πόροι που διατέθηκαν χρησιμοποιήθηκαν για την επικοινωνιακή εκστρατεία (6,75 εκατ. EUR), τη διοργάνωση εμβληματικών εκδηλώσεων, συνεδριάσεων με εθνικούς συντονιστές και εμπειρογνώμονες (0,935 εκατ. EUR) και για σχετικές μελέτες (0,106 εκατ. EUR).
3.3 Επικοινωνιακή εκστρατεία
Η Επιτροπή διοργάνωσε επικοινωνιακή εκστρατεία σε επίπεδο ΕΕ, εστιάζοντας σε εργοδότες (κυρίως των ΜΜΕ), επαγγελματίες, άτομα που αναζητούν εργασία, ΕΕΑΚ, υπευθύνους χάραξης πολιτικής, ενδιαφερόμενους φορείς και παρόχους κατάρτισης.
Το ολοκληρωμένο επικοινωνιακό υλικό που διατέθηκε σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ στις αντίστοιχες γλώσσες συμπεριλάμβανε
οπτική ταυτότητα
, έναν διοργανικό
ιστότοπο
και
εργαλειοθήκη μέσων επικοινωνίας
, παρέχοντας προωθητικό υλικό, παρουσιάσεις και εργαλεία μέσων κοινωνικής δικτύωσης τα οποία ήταν έτοιμα για χρήση. Το hashtag #EuropeanYearOfSkills προωθήθηκε και χρησιμοποιήθηκε πάνω από 14 000 φορές ().
Οι ενδιαφερόμενοι φορείς ήταν βασικοί πολλαπλασιαστές. Οι σχεδόν 7 000 δημοσιεύσεις τους έλαβαν 61 εκατομμύρια προβολές, γεγονός που δείχνει ότι το Έτος πυροδότησε δημόσιο διάλογο.
Για την προώθηση διαδρομών αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, το έργο
«Αληθινοί άνθρωποι, αληθινές δεξιότητες»
παρουσίασε 200 ατομικές ιστορίες από 30 χώρες, μαζί με ένα
βίντεο
.
Βίντεο «Αληθινοί άνθρωποι, αληθινές δεξιότητες»
Οι επικοινωνιακές προσπάθειες, που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα επίπεδα, απέφεραν τα ακόλουθα αποτελέσματα:
|
|
|
|
|
σε εκατομμύρια
|
|
|
Τηλεθέαση μέσω τηλεοπτικών διαφημίσεων σε πέντε χώρες ()
|
41
|
|
|
Συνδυασμένη διαφημιστική προβολή επί πληρωμή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένου του Facebook (58 εκατομμύρια), του Instagram (10,2 εκατομμύρια) και του LinkedIn (860 000)
|
69
|
|
|
Προβολές σελίδας στον
ιστότοπο εκστρατείας
|
3,6
|
|
|
Προβολές του βίντεο εκστρατείας στο YouTube
|
69
|
|
|
Προβολές του βίντεο στην πλατφόρμα παιχνιδιών Twitch
|
21,4
|
|
|
Επικοινωνία με αναγνώστες μέσω 64 εθνικών συμπράξεων στα μέσα ενημέρωσης.
|
10,1
|
|
|
Επικοινωνία με άτομα από 32 αμειβόμενους επηρεαστές γνώμης (influencers) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
|
3,01
|
|
|
Άτομα που εκτέθηκαν σε υπαίθριες διαφημίσεις στις Βρυξέλλες, συμπεριλαμβανομένου του αεροδρομίου
|
4
|
|
|
|
|
Αποτελέσματα της έρευνας πολιτών
3.4 Εκδηλώσεις
Καθ’ όλη τη διάρκεια του Έτους, πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από
2 100 εκδηλώσεις
σε 42 χώρες, συμπεριλαμβανομένων όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Τα εν λόγω στοιχεία κατέδειξαν το μέγεθος της δέσμευσης που αναλήφθηκε προκειμένου να προωθηθούν οι δεξιότητες σε διάφορα πλαίσια. Οι εν λόγω εκδηλώσεις οργανώθηκαν από θεσμικά όργανα, οργανισμούς, δίκτυα, εθνικές αρχές, ενδιαφερόμενους φορείς και πολίτες της ΕΕ.
Οι δραστηριότητες του Έτους επικεντρώθηκαν σε έξι εμβληματικές εκδηλώσεις, καθεμία με επίκεντρο κύρια ακροατήρια και στόχους. Οι πρωτοβουλίες αυτές περιλάμβαναν:
·το
«Φεστιβάλ του Ευρωπαϊκού Έτους Δεξιοτήτων»
στις 9 Μαΐου 2023 με 7 300 προβολές·
·το συνέδριο «
Κάνοντας τις δεξιότητες να μετράνε
» στις 8-9 Ιουνίου 2023 με 1 300 συμμετέχοντες·
·την
«Εβδομάδα Επαγγελματικών Δεξιοτήτων»
στις 23-27 Οκτωβρίου 2023 με 500 εθνικές και περιφερειακές εκδηλώσεις·
·το
«Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Απασχόληση και τα Κοινωνικά Δικαιώματα»
στις 16-17 Νοεμβρίου 2023 με 2 200 συμμετέχοντες·
·την εκδήλωση
«Γνωρίστε τους Πρωταθλητές Αριστείας»
, που συνδιοργανώθηκε με την ΕΟΚΕ στις 23 Φεβρουαρίου 2024 με 800 συμμετέχοντες· και
·το «
Ευρωπαϊκό Έτος Δεξιοτήτων — Τι ακολουθεί μετά;
» στις 30 Απριλίου 2024, με 1 400 συμμετέχοντες.
Πραγματοποιήθηκε μια σειρά πέντε συνεδριάσεων με εμπειρογνώμονες που αφορούσαν στρατηγικές συζητήσεις για τη χρηματοδότηση δεξιοτήτων, τη συλλογή πληροφοριών για τις δεξιότητες, τις προσεγγίσεις προτεραιότητας στις δεξιότητες, τις δεξιότητες σε περιφερειακό επίπεδο (που συνδιοργανώθηκε με την Επιτροπή των Περιφερειών) και διερευνούσαν το μέλλον μιας Ευρώπης με δεξιότητες μέσω προοπτικής ανάλυσης ().
Η σημασία των δεξιοτήτων σε όλους τους οικονομικούς τομείς αναδείχθηκε, μεταξύ άλλων, στις διοργανώσεις 2023-2024
Πράσινη Εβδομάδα της ΕΕ
,
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Βιώσιμης Ενέργειας
,
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Προγραμματισμού
,
Ευρωπαϊκό Φόρουμ Μετανάστευσης
,
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Περιφερειών και Πόλεων
,
Ευρωπαϊκή Εκδήλωση Νεολαίας
,
Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Νεολαίας
, καθώς και σε ένα
συνέδριο
σχετικά με την ανάπτυξη των δεξιοτήτων μέσω μεταρρυθμίσεων.
Οι εν λόγω προσπάθειες ενισχύθηκαν από άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνεργάστηκε με πέντε οργανισμούς της ΕΕ για τη διοργάνωση της εκδήλωσης «
Δεξιότητες, δεξιότητες, δεξιότητες!
» στις 20 Σεπτεμβρίου 2023. Το Cedefop διοργάνωσε 14 εκδηλώσεις και συμμετείχε σε περισσότερες από 270 εκδηλώσεις σχετικά με τις δεξιότητες, ενώ το «Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης» διοργάνωσε 144 εκδηλώσεις. Οι εκπρόσωποι της Επιτροπής και οι αντιπροσωπείες της διοργάνωσαν περισσότερες από 270 εκδηλώσεις, συναντήσεις με σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς και δραστηριότητες επικοινωνίας στο πλαίσιο του Έτους.
4. Μελλοντική δράση για τις δεξιότητες
Όπως αναφέρει ο Mario Draghi στην έκθεσή του
«Το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας»
, είναι ζωτικής σημασίας να συνεχιστούν οι επενδύσεις στις δεξιότητες ατόμων στην Ευρώπη, τόσο για να βοηθηθούν προκειμένου να ευημερήσουν όσο και για να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας σε παγκόσμια κλίμακα.
Τα κύρια αυτά ζητήματα διαμορφώθηκαν στο πλαίσιο των συζητήσεων του Έτους, οι οποίες θα τροφοδοτήσουν δράσεις για τις δεξιότητες στο μέλλον:
Στις 18 Ιουλίου 2024 η πρόεδρος της Επιτροπής κ. Ursula von der Leyen παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τις
«Πολιτικές Κατευθύνσεις για την Εντολή της Επιτροπής για την Περίοδο 2024-2029»
. Επισήμανε τα εξής:
Στις 5 Μαρτίου 2025 η Επιτροπή ενέκρινε την
«Ένωση Δεξιοτήτων»
—ένα νέο, ολοκληρωμένο όραμα που συνδυάζει πολιτικές εκπαίδευσης, κατάρτισης και απασχόλησης στον πυρήνα της ανταγωνιστικότητας στην Ευρώπη. Στοχεύει στην ενδυνάμωση των πολιτών μας, ώστε να δημιουργούν δεξιότητες με στέρεα θεμέλια και να συμμετέχουν στη διά βίου αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση για μια ικανοποιητική ζωή. Αυτό θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, βοηθώντας τις να βρουν τα ταλέντα που χρειάζονται για τη δημιουργία βιώσιμης ανάπτυξης και ποιοτικών θέσεων εργασίας. Ένας άλλος στόχος είναι να καταστούν οι δεξιότητες και τα προσόντα διαφανή, αξιόπιστα και αναγνωρισμένα σε ολόκληρη την ΕΕ, ανεξάρτητα από το πού αποκτήθηκαν.
5. Συμπέρασμα
Το Έτος κατάφερε να προωθήσει μια νοοτροπία αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης σε ολόκληρη την Ευρώπη () σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο (). Περισσότεροι Ευρωπαίοι γνωρίζουν τις πολιτικές () για τις δεξιότητες και είναι πρόθυμοι να καταρτιστούν ().
Η συζήτηση διάρκειας ενός έτους σχετικά με τις δεξιότητες επιβεβαίωσε σθεναρά τη σημασία της υιοθέτησης μιας νοοτροπίας διά βίου μάθησης και μετασχηματισμού στα συστήματα δεξιοτήτων. Αυτό απαιτεί ένα στρατηγικό όραμα, το οποίο θα υποστηρίζεται από μακροπρόθεσμη πολιτική δέσμευση, στέρεες προσεγγίσεις για το σύνολο της διακυβέρνησης, ισχυρή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων και επαρκή χρηματοδότηση.
Μολονότι οι ενδιαφερόμενοι φορείς αναγνωρίζουν ότι το Έτος αποτελεί σημαντικό σημείο εκκίνησης, υπάρχει μια ηχηρή έκκληση για σταθερή ώθηση, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για μόνιμη αλλαγή νοοτροπίας.
Όσον αφορά το μέλλον, η Επιτροπή θα αξιοποιήσει τα αποτελέσματα του Έτους για να προχωρήσει στην υλοποίηση πρωτοβουλιών που αποσκοπούν να καλύψουν τις ελλείψεις σε δεξιότητες και να καθιερώσουν μια νέα εποχή συνεχούς αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, ώστε να δημιουργηθεί μια Ένωση Δεξιοτήτων που θα στηρίζει την ανταγωνιστικότητα και την ετοιμότητα της ΕΕ. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη, τις χώρες-εταίρους, τους κοινωνικούς εταίρους, την κοινωνία των πολιτών και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς. Ενώ το Έτος μπορεί να έχει λήξει, θα συνεχιστούν οι εργασίες για την περαιτέρω προώθηση της ανάπτυξης δεξιοτήτων, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της εργασιακής αγοράς στην Ευρώπη και την παροχή βοήθειας σε άτομα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα έχουν μια ευημερούσα και ικανοποιητική ζωή.