<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.00-20081231.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2007NLB.0600510301.case.xml"><NO.CASE>C-158/06</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62006C0158</NO.CELEX><NO.SEQ>0009.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>5106</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>5113</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>8</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>CONCLUSIE VAN ADV.-GEN. MAZÁK — ZAAK C-158/06</LEFT><RIGHT>ROM-PROJECTEN</RIGHT></CURR.TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Conclusie van advocaat-generaal</HT></P><P><HT TYPE="UC">J. Mazák</HT></P><P>van <DATE ISO="20070329">29 maart 2007</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Oorspronkelijke taal: Engels.</P></NOTE></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>Inleiding</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>De onderhavige zaak betreft in wezen de vraag of het gemeenschapsrecht eraan in de weg staat dat een lidstaat op grond van het rechtszekerheidsbeginsel afziet van terugvordering van financiële steun, wanneer de door de begunstigde begane onregelmatigheid berust op een communautair voorschrift dat niet ter kennis is gebracht van de begunstigde noch bekend is gemaakt</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Rechtskader</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>De beschikking van de Commissie van de Europese Gemeenschappen van <DATE ISO="19951016">16 oktober 1995</DATE> inzake de verlening van een bijdrage van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en van het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor een operationeel programma in het kader van het communautair initiatief MKB, ten gunste van gebieden die in aanmerking komen voor doelstellingen nrs. 1 en 2 in Nederland [hierna: <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="201E"/>beschikking C(95) 1753<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="201D"/>], bepaalt, voor zover hier van belang:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ARTICLE IDENTIFIER="001"><TI.ART><QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="201E"/>Artikel 1</TI.ART><ALINEA>Het voor de periode <DATE ISO="19941130">30 november 1994</DATE> tot en met <DATE ISO="19991231">31 december 1999</DATE> vastgestelde en in de bijlagen omschreven operationeel programma MKB Nederland, dat een coherent geheel van meerjarige maatregelen omvat in het kader van het communautair initiatief MKB ten voordele van de gebieden die in aanmerking komen onder doelstellingen nrs. 1 en 2 in Nederland, wordt goedgekeurd.</ALINEA></ARTICLE><P>[...]</P><?PAGE NO="I-5107"?><ARTICLE IDENTIFIER="006"><TI.ART>Artikel 6</TI.ART><ALINEA>De communautaire bijstand heeft betrekking op de uitgaven in verband met de onder dit programma vallende werkzaamheden waarvoor uiterlijk op <DATE ISO="19991231">31 december 1999</DATE> in de lidstaat juridisch verbindende maatregelen zijn genomen en de benodigde financiële middelen specifiek zijn vastgelegd. De uiterste datum waarop de uitgaven voor deze acties moeten zijn gedaan om in aanmerking te kunnen worden genomen, wordt vastgesteld op <DATE ISO="20011231">31 december 2001</DATE>.</ALINEA></ARTICLE><P>[...]</P><ARTICLE IDENTIFIER="009"><TI.ART>Artikel 9</TI.ART><ALINEA>Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk der Nederlanden.<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="201D"/></ALINEA></ARTICLE></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Met betrekking tot de in artikel 6 van beschikking C(95) 1753 gebruikte begrippen wordt in notitie nr. 3 in bijlage bij de beschikking van de Commissie van <DATE ISO="19970423">23 april 1997</DATE> tot wijziging van de beschikkingen houdende goedkeuring van communautaire bestekken, enige programmeringsdocumenten en communautaire initiatieven ten behoeve van Nederland (hierna: <QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="201E"/>beschikking 97/320/EG<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="201D"/>)<NOTE NOTE.ID="E0002" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="146" DATE.PUB="1997" PAGE.FIRST="7">PB L 146, blz. 7</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>, gepreciseerd:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="201E"/>Onder <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="201A"/>juridisch verbindende maatregelen<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="2019"/> en <QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="201A"/>vastlegging van de nodige financiële middelen<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="2019"/> wordt verstaan de door de eindbegunstigden genomen besluiten om de in aanmerking komende werkzaamheden uit te voeren alsmede de toewijzing van de desbetreffende overheidsgelden [...]</P><P>Met de verplichting op het niveau van de lidstaat wordt de verplichting bedoeld die wordt aangegaan door de eindbegunstigde. Deze verplichting moet juridisch bindend zijn en begeleid zijn door de financiële vastlegging, dat wil zeggen vastlegging van de nodige publieke financiële middelen [...]<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Hoofdgeding en verzoek aan het Hof om een prejudiciële beslissing</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT>Voorgeschiedenis van het geding</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>In augustus 1999 heeft de Stichting ROM-projecten (hierna: <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="201E"/>ROM-projecten<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="201D"/>) een<?PAGE NO="I-5108"?> verzoek ingediend om subsidieverlening in het kader van het operationeel programma MKB Initiatief Nederland voor het project <QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="201E"/>Kenniskaart Medische Technologie en Life Sciences<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="201D"/> (hierna: <QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="201E"/>project<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="201D"/>).</TXT></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Bij besluit van <DATE ISO="19991229">29 december 1999</DATE> heeft de staatssecretaris ROM-projecten een subsidie verleend van maximaal <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> NLG, zijnde 45,45 % van de totale subsidiabele kosten ad <FT TYPE="NUMBER">440000</FT> NLG.</TXT></NP><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Als voorwaarde werd onder andere gesteld dat het project op <DATE ISO="20001231">31 december 2000</DATE> diende te zijn gerealiseerd en voorts dat de vóór <DATE ISO="20000101">1 januari 2000</DATE> en na <DATE ISO="20001231">31 december 2000</DATE> gemaakte kosten niet voor subsidiëring in aanmerking kwamen. Bij besluit van <DATE ISO="20000225">25 februari 2000</DATE> heeft de staatssecretaris evenwel ermee ingestemd de startdatum van het project te verschuiven van <DATE ISO="20000101">1 januari 2000</DATE> naar <DATE ISO="19991101">1 november 1999</DATE>. Op verzoek van ROM-projecten heeft de staatssecretaris verder bij besluit van <DATE ISO="20001212">12 december 2000</DATE> de termijn waarover gemaakte kosten konden worden gedeclareerd, verlengd tot <DATE ISO="20010630">30 juni 2001</DATE>.</TXT></NP><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Bij besluit van <DATE ISO="20020711">11 juli 2002</DATE> heeft de staatssecretaris ROM-projecten onder andere te kennen gegeven dat zij niet had voldaan aan de door de Commissie gestelde voorwaarde dat de verplichtingen vóór <DATE ISO="19991231">31 december 1999</DATE> moesten zijn aangegaan (hierna: <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="201E"/>datumeis<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="201D"/>). De vraag of de subsidie daardoor op nihil moest worden vastgesteld is door de staatssecretaris aan de Commissie voorgelegd en door de diensten van de Commissie informeel ontkennend beantwoord. In afwachting van een formele bevestiging daarvan heeft de staatssecretaris de subsidie onder algemeen voorbehoud op <FT TYPE="NUMBER">69788</FT> NLG vastgesteld.</TXT></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Bij besluit van <DATE ISO="20030227">27 februari 2003</DATE> heeft de staatssecretaris de subsidie (retroactief) op nihil vastgesteld, omdat was gebleken dat de Commissie onverkort vasthield aan de datumeis. De staatssecretaris heeft voorts verzocht het resterende bedrag van <FT TYPE="NUMBER">69788</FT> NLG terug te betalen.</TXT></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Bij besluit van <DATE ISO="20030526">26 mei 2003</DATE> heeft de staatssecretaris het bezwaar van ROM-projecten tegen beide besluiten (besluiten van <DATE ISO="20020711">11 juli 2002</DATE> en van <DATE ISO="20030227">27 februari 2003</DATE>) ongegrond verklaard.</TXT></NP><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>De Rechtbank te Roermond heeft het daarop ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van <DATE ISO="20030526">26 mei 2003</DATE> vernietigd en de staatssecretaris gelast een nieuw besluit vast te stellen.</TXT></NP><?PAGE NO="I-5109"?><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Dit nieuwe besluit is op <DATE ISO="20040816">16 augustus 2004</DATE> vastgesteld. Hierbij is het eerdere besluit om de subsidie op nihil vast te stellen gehandhaafd op grond dat ROM-projecten niet aan de datumeis had voldaan.</TXT></NP><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>ROM-projecten heeft tegen het besluit van <DATE ISO="20040816">16 augustus 2004</DATE> bezwaar gemaakt. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven betwijfelde of de staatssecretaris ROM-projecten kon verwijten dat zij niet aan de in artikel 6 van beschikking C(95) 1753 neergelegde datumeis had voldaan. Daarop heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven het Hof de volgende prejudiciële vragen gesteld.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT>Prejudiciële vragen</TXT></NP></TI></TITLE><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="201E"/>1)</NO.P><TXT>Is artikel 6 van de beschikking van de Commissie van <DATE ISO="19951016">16 oktober 1995</DATE> inzake de verlening van een bijdrage van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en van het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor een operationeel programma in het kader van het communautair initiatief MKB, ten gunste van gebieden die in aanmerking komen voor doelstellingen nrs. 1 en 2 in Nederland, C(95) 1753, onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig om rechtstreeks toepasselijk te zijn in de nationale rechtsorde?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Indien vraag 1 bevestigend wordt beantwoord:</TXT><P>Moet artikel 249 EG zo worden uitgelegd dat artikel 6 van genoemde beschikking een justitiabele rechtstreeks bindt om als eindbegunstigde uiterlijk op <DATE ISO="19991231">31 december 1999</DATE> juridisch verbindende maatregelen te nemen en de benodigde financiële middelen specifiek vast te leggen?</P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Indien vraag 2 bevestigend wordt beantwoord:</TXT><P>Laat artikel 38, lid 1, aanhef en sub h, van verordening (EG) nr. 1260/1999 van de Raad van <DATE ISO="19990621">21 juni 1999</DATE> houdende algemene bepalingen inzake de structuurfondsen, bezien in het licht van de beginselen van het gemeenschapsrecht de lidstaten ruimte af te zien van terugvordering wegens inbreuk op een voorschrift indien de betrokken subsidiebegunstigde dit voorschrift niet kende en hem geen verwijt treft voor zijn gebrek aan kennis van dit voorschrift?<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="201D"/></P></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></GR.SEQ><?PAGE NO="I-5110"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>C —</NO.P><TXT>Procesverloop voor het Hof</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>ROM-projecten en de Commissie hebben schriftelijke opmerkingen ingediend. Ter terechtzitting van <DATE ISO="20070201">1 februari 2007</DATE> hebben het Koninkrijk der Nederlanden en de Commissie mondelinge opmerkingen gemaakt.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>Beoordeling</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>De eerste twee vragen betreffen in feite het probleem of een voorschrift in een tot een lidstaat gerichte beschikking van de Commissie, gesteld dat het onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig is (eerste vraag), de eindbegunstigde rechtstreeks kan binden (tweede vraag), met andere woorden of een lidstaat de begunstigde een dergelijk voorschrift kan tegenwerpen (zogenoemde <QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="201E"/>omgekeerde rechtstreekse werking<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="201D"/>). De derde vraag betreft in wezen het conflict tussen de verplichting om onverschuldigd betaalde steun terug te vorderen en het rechtszekerheidsbeginsel.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>De vragen zijn gerezen in een context waarin het verleende subsidiebedrag retroactief op nihil is vastgesteld en terugbetaling is gelast op grond dat de begunstigde niet aan de in artikel 6 van beschikking C(95) 1753 neergelegde datumeis heeft voldaan.</TXT></NP><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Zoals uit de verwijzingsbeslissing blijkt, staat vast dat de datumeis, zoals deze in beschikking C(95) 1753 is neergelegd, in het onderhavige geval niet is opgenomen in het nationale besluit tot subsidieverlening noch in de bijbehorende subsidievoorwaarden, -verplichtingen en -voorschriften. In het aanvraagformulier en de bijbehorende documenten wordt deze eis evenmin genoemd.</TXT></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Voorts is beschikking C(95) 1753 niet in het Publicatieblad bekendgemaakt.</TXT></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter verbindt daaraan de conclusie dat de betrokken begunstigde dat voorschrift niet kende en dat zulks hem niet kan worden tegengeworpen.</TXT></NP><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>Gelet op de context waarin de vragen worden gesteld, moet mijns inziens eerst op de derde vraag worden ingegaan. Bovendien kan naar mijn mening worden volstaan met de analyse van deze ene vraag, in een enigszins andere formulering.</TXT></NP><?PAGE NO="I-5111"?><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Verder vestig ik de aandacht erop dat in de derde vraag de referentie aan artikel 38, lid 1, sub h, van verordening nr. 1260/1999<NOTE NOTE.ID="E0003" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Verordening (EG) nr. 1260/1999 van de Raad van <DATE ISO="19990621">21 juni 1999</DATE> houdende algemene bepalingen inzake de structuurfondsen (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="121" DATE.PUB="1999" PAGE.FIRST="1">PB L 121, blz. 1</REF.DOC.OJ>). Bij deze verordening zijn de verordeningen nr. 2052/88 en nr. 4253/88 met ingang van <DATE ISO="20000101">1 januari 2000</DATE> ingetrokken (zie artikel 54 daarvan).</P></NOTE> centraal staat, terwijl de Commissie zich in haar schriftelijke opmerkingen op het standpunt stelt dat de zogeheten coördinatieverordening het relevante toepasselijke rechtskader is.<NOTE NOTE.ID="E0004" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad van <DATE ISO="19881219">19 december 1988</DATE> tot vaststelling van toepassingsbepalingen van verordening (EEG) nr. 2052/88 met betrekking tot de coördinatie van de bijstandsverlening uit de onderscheiden Structuurfondsen enerzijds en van die bijstandsverlening met die van de Europese Investeringsbank en de andere bestaande financieringsinstrumenten anderzijds (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="374" DATE.PUB="1988" PAGE.FIRST="1">PB L 374, blz. 1</REF.DOC.OJ>), zoals gewijzigd bij verordening nr. 2082/93 van de Raad van <DATE ISO="19930720">20 juli 1993</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="193" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="20">PB L 193, blz. 20</REF.DOC.OJ>), met name artikel 23, lid 1, daarvan. Verder wordt melding gemaakt van artikel 5 van verordening (EG) nr. 1681/94 van <DATE ISO="19940711">11 juli 1994</DATE> betreffende onregelmatigheden in het kader van de financiering van het structuurbeleid en terugvordering van in dat kader onverschuldigd betaalde bedragen, alsmede betreffende de inrichting van een informatiesysteem op dit gebied (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="178" DATE.PUB="1994" PAGE.FIRST="43">PB L 178, blz. 43</REF.DOC.OJ>), zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 2035/2005 (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="328" DATE.PUB="1994" PAGE.FIRST="8">PB L 328, blz. 8</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> In dit verband deel ik, gelet op artikel 52, lid 1, van verordening nr. 1260/1999, de zienswijze van de Commissie. In de context van de gestelde vraag maakt dit evenwel weinig uit, daar de lidstaten hoe dan ook maatregelen moeten nemen, wanneer zich onregelmatigheden voordoen, ongeacht welke bepaling wordt toegepast.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>Zoals door de verwijzende rechter is uiteengezet, brengt het rechtszekerheidsbeginsel naar Nederlands recht mee dat een dergelijke subsidievoorwaarde, die belastend van aard is, niet aan de subsidiebegunstigde kan worden tegengeworpen, tenzij zij hem vooraf kenbaar is gemaakt.</TXT></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Dit vereiste van kenbaarheid vloeit verder voort uit de Algemene wet bestuursrecht. Zoals de verwijzende rechter stelt, verlangt artikel 4:37, juncto artikel 4:38, leden 2 en 3, van deze wet dat een aan een subsidie verbonden verplichting wordt neergelegd hetzij in een wettelijk voorschrift, hetzij in het besluit tot subsidieverlening.</TXT></NP><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>Overeenkomstig deze wet kan een subsidie op grond van een door de Commissie vastgesteld programma ook rechtstreeks worden verleend. In dat geval is een afzonderlijke rechtsgrondslag niet nodig. In bedoeld programma is, met betrekking tot de categorie van projecten waartoe dat van ROM-projecten behoort, de datumeis evenwel niet opgenomen.</TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Louter naar Nederlands recht kan de datumeis dus niet aan de begunstigde worden tegengeworpen.</TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>De vraag rijst bijgevolg of krachtens het gemeenschapsrecht deze eis moet worden tegengeworpen, met andere woorden of het rechtszekerheidsbeginsel eraan in de weg kan staan dat de betrokken financiële steun wordt teruggevorderd.</TXT></NP><?PAGE NO="I-5112"?><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>Het is niet de eerste keer dat het Hof te maken krijgt met vragen over de terugvordering van ten onrechte uit hoofde van het gemeenschapsrecht betaalde bedragen.</TXT></NP><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Ten eerste is het vaste rechtspraak dat geschillen betreffende de invordering van ten onrechte uit hoofde van het gemeenschapsrecht betaalde bedragen bij ontbreken van communautaire voorschriften door de nationale rechter dienen te worden beslist overeenkomstig het nationale recht, evenwel met inachtneming van de door het gemeenschapsrecht getrokken grenzen, in dier voege dat de in het nationale recht voorziene modaliteiten de terugvordering van de onverschuldigde steun niet in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk mogen maken en bij de toepassing van nationaal recht niet mag worden gediscrimineerd in vergelijking met procedures ter beslissing van soortgelijke nationale geschillen.<NOTE NOTE.ID="E0005" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrest van <DATE ISO="19830921">21 september 1983</DATE>, Deutsche Milchkontor e.a. (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="205/82—215/82" YEAR="1983" PAGE.ECR="2633">205/82-215/82, Jurispr. blz. 2633, punt 19</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>Ten tweede maakt het rechtszekerheidsbeginsel deel uit van de communautaire rechtsorde. In dit verband verwijs ik naar de zaak Huber.<NOTE NOTE.ID="E0006" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Arrest van <DATE ISO="20020919">19 september 2002</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-336/00" YEAR="2002" PAGE.ECR="I-7699">C-336/00, Jurispr. blz. I-7699, punt 56</REF.DOC.ECR> en aldaar aangehaalde rechtspraak).</P></NOTE> In die zaak, die een nationaal steunprogramma betrof dat de Gemeenschap in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid medefinancierde, heeft het Hof geoordeeld dat het gemeenschapsrecht zich niet verzet tegen de toepassing van het rechtszekerheidsbeginsel teneinde terugvordering van ten onrechte betaalde bedragen uit te sluiten, daar dit beginsel deel uitmaakt van de communautaire rechtsorde.</TXT></NP><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Ten derde houdt het rechtszekerheidsbeginsel als grondbeginsel naar gemeenschapsrecht in dat een regeling de belanghebbenden in staat moet stellen exact de omvang van de verplichtingen te kennen die hun daarbij worden opgelegd.<NOTE NOTE.ID="E0007" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie bijvoorbeeld arrest van <DATE ISO="19981001">1 oktober 1998</DATE>, Verenigd Konink-rijk/Commissie (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-209/96" YEAR="1998" PAGE.ECR="I-5655">C-209/96, Jurispr. blz. I-5655, punt 35</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>Zoals gezegd, mag de toepassing van het nationale recht de terugvordering van de onverschuldigde steun niet in de praktijk onmogelijk of uiterst moeilijk maken. Verder mag bij de toepassing van nationaal recht niet worden gediscrimineerd in vergelijking met procedures ter beslechting van soortgelijke nationale geschillen. Dit laatste betekent dat ook rekening wordt gehouden met het gemeenschapsbelang.<NOTE NOTE.ID="E0008" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zie arrest Deutsche Milchkontor e.a., aangehaald in voetnoot 5, punt 32.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Mijns inziens is de vaststelling van de verwijzende rechter dat het rechtszekerheidsbeginsel naar Nederlands recht eraan in de weg staat dat de staatssecretaris zich tegenover ROM-projecten op de datumeis beroept, omdat deze voorwaarde niet kenbaar<?PAGE NO="I-5113"?> is gemaakt aan de begunstigde en deze voorts niet redelijkerwijs kon worden geacht de inhoud van beschikking C(95) 1753 op een andere wijze te kennen, niet in strijd met het doeltreffendheids- noch met het gelijk-waardigheidsbeginsel</TXT></NP><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Daar de begunstigde het betrokken voorschrift niet kende en zulks hem niet kan worden verweten, verzet het gemeenschapsrecht zich niet tegen de toepassing van het rechtszekerheidsbeginsel</TXT></NP><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Tot slot wijs ik op de mogelijkheid om de betrokken lidstaat financieel aansprakelijk te stellen voor de niet-teruggevorderde bedragen, wanneer de onregelmatigheid aan hem is toe te rekenen.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>V —</NO.P><TXT>Conclusie</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Gelet op een en ander, geef ik het Hof in overweging om de vragen van het College van Beroep voor het bedrijfsleven te beantwoorden als volgt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="201E"/>Het gemeenschapsrecht staat niet eraan in de weg dat een lidstaat op grond van het rechtszekerheidsbeginsel afziet van terugvordering van steun wegens inbreuk op een voorschrift, wanneer de betrokken subsidiebegunstigde dit voorschrift niet kende en zulks hem niet kan worden verweten.<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>