Voorlopige editie

HET HOF (Eerste kamer)

15 oktober 2026 (*)

„ Prejudiciële verwijzing – Voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie – Artikel 343 VWEU – Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie – Ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie – Artikel 12 – Niet-onderwerping aan nationale belastingen – Schenkbelasting – Artikel 13, eerste alinea – Onderwerping aan deze belasting in de woonstaat van de ambtenaar die noch de staat van herkomst is, noch de staat waar die ambtenaar zijn ambt uitoefent – Fiscale woonplaats van ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie ”

In zaak C‑275/25 [Kolwager] (i),

betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door het Bundesfinanzhof (hoogste federale rechter in belastingzaken, Duitsland) bij beslissing van 20 november 2024, ingekomen bij het Hof op 9 april 2025, in de procedure

Finanzamt B

tegen

A,

wijst

HET HOF (Eerste kamer),

samengesteld als volgt: F. Biltgen, kamerpresident, S. Gervasoni (rapporteur), A. Kumin, I. Ziemele en M. Bošnjak, rechters,

advocaat-generaal: N. Emiliou,

griffier: V. Di Bucci,

gezien de stukken,

gelet op de opmerkingen van:

–        A, vertegenwoordigd door D. Salm, Rechtsanwalt,

–        de Duitse regering, vertegenwoordigd door J. Möller en P.‑L. Krüger als gemachtigden,

–        de Europese Commissie, vertegenwoordigd door M. Heller en L. Hohenecker als gemachtigden,

gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 23 april 2026,

het navolgende

Arrest

1        Het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie (PB 2012, C 326, blz. 266) (hierna: „Protocol nr. 7”).

2        Dit verzoek om een prejudiciële beslissing is ingediend in het kader van een geding tussen A, een personeelslid van de Europese Investeringsbank (EIB), en Finanzamt B (belastingdienst, Duitsland) over de betaling van schenkbelasting in Duitsland.

 Toepasselijke bepalingen

 Unierecht

 VWEU

3        Artikel 343 VWEU bepaalt:

„De [Europese] Unie geniet, overeenkomstig de bepalingen van het Protocol van 8 april 1965 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie, op het grondgebied van de lidstaten de voorrechten en immuniteiten welke nodig zijn ter vervulling van haar taak. Ditzelfde geldt voor de Europese Centrale Banken en de Europese Investeringsbank.”

 Protocol nr. 7

4        Protocol nr. 7 bevat één overweging, die luidt als volgt:

„Overwegende dat krachtens de bepalingen van artikel 343 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en naar artikel 191 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (EGA), de Europese Unie en de EGA op het grondgebied van de lidstaten de immuniteiten en voorrechten genieten welke nodig zijn ter vervulling van hun taak”.

5        Artikel 12 van dat protocol bepaalt:

„Onder de voorwaarden en volgens de procedure welke door het Europees Parlement en de Raad [van de Europese Unie] volgens de gewone wetgevingsprocedure bij verordeningen en na raadpleging van de betrokken instellingen worden vastgesteld, worden de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie onderworpen aan een belasting ten bate van de Unie op de door haar betaalde salarissen, lonen en emolumenten.

Zij zijn vrijgesteld van nationale belastingen op de door de Unie betaalde salarissen, lonen en emolumenten.”

6        Artikel 13 van dit protocol luidt:

„De ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie, die zich uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van hun ambt in dienst van de Unie vestigen op het grondgebied van een andere lidstaat dan de staat van de fiscale woonplaats, welke zij bezitten op het ogenblik van hun indiensttreding bij de Unie, worden voor de toepassing van de inkomsten-, vermogens- en successiebelastingen, alsmede van de tussen de lidstaten van de Unie gesloten overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting, zowel in de staat waar zij zich gevestigd hebben als in de staat van de fiscale woonplaats, geacht hun woonplaats te hebben behouden in de laatstgenoemde staat, indien deze lid is van de Unie. Deze bepaling geldt eveneens voor de echtgenoot voor zover deze geen eigen beroepsbezigheden uitoefent, alsmede voor de kinderen die ten laste zijn en onder toezicht staan van de in dit artikel bedoelde personen.

De roerende goederen welke toebehoren aan de in de vorige alinea bedoelde personen en zich bevinden op het grondgebied van de staat van verblijf, worden in de staat vrijgesteld van successiebelasting; voor de heffing van die belasting worden die roerende goederen geacht zich in de staat van de fiscale woonplaats te bevinden, onder voorbehoud van de rechten van derde staten en de mogelijke toepassing van de bepalingen der internationale overeenkomsten betreffende dubbele belasting.

De uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van een ambt in dienst van andere internationale organisaties verkregen woonplaats wordt niet in aanmerking genomen bij de toepassing van de bepalingen van dit artikel.”

7        Artikel 17 van dit protocol is als volgt geformuleerd:

„De voorrechten, immuniteiten en faciliteiten worden aan de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie uitsluitend in het belang van de Unie verleend.

[...]”

8        Artikel 21, eerste alinea, van Protocol nr. 7 bepaalt:

„Dit protocol is eveneens van toepassing op de Europese Investeringsbank, de leden van haar organen, haar personeel en de vertegenwoordigers der lidstaten, welke aan haar werkzaamheden deelnemen, [...].”

 Duits recht

 Wet op de erf- en schenkbelasting

9        Het Erbschaftsteuer- und Schenkungsteuergesetz (wet op de erf- en schenkbelasting), zoals gepubliceerd op 27 februari 1997 (BGBl. 1997 I, blz. 378), in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding, bepaalt in § 1, met als opschrift „Belastbare feiten”:

„(1)      Aan erfbelasting (of schenkbelasting) zijn onderworpen:

1.      verkrijgingen door overlijden;

2.      schenkingen onder levenden;

[...]

(2)      Behoudens andersluidende bepaling gelden de bepalingen van deze wet inzake verkrijgingen door overlijden eveneens voor schenkingen en vermogensovergangen met een speciale bestemming, [...].”

10      § 2 van deze wet, met als opschrift „Persoonlijke belastingplicht”, bepaalt:

„(1)      De belastingplicht ontstaat

1.      in de in § 1, lid 1, punten 1 tot en met 3, genoemde gevallen, voor alle overgaande vermogensbestanddelen (onbeperkte belastingplicht), wanneer de erflater ten tijde van zijn overlijden, de schenker ten tijde van de schenking of de verkrijger ten tijde van het ontstaan van de belasting (§ 9) ingezetene is. Als ingezetenen worden beschouwd:

a)      natuurlijke personen die hun woonplaats of gewone verblijfplaats in Duitsland hebben”.

11      § 7 van deze wet, met als opschrift „Schenkingen onder levenden”, bepaalt:

„(1)      Als schenkingen onder levenden worden beschouwd:

1.      elke vrijgevige overdracht onder levenden, voor zover de begunstigde erdoor wordt verrijkt ten koste van de schenker;

[...]”

12      § 9 van deze wet, met als opschrift „Ontstaan van de belasting”, luidt als volgt:

„(1)      De belasting ontstaat

1.      bij verkrijgingen door overlijden bij het overlijden van de erflater, [...]

[...]

2.      bij schenkingen onder levenden op het moment van de schenking;

[...]”

 Belastingwetboek

13      De Abgabenordnung (belastingwetboek), zoals gepubliceerd op 1 oktober 2002 (BGBl. 2002 I, blz. 3866, gerectificeerd bij BGBl. 2003 I, blz. 61), in de versie die van toepassing is op het hoofdgeding, bepaalt in § 8, met als opschrift „Woonplaats”:

„Een persoon heeft een woonplaats daar waar hij een woning bezit onder omstandigheden die erop wijzen dat hij de woning zal behouden en gebruiken.”

14      § 9 van dit wetboek, met als opschrift „Gewone verblijfplaats”, bepaalt:

„Een persoon heeft zijn gewone verblijfplaats daar waar hij verblijft onder omstandigheden die erop wijzen dat hij niet slechts tijdelijk op deze plaats of in dit gebied verblijft. Als gewone verblijfplaats binnen de werkingssfeer van deze wet wordt steeds en vanaf het begin een ononderbroken verblijf van meer dan zes maanden beschouwd; korte onderbrekingen worden niet in aanmerking genomen. De tweede volzin is niet van toepassing wanneer het verblijf uitsluitend dient voor bezoek, recreatie, kuur of soortgelijke privédoeleinden en niet langer duurt dan een jaar.”

 Hoofdgeding en prejudiciële vragen

15      A is sinds 1995 in dienst bij de EIB. Bij zijn indiensttreding heeft hij zijn woonplaats van Oostenrijk naar Luxemburg verplaatst. Na zijn huwelijk in 2010 is hij opnieuw verhuisd, naar Duitsland, om met zijn echtgenote samen te wonen. Tegelijkertijd bleef hij gebruikmaken van zijn appartement in Luxemburg.

16      In 2013 heeft hij van zijn in Oostenrijk wonende broer een schenking van 300 000 EUR ontvangen.

17      Bij besluit van 13 april 2017 heeft de Duitse belastingdienst het bedrag van de door A over deze schenking verschuldigde belasting vastgesteld op 56 000 EUR.

18      Het bezwaar van A tegen dit besluit, waarin hij zich beriep op artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 en stelde dat hij moest worden behandeld alsof zijn fiscale woonplaats uitsluitend in Oostenrijk was gelegen, is bij besluit van 1 augustus 2019 afgewezen. Deze belastingdienst was van mening dat A naast zijn fiscale woonplaats in Oostenrijk een extra fiscale woonplaats in Duitsland had gevestigd, dat de woonplaats in Oostenrijk fictief was en dat A dus in Duitsland onbeperkt belastingplichtig was voor de schenkbelasting.

19      Bij vonnis van 16 september 2021 heeft het Finanzgericht Rheinland-Pfalz (rechter in eerste aanleg in belastingzaken Rijnland-Palts, Duitsland) het door A ingestelde beroep toegewezen op grond dat bij de beoordeling van het criterium van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, dat betrekking heeft op de vestiging van de woonplaats in een ander land dan dat van de fiscale woonplaats, moest worden uitgegaan van de datum waarop A in dienst van de Unie is getreden. Volgens deze rechter zijn latere wijzigingen, in het bijzonder een verhuizing om persoonlijke redenen, irrelevant zolang de functionaris in dienst van de Unie blijft en zijn werkelijke woonplaats een geografische band heeft met de plaats waar hij zijn ambt uitoefent.

20      De Duitse belastingdienst heeft bij het Bundesfinanzhof (hoogste federale rechter in belastingzaken, Duitsland), de verwijzende rechter, beroep in Revision ingesteld wegens schending van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7. Deze dienst voert aan dat deze bepaling niet van toepassing is op de schenkbelasting en hoe dan ook niet relevant is in een geval als het onderhavige, waarin de functionaris van de Unie na zijn indiensttreding om persoonlijke redenen een extra woonplaats in een andere lidstaat vestigt.

21      De verwijzende rechter acht het mogelijk dat de schenkbelasting binnen de werkingssfeer van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 valt, maar heeft daarover twijfels.

22      Indien deze bepaling van toepassing is op de schenkbelasting, zou volgens deze rechter kunnen worden aangenomen dat A voor deze belasting geen fiscale woonplaats in Duitsland heeft. Dat zou het geval zijn indien deze bepaling aldus moet worden uitgelegd dat een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie, naast zijn fiscale woonplaats in de lidstaat van herkomst, in casu Oostenrijk, geen andere fiscale woonplaats kan hebben. Die rechter aarzelt echter om die uitlegging te volgen wanneer een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie zich tijdens zijn loopbaan vestigt in een andere lidstaat, in casu Duitsland, dan die waar hij zijn ambt uitoefent, in casu Luxemburg, met behoud van een feitelijke woonplaats in Luxemburg.

23      Daarom acht de verwijzende rechter het noodzakelijk om in de eerste plaats te verduidelijken of artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 van toepassing is op de schenkbelasting.

24      Deze rechter merkt op dat de schenkbelasting niet uitdrukkelijk in deze bepaling wordt genoemd, in tegenstelling tot inkomsten-, vermogens- en successiebelastingen. Hij merkt ook op dat de schenkbelasting naar Duits recht wordt beschouwd als een zelfstandige belasting, die overigens verschillen vertoont met de inkomstenbelasting, de vermogensbelasting en de successiebelasting die ervoor pleiten dat zij niet binnen de materiële werkingssfeer van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 valt.

25      De verwijzende rechter erkent evenwel dat de schenkbelasting kan worden gelijkgesteld met de inkomstenbelasting in de zin van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, aangezien deze belasting een verrijking van de begiftigde inhoudt. Volgens deze rechter passen bepaalde lidstaten, zoals het Koninkrijk Denemarken, de Republiek Estland, de Republiek Litouwen en de Tsjechische Republiek, de inkomstenbelasting toe op schenkingen.

26      De verwijzende rechter is van oordeel dat de schenkbelasting ook kan worden gelijkgesteld met successiebelasting in de zin van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7. Deze belasting vormt namelijk de noodzakelijke aanvulling op de successiebelasting, aangezien de successiebelasting gemakkelijk kan worden omzeild door middel van een schenking. Naar Duits recht wordt de schenkbelasting op grond van de gedachte van „vervroegd erven” in wezen geheven volgens dezelfde rechtsregels als de successiebelasting. Andere lidstaten, zoals het Koninkrijk Spanje, de Franse Republiek, de Italiaanse Republiek en de Republiek Polen, handelen op dezelfde wijze.

27      Voor het geval dat artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 van toepassing is op de schenkbelasting vraagt de verwijzende rechter zich in de tweede plaats af of deze bepaling eraan in de weg staat dat een ambtenaar van de Unie die zich uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van zijn ambt in dienst van de Unie heeft gevestigd op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn lidstaat van herkomst, met het oog op die belasting een fiscale woonplaats kan hebben in een andere lidstaat dan die waar hij zijn ambt uitoefent.

28      In die omstandigheden heeft het Bundesfinanzhof de behandeling van de zaak geschorst en de volgende prejudiciële vragen aan het Hof gesteld:

„1)      Is artikel 13, [lid 1], eerste volzin, van [Protocol nr. 7] van toepassing op de heffing van schenkbelasting?

2)      Indien de eerste vraag bevestigend moet worden beantwoord: staat deze bepaling eraan in de weg dat een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie die of dat zich uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van zijn ambt in dienst van de Unie heeft gevestigd op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn lidstaat van herkomst, een verdere fiscale woonplaats vestigt in een andere lidstaat dan de staat van tewerkstelling, terwijl hij tegelijkertijd een daadwerkelijke woonplaats behoudt in de staat van tewerkstelling?”

 Beantwoording van de prejudiciële vragen

 Eerste vraag

29      Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 aldus moet worden uitgelegd dat het van toepassing is op een schenkbelasting.

30      Vooraf zij eraan herinnerd dat bij de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling volgens vaste rechtspraak van het Hof rekening moet worden gehouden met de bewoordingen, de context ervan en de doelstellingen die worden nagestreefd met de regeling waarvan zij deel uitmaakt (arresten van 17 november 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, en 1 augustus 2025, Alace en Canpelli, C‑758/24 en C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 91).

31      In de eerste plaats worden volgens artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 „[d]e ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie, die zich uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van hun ambt in dienst van de Unie vestigen op het grondgebied van een andere lidstaat dan de staat van de fiscale woonplaats, welke zij bezitten op het ogenblik van hun indiensttreding bij de Unie, [...] voor de toepassing van de inkomsten-, vermogens- en successiebelastingen, alsmede van de tussen de lidstaten van de Unie gesloten overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting, zowel in de staat waar zij zich gevestigd hebben als in de staat van de fiscale woonplaats, geacht hun woonplaats te hebben behouden in de laatstgenoemde staat, indien deze lid is van de Unie”.

32      Uit de bewoordingen ervan blijkt dat deze bepaling een onderscheid maakt tussen, ten eerste, de fiscale woonplaats van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie, die zij worden geacht te hebben behouden in de lidstaat waar die woonplaats was op het tijdstip van hun indiensttreding bij de Unie (hierna: „staat van herkomst”), en, ten tweede, de woonplaats die deze ambtenaren en overige personeelsleden uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van hun ambt in dienst van de Unie vestigen op het grondgebied van een andere lidstaat dan hun staat van herkomst (hierna: „woonstaat”).

33      Zo bepaalt deze bepaling dat ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie die zich uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van hun ambt in dienst van de Unie op het grondgebied van die andere lidstaat hebben gevestigd, ondanks hun vestiging in een andere lidstaat dan hun staat van herkomst, voor de toepassing van de inkomsten-, vermogens- en successiebelastingen hun fiscale woonplaats in hun staat van herkomst behouden.

34      Vastgesteld moet worden dat de schenkbelasting niet wordt genoemd in artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, dat uitdrukkelijk slechts betrekking heeft op drie categorieën belastingen, te weten inkomsten-, vermogens‑ en successiebelasting, zonder deze te definiëren.

35      In dit verband betoogt de Duitse regering dat de begrippen „inkomstenbelasting”, „vermogensbelasting” en „successiebelasting” moeten worden gedefinieerd aan de hand van het nationale recht.

36      Het is juist dat het Hof heeft geoordeeld dat de inkomstenbelasting die in de staat van herkomst van een ambtenaar verschuldigd is over de huurwaarde van de woning waarvan hij eigenaar was in de woonstaat, moet worden vastgesteld volgens de criteria van het nationale recht van de staat van herkomst (zie in die zin arrest van 25 mei 1993, Kristoffersen, C‑263/91, EU:C:1993:207, punten 11‑13). Het feit dat artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 voor de toepassing van nationale belastingen de fiscale woonplaats van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie bepaalt, betekent echter niet dat de categorieën belastingen waarop deze regel van toepassing is, beantwoorden aan de definities die daaraan in de wetgeving van de lidstaten worden gegeven.

37      Die uitlegging zou namelijk onverenigbaar zijn met de noodzaak om een uniforme toepassing van de bij Protocol nr. 7 ingevoerde belastingregeling voor de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie te waarborgen (zie in die zin arrest van 17 juni 1993, X, C‑88/92, EU:C:1993:246, punt 14).

38      Ten eerste zou deze uitlegging ertoe leiden dat de werkingssfeer van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 afhankelijk wordt gesteld van de bijzondere definities van de verschillende categorieën belastingen die in het nationale recht worden gehanteerd. Naargelang de begrippen „inkomstenbelasting”, „vermogensbelasting” en „successiebelasting” naar nationaal recht al dan niet de schenkbelasting omvatten, zou de fiscale woonplaats van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie voor de inning van de schenkbelasting niet langer afhangen van deze bepaling van Protocol nr. 7, maar van de keuzen van de lidstaten.

39      Ten tweede zou deze uitlegging onzekerheid creëren bij de toepassing van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 die tot conflicten over de fiscale bevoegdheid kan leiden, waardoor de vraag openblijft of de begrippen „inkomstenbelastingbelasting”, „vermogensbelasting” en „successiebelasting” moeten worden opgevat volgens het nationale recht van de staat van herkomst of volgens dat van de woonstaat. Zoals de advocaat-generaal in punt 32 van zijn conclusie heeft opgemerkt, zou de toepasselijkheid van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 variëren naargelang het nationale recht dat wordt gevolgd, indien schenkbelasting onder het recht van de ene staat als een soort inkomstenbelasting wordt beschouwd en onder het recht van de andere staat wordt gezien als een belasting die volledig losstaat van de categorieën belasting die in die bepaling worden genoemd.

40      Uit het voorgaande volgt dat de begrippen „inkomstenbelasting”, „vermogensbelasting” en „successiebelasting” in de zin van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 autonome begrippen van het Unierecht zijn die uniform moeten worden uitgelegd, los van de kwalificaties die de lidstaten eraan geven (zie naar analogie arrest van 20 januari 2021, Finanzamt Saarbrücken, C‑288/19, EU:C:2021:32, punt 39).

41      Zoals in punt 34 van het onderhavige arrest reeds is opgemerkt, bevatten de bewoordingen van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 geen definitie van deze begrippen. Uit de opzet van deze bepaling blijkt niettemin, zoals de advocaat-generaal in wezen in de punten 44 en 45 van zijn conclusie heeft opgemerkt, dat de schenkbelasting bepaalde essentiële kenmerken gemeen heeft met zowel de successiebelasting als de inkomstenbelasting, die uitdrukkelijk in de tekst worden genoemd, aangezien zij wordt geheven over de verkrijging om niet van rijkdom of over de verrijking die uit een dergelijke verkrijging voortvloeit. Gelet op deze gemeenschappelijke kenmerken vallen schenkingen in de meeste rechtsstelsels van de lidstaten onder de successiebelasting of onder de inkomstenbelasting.

42      Wat in de tweede plaats de context van deze bepaling en de doelstellingen van Protocol nr. 7 betreft, blijkt ten eerste uit artikel 343 VWEU dat in de enige overweging van dat protocol in herinnering wordt gebracht dat dit protocol de Unie „de voorrechten en immuniteiten [verleent] welke nodig zijn ter vervulling van haar taak”.

43      Hieruit volgt dat de voorrechten, immuniteiten en faciliteiten van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie moeten worden uitgelegd in de zin die het gunstigst is voor de vervulling van haar taak door de Unie.

44      In dit verband is het in het belang van de Unie om de indiensttreding van ambtenaren en overige personeelsleden aantrekkelijk te maken door middel van duidelijke regels om de administratieve moeilijkheden op te lossen die inherent zijn aan de mobiliteit tussen de lidstaten, die meestal gepaard gaat met de aanwerving door een instelling van de Unie. Vanuit dit oogpunt bespaart het behoud van de reeds bestaande fiscale woonplaats krachtens artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie de onzekerheden en formaliteiten die zonder deze regel zouden voortvloeien uit de verplaatsing van hun fiscale woonplaats naar een andere lidstaat.

45      Het uitsluiten van de schenkingsbelasting van de werkingssfeer van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 zou ertoe leiden dat ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie die hun lidstaat van herkomst hebben verlaten om in dienst van de Unie te treden, twee fiscale woonplaatsen zouden hebben: de eerste in hun lidstaat van herkomst, voor de toepassing van de inkomsten-, vermogens‑ en successiebelastingen, en de tweede in de lidstaat waar de ambtenaar of het overige personeelslid van de Unie zijn werkelijke woonplaats heeft, uitsluitend voor de toepassing van de schenkbelasting.

46      Bovendien zou de bepaling van deze tweede fiscale woonplaats ingewikkelder kunnen blijken. Krachtens artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 geldt het behoud van de fiscale woonplaats van de ambtenaar of het overige personeelslid van de Unie in zijn staat van herkomst immers niet alleen voor de toepassing van de in dat artikel genoemde belastingen, maar ook „voor de toepassing van [...] de tussen de lidstaten van de Unie gesloten overeenkomsten ter voorkoming van dubbele belasting”. Indien een bilateraal belastingverdrag tussen de staat van herkomst en de woonstaat aldus wordt uitgelegd dat het van toepassing is op de belasting van schenkingen, rijst derhalve de vraag of de fiscale woonplaats voor de toepassing van de schenkbelasting wordt bepaald door artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 en dus de staat van herkomst blijft.

47      Een zo ingewikkelde en onzekere uitlegging van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, die bovendien niet wordt ondersteund door de opzet van deze bepaling, zou indruisen tegen het doel dat deze bepaling in het belang van de Unie nastreeft, namelijk het eenvoudig en voorzienbaar bepalen van de fiscale situatie van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie voor de belastingen op wie de bepaling van toepassing is, teneinde de instellingen, organen en instanties van de Unie aantrekkelijker te maken.

48      Ten tweede blijkt uit artikel 17 van Protocol nr. 7 dat „[d]e voorrechten, immuniteiten en faciliteiten [...] aan de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie uitsluitend in het belang van de Unie [worden] verleend”.

49      Uit dit artikel volgt dat de voorrechten, immuniteiten en faciliteiten waarin dit protocol voorziet, noch in het belang van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie, noch in dat van de lidstaten worden verleend, zodat zij aldus moeten worden uitgelegd dat zij neutraal zijn ten opzichte van hun belangen.

50      Bijgevolg verleent de regel van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 geen belastingvoordeel, zoals de advocaat-generaal in de punten 40 en 41 van zijn conclusie in wezen heeft opgemerkt, noch aan de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie, noch aan de lidstaten waarin zij zich vestigen om hun ambt te kunnen uitoefenen, aangezien deze ambtenaren en overige personeelsleden voor de toepassing van de in die bepaling bedoelde belastingen hun fiscale woonplaats in hun staat van herkomst behouden. Aan de andere kant wordt met dit artikel gewaarborgd dat aan de staat van herkomst niet ten onrechte fiscale bevoegdheden worden onthouden ten aanzien van individuen die daar anders fiscaal ingezetenen zouden zijn gebleven.

51      Een uitlegging van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 op grond waarvan de schenkbelasting is uitgesloten van de categorieën belastingen waarvoor dit artikel bepaalt dat de fiscale woonplaats in de staat van herkomst behouden blijft, zou daarentegen indruisen tegen de in punt 49 van het onderhavige arrest genoemde doelstelling van neutraliteit.

52      De verplaatsing van de fiscale woonplaats met het oog op de heffing van de schenkbelasting naar de woonstaat is namelijk fiscaal voordelig voor bepaalde ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie en nadelig voor anderen, afhankelijk van de in de staat van herkomst dan wel de woonstaat geldende schenkbelasting. Daarnaast bevoordeelt deze verplaatsing de lidstaten waar de instellingen van de Unie hun zetel hebben en waar dus in het algemeen de standplaats van de ambtenaren en personeelsleden van de Unie is gelegen, en benadeelt zij de andere lidstaten.

53      Ten derde zou het nuttig effect van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 gedeeltelijk worden ondermijnd indien deze bepaling aldus zou worden uitgelegd dat zij niet van toepassing is op de schenkbelasting. Volgens deze uitlegging zouden de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie die op de datum van hun aanwerving hun woonplaats naar een andere lidstaat hebben verplaatst om hun ambt uit te oefenen, voor de toepassing van de successiebelasting en de schenkbelasting namelijk hun fiscale woonplaats in verschillende lidstaten hebben en voor deze twee belastingen dus onder verschillende nationale belastingstelsels vallen.

54      In die omstandigheden bestaat het gevaar dat de successiebelasting door een schenking wordt omzeild, indien de in de woonstaat op een schenking toepasselijke belasting voordeliger uitpakt dan de successiebelasting die in de staat van herkomst van toepassing is.

55      Deze mogelijkheid zou afbreuk doen aan het nuttig effect van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, voor zover deze bepaling de fiscale woonplaats voor de heffing van successiebelasting in de staat van herkomst behoudt.

56      Zoals de advocaat-generaal in punt 45 van zijn conclusie in wezen heeft opgemerkt, maakt een uitlegging van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 in die zin dat de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie hun fiscale woonplaats ook voor de heffing van de schenkbelasting in de staat van herkomst behouden, het juist mogelijk om zowel schenkingen als erfenissen die aan deze ambtenaren en overige personeelsleden toekomen aan een coherente belastingregeling te onderwerpen, rekening houdend met de overeenkomsten die deze twee soorten vermogensovergang vertonen, zoals doorgaans het geval is in het belastingrecht van de lidstaten.

57      Gelet op het voorgaande moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 aldus moet worden uitgelegd dat het van toepassing is op een schenkbelasting.

 Tweede vraag

58      Indien de eerste vraag bevestigend moet worden beantwoord, vraagt de verwijzende rechter vervolgens of artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 eraan in de weg staat dat een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie, die of dat zich uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van zijn ambt in dienst van de Unie heeft gevestigd op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn lidstaat van herkomst, een verdere fiscale woonplaats vestigt in een andere lidstaat dan de staat van tewerkstelling, terwijl hij tegelijkertijd een daadwerkelijke woonplaats behoudt in de staat van tewerkstelling.

59      Volgens vaste rechtspraak is het in het kader van de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure van samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof de taak van het Hof om de nationale rechter een nuttig antwoord te geven aan de hand waarvan deze het bij hem aanhangige geding kan beslechten. Daartoe dient het Hof de voorgelegde vragen indien nodig te herformuleren (arrest van 16 juli 2026, AEDT en État du Grand-Duché de Luxembourg, C‑158/25, EU:C:2026:591, punt 21 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

60      De verwijzende rechter noemt in zijn tweede vraag de mogelijkheid dat een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie die of dat binnen de werkingssfeer van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 valt, naast zijn fiscale woonplaats in de staat van herkomst ook een „andere fiscale woonplaats” heeft in een andere lidstaat dan die waar hij zijn ambt uitoefent.

61      Zoals echter blijkt uit de bewoordingen van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, waarin de term „fiscale woonplaats” in het enkelvoud wordt gebruikt, worden ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie die uit hoofde van de uitoefening van hun ambt hun land van herkomst verlaten om zich op het grondgebied van een andere lidstaat te vestigen, geacht slechts één fiscale woonplaats te behouden, namelijk in hun land van herkomst. Deze lezing vindt steun in de in punt 47 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte doelstelling van dit protocol, namelijk het eenvoudig en voorzienbaar bepalen van de fiscale situatie van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie voor de belastingen op wie zij van toepassing is.

62      Hieruit volgt dat volgens artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 niet kan worden aangenomen dat A, naast zijn fiscale woonplaats in zijn staat van herkomst, een extra fiscale woonplaats heeft in de woonstaat, in casu Duitsland.

63      Voorts merkt de verwijzende rechter op dat de toepassing van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 op een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie volgens deze bepaling afhankelijk is van de voorwaarde dat de ambtenaar of het personeelslid zich „uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van [zijn] ambt in dienst van de Unie” op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn staat van herkomst heeft gevestigd. In casu betwijfelt de verwijzende rechter of aan deze voorwaarde is voldaan, aangezien A, een personeelslid van de EIB dat is tewerkgesteld in de zetel van dit orgaan in Luxemburg, zijn woonplaats om persoonlijke redenen naar Duitsland heeft verplaatst, ook al heeft hij een woning behouden die hij gebruikt in Luxemburg, waar hij dus een feitelijke woonplaats heeft.

64      Gelet op het voorgaande moet de tweede vraag worden geherformuleerd om de verwijzende rechter een nuttig antwoord te geven.

65      Met deze vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 aldus moet worden uitgelegd dat een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie die of dat zich voor de uitoefening van zijn ambt op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn staat van herkomst heeft gevestigd, maar zijn woonplaats vervolgens om persoonlijke redenen naar een andere lidstaat heeft verplaatst dan die waar hij zijn ambt uitoefent, zijn fiscale woonplaats in zijn staat van herkomst behoudt.

66      In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat louter uit de bewoordingen van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 geen zeker en eenduidig antwoord op de tweede vraag kan worden afgeleid. Hoewel deze bepaling uitdrukkelijk bepaalt dat de vestiging in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst uitsluitend de uitoefening van een ambt in dienst van de Europese Unie als reden moet hebben, kunnen de bewoordingen ervan op twee verschillende manieren worden uitgelegd.

67      Volgens een eerste uitlegging zou artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 aldus kunnen worden opgevat dat het van toepassing is op ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie op voorwaarde dat zij zich uitsluitend vestigen in de lidstaat waar zij hun ambt uitoefenen. De formulering dat de ambtenaar of het overige personeelslid zich „uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van hun ambt in dienst van de Unie” in een andere lidstaat dan hun lidstaat van herkomst vestigt, zou een dergelijke lezing vereisen. Deze reden voor de vestiging zou kunnen worden genuanceerd, hetgeen de advocaat-generaal in de punten 77 en 78 van zijn conclusie heeft voorgesteld, namelijk aldus dat de uitoefening van het ambt in dienst van de Unie voor de vestiging van de woonplaats in een andere lidstaat niet de uitsluitende maar de doorslaggevende reden moet zijn. Aldus uitgelegd is artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 niet van toepassing wanneer de ambtenaar of het overige personeelslid zich om persoonlijke redenen vestigt op het grondgebied van een andere lidstaat dan die waar hij zijn ambt uitoefent.

68      Volgens een tweede uitlegging heeft de in artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 genoemde reden om zich in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst te vestigen uitsluitend betrekking op het besluit van de ambtenaar of het overige personeelslid om zijn woonplaats naar een andere lidstaat dan zijn staat van herkomst te verleggen teneinde zijn ambt in dienst van de Unie te kunnen uitoefenen, zonder dat in een dergelijke lezing is vereist dat de woonstaat noodzakelijkerwijs de staat van uitoefening van het ambt is. Aldus uitgelegd sluit deze bepaling op zich niet uit dat de betrokkene zijn fiscale woonplaats in zijn staat van herkomst kan behouden, ook al vestigt hij zich om persoonlijke redenen in een andere lidstaat dan de lidstaat waar hij zijn ambt uitoefent.

69      Aangezien de bewoordingen van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 op zich geen aanwijzingen geven voor een van de hierboven genoemde uitleggingen, moet in de tweede plaats de context van deze bepaling worden onderzocht.

70      In dit verband blijkt ten eerste uit artikel 17 van Protocol nr. 7 dat de regels ervan uitsluitend in het belang van de Unie zijn vastgesteld. Ten tweede voorzien de artikelen 12 en 13 van Protocol nr. 7 in een verdeling van de fiscale bevoegdheden tussen de Unie, de staat waar de ambtenaar vóór zijn indiensttreding bij de Unie zijn fiscale woonplaats had en de staat waar deze ambtenaar zich uit hoofde van de uitoefening van zijn ambt in dienst van de Unie heeft gevestigd. Het Hof heeft uit deze bepalingen afgeleid dat artikel 13 van Protocol nr. 7 aldus moet worden uitgelegd dat de bepaling van de fiscale woonplaats van de ambtenaar van de Unie niet afhankelijk kan zijn van de wil van de betrokkene (zie in die zin arrest van 17 juni 1993, X, C‑88/92, EU:C:1993:246, punten 10, 11 en 13).

71      Dat zou het geval zijn indien de ambtenaar of het overige personeelslid om persoonlijke redenen zijn woonplaats zou kunnen verplaatsen naar een andere lidstaat dan de lidstaat waar hij zijn ambt in dienst van de Unie uitoefent en daar zijn fiscale woonplaats zou kunnen vestigen, en aldus een andere fiscale woonplaats dan die van zijn staat van herkomst zou kunnen kiezen, ook al zou hij dat ambt niet hebben neergelegd.

72      Bijgevolg kan op basis van de context van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, zoals uitgelegd door het Hof, worden geoordeeld dat de in die bepaling genoemde reden om zich in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst te vestigen, niet aldus moet worden uitgelegd dat die tot gevolg heeft dat een ambtenaar of overig personeelslid, zolang hij in dienst van de Unie is, aan de toepassing van deze bepaling is onttrokken door zijn woonplaats te verplaatsen naar een andere lidstaat dan de lidstaat waar hij zijn ambt uitoefent.

73      In de derde plaats vindt deze uitlegging steun in het in punt 47 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte doel van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7, dat erin bestaat de fiscale situatie van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie voor de belastingen waarop het van toepassing is, eenvoudig en voorzienbaar te kunnen bepalen in het belang van de aantrekkelijkheid van de instellingen, organen en instanties van de Unie.

74      Het zou in strijd zijn met deze doelstelling indien de in artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 bedoelde reden om zich in een andere lidstaat dan de lidstaat van herkomst te vestigen en die is ontleend aan de uitoefening van een ambt in dienst van de Unie, aldus moet worden uitgelegd dat ambtenaren en overige personeelsleden die hun woonplaats hebben gevestigd in een andere lidstaat dan die waar zij hun ambt uitoefenen, van de werkingssfeer van deze bepaling zijn uitgesloten.

75      De keuze van een woonplaats is immers in het algemeen het gevolg van meerdere overwegingen, die niet alleen samenhangen met beroepswerkzaamheden maar ook met de economische, persoonlijke en gezinssituatie, en die een reeks voorkeuren en beperkingen weerspiegelen.

76      Hoewel ambtenaren of overige personeelsleden die hun staat van herkomst verlaten om in dienst van de Unie te treden meestal wonen in de lidstaat waar zij hun ambt uitoefenen, kunnen zij ook gedwongen zijn of ervoor kiezen om het centrum van hun gezinsbelangen te vestigen in of te verplaatsen naar een andere lidstaat dan die waar zij hun ambt uitoefenen.

77      Gesteld al dat de bewoordingen van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 de in punt 67 van het onderhavige arrest vermelde nuancering mogelijk maken, zodat de uitoefening van het ambt in dienst van de Unie slechts het doorslaggevende en niet het uitsluitende criterium voor de keuze van de woonplaats is, zou een dergelijke uitlegging de toepassing van deze bepaling onzeker maken, doordat die toepassing afhankelijk zou worden van de beoordeling van de subjectieve motieven die voor de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie bij die keuze doorslaggevend waren.

78      Daarentegen kan de fiscale woonplaats van de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie duidelijk en voorspelbaar worden vastgesteld, zonder dat dit tot toepassingsmoeilijkheden leidt, op grond van de uitlegging van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 dat deze bepaling van toepassing is op de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie die hun woonplaats uitsluitend uit hoofde van de uitoefening van hun ambt in dienst van de Unie verplaatsen naar een andere lidstaat dan hun staat van herkomst, ook wanneer zij in een andere lidstaat wonen dan de lidstaat waar zij hun ambt uitoefenen, met als gevolg dat deze ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie hun fiscale woonplaats in hun staat van herkomst behouden.

79      Volgens deze uitlegging behouden de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie hun fiscale woonplaats in hun staat van herkomst, ongeacht hun eventuele keuze om zich te vestigen in of hun woonplaats later te verplaatsen naar een andere lidstaat dan die waar zij hun ambt uitoefenen. Een dergelijke keuze verandert dus niets aan de fiscale woonplaats die op grond van artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 is bepaald.

80      Volledigheidshalve zij er evenwel aan herinnerd dat de keuze van hun woonplaats door de ambtenaren en overige personeelsleden van de Unie wordt beperkt door met name artikel 20 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie, dat de ambtenaar van de Unie verplicht „in zijn standplaats te wonen of op zodanige afstand daarvan dat hij niet gehinderd wordt in de uitoefening van zijn werkzaamheden”. Evenzo bepaalt artikel 10 van het personeelsreglement van de EIB, dat op 20 april 1960 door de raad van bewind van de EIB is vastgesteld, in de versie die van toepassing is op A, dat personeelsleden „behalve met speciale toestemming, [...] verplicht zijn in of nabij hun plaats van tewerkstelling te wonen”.

81      Gelet op een en ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 aldus moet worden uitgelegd dat een ambtenaar of overig personeelslid van de Unie die of dat zich voor de uitoefening van zijn ambt op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn staat van herkomst heeft gevestigd, maar zijn woonplaats vervolgens om persoonlijke redenen heeft verplaatst naar een andere lidstaat dan die waar hij zijn ambt uitoefent, zijn fiscale woonplaats in zijn staat van herkomst behoudt.

 Kosten

82      Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Eerste kamer) verklaart voor recht:

1)      Artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie

moet aldus worden uitgelegd dat

het van toepassing is op een schenkbelasting.

2)      Artikel 13, eerste alinea, eerste volzin, van Protocol nr. 7 betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie

moet aldus worden uitgelegd dat

3)      een ambtenaar of overig personeelslid van de Europese Unie die of dat zich voor de uitoefening van zijn ambt op het grondgebied van een andere lidstaat dan zijn staat van herkomst heeft gevestigd, maar zijn woonplaats vervolgens om persoonlijke redenen heeft verplaatst naar een andere lidstaat dan die waar hij zijn ambt uitoefent, zijn fiscale woonplaats in zijn staat van herkomst behoudt.

ondertekeningen

*      Procestaal: Duits.

i      Dit is een fictieve naam, die niet overeenkomt met de werkelijke naam van enige partij in de procedure.