Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
της 15ης Οκτωβρίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Προνόμια και ασυλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 343 ΣΛΕΕ – Πρωτόκολλο (αριθ. 7) περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Υπάλληλοι και λοιπό προσωπικό της Ένωσης – Άρθρο 12 – Απαλλαγή από την επιβολή εσωτερικών φόρων – Φόρος δωρεών – Άρθρο 13, πρώτο εδάφιο – Υπαγωγή στον φόρο αυτόν στο κράτος μέλος κατοικίας του υπαλλήλου που δεν είναι ούτε το κράτος καταγωγής ούτε το κράτος στο οποίο ο υπάλληλος ασκεί τα καθήκοντά του – Φορολογική κατοικία των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης »
Στην υπόθεση C‑275/25 [Kolwager] (i),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο, Γερμανία) με απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Απριλίου 2025, στο πλαίσιο της δίκης
Finanzamt B
κατά
A,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
συγκείμενο από τους F. Biltgen, πρόεδρο τμήματος, S. Gervasoni (εισηγητή), A. Kumin, I. Ziemele και M. Bošnjak, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: N. Αιμιλίου
γραμματέας: V. Di Bucci
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– ο A, εκπροσωπούμενος από τον D. Salm, Rechtsanwalt,
– η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και P.-L. Krüger,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τη M. Heller και τον L. Hohenecker,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 2026,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου (αριθ. 7) περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2012, C 326, σ. 266) (στο εξής: Πρωτόκολλο αριθ. 7).
2 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως εντάσσεται στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ του A, μέλους του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), και της Finanzamt B (φορολογικής αρχής, Γερμανία), σχετικά με την καταβολή φόρου δωρεών στη Γερμανία.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η Συνθήκη ΛΕΕ
3 Το άρθρο 343 ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής:
«Η [Ευρωπαϊκή] Ένωση απολαύει, στην επικράτεια των κρατών μελών, των αναγκαίων προνομίων και ασυλιών για την εκπλήρωση της αποστολής της, υπό τους όρους που καθορίζονται στο πρωτόκολλο της 8ης Απριλίου 1965 περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το αυτό ισχύει και για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.»
Το Πρωτόκολλο αριθ. 7
4 Το Πρωτόκολλο αριθ. 7 περιλαμβάνει μία και μόνη αιτιολογική σκέψη, η οποία έχει ως εξής:
«ΕΠΕΙΔΗ[, κατά] τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 191 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας [ΕΚΑΕ], η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ΕΚΑΕ απολαύουν στην επικράτεια των κρατών μελών των αναγκαίων προνομίων και ασυλιών για την εκπλήρωση της αποστολής τους».
5 Κατά το άρθρο 12 του Πρωτοκόλλου:
«Επί των αποδοχών, μισθών και λοιπών αμοιβών που καταβάλλει η Ένωση στους υπαλλήλους και το λοιπό προσωπικό [της], επιβάλλεται φόρος υπέρ της Ένωσης σύμφωνα με τους όρους και τη διαδικασία που καθορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο [της Ευρωπαϊκής Ένωσης], αποφασίζοντας μέσω κανονισμών σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και μετά από διαβούλευση με τα αρμόδια θεσμικά όργανα.
Οι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό απαλλάσσονται από την επιβολή εσωτερικών φόρων επί των αποδοχών, μισθών και λοιπών αμοιβών, που καταβάλλονται από την Ένωση.»
6 Το άρθρο 13 του εν λόγω Πρωτοκόλλου ορίζει τα ακόλουθα:
«Για την εφαρμογή του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας, του φόρου κληρονομιών, καθώς και για την εφαρμογή των συμβάσεων περί αποφυγής της διπλής φορολογίας που έχουν συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης, οι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό, οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί, απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους στην υπηρεσία της Ένωσης, στην επικράτεια ενός κράτους μέλους, άλλου από το κράτος της φορολογικής κατοικίας την οποία έχουν κατά το χρόνο της εισόδου τους στην υπηρεσία της Ένωσης, θεωρούνται και στις δύο αυτές χώρες ότι διατηρούν την προηγούμενη κατοικία τους εφόσον αυτή ευρίσκεται σε κράτος μέλος της Ένωσης. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται ομοίως και για τον ή τη σύζυγο στο μέτρο που αυτός ή αυτή δεν ασκεί ιδίαν επαγγελματική δραστηριότητα, καθώς και για τέκνα των οποίων έχουν την επιμέλεια και τα οποία συντηρούνται από τα πρόσωπα που αναφέρονται στο παρόν άρθρο.
Τα κινητά πράγματα τα οποία ανήκουν στα πρόσωπα που προβλέπονται στην προηγούμενη παράγραφο και που ευρίσκονται στην επικράτεια του κράτους διαμονής απαλλάσσονται του φόρου κληρονομίας στο κράτος αυτό. Για την επιβολή του φόρου αυτού, θεωρούνται ευρισκόμενα εντός του κράτους της φορολογικής κατοικίας, με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων τρίτων κρατών και της ενδεχομένης εφαρμογής διατάξεων διεθνών συμβάσεων περί διπλής φορολογίας.
Κατοικία κτηθείσα απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως καθηκόντων στην υπηρεσία άλλων διεθνών οργανισμών δεν λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου.»
7 Το άρθρο 17 του ως άνω Πρωτοκόλλου έχει ως εξής:
«Τα προνόμια, οι ασυλίες και οι διευκολύνσεις παρέχονται στους υπαλλήλους και το λοιπό προσωπικό της Ένωσης αποκλειστικώς προς το συμφέρον της Ένωσης.
[...]»
8 Το άρθρο 21, πρώτο εδάφιο, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 προβλέπει τα ακόλουθα:
«Το παρόν Πρωτόκολλο εφαρμόζεται επίσης επί της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, επί των μελών των οργάνων της, επί του προσωπικού της και επί των αντιπροσώπων των κρατών μελών, οι οποίοι συμμετέχουν στις εργασίες της, [...]».
Το γερμανικό δίκαιο
Ο νόμος περί φορολογίας κληρονομιών και δωρεών
9 Ο Erbschaft- und Schenkungsteuergesetz (νόμος περί φορολογίας κληρονομιών και δωρεών), όπως δημοσιεύθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1997 (BGBl I, 1997, σ. 378) και όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, ορίζει στο άρθρο 1, το οποίο φέρει τον τίτλο «Φορολογητέες πράξεις», τα εξής:
«(1) Σε φόρο κληρονομιών (ή δωρεών) υπόκεινται
1. οι κτήσεις αιτία θανάτου·
2. οι δωρεές εν ζωή· [...]
[...]
(2) Με την επιφύλαξη αντίθετης διατάξεως, οι διατάξεις του παρόντος νόμου σχετικά με τις μεταβιβάσεις αιτία θανάτου ισχύουν επίσης για τις δωρεές και τις δωρεές υπό τρόπο, [...]».
10 Το άρθρο 2 του νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προσωπική φορολογική υποχρέωση», προβλέπει τα εξής:
«(1) Φορολογική υποχρέωση υφίσταται:
1. στις περιπτώσεις του άρθρου 1, παράγραφος 1, σημεία 1 έως 3, για το σύνολο της επαχθείσας περιουσίας (απεριόριστη φορολογική υποχρέωση) αν ο κληρονομούμενος κατά τον χρόνο του θανάτου του, ο δωρητής κατά τον χρόνο εκτέλεσης της δωρεάς ή ο αποκτών κατά τον χρόνο επέλευσης του γενεσιουργού της φορολογικής υποχρέωσης γεγονότος (άρθρο 9) είναι κάτοικοι ημεδαπής [“Inländer”]. Κάτοικοι ημεδαπής θεωρούνται:
a) τα φυσικά πρόσωπα που έχουν την κατοικία ή τη συνήθη διαμονή τους στην ημεδαπή […]».
11 Το άρθρο 7 του εν λόγω νόμου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δωρεές εν ζωή», ορίζει τα ακόλουθα:
«(1) Ως δωρεές εν ζωή θεωρούνται
1. κάθε χαριστική παροχή εν ζωή, εφόσον ο λήπτης αυτής καθίσταται πλουσιότερος εις βάρος του δότη·
[...]».
12 Το άρθρο 9 του ως άνω νόμου, το οποίο τιτλοφορείται «Γεγονός γενεσιουργό της φορολογικής υποχρέωσης», έχει ως εξής:
«(1) Ο φόρος καθίσταται απαιτητός
1. στις περιπτώσεις κτήσης περιουσιακών στοιχείων αιτία θανάτου, κατά τον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου [...]
2) στις περιπτώσεις δωρεάς εν ζωή, κατά τον χρόνο εκτέλεσης της δωρεάς·
[...]».
Ο φορολογικός κώδικας
13 Ο Abgabenordnung (φορολογικός κώδικας), όπως δημοσιεύθηκε την 1η Οκτωβρίου 2002 (BGBl I, 2002, σ. 3866, όπως διορθώθηκε με BGBl I, 2003, σ. 61) και όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, ορίζει στο άρθρο 8, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κατοικία», τα εξής:
«Φυσικό πρόσωπο έχει την κατοικία του στον τόπο εκείνον όπου έχει στην κατοχή του οικία υπό συνθήκες που επιτρέπουν να συναχθεί ότι θα διατηρεί και θα χρησιμοποιεί την εν λόγω οικία.»
14 Το άρθρο 9 του κώδικα, το οποίο φέρει τον τίτλο «Συνήθης διαμονή», προβλέπει τα εξής:
«Ένα πρόσωπο έχει τη συνήθη διαμονή του στον τόπο όπου διαμένει υπό περιστάσεις από τις οποίες μπορεί να συναχθεί ότι το πρόσωπο αυτό δεν διαμένει μόνο προσωρινά στον εν λόγω τόπο ή περιοχή. Θεωρείται πάντοτε ως συνήθης διαμονή στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου, και δη από την αρχή, συνεχής διαμονή διάρκειας άνω των έξι μηνών· οι βραχυπρόθεσμες διακοπές δεν λαμβάνονται υπόψη. Η δεύτερη περίοδος δεν εφαρμόζεται εάν η διαμονή εξυπηρετεί αποκλειστικώς σκοπούς επίσκεψης, ανάπαυσης, θεραπευτικής αγωγής ή παρόμοιους ιδιωτικούς σκοπούς και δεν διαρκεί περισσότερο από ένα έτος.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
15 Ο A είναι μέλος του προσωπικού της ΕΤΕπ από το 1995, οπότε και μετοίκησε από την Αυστρία στο Λουξεμβούργο προκειμένου να αναλάβει τα καθήκοντά του στο όργανο αυτό. Μετά τον γάμο του το 2010, μετακόμισε εκ νέου για να ζήσει με τη σύζυγό του στη Γερμανία. Παράλληλα, εξακολούθησε να κάνει χρήση του διαμερίσματός του στο Λουξεμβούργο.
16 Το 2013, έλαβε από τον αδελφό του, κάτοικο Αυστρίας, δωρεά ποσού 300 000 ευρώ.
17 Με απόφαση της 13ης Απριλίου 2017, η γερμανική φορολογική αρχή καθόρισε σε 56 000 ευρώ το ποσό του φόρου που όφειλε ο A επί της δωρεάς αυτής.
18 Η διοικητική ένσταση που υπέβαλε ο Α κατά της ως άνω απόφασης, επικαλούμενος το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 και ισχυριζόμενος ότι έπρεπε να αντιμετωπιστεί ως εάν η φορολογική κατοικία του βρισκόταν αποκλειστικώς στην Αυστρία, απορρίφθηκε με απόφαση της 1ης Αυγούστου 2019. Η εν λόγω αρχή έκρινε ότι ο Α είχε αποκτήσει πρόσθετη φορολογική κατοικία στη Γερμανία, παράλληλα με τη φορολογική κατοικία του στην Αυστρία, ότι η κατοικία στην Αυστρία ήταν πλασματική και ότι, ως εκ τούτου, ο A υπέκειτο απεριόριστα στον φόρο δωρεών στη Γερμανία.
19 Με απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2021, το Finanzgericht Rheinland-Pfalz (φορολογικό δικαστήριο Ρηνανίας-Παλατινάτου, Γερμανία) έκανε δεκτή την προσφυγή του Α, με το σκεπτικό ότι το κριτήριο του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, σχετικά με τον λόγο εγκατάστασης σε χώρα διαφορετική από εκείνη της φορολογικής κατοικίας, έπρεπε να εκτιμηθεί κατά την ημερομηνία εισόδου του Α στην υπηρεσία της Ένωσης. Κατά το εν λόγω δικαστήριο, μεταγενέστερες μεταβολές, ιδίως μετοίκηση για ιδιωτικούς λόγους, δεν ασκούν επιρροή για όσο χρόνο ο υπάλληλος εξακολουθεί να εργάζεται στην Ένωση και η πραγματική κατοικία του τελεί σε σχέση γεωγραφικής εγγύτητας με τον τόπο όπου ασκεί τα καθήκοντά του.
20 Η γερμανική φορολογική αρχή άσκησε αναίρεση ενώπιον του Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακού Φορολογικού Δικαστηρίου, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, προβάλλοντας παράβαση του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7. Η εν λόγω διοικητική αρχή υποστηρίζει ότι η διάταξη αυτή δεν έχει εφαρμογή στον φόρο δωρεών και, εν πάση περιπτώσει, δεν ασκεί επιρροή σε περίπτωση, όπως η υπό κρίση, κατά την οποία, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο υπάλληλος της Ένωσης αποκτά πρόσθετη κατοικία σε άλλο κράτος μέλος για προσωπικούς λόγους.
21 Το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι είναι δυνατόν να εμπίπτει ο φόρος δωρεών στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, πλην όμως διατηρεί αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό.
22 Κατά το αιτούν δικαστήριο, αν η διάταξη αυτή εφαρμοζόταν στον φόρο δωρεών, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ο A δεν έχει φορολογική κατοικία στη Γερμανία για τους σκοπούς του φόρου αυτού. Τούτο θα συνέβαινε αν η διάταξη αυτή είχε την έννοια ότι, εκτός από τη φορολογική κατοικία του στο κράτος μέλος καταγωγής, εν προκειμένω στην Αυστρία, ένας υπάλληλος ή μέλος του λοιπού προσωπικού της Ένωσης δεν μπορεί να έχει καμία άλλη φορολογική κατοικία. Εντούτοις, το εν λόγω δικαστήριο διστάζει να δεχθεί μια τέτοια ερμηνεία, όταν, κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, υπάλληλος ή μέλος του λοιπού προσωπικού της Ένωσης εγκαθίσταται σε κράτος μέλος, εν προκειμένω στη Γερμανία, διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του, εν προκειμένω το Λουξεμβούργο, διατηρώντας παράλληλα πραγματική κατοικία στο τελευταίο αυτό κράτος μέλος.
23 Για τον λόγο αυτόν, το αιτούν δικαστήριο θεωρεί αναγκαίο, κατά πρώτον, να διευκρινισθεί αν το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 έχει εφαρμογή στον φόρο δωρεών.
24 Το εν λόγω δικαστήριο παρατηρεί ότι ο φόρος δωρεών δεν μνημονεύεται ρητώς στη διάταξη αυτή, σε αντίθεση με τον φόρο επί του εισοδήματος, τον φόρο επί της περιουσίας και τον φόρο κληρονομιών. Επισημαίνει επίσης ότι το γερμανικό δίκαιο θεωρεί τον φόρο δωρεών ως ανεξάρτητο είδος φόρου, ο οποίος εμφανίζει εξάλλου, σε σχέση με τον φόρο επί του εισοδήματος, τον φόρο επί της περιουσίας και τον φόρο κληρονομιών, διαφορές που συνηγορούν υπέρ της μη υπαγωγής του στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7.
25 Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο δέχεται ότι ο φόρος δωρεών θα μπορούσε να εξομοιωθεί με τον φόρο επί του εισοδήματος, όρο που διαλαμβάνεται στο άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, αφ’ ης στιγμής φορολογεί τον πλουτισμό του δωρεοδόχου. Κατά το δικαστήριο αυτό, ορισμένα κράτη μέλη, όπως το Βασίλειο της Δανίας, η Δημοκρατία της Εσθονίας, η Δημοκρατία της Λιθουανίας και η Τσεχική Δημοκρατία, επιβάλλουν φόρο επί του εισοδήματος στις δωρεές.
26 Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι ο φόρος δωρεών θα μπορούσε επίσης να εξομοιωθεί με τον φόρο κληρονομιών, κατά την έννοια του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7. Συγκεκριμένα, ο φόρος αυτός αποτελεί το αναγκαίο συμπλήρωμα του φόρου κληρονομιών, δεδομένου ότι είναι εύκολη η καταστρατήγηση του φόρου κληρονομιών μέσω δωρεάς. Στο γερμανικό δίκαιο, βάσει της συλλογιστικής της «προκαταβολικής κληρονομίας», ο φόρος δωρεών εισπράττεται κατ’ ουσίαν σύμφωνα με τους ίδιους νομικούς κανόνες με τον φόρο κληρονομιών. Άλλα κράτη μέλη, όπως το Βασίλειο της Ισπανίας, η Γαλλική Δημοκρατία, η Ιταλική Δημοκρατία και η Δημοκρατία της Πολωνίας, ακολουθούν την ίδια μέθοδο.
27 Στην περίπτωση που το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 έχει εφαρμογή στον φόρο δωρεών, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατά δεύτερον, αν η διάταξη αυτή αποκλείει τη δυνατότητα να έχει υπάλληλος της Ένωσης ο οποίος έχει εγκατασταθεί, απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων του στην υπηρεσία της Ένωσης, στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το κράτος μέλος καταγωγής του φορολογική κατοικία σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του, προς τον σκοπό υπαγωγής στον εν λόγω φόρο.
28 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει η διάταξη του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου [αριθ. 7] εφαρμογή στον φόρο δωρεάς;
2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: αποκλείει η διάταξη αυτή τη δυνατότητα υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που έχει εγκατασταθεί, απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων του στην υπηρεσία της Ένωσης, στο έδαφος ενός κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος καταγωγής να αποκτήσει πρόσθετη φορολογική κατοικία σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο όπου υπηρετεί, όταν συγχρόνως διατηρεί πραγματική κατοικία στο κράτος στο οποίο υπηρετεί;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
29 Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 έχει την έννοια ότι εφαρμόζεται σε φόρο δωρεών.
30 Προκαταρκτικώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το γράμμα της, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12, και της 1ης Αυγούστου 2025, Alace και Canpelli, C‑758/24 και C‑759/24, EU:C:2025:591, σκέψη 91).
31 Πρώτον, κατά το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 17, «[γ]ια την εφαρμογή του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας, του φόρου κληρονομιών, καθώς και για την εφαρμογή των συμβάσεων περί αποφυγής της διπλής φορολογίας που έχουν συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης, οι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό, οι οποίοι έχουν εγκατασταθεί, απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους στην υπηρεσία της Ένωσης, στην επικράτεια ενός κράτους μέλους, άλλου από το κράτος της φορολογικής κατοικίας την οποία έχουν κατά το χρόνο της εισόδου τους στην υπηρεσία της Ένωσης, θεωρούνται και στις δύο αυτές χώρες ότι διατηρούν την προηγούμενη κατοικία τους εφόσον αυτή ευρίσκεται σε κράτος μέλος της Ένωσης».
32 Από το γράμμα της διάταξης αυτής προκύπτει ότι η διάταξη διακρίνει, αφενός, τη φορολογική κατοικία των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης, την οποία τα πρόσωπα αυτά λογίζεται ότι διατηρούν στο κράτος μέλος όπου είχαν την εν λόγω κατοικία τους κατά τον χρόνο αναλήψεως υπηρεσίας στην Ένωση (στο εξής: κράτος καταγωγής), και, αφετέρου, την πραγματική κατοικία που οι εν λόγω υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού αποκτούν στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το κράτος καταγωγής τους (στο εξής: κράτος κατοικίας), αποκλειστικώς και μόνον λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους στην υπηρεσία της Ένωσης.
33 Συνακόλουθα, η εν λόγω διάταξη προβλέπει ότι, παρά την εγκατάστασή τους σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής τους, οι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που έχουν εγκατασταθεί στο έδαφος του άλλου αυτού κράτους μέλους αποκλειστικώς και μόνον λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους στην υπηρεσία της Ένωσης διατηρούν τη φορολογική τους κατοικία στο κράτος καταγωγής τους για την εφαρμογή του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας καθώς και του φόρου κληρονομιών.
34 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο φόρος δωρεών δεν μνημονεύεται στο άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, το οποίο αναφέρεται ρητώς μόνο σε τρεις κατηγορίες φόρων, ήτοι στους φόρους επί του εισοδήματος και της περιουσίας καθώς και στον φόρο κληρονομιών, χωρίς να τους ορίζει.
35 Συναφώς, η Γερμανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι έννοιες του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας καθώς και του φόρου κληρονομιών πρέπει να ορίζονται με αναφορά στο εθνικό δίκαιο.
36 Είναι αληθές ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο φόρος επί του εισοδήματος ο οποίος οφείλεται, στο κράτος καταγωγής του υπαλλήλου, βάσει της μισθωτικής αξίας της οικίας της οποίας είναι κύριος στο κράτος κατοικίας, πρέπει να προσδιορίζεται βάσει των κριτηρίων του εθνικού δικαίου του κράτους καταγωγής (πρβλ. απόφαση της 25ης Μαΐου 1993, Kristoffersen, C‑263/91, EU:C:1993:207, σκέψεις 11 έως 13). Εντούτοις, το γεγονός ότι το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 θεσπίζει κανόνα που καθορίζει τη φορολογική κατοικία των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης για τους σκοπούς της επιβολής εθνικών φόρων δεν συνεπάγεται ότι οι κατηγορίες φόρων επί των οποίων έχει εφαρμογή ο κανόνας αυτός αντιστοιχούν στους ορισμούς που τους δίνουν οι νομοθεσίες των κρατών μελών.
37 Πράγματι, μια τέτοια ερμηνεία θα ήταν ασύμβατη με την ανάγκη διασφαλίσεως ομοιόμορφης εφαρμογής του φορολογικού καθεστώτος των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης το οποίο θεσπίστηκε με το Πρωτόκολλο αριθ. 7 (πρβλ. απόφαση της 17ης Ιουνίου 1993, X, C‑88/92, EU:C:1993:246, σκέψη 14).
38 Αφενός, θα είχε ως αποτέλεσμα να εξαρτάται το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 από τους ειδικούς ορισμούς των διαφόρων κατηγοριών φόρων που προβλέπει το εθνικό δίκαιο. Αναλόγως του αν οι έννοιες του φόρου επί του εισοδήματος, του φόρου επί της περιουσίας και του φόρου κληρονομιών περιλαμβάνουν ή όχι, κατά το εθνικό δίκαιο, τον φόρο δωρεών, η φορολογική κατοικία των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης προς τον σκοπό είσπραξης του φόρου δωρεών δεν θα εξαρτιόταν πλέον από την εν λόγω διάταξη του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, αλλά από τις επιλογές των κρατών μελών.
39 Αφετέρου, η ερμηνεία αυτή θα δημιουργούσε, κατά την εφαρμογή του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, αβεβαιότητα ικανή να προκαλέσει συγκρούσεις φορολογικής αρμοδιότητας, αφήνοντας ανοικτό το ζήτημα αν οι έννοιες του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας καθώς και του φόρου κληρονομιών πρέπει να νοούνται κατά το εθνικό δίκαιο του κράτους καταγωγής ή του κράτους κατοικίας. Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 32 των προτάσεών του, στην περίπτωση κατά την οποία η έννομη τάξη ενός από τα δύο αυτά κράτη ορίζει τον φόρο δωρεών ως ένα είδος φόρου επί του εισοδήματος, ενώ η έννομη τάξη του άλλου κράτους τον θεωρεί ως φόρο εντελώς διακριτό από τις κατηγορίες που μνημονεύονται στο άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, η διάταξη αυτή θα έχει ή δεν θα έχει εφαρμογή, ανάλογα με το ποιο εθνικό δίκαιο είναι το δίκαιο αναφοράς.
40 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι έννοιες του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας καθώς και του φόρου κληρονομιών, κατά το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, αποτελούν αυτοτελείς έννοιες του δικαίου της Ένωσης οι οποίες πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο ομοιόμορφο, ανεξαρτήτως των χαρακτηρισμών που δίδονται εντός των κρατών μελών (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 20ής Ιανουαρίου 2021, Finanzamt Saarbrücken, C‑288/19, EU:C:2021:32, σκέψη 39).
41 Βεβαίως, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως, το γράμμα του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 δεν περιέχει ορισμό των εννοιών αυτών. Εντούτοις, από την οικονομία της διατάξεως αυτής προκύπτει, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 44 και 45 των προτάσεών του, ότι ο φόρος δωρεών έχει ορισμένα κοινά ουσιώδη χαρακτηριστικά τόσο με τον φόρο κληρονομιών όσο και με τον φόρο επί του εισοδήματος, οι οποίοι μνημονεύονται ρητώς στο γράμμα της εν λόγω διατάξεως, καθόσον πλήττει τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων εκ χαριστικής αιτίας ή τον πλουτισμό που προκύπτει από μια τέτοια μεταβίβαση. Λαμβανομένων υπόψη των κοινών αυτών χαρακτηριστικών, οι δωρεές υπάγονται στην πλειονότητα των εννόμων τάξεων των κρατών μελών είτε στον φόρο κληρονομιών είτε στον φόρο επί του εισοδήματος.
42 Όσον αφορά, δεύτερον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η επίμαχη διάταξη και τους σκοπούς που επιδιώκει το Πρωτόκολλο αριθ. 7, κατά πρώτον, από το άρθρο 343 ΣΛΕΕ, το οποίο μνημονεύεται στη μοναδική αιτιολογική σκέψη του Πρωτοκόλλου, προκύπτει ότι το εν λόγω Πρωτόκολλο παρέχει στην Ένωση «τα αναγκαία προνόμια και ασυλίες για την εκπλήρωση της αποστολής της».
43 Επομένως, τα προνόμια, οι ασυλίες και οι διευκολύνσεις των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύονται κατά τον πλέον ευνοϊκό για την εκπλήρωση της αποστολής της Ένωσης τρόπο.
44 Συναφώς, είναι προς το συμφέρον της Ένωσης, προκειμένου να καταστεί ελκυστική για τους υπαλλήλους και τα μέλη του λοιπού προσωπικού η ανάληψη υπηρεσίας στην Ένωση, να υπάρχουν σαφείς κανόνες δυνάμενοι να εξαλείψουν τις σύμφυτες με την κινητικότητα μεταξύ κρατών μελών διοικητικές δυσχέρειες τις οποίες συνεπάγεται, ως επί το πλείστον, η πρόσληψη από θεσμικό όργανο της Ένωσης. Υπό το πρίσμα αυτό, η διατήρηση της προϋπάρχουσας φορολογικής κατοικίας, δυνάμει του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, απαλλάσσει τους υπαλλήλους και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης από τις αβεβαιότητες και τις ενέργειες που θα συνεπαγόταν, ελλείψει του κανόνα αυτού, η μεταφορά της φορολογικής τους κατοικίας σε άλλο κράτος μέλος.
45 Η εξαίρεση του φόρου δωρεών από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 θα είχε ως αποτέλεσμα οι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που εγκατέλειψαν το κράτος καταγωγής τους για να αναλάβουν υπηρεσία στην Ένωση να έχουν δύο φορολογικές κατοικίες: την πρώτη, στο κράτος καταγωγής, για την επιβολή του φόρου επί του εισοδήματος και της περιουσίας καθώς και του φόρου κληρονομιών και, τη δεύτερη, στο κράτος μέλος στο οποίο ο υπάλληλος ή το μέλος του λοιπού προσωπικού της Ένωσης έχει την πραγματική κατοικία του, με αποκλειστικό σκοπό την επιβολή του φόρου δωρεών.
46 Επιπλέον, ο καθορισμός της δεύτερης αυτής φορολογικής κατοικίας θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο περίπλοκος. Συγκεκριμένα, δυνάμει του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, η διατήρηση της φορολογικής κατοικίας του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού της Ένωσης στο κράτος καταγωγής του ισχύει όχι μόνο για την εφαρμογή των φόρων που μνημονεύονται στο άρθρο αυτό, αλλά και «για την εφαρμογή των συμβάσεων περί αποφυγής της διπλής φορολογίας που έχουν συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης». Κατά συνέπεια, σε περίπτωση ερμηνείας μιας διμερούς φορολογικής σύμβασης μεταξύ του κράτους καταγωγής και του κράτους κατοικίας ως έχουσας εφαρμογή στη φορολόγηση των δωρεών, θα ανέκυπτε το ζήτημα κατά πόσον η φορολογική κατοικία, για τους σκοπούς της εφαρμογής του φόρου δωρεών, καθορίζεται από το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 και, ως εκ τούτου, παραμένει στο κράτος καταγωγής.
47 Μια τόσο περίπλοκη και αβέβαιη ως προς το αποτέλεσμά της ερμηνεία του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, η οποία, επιπλέον, δεν υποστηρίζεται από την οικονομία της διατάξεως αυτής, θα αντέβαινε στον σκοπό που επιδιώκει, προς το συμφέρον της Ένωσης, η διάταξη, ο οποίος συνίσταται στο να καταστεί δυνατός ο απλός και προβλέψιμος καθορισμός της φορολογικής καταστάσεως των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης ως προς τις φορολογικές επιβαρύνσεις επί των οποίων εφαρμόζεται η διάταξη, προκειμένου να καταστούν ελκυστικότερα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης.
48 Κατά δεύτερον, από το άρθρο 17 του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 προκύπτει ότι «[τ]α προνόμια, οι ασυλίες και οι διευκολύνσεις παρέχονται στους υπαλλήλους και το λοιπό προσωπικό της Ένωσης αποκλειστικώς προς το συμφέρον της Ένωσης».
49 Από το άρθρο αυτό συνάγεται ότι τα προνόμια, οι ασυλίες και οι διευκολύνσεις που προβλέπει το εν λόγω Πρωτόκολλο, δεδομένου ότι δεν παρέχονται ούτε προς το συμφέρον των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης ούτε προς το συμφέρον των κρατών μελών, πρέπει να ερμηνεύονται υπό την έννοια ότι είναι ουδέτερα σε σχέση με τα συμφέροντα των μεν και των δε.
50 Κατά συνέπεια, ο κανόνας του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 δεν παρέχει φορολογικό πλεονέκτημα, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 40 και 41 των προτάσεών του, ούτε στους υπαλλήλους και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης ούτε στα κράτη μέλη στα οποία τα πρόσωπα αυτά εγκαθίστανται προκειμένου να μπορέσουν να ασκήσουν τα καθήκοντά τους, δεδομένου ότι, για την εφαρμογή των φόρων τους οποίους αφορά η διάταξη αυτή, οι εν λόγω υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού διατηρούν τη φορολογική κατοικία τους στο κράτος καταγωγής τους. Αντιστρόφως, διασφαλίζει ότι το κράτος καταγωγής δεν στερείται αδικαιολόγητα την εξουσία να επιβάλει φόρους στα πρόσωπα τα οποία, σε διαφορετική περίπτωση, θα εξακολουθούσαν να είναι φορολογικοί κάτοικοι του κράτους αυτού.
51 Αντιθέτως, ερμηνεία του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 κατά την οποία ο φόρος δωρεών αποκλείεται από τις κατηγορίες φόρων για τις οποίες το άρθρο αυτό προβλέπει τη διατήρηση της φορολογικής κατοικίας στο κράτος καταγωγής θα αντέβαινε στον σκοπό της ουδετερότητας που μνημονεύθηκε στη σκέψη 49 της παρούσας αποφάσεως.
52 Πράγματι, αφενός, η μεταφορά της φορολογικής κατοικίας για τους σκοπούς της εισπράξεως του φόρου δωρεών στο κράτος κατοικίας θα ήταν από φορολογική άποψη ευνοϊκή για ορισμένους υπαλλήλους και μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης και δυσμενής για άλλους, αναλόγως των φορολογικών καθεστώτων που ισχύουν για τις δωρεές, αντιστοίχως, στο κράτος καταγωγής και στο κράτος κατοικίας. Αφετέρου, η μεταφορά αυτή θα ευνοούσε από φορολογική άποψη τα κράτη μέλη στα οποία έχουν την έδρα τους τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και στα οποία βρίσκονται, επομένως, κατά κανόνα οι τόποι υπηρεσίας των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης και θα έθετε σε μειονεκτική θέση τα λοιπά κράτη μέλη.
53 Κατά τρίτον, η πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 θα διακυβευόταν εν μέρει αν η διάταξη αυτή ερμηνευόταν ως μη έχουσα εφαρμογή στον φόρο δωρεών. Πράγματι, κατά την ερμηνεία αυτή, οι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που θα είχαν μεταφέρει την κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος κατά την ημερομηνία προσλήψεώς τους προκειμένου να ασκήσουν τα καθήκοντά τους θα είχαν φορολογικές κατοικίες σε διαφορετικά κράτη μέλη για την εφαρμογή του φόρου κληρονομιών και του φόρου δωρεών και, ως εκ τούτου, θα υπάγονταν σε διαφορετικά εθνικά φορολογικά καθεστώτα για τους δύο αυτούς φόρους.
54 Υπό τις συνθήκες αυτές, θα υφίστατο κίνδυνος καταστρατηγήσεως του φόρου κληρονομιών μέσω δωρεάς, σε περίπτωση που ο φόρος που ισχύει για τη δωρεά στο κράτος κατοικίας είναι ευνοϊκότερος από τον φόρο κληρονομίας που ισχύει στο κράτος καταγωγής.
55 Η δυνατότητα αυτή θα υπονόμευε την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, στο μέτρο που η διάταξη αυτή διατηρεί τη φορολογική κατοικία στο κράτος καταγωγής προς τον σκοπό είσπραξης του φόρου κληρονομιών.
56 Όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 45 των προτάσεών του, η ερμηνεία του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 ως προβλέποντος επίσης τη διατήρηση της φορολογικής κατοικίας των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης στο κράτος καταγωγής και προς τον σκοπό είσπραξης του φόρου δωρεάς καθιστά δυνατή, αντιθέτως, την υπαγωγή τόσο των δωρεών όσο και των κληρονομιών που δέχονται οι εν λόγω υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού σε ένα συνεκτικό φορολογικό καθεστώς, λαμβανομένων υπόψη των ομοιοτήτων που παρουσιάζουν τα δύο αυτά είδη μεταβιβάσεως, όπως συμβαίνει κατά γενικό κανόνα στο φορολογικό δίκαιο των κρατών μελών.
57 Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 έχει την έννοια ότι εφαρμόζεται σε φόρο δωρεών.
Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος
58 Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, με το δεύτερο ερώτημά του, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 αποκλείει «τη δυνατότητα υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που έχει εγκατασταθεί, απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων του στην υπηρεσία της Ένωσης, στο έδαφος ενός κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος καταγωγής να αποκτήσει πρόσθετη φορολογική κατοικία σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο όπου υπηρετεί, όταν συγχρόνως διατηρεί πραγματική κατοικία στο κράτος στο οποίο υπηρετεί».
59 Κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στο εθνικό δικαστήριο χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2026, AEDT και État du Grand-Duché de Luxembourg, C‑158/25, EU:C:2026:591, σκέψη 21 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
60 Συναφώς, διευκρινίζεται ότι το αιτούν δικαστήριο αναφέρεται, με το δεύτερο ερώτημά του, στη δυνατότητα υπαλλήλου ή μέλους του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 να έχει, πέραν της φορολογικής του κατοικίας στο κράτος καταγωγής, «πρόσθετη φορολογική κατοικία» σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του.
61 Εντούτοις, όπως προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, το οποίο χρησιμοποιεί τον όρο «φορολογική κατοικία» στον ενικό αριθμό, οι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που, λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους, εγκαταλείπουν το κράτος καταγωγής τους προκειμένου να εγκατασταθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, λογίζεται ότι διατηρούν μία μόνο φορολογική κατοικία, ευρισκόμενη στο κράτος καταγωγής τους. Η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται από τον σκοπό της εν λόγω διατάξεως, ο οποίος υπομνήσθηκε στη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως και συνίσταται στο να καταστεί δυνατός ο απλός και προβλέψιμος καθορισμός της φορολογικής καταστάσεως των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης ως προς τις φορολογικές επιβαρύνσεις επί των οποίων η διάταξη εφαρμόζεται.
62 Επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι ο Α διαθέτει, πέραν της φορολογικής κατοικίας που έχει στο κράτος καταγωγής του, πρόσθετη φορολογική κατοικία στο κράτος κατοικίας, εν προκειμένω στη Γερμανία.
63 Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, κατά το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, η εφαρμογή της διάταξης αυτής σε υπάλληλο ή μέλος του λοιπού προσωπικού της Ένωσης εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι το πρόσωπο αυτό έχει εγκατασταθεί στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος καταγωγής του «απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων το[υ] στην υπηρεσία της Ένωσης». Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο αμφιβάλλει κατά πόσον πληρούται η προϋπόθεση αυτή, δεδομένου ότι ο A, μέλος του προσωπικού της ΕΤΕπ τοποθετημένο στην έδρα του οργάνου αυτού, η οποία βρίσκεται στο Λουξεμβούργο, μετέφερε την κατοικία του στη Γερμανία για προσωπικούς λόγους, έστω και αν διατήρησε διαμέρισμα το οποίο χρησιμοποιεί στο Λουξεμβούργο, όπου διαθέτει, συνακόλουθα, πραγματική κατοικία.
64 Κατόπιν των ανωτέρω παρατηρήσεων, το δεύτερο ερώτημα πρέπει να αναδιατυπωθεί, προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο.
65 Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 έχει την έννοια ότι υπάλληλος ή μέλος του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που, προκειμένου να ασκήσει τα καθήκοντά του, εγκαταστάθηκε στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το κράτος καταγωγής του, αλλά στη συνέχεια μετέφερε, για προσωπικούς λόγους, την κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του διατηρεί τη φορολογική του κατοικία στο κράτος καταγωγής του.
66 Κατά πρώτον, πρέπει να σημειωθεί ότι από το γράμμα και μόνον του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 δεν μπορεί να συναχθεί μια βέβαιη και μονοσήμαντη απάντηση στο δεύτερο ερώτημα. Μολονότι η διάταξη αυτή προβλέπει ρητώς ότι η εγκατάσταση σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής πρέπει να έχει ως αποκλειστικό σκοπό την άσκηση των καθηκόντων στην υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το λεκτικό της μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο δύο διαφορετικών ερμηνειών.
67 Κατά μια πρώτη ερμηνεία, το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως έχον εφαρμογή στους υπαλλήλους και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης υπό την προϋπόθεση ότι εγκαθίστανται στο κράτος μέλος και μόνον στο οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους. Η αναφορά στην εγκατάσταση του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής τους «απλώς και μόνο λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους στην υπηρεσία της Ένωσης» θα επέβαλλε μια τέτοια ερμηνεία. Αυτός ο λόγος εγκατάστασης θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο μιας διαφοροποίησης, την οποία πρότεινε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 77 και 78 των προτάσεών του, σύμφωνα με την οποία η εγκατάσταση σε άλλο κράτος μέλος πρέπει να συνδέεται όχι αποκλειστικώς αλλά κατά τρόπο καθοριστικό με την άσκηση των καθηκόντων στην υπηρεσία της Ένωσης. Ερμηνευόμενο με αυτόν τον τρόπο, το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 δεν θα είχε εφαρμογή όταν ο υπάλληλος ή το μέλος του λοιπού προσωπικού εγκαθίσταται, για προσωπικούς λόγους, στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του.
68 Κατά μια δεύτερη ερμηνεία, ο λόγος εγκατάστασης σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής, ο οποίος μνημονεύεται στο άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, αφορά μόνον την απόφαση του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού να μεταφέρει την κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής του, προκειμένου να μπορέσει να ασκήσει τα καθήκοντά του στην υπηρεσία της Ένωσης, χωρίς να απαιτείται, υπό μια τέτοια ερμηνεία, το κράτος κατοικίας να είναι κατ’ ανάγκην εκείνο της ασκήσεως των καθηκόντων του. Ερμηνευόμενη με αυτόν τον τρόπο, η εν λόγω διάταξη δεν θα απέκλειε, αφ’ εαυτής, τη δυνατότητα του ενδιαφερομένου να διατηρήσει τη φορολογική του κατοικία στο κράτος καταγωγής του, μολονότι εγκαθίσταται, για προσωπικούς λόγους, σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του.
69 Στο μέτρο που το γράμμα και μόνον του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 δεν παρέχει ενδείξεις υπέρ της μιας ή της άλλης από τις προαναφερθείσες ερμηνείες, πρέπει να εξεταστεί, κατά δεύτερον, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη.
70 Συναφώς, αφενός, από το άρθρο 17 του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 προκύπτει ότι οι κανόνες του έχουν θεσπιστεί αποκλειστικώς προς το συμφέρον της Ένωσης. Αφετέρου, τα άρθρα 12 και 13 του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 κατανέμουν την εξουσία επιβολής φόρων μεταξύ της Ένωσης, του κράτους όπου ο υπάλληλος είχε τη φορολογική του κατοικία πριν εισέλθει στην υπηρεσία της Ένωσης και του κράτους όπου εγκαταστάθηκε ο υπάλληλος λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων του στην υπηρεσία της Ένωσης. Από τις διατάξεις αυτές, το Δικαστήριο έχει συναγάγει ότι το άρθρο 13 του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ο καθορισμός της φορολογικής κατοικίας του υπαλλήλου ή του μέλους του λοιπού προσωπικού της Ένωσης δεν μπορεί να εξαρτάται από τη βούληση του ενδιαφερομένου (πρβλ. απόφαση της 17ης Ιουνίου 1993, X, C‑88/92, EU:C:1993:246, σκέψεις 10, 11 και 13).
71 Τούτο όμως θα συνέβαινε αν ο υπάλληλος ή το μέλος του λοιπού προσωπικού μπορούσε, για προσωπικούς λόγους, να μεταφέρει την κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του στην υπηρεσία της Ένωσης και να εγκαταστήσει εκεί τη φορολογική του κατοικία, επιλέγοντας έτσι άλλη φορολογική κατοικία από εκείνη του κράτους καταγωγής του, χωρίς ωστόσο να έχει παύσει να ασκεί καθήκοντα στην υπηρεσία της Ένωσης.
72 Κατά συνέπεια, από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, μπορεί να συναχθεί ότι ο μνημονευόμενος στη διάταξη αυτή λόγος εγκατάστασης σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως συνεπαγόμενος ότι υπάλληλος ή μέλος του λοιπού προσωπικού, ενόσω υπηρετεί στην Ένωση, θα απέφευγε την εφαρμογή της διάταξης αυτής μεταφέροντας την κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του.
73 Κατά τρίτον, η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται από τον σκοπό του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, ο οποίος υπομνήσθηκε στη σκέψη 47 της παρούσας αποφάσεως και συνίσταται στο να καταστεί δυνατός ο απλός και προβλέψιμος καθορισμός της φορολογικής καταστάσεως των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης για τις φορολογικές επιβαρύνσεις στις οποίες το άρθρο εφαρμόζεται, προκειμένου να καταστούν ελκυστικότερα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης.
74 Θα ήταν αντίθετο προς τον σκοπό αυτόν να ερμηνευθεί ο αντλούμενος από την άσκηση καθηκόντων στην υπηρεσία της Ένωσης λόγος εγκατάστασης σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής, ο οποίος διαλαμβάνεται στο άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, υπό την έννοια ότι αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της διάταξης τους υπαλλήλους και τα μέλη του λοιπού προσωπικού που έχουν εγκατασταθεί σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους.
75 Πράγματι, η επιλογή κατοικίας είναι συνήθως αποτέλεσμα πολλαπλών εκτιμήσεων, οι οποίες δεν είναι μόνο επαγγελματικές, αλλά και οικονομικές, προσωπικές και οικογενειακές, και αντικατοπτρίζουν ένα σύνολο προτιμήσεων και περιορισμών.
76 Οι υπάλληλοι ή τα μέλη του λοιπού προσωπικού, εγκαταλείποντας το κράτος καταγωγής τους για να αναλάβουν υπηρεσία στην Ένωση, κατοικούν μεν συνήθως στο κράτος μέλος ασκήσεως των καθηκόντων τους, πλην όμως μπορεί επίσης να υποχρεωθούν ή να επιλέξουν να εγκαταστήσουν ή να μεταφέρουν το κέντρο των οικογενειακών τους συμφερόντων σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο της ασκήσεως των καθηκόντων τους.
77 Ακόμη και αν υποτεθεί ότι το γράμμα του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 επιτρέπει τη διαφοροποίηση που μνημονεύεται στη σκέψη 67 της παρούσας αποφάσεως, με αποτέλεσμα η άσκηση των καθηκόντων στην υπηρεσία της Ένωσης να αποτελεί απλώς το καθοριστικό και όχι το αποκλειστικό κριτήριο της επιλογής της κατοικίας, μια τέτοια ερμηνεία θα καθιστούσε αβέβαιη την εφαρμογή της διατάξεως αυτής, εξαρτώντας την από την εκτίμηση των υποκειμενικών λόγων που καθόρισαν την ως άνω επιλογή των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης.
78 Αντιθέτως, η ερμηνεία του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7, κατά την οποία η διάταξη έχει εφαρμογή στους υπαλλήλους και στα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που μεταφέρουν την κατοικία τους σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος καταγωγής τους απλώς και μόνον λόγω της ασκήσεως των καθηκόντων τους στην υπηρεσία της Ένωσης, ακόμη και όταν κατοικούν σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος στο οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους, με συνέπεια οι εν λόγω υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης να διατηρούν τη φορολογική τους κατοικία στο κράτος καταγωγής τους, καθιστά δυνατό τον σαφή και προβλέψιμο καθορισμό της φορολογικής κατοικίας των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης, χωρίς να δημιουργεί δυσχέρειες εφαρμογής.
79 Κατά την ερμηνεία αυτή, οι υπάλληλοι και τα μέλη του λοιπού προσωπικού της Ένωσης διατηρούν τη φορολογική τους κατοικία στο κράτος καταγωγής τους, ανεξαρτήτως της ενδεχόμενης επιλογής τους να εγκατασταθούν ή να μεταφέρουν μεταγενέστερα την κατοικία τους σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους. Επομένως, η επιλογή αυτή δεν μεταβάλλει τη φορολογική κατοικία, όπως αυτή καθορίζεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7.
80 Εντούτοις, πρέπει να υπομνησθεί, εν πάση περιπτώσει, ότι η επιλογή της κατοικίας εκ μέρους των υπαλλήλων και των μελών του λοιπού προσωπικού της Ένωσης οριοθετείται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 20 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο επιβάλλει στον υπάλληλο της Ένωσης να «διαμένει στον τόπο της υπηρεσίας του ή σε τόση απόσταση από τον τελευταίο, ώστε να μην παρεμποδίζεται στην άσκηση των καθηκόντων του». Ομοίως, ο κανονισμός του προσωπικού της ΕΤΕπ, ο οποίος εγκρίθηκε στις 20 Απριλίου 1960 από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΤΕπ, όπως ισχύει για τον A, προβλέπει, στο άρθρο 10, ότι, «[ε]κτός αν υπάρχει ειδική άδεια, τα μέλη του προσωπικού υποχρεούνται να διαμένουν στον τόπο υπηρεσίας τους ή πλησίον αυτού».
81 Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου αριθ. 7 έχει την έννοια ότι υπάλληλος ή μέλος του λοιπού προσωπικού της Ένωσης που, προκειμένου να ασκήσει τα καθήκοντά του, εγκαταστάθηκε στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το κράτος καταγωγής του, αλλά στη συνέχεια μετέφερε, για προσωπικούς λόγους, την κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του διατηρεί τη φορολογική του κατοικία στο κράτος καταγωγής του.
Επί των δικαστικών εξόδων
82 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου (αριθ. 7) περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει την έννοια ότι εφαρμόζεται σε φόρο δωρεών.
2) Το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του Πρωτοκόλλου (αριθ. 7) περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει την έννοια ότι υπάλληλος ή μέλος του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης που, προκειμένου να ασκήσει τα καθήκοντά του, εγκαταστάθηκε στο έδαφος κράτους μέλους διαφορετικού από το κράτος μέλος καταγωγής του, αλλά στη συνέχεια μετέφερε, για προσωπικούς λόγους, την κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο ασκεί τα καθήκοντά του διατηρεί τη φορολογική του κατοικία στο κράτος καταγωγής του.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.
i Η ονομασία που έχει δοθεί στην παρούσα υπόθεση είναι πλασματική. Δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό όνομα κανενός διαδίκου.