<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2024-07-202407C129202204360-00-TRA-DOC-EL-ARRET-C-0436-22-202406367-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="el-GR" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="7/09/2025 13:23:34" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="el" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="dxJm+/VX+Xu6jzxBc1upek4INEjpY8jGKn8qeoQsYUaoOedkQRY9AWTSE1MOYpdqL3Qjg7OiHWNJzMRbXdMHxnLc+v3qsqVuR69b/TQOusxFIJGdaUakWL6so+/A2V1MMRTw6YO77tfewfcZhrJ/CZpV4DedtMsspY7tfySeSoA=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="bazakch" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="b506adc8-4c02-468f-88c9-2bfdeb7aa3c8" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0436" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2022" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="EL" name="Langue"/>
    <meta content="bazakch" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 12-07-24 19:35:04" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2024-07-30T12:29:16Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="323f8adff2574fd2ab446b3244e9f81f" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0436" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Απόφαση της 29.7.2024 – Υπόθεση C‑436/22</div>
      <div id="rId22" style="default">ASCEL</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      της 29ης Ιουλίου 2024  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      «Προδικαστική παραπομπή – Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας – Οδηγία 92/43/ΕΟΚ – Άρθρα 2, 4, 11, 12, 14, 16 και 17 – Καθεστώς αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών – Canis lupus (λύκος) – Θηρευτική εκμετάλλευση – Εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών του είδους – “Μη ικανοποιητική” κατάσταση διατήρησης του είδους – Εκμετάλλευση ασυμβίβαστη με τη διατήρηση ή την αποκατάσταση, σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, του είδους – Απαίτηση να λαμβάνονται υπόψη όλα τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα»
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      Στην υπόθεση C‑436/22,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (ανώτερο δικαστήριο Καστίλλης και Λεόν, Ισπανία) με απόφαση της 30ής Ιουνίου 2022, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο την 1η Ιουλίου 2022, στο πλαίσιο της δίκης
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      Asociación para la Conservación y Estudio del Lobo Ibérico (ASCEL)
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      κατά
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      Administración de la Comunidad de Castilla y León,
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-9" title="page-1">
      ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-1">
      συγκείμενο από τους A. Arabadjiev (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, T. von Danwitz, P. G. Xuereb, A. Kumin και I. Ziemele, δικαστές,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      γενική εισαγγελέας: J. Kokott
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      γραμματέας: A. Calot Escobar
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Asociación para la Conservación y Estudio del Lobo Ibérico (ASCEL), εκπροσωπούμενη από την M. J. Gil Ibáñez, abogada, και την A. I. Fernández Marcos, procuradora,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Administración de la Comunidad de Castilla y León, εκπροσωπούμενη από την D. Vélez Berzosa, letrada,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη αρχικώς από τον I. Herranz Elizalde και στη συνέχεια από την M. Morales Puerta,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την H. Leppo,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον C. Hermes και την E. Sanfrutos Cano,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-1">
      αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 25ης Ιανουαρίου 2024,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-21" title="page-1">
      εκδίδει την ακόλουθη
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-22" title="page-1">
      Απόφαση
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, καθώς και των άρθρων 4, 11, 12, 14, 16 και 17 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (ΕΕ 1992, L 206, σ. 7), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2013/17/ΕΕ του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 2013 (ΕΕ 2013, L 158, σ. 193) (στο εξής: οδηγία για τους οικοτόπους).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Asociación para la Conservación y Estudio del Lobo Ibérico (ASCEL) (ένωσης για τη διατήρηση και μελέτη του ιβηρικού λύκου, Ισπανία) και της Administración de la Comunidad de Castilla y León (διοίκησης της Αυτόνομης Κοινότητας Καστίλλης και Λεόν, Ισπανία) σχετικά με προσφυγή-αγωγή ασκηθείσα από την ASCEL με αντικείμενο αφενός την ακύρωση της απόφασης της Dirección General del Patrimonio Natural y Política Forestal de la Comunidad Autónoma de Castilla y León (γενικής διεύθυνσης φυσικής κληρονομιάς και δασικής πολιτικής της διοίκησης της Αυτόνομης Κοινότητας Καστίλλης και Λεόν, Ισπανία), η οποία επικύρωσε το σχέδιο τοπικής εκμετάλλευσης του λύκου στις περιοχές θήρευσης βορείως του ποταμού Duero στην Καστίλλη και Λεόν για τις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022, της 9ης Οκτωβρίου 2019 (στο εξής: απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 2019), και αφετέρου την επιδίκαση αποζημίωσης οφειλόμενης από την καθής-εναγομένη της κύριας δίκης για κάθε δείγμα που θανατώθηκε στη διάρκεια των ανωτέρων περιόδων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το νομικό πλαίσιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το δίκαιο της Ένωσης</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά την πρώτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας για τους οικοτόπους:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-28" title="page-1">
      «[…] η διατήρηση, η προστασία και η βελτίωση του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, αποτελούν ουσιαστικό στόχο γενικού ενδιαφέροντος του οποίου την επίτευξη επιδιώκει η [Ευρωπαϊκή] Κοινότητα, όπως ορίζεται στο άρθρο [191 ΣΛΕΕ]».
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η δέκατη πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας αυτής διαλαμβάνει τα ακόλουθα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-1">
      «[…] ως συμπλήρωμα της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ [του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί τής διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 202)], είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ένα γενικό σύστημα προστασίας για ορισμένα είδη χλωρίδας και πανίδας· θα πρέπει να προβλεφθούν μέτρα διαχείρισης για ορισμένα είδη, εφόσον αυτό δικαιολογείται από την κατάσταση διατήρησής τους, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης ορισμένων τρόπων σύλληψης ή θανάτωσης, και να προβλεφθεί παράλληλα η δυνατότητα παρεκκλίσεων υπό ορισμένες προϋποθέσεις».
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 1, στοιχείο θʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει ως εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-1">
      «Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-34" title="page-1">
      θ) “κατάσταση διατήρησης ενός είδους”: το αποτέλεσμα του συνόλου των παραγόντων που, επιδρώντας στο οικείο είδος, είναι δυνατόν, να αλλοιώσουν μακροπρόθεσμα την κατανομή και το μέγεθος των πληθυσμών του στο αναφερόμενο στο άρθρο 2 έδαφος
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-35" title="page-1">
      […]».
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής προβλέπει τα ακόλουθα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-37" title="page-1">
      «1. Η παρούσα οδηγία σκοπό έχει να συμβάλει στην προστασία της βιολογικής ποικιλομορφίας, μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας χλωρίδας και πανίδας στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών όπου εφαρμόζεται η συνθήκη.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-1">
      2. Τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία αποσκοπούν στη διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των φυσικών οικοτόπων και των άγριων ειδών χλωρίδας και πανίδας κοινοτικού ενδιαφέροντος.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-1">
      3. Κατά τη λήψη μέτρων σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, λαμβάνονται υπόψη οι οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές απαιτήσεις, καθώς και οι περιφερειακές και τοπικές ιδιομορφίες.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 4 της εν λόγω οδηγίας ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-1">
      «1. Κάθε κράτος μέλος, βασιζόμενο στα κριτήρια που ορίζονται στο παράρτημα III (στάδιο 1) και στις σχετικές επιστημονικές πληροφορίες, προτείνει έναν κατάλογο τόπων, όπου υποδεικνύεται ποιοι τύποι φυσικών οικοτόπων από τους αναφερόμενους στο παράρτημα I και ποια τοπικά είδη από τα απαριθμούμενα στο παράρτημα II απαντώνται στους εν λόγω τόπους. Για τα ζωικά είδη που καταλαμβάνουν εκτεταμένες εκτάσεις, οι εν λόγω τόποι συμπίπτουν με τους τόπους, τους περιλαμβανομένους στην περιοχή της φυσικής κατανομής αυτών των ειδών, οι οποίοι παρουσιάζουν τα ουσιώδη φυσικά ή βιολογικά στοιχεία για τη ζωή ή την αναπαραγωγή τους. […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-42" title="page-1">
      Ο κατάλογος διαβιβάζεται στην [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή μέσα σε μια τριετία από τη γνωστοποίηση της παρούσας οδηγίας ταυτόχρονα με τις πληροφορίες για κάθε τόπο. […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-44" title="page-1">
      4. Όταν ένας τόπος κοινοτικής σημασίας, υπ’ αυτή του την ιδιότητα, επιλέχθηκε δυνάμει της διαδικασίας της παραγράφου 2, το οικείο κράτος μέλος ορίζει τον εν λόγω τόπο ως ειδική ζώνη διατήρησης το ταχύτερο δυνατόν και, το αργότερο, μέσα σε μια εξαετία, καθορίζοντας τις προτεραιότητες σε συνάρτηση με τη σημασία των τόπων για τη διατήρηση ή την αποκατάσταση, σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, ενός τύπου φυσικών οικοτόπων του παραρτήματος I ή ενός είδους του παραρτήματος II και για τη συνεκτικότητα του Natura 2000, καθώς και σε συνάρτηση με τους κινδύνους υποβάθμισης ή καταστροφής που επαπειλούν τους εν λόγω τόπους.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-45" title="page-1">
      […]»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά το άρθρο 11 της ίδιας οδηγίας, «[τ]α κράτη μέλη διασφαλίζουν την εποπτεία της κατάστασης της διατήρησης των ειδών και των οικοτόπων που αναφέρει το άρθρο 2, λαμβάνοντας υπόψη τους κυρίως τους τύπους φυσικών οικοτόπων προτεραιότητας και τα είδη προτεραιότητας.»</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει ως εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-48" title="page-1">
      «1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να θεσπισθεί ένα καθεστώς αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών που αναφέρονται στο σημείο α) του παραρτήματος IV, στην περιοχή φυσικής κατανομής τους, που να απαγορεύει:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-49" title="page-1">
      α) κάθε μορφή σύλληψης ή θανάτωσης, εκ προθέσεως, δειγμάτων αυτών των ειδών λαμβανομένων στη φύση·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-50" title="page-1">
      β) να παρενοχλούνται εκ προθέσεως τα εν λόγω είδη, ιδίως κατά την περίοδο αναπαραγωγής, την περίοδο κατά την οποία τα νεογνά εξαρτώνται από τη μητέρα, τη χειμερία νάρκη και τη μετανάστευση·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-51" title="page-1">
      γ) την εκ προθέσεως καταστροφή ή τη συλλογή των αυγών στο φυσικό περιβάλλον·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-52" title="page-1">
      δ) τη βλάβη ή καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής ή των τόπων ανάπαυσης.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-53" title="page-1">
      […]»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 14 της οδηγίας αυτής ορίζει τα ακόλουθα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-55" title="page-1">
      «1. Τα κράτη μέλη, όταν βάσει της εποπτείας που προβλέπει το άρθρο 11, το κρίνουν αναγκαίο, εκδίδουν μέτρα ώστε τα δείγματα των ειδών της αγρίας πανίδας και χλωρίδας που αναφέρονται στο παράρτημα V, που λαμβάνονται από τη φύση, καθώς και η εκμετάλλευσή τους, να μην αντιβαίνουν προς τη διατήρησή τους σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-56" title="page-1">
      2. Όταν τα εν λόγω μέτρα κρίνονται αναγκαία, πρέπει να συνεπάγονται τη συνέχιση της εποπτείας που προβλέπεται στο άρθρο 11. Μπορούν επιπλέον να περιέχουν μεταξύ άλλων:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">κανόνες για την πρόσβαση σε συγκεκριμένους τομείς,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">την προσωρινή ή τοπική απαγόρευση της λήψεως δειγμάτων από το φυσικό περιβάλλον και της εκμετάλλευσης ορισμένων πληθυσμών,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">την υπαγωγή σε κανόνες των περιόδων ή/και των τρόπων λήψεως των δειγμάτων,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">την υπαγωγή της λήψεως των δειγμάτων σε κυνηγητικούς ή αλιευτικούς κανόνες ώστε να λαμβάνεται υπόψη η διατήρηση των οικείων ειδών,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">τη θέσπιση ενός συστήματος αδειών για τη λήψη δειγμάτων ή ποσοστώσεων,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">την υπαγωγή σε κανόνες της αγοράς, της πώλησης, της διάθεσης προς πώληση, της κατοχής ή της μεταφοράς με σκοπό την πώληση δειγμάτων,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">την εκτροφή ζωικών ειδών υπό αιχμαλωσία, καθώς και την τεχνητή αναπαραγωγή φυτικών ειδών, υπό συνθήκες αυστηρά ελεγχόμενες, ώστε να μειώνεται η λήψη δειγμάτων από το φυσικό περιβάλλον,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">την αποτίμηση του αποτελέσματος των εκδιδόμενων μέτρων.»</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά το άρθρο 16, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-66" title="page-1">
      «Τα κράτη μέλη, υπό τον όρο ότι δεν υπάρχει άλλη αποτελεσματική λύση και ότι η παρέκκλιση δεν παραβλάπτει τη διατήρηση, σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των πληθυσμών των συγκεκριμένων ειδών στην περιοχή της φυσικής του κατανομής, μπορούν να παρεκκλίνουν από τις διατάξεις των άρθρων 12, 13, 14 και 15 στοιχεία α) και β):
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-67" title="page-1">
      α) για να προστατεύσουν την άγρια πανίδα και χλωρίδα και να διατηρήσουν τους φυσικούς οικοτόπους·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-68" title="page-1">
      β) για να προλάβουν σοβαρές ζημίες, ιδίως των καλλιεργειών, της κτηνοτροφίας, των δασών, των πληθυσμών ιχθύων και των υδάτων και ιδιοκτησιών άλλης μορφής·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-69" title="page-1">
      γ) για λόγους δημόσιας υγείας και ασφαλείας ή για άλλους επιτακτικούς λόγους προέχοντος δημοσίου συμφέροντος, συμπεριλαμβανομένων τυχόν λόγων κοινωνικού ή οικονομικού χαρακτήρα και ευεργετικών συνεπειών πρωταρχικής σημασίας για το περιβάλλον·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-70" title="page-1">
      δ) για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς λόγους, για λόγους αποκατάστασης πληθυσμών και επανεισαγωγής των εν λόγω ειδών και για επιχειρήσεις αναπαραγωγής που απαιτούνται για τους σκοπούς αυτούς, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής αναπαραγωγής των φυτών·
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-71" title="page-1">
      ε) για να επιτρέψουν, υπό όρους αυστηρά ελεγχόμενους, την επιλεκτική και ποσοτικά περιορισμένη σύλληψη ή κράτηση περιορισμένου αριθμού, προσδιορισμένου από τις αρμόδιες εθνικές αρχές, μερικών δειγμάτων των ειδών που αναφέρει το παράρτημα IV.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 17, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-73" title="page-1">
      «Κάθε έξι χρόνια από τη λήξη της προθεσμίας που προβλέπει το άρθρο 23, τα κράτη μέλη συντάσσουν μια έκθεση για την εφαρμογή των διατάξεων που εκδίδονται στα πλαίσια της παρούσας οδηγίας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει ιδίως πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα διατήρησης που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 6, καθώς και την εκτίμηση των επιπτώσεων αυτών των μέτρων στην κατάσταση διατήρησης των τύπων οικοτόπων που αναφέρει το παράρτημα I και των ειδών που αναφέρει το παράρτημα II και τα κυριότερα αποτελέσματα της εποπτείας που προβλέπει το άρθρο 11. Η έκθεση αυτή, που συντάσσεται σύμφωνα με το υπόδειγμα έκθεσης που εκπονεί η [συσταθείσα βάσει του άρθρου 20] επιτροπή, διαβιβάζεται στην Επιτροπή και γνωστοποιείται στο κοινό.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας για τους οικοτόπους, το οποίο επιγράφεται «Ζωικά και φυτικά είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος των οποίων η διατήρηση επιβάλλει τον καθορισμό ειδικών ζωνών διατήρησης», αναφέρει το είδος Canis lupus διευκρινίζοντας ότι, ως προς τους ισπανικούς πληθυσμούς, το συγκεκριμένο παράρτημα αφορά «μόνο αυτ[ούς] νοτίως του Duero».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το παράρτημα IV της οδηγίας αυτής, το οποίο επιγράφεται «Ζωικά και φυτικά είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος που απαιτούν αυστηρή προστασία», αναφέρει το είδος Canis lupus «εκτός […] των ισπανικών πληθυσμών βορείως του Duero».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το παράρτημα V, το οποίο επιγράφεται «Ζωικά και φυτικά είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος των οποίων η σύλληψη στη φύση και η εκμετάλλευση υπόκεινται, ενδεχομένως, σε διαχειριστικά μέτρα», αναφέρει στο στοιχείο αʹ το είδος Canis lupus, μεταξύ άλλων δε τους «ισπανικ[ούς] πληθυσμ[ούς] βορείως του Duero».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το ισπανικό δίκαιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο Ley 4/1996 de Caza de Castilla y León (νόμος 4/1996 περί θήρας σε Καστίλλη και Λεόν), της 12ης Ιουλίου 1996 (BOE αριθ. 210, της 30ής Αυγούστου 1996, σ. 26650), όπως τροποποιήθηκε με τον Ley 9/2019 (νόμο 9/2019), της 28ης Μαρτίου 2019 (BOE αριθ. 91, της 16ης Απριλίου 2019, σ. 39643) (στο εξής: νόμος 4/1996), χαρακτήριζε, στο άρθρο 7 και στο παράρτημα Ι, τον λύκο (Canis lupus) ως «θήραμα και θηρεύσιμο είδος» βορείως του ποταμού Duero. Ο νόμος 4/1996 καταργήθηκε με τον Ley 4/2021 de Caza y de Gestión Sostenible de los Recursos Cinegéticos de Castilla y León (νόμο 4/2021 περί θήρας και περί βιώσιμης διαχείρισης των θηρευτικών πόρων Καστίλλης και Λεόν), της 1ης Ιουλίου 2021 (BOE αριθ. 172, της 20ής Ιουλίου 2021, σ. 86581), ο οποίος αποδίδει ομοίως, στο άρθρο 6 και στο παράρτημα I.3, τον ίδιο χαρακτηρισμό στον λύκο. Το παράρτημα ΙΙ, σημείο 4, στοιχείο f, του νόμου 4/2021 καθορίζει ως θηρευτική περίοδο του συγκεκριμένου είδους το ακόλουθο διάστημα: από την τέταρτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου έως την τέταρτη Κυριακή του Φεβρουαρίου του επόμενου έτους. Στο παράρτημα IV, σημείο 2, του ίδιου νόμου, η αξία κάθε θηρευόμενου λύκου καθορίζεται σε 6 000 ευρώ.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο Ley 42/2007 del Patrimonio Natural y de la Biodiversidad (νόμος 42/2007 για τη φυσική κληρονομιά και τη βιοποικιλότητα), της 13ης Δεκεμβρίου 2007 (BOE αριθ. 299, της 14ης Δεκεμβρίου 2007, σ. 51275), προβλέπει, στο άρθρο 65, παράγραφος 1, ότι η θήρα καθώς και η αλιεία στα εσωτερικά ύδατα μπορούν να διεξάγονται μόνο για τα είδη που προσδιορίζονται από τις Aυτόνομες Kοινότητες, ο δε προσδιορισμός αυτός δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αφορά τα είδη που περιλαμβάνονται στον κατάλογο των ειδών που υπάγονται σε καθεστώς ειδικής προστασίας, ούτε εκείνα των οποίων η θήρα ή η αλιεία απαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το Real Decreto 139/2011 para el desarrollo del Listado de Especies Silvestres en Régimen de Protección Especial y del Catálogo Español de Especies Amenazadas (βασιλικό διάταγμα 139/2011 για την κατάρτιση του καταλόγου άγριων ειδών υπό καθεστώς ειδικής προστασίας και του ισπανικού μητρώου απειλούμενων ειδών), της 4ης Φεβρουαρίου 2011 (BOE αριθ. 46, της 23ης Φεβρουαρίου 2011, σ. 20912), περιλαμβάνει, στο παράρτημά του, τον κατάλογο των άγριων ειδών υπό καθεστώς ειδικής προστασίας που έχουν καταχωριστεί, κατά περίπτωση, στο ισπανικό μητρώο απειλούμενων ειδών. Το παράρτημα αυτό τροποποιήθηκε με την Orden TED/980/2021, por la que se modifica el Anexo del Real Decreto 139/2011, de 4 de febrero, para el desarrollo del Listado de Especies Silvestres en Régimen de Protección Especial y del Catálogo Español de Especies Amenazadas [απόφαση TED/980/2021, της 20ής Σεπτεμβρίου 2021, περί τροποποίησης του παραρτήματος του βασιλικού διατάγματος 139/2011, της 4ης Φεβρουαρίου 2011, για την κατάρτιση του καταλόγου άγριων ειδών υπό καθεστώς ειδικής προστασίας και του ισπανικού μητρώου απειλούμενων ειδών (BOE αριθ. 226, της 21ης Σεπτεμβρίου 2021, σ. 115283)], προκειμένου να περιληφθούν στον κατάλογο των άγριων ειδών υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας όλοι οι ισπανικοί πληθυσμοί λύκων. Ωστόσο, η εν λόγω απόφαση επιτρέπει να εξακολουθούν να έχουν εφαρμογή τα μέτρα που είχαν θεσπιστεί από τις Αυτόνομες Κοινότητες πριν από την έναρξη ισχύος της απόφασης και καθιστούν δυνατή τη σύλληψη και τη λήψη δειγμάτων του είδους από τη φύση, υπό την προϋπόθεση της τήρησης ορισμένων όρων και περιορισμών. Ειδικότερα, πρέπει να αποδεικνύεται, βάσει των βέλτιστων διαθέσιμων γνώσεων, ότι το μέτρο θανάτωσης και σύλληψης δειγμάτων δεν επιδρά δυσμενώς στην ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης του είδους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με την απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 2019, η γενική διεύθυνση φυσικής κληρονομιάς και δασικής πολιτικής της διοίκησης της Αυτόνομης Κοινότητας Καστίλλης και Λεόν ενέκρινε το σχέδιο τοπικής εκμετάλλευσης του λύκου στις περιοχές θήρευσης βορείως του ποταμού Duero για τις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το σχέδιο αυτό βασίζεται σε μια περιφερειακή απογραφή του λύκου κατά τα έτη 2012 και 2013, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εθνικής απογραφής που έλαβε χώρα μεταξύ του έτους 2012 και του έτους 2014, καθώς και σε ετήσιες εκθέσεις παρακολούθησης, η εκπόνηση των οποίων απαιτεί ηπιότερης έντασης έρευνα και έλεγχο σε σχέση με την εκπόνηση μιας απογραφής. Βάσει των διαθέσιμων στοιχείων και λαμβανομένων υπόψη πλειόνων διαφορετικών παραγόντων, το εν λόγω σχέδιο εκτιμά τον αριθμό των λύκων που υπήρχαν πριν επιτραπεί η θήρευση του είδους στην περιφέρεια Καστίλλης και Λεόν βορείως του ποταμού Duero σε 1 051 δείγματα. Η εθνική απογραφή κατέγραψε συνολικά 297 αγέλες στην Ισπανία, εκ των οποίων 179 προέκυπταν από την απογραφή που αφορούσε την περιφέρεια Καστίλλης και Λεόν και αντιστοιχούσαν σε ποσοστό 60,3 % επί του συνόλου σε εθνικό επίπεδο. Το σχέδιο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ποσοστό ετήσιας θνησιμότητας άνω του 35 % θα συνεπαγόταν μείωση του πληθυσμού του είδους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στις 14 Νοεμβρίου 2019 η ASCEL άσκησε διοικητική προσφυγή κατά της αποφάσεως της 9ης Οκτωβρίου 2019, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση της 9ης Μαρτίου 2020, εκδοθείσα από τον Consejero de Fomento y Medio Ambiante (υπουργό Αυτόνομης Κοινότητας για την ανάπτυξη και το περιβάλλον) της Αυτόνομης Κοινότητας Καστίλλης και Λεόν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στις 17 Φεβρουαρίου 2020 η ASCEL άσκησε προσφυγή-αγωγή ενώπιον του τμήματος διοικητικών διαφορών του Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (ανωτέρου δικαστηρίου Καστίλλης και Λεόν, Ισπανία), αιτούντος δικαστηρίου. Με την προσφυγή-αγωγή αυτή ζητεί τόσο την ακύρωση της απόφασης με την οποία απορρίφθηκε η διοικητική προσφυγή της κατά της αποφάσεως της 9ης Οκτωβρίου 2019 όσο και την ακύρωση της ίδιας της απόφασης της 9ης Οκτωβρίου 2019. Επιπλέον, δεδομένου ότι η προ της εκδόσεως της εν λόγω απόφασης έννομη κατάσταση δεν μπορεί να αποκατασταθεί, αφ’ ης στιγμής οι λύκοι θανατώθηκαν, η ASCEL ζητεί να υποχρεωθεί η καθής-εναγομένη της κύριας δίκης να καταβάλει αποζημίωση για τη βλάβη που προκλήθηκε στην άγρια πανίδα, ίση με την οικονομική αξία κάθε δείγματος που θανατώθηκε κατά τις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022, ήτοι ποσό ύψους 9 261 ευρώ ανά λύκο.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η έκθεση που το Βασίλειο της Ισπανίας απέστειλε το 2019 στην Επιτροπή, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 17 της οδηγίας για τους οικοτόπους, σχετικά με την περίοδο 2013-2018 (στο εξής: έκθεση του 2019) αναφέρει ότι ο λύκος βρισκόταν σε «μη ικανοποιητική» κατάσταση διατήρησης στην αλπική, την ατλαντική και τη μεσογειακή περιοχή, εκ των οποίων οι δύο πρώτες περιλαμβάνουν την περιφέρεια Καστίλλης και Λεόν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Παρά ταύτα, βάσει του άρθρου 7 και του παραρτήματος I του νόμου 4/1996, ο λύκος χαρακτηριζόταν ως «θήραμα και θηρεύσιμο είδος» βορείως του ποταμού Duero.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα του ανωτέρω χαρακτηρισμού με την οδηγία για τους οικοτόπους και διερωτάται επίσης ως προς την έκταση, το περιεχόμενο και την πηγή των επιστημονικών εκθέσεων που μπορούν να τεκμηριώσουν τις αποφάσεις που αφορούν την κατάσταση διατήρησης του λύκου και, κατά συνέπεια, τα λαμβανόμενα μέτρα προκειμένου η λήψη από το φυσικό περιβάλλον δειγμάτων των ειδών της άγριας πανίδας και χλωρίδας του παραρτήματος V της οδηγίας, καθώς και η εκμετάλλευσή τους, να μην αντιβαίνουν προς τη διατήρηση των συγκεκριμένων ειδών σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (ανώτερο δικαστήριο Καστίλλης και Λεόν) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-90" title="page-1">
      «Δεδομένου ότι τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται από κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας για τους οικοτόπους πρέπει να αποσκοπούν στη διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των ζωικών ειδών κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως ο λύκος ([(Canis lupus]),
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-91" title="page-1">
      1) Προσκρούει στις διατάξεις του άρθρου 2, παράγραφος 2, και των άρθρων 4, 11, 12, 14, 16 και 17 της οδηγίας για τους οικοτόπους περιφερειακός νόμος [όπως ο νόμος 4/1996, εν συνεχεία νόμος 4/2021] ο οποίος ανακηρύσσει τον λύκο ως “θήραμα” και ως “θηρεύσιμο είδος” και, συνακόλουθα, επιτρέπει την τοπική εκμετάλλευση του λύκου στις περιοχές θήρευσης κατά τις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022, ενώ, σύμφωνα με την έκθεση [του έτους 2019], η κατάσταση διατήρησής του είναι μη ικανοποιητική, και για τον λόγο αυτό το κράτος μέλος (άρθρο 4 της οδηγίας για τους οικοτόπους) συμπεριέλαβε όλους τους ισπανικούς πληθυσμούς λύκων στον κατάλογο άγριων ειδών υπό καθεστώς ειδικής προστασίας και στο ισπανικό μητρώο απειλούμενων ειδών, παρέχοντας αυστηρή προστασία και στους πληθυσμούς που εκτείνονται βορείως του Duero;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-92" title="page-1">
      2) Συμβιβάζεται με τον σκοπό αυτό η χορήγηση διαφορετικής προστασίας στον λύκο αναλόγως του αν βρίσκεται βορείως ή νοτίως του ποταμού Duero, λαμβανομένων υπόψη: i) του γεγονότος ότι επιστημονικά η διάκριση αυτή θεωρείται σήμερα αδόκιμη, ii) της εκτίμησης της κατάστασης διατήρησής του ως μη ικανοποιητικής κατά την περίοδο 2013 έως 2018 στις τρεις περιοχές που καταλαμβάνει στην Ισπανία, την αλπική, την ατλαντική και τη μεσογειακή, iii) του γεγονότος ότι αποτελεί αυστηρά προστατευόμενο είδος σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη και, ιδίως, στην Πορτογαλία, επειδή καταλαμβάνει κοινή βιογεωγραφική περιοχή με τη χώρα αυτή, και iv) της νομολογίας του Δικαστηρίου σχετικά με την περιοχή της φυσικής κατανομής και το εδαφικό πεδίο που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εκτίμηση της κατάστασης διατήρησής του, ή θα ήταν περισσότερο σύμφωνη με την εν λόγω οδηγία, χωρίς να λησμονείται η διάταξη του άρθρου 2, παράγραφος 3, αυτής, η συμπερίληψη του λύκου στα παραρτήματα ΙΙ και IV, χωρίς διάκριση αναλόγως του αν ευρίσκεται βορείως ή νοτίως του Duero, με αποτέλεσμα η σύλληψη και η θανάτωσή του να είναι δυνατές μόνο όταν δεν υπάρχει άλλη αποτελεσματική λύση υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 16;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-93" title="page-1">
      Σε περίπτωση που κριθεί ότι η διάκριση είναι δικαιολογημένη:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-94" title="page-1">
      3) Περιλαμβάνει ο όρος “εκμετάλλευση” του άρθρου 14 της οδηγίας τη θηρευτική εκμετάλλευση του λύκου, δηλαδή τη θήρευσή του, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης σημασίας του είδους αυτού (είδος προτεραιότητας στις άλλες εδαφικές περιοχές), δεδομένου ότι η θήρευσή του έχει επιτραπεί μέχρι σήμερα και η κατάστασή του κατά την περίοδο 2013 έως 2018 έχει εκτιμηθεί ως μη ικανοποιητική;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-95" title="page-1">
      4) Αποκλείει το άρθρο 14 της οδηγίας για τους οικοτόπους την ανακήρυξη διά νόμου (άρθρο 7 και παράρτημα Ι του [νόμου 4/1996] και άρθρο 6 και παράρτημα Ι του [νόμου 4/2021]) του λύκου που ευρίσκεται βορείως του Duero ως θηράματος και ως θηρεύσιμου είδους, καθώς και την έγκριση σχεδίου τοπικής εκμετάλλευσης του λύκου στις κυνηγετικές περιοχές που ευρίσκονται βορείως του ποταμού Duero για τις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022, χωρίς να υφίστανται δεδομένα τα οποία να επιτρέπουν την εκτίμηση σχετικά με την τήρηση της εποπτείας που προβλέπεται στο άρθρο 11 της οδηγίας, χωρίς απογραφή από το 2012 έως 2013 και χωρίς να έχουν συμπεριληφθεί επαρκείς, αντικειμενικές, επιστημονικές και επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση του λύκου στον φάκελο σχετικά με την κατάρτιση του σχεδίου τοπικής εκμετάλλευσης του λύκου, ενώ, κατά την περίοδο 2013 έως 2018, στις τρεις περιοχές που καταλαμβάνει ο λύκος στην Ισπανία, την αλπική, την ατλαντική και τη μεσογειακή, η κατάσταση διατήρησής του εκτιμάται ως μη ικανοποιητική;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-96" title="page-1">
      5) Είναι, δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 4, 11 και 17, της οδηγίας για τους οικοτόπους, οι εκθέσεις που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό της κατάστασης διατήρησης του λύκου (τα σημερινά και πραγματικά επίπεδα του πληθυσμού· η σημερινή γεωγραφική κατανομή, ο δείκτης αναπαραγωγικότητας κ.λπ.) αυτές που συντάσσει το κράτος μέλος κάθε έξι έτη ή, εν ανάγκη, σε μικρότερη χρονική περίοδο, μέσω επιστημονικής επιτροπής, όπως αυτή που συστάθηκε με το βασιλικό διάταγμα 139/2011, λαμβανομένων υπόψη, αφενός, του γεγονότος ότι οι πληθυσμοί του οικείου είδους εντοπίζονται στο έδαφος πλειόνων Αυτόνομων Κοινοτήτων και, αφετέρου, της ανάγκης εκτίμησης των μέτρων που αφορούν μια τοπική αγέλη “σε μεγαλύτερη κλίμακα”, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Οκτωβρίου 2019, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola (C‑674/17, EU:C:2019:851);»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο ζήτησε από το Δικαστήριο την εκδίκαση της υπόθεσης με την ταχεία διαδικασία του άρθρου 105 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Προς στήριξη του αιτήματός του, το αιτούν δικαστήριο επικαλέστηκε, αφενός, τη μη ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης του λύκου στην Ισπανία και, αφετέρου, την έναρξη της περιόδου επιτρεπόμενης θήρας για το είδος αυτό την τέταρτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου του 2022.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 105, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας προβλέπει ότι, κατόπιν αιτήματος του αιτούντος δικαστηρίου ή, σε εξαιρετική περίπτωση, αυτεπαγγέλτως, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου μπορεί να αποφασίσει, αφού ακούσει τον εισηγητή δικαστή και τον γενικό εισαγγελέα, την υπαγωγή της προδικαστικής παραπομπής σε ταχεία διαδικασία, οσάκις η φύση της υποθέσεως απαιτεί να αποφανθεί το Δικαστήριο το συντομότερο δυνατόν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιβάλλεται να υπομνησθεί ότι η εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας μπορεί να δικαιολογηθεί όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ανεπανόρθωτων επιπτώσεων στο περιβάλλον εν αναμονή της απόφασης του Δικαστηρίου [απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 2023, Confédération paysanne κ.λπ. (Τυχαία in vitro μεταλλαξιογένεση), C‑688/21, EU:C:2023:75, σκέψη 27].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου αποφάσισε, στις 14 Ιουλίου 2022, αφού άκουσε τον εισηγητή δικαστή και τον γενικό εισαγγελέα, ότι δεν παρίστατο ανάγκη να γίνει δεκτό το εκτιθέμενο στη σκέψη 27 της παρούσας αποφάσεως αίτημα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συγκεκριμένα, μολονότι το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι, όσον αφορά την περίοδο 2022/2023, η έναρξη της περιόδου επιτρεπόμενης θήρας προβλεπόταν για την τέταρτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου 2022, επισημαίνεται, εντούτοις, ότι η διαφορά της κύριας δίκης αφορά μόνον την έγκριση του σχεδίου τοπικής εκμετάλλευσης του λύκου στις περιοχές θήρευσης βορείως του ποταμού Duero στην περιφέρεια Καστίλλης και Λεόν για τις τρεις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό τις συνθήκες αυτές, και ελλείψει συμπληρωματικών στοιχείων, δεν μπορεί να συναχθεί ότι, στην υπόθεση της κύριας δίκης, υφίσταται σοβαρός κίνδυνος ανεπανόρθωτων επιπτώσεων στο περιβάλλον εν αναμονή της απόφασης του Δικαστηρίου, κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 30 της παρούσας αποφάσεως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ωστόσο, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου αποφάσισε την εκδίκαση της υπό κρίση υποθέσεως κατά προτεραιότητα, δυνάμει του άρθρου 53, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του παραδεκτού της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η Ισπανική Κυβέρνηση και η διοίκηση της Αυτόνομης Κοινότητας Καστίλλης και Λεόν υποστηρίζουν ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι απαράδεκτη για πλείονες λόγους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν είναι πλέον λυσιτελής για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης, δεδομένου ότι, με την απόφαση 99/2022, της 13ης Ιουλίου 2022, το Tribunal Constitucional (Συνταγματικό Δικαστήριο, Ισπανία) έκρινε αντισυνταγματικές τις σχετικές διατάξεις του νόμου 4/2021 και δη το παράρτημα II, σημείο 4, στοιχείο f, αυτού, με την αιτιολογία, μεταξύ άλλων, ότι αντέβαιναν στην απόφαση TED/980/2021.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διοίκηση της Αυτόνομης Κοινότητας Καστίλλης και Λεόν υποστηρίζει ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι απαράδεκτη για πλείονες λόγους. Πρώτον, για την έκδοση αποφάσεως επί της διαφοράς της κύριας δίκης δεν απαιτείται η ερμηνεία διατάξεως του δικαίου της Ένωσης, αλλά εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων που περιλαμβάνονται στη δικογραφία. Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί επί ενδίκου βοηθήματος της προσφεύγουσας-ενάγουσας κατά παρόμοιου σχεδίου, προς στήριξη του οποίου προβάλλονται τα ίδια επιχειρήματα με αυτά της υπόθεσης της κύριας δίκης. Επιπλέον, δεν εγείρονται αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης στο πλαίσιο της κύριας δίκης. Τρίτον, η διαφορά της κύριας δίκης έχει επίπλαστο χαρακτήρα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων την οποία καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, εναπόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο, το οποίο έχει επιληφθεί της διαφοράς και φέρει την ευθύνη της δικαστικής αποφάσεως που πρόκειται να εκδοθεί, να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της υπόθεσης, τόσο την αναγκαιότητα της έκδοσης προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής του απόφασης όσο και τη λυσιτέλεια των ερωτημάτων τα οποία υποβάλλει στο Δικαστήριο. Συνεπώς, εφόσον τα υποβληθέντα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, το Δικαστήριο υποχρεούται, κατ’ αρχήν, να απαντήσει (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, Infraestruturas de Portugal και Futrifer Indústrias Ferroviárias, C‑66/22, EU:C:2023:1016, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, τα ερωτήματα που αφορούν το δίκαιο της Ένωσης καλύπτονται από τεκμήριο λυσιτέλειας. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί προδικαστικού ερωτήματος που έχει υποβάλει εθνικό δικαστήριο μόνον όταν είναι πρόδηλο ότι η ζητούμενη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με το υποστατό ή με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το ζήτημα είναι υποθετικής φύσεως ή, ακόμη, όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 7ης Απριλίου 2022, Avio Lucos, C‑116/20, EU:C:2022:273, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι η υπόθεση της κύριας δίκης αφορά, μεταξύ άλλων, τη συμβατότητα, με το δίκαιο της Ένωσης, της επίμαχης εθνικής ρύθμισης που χαρακτηρίζει τον λύκο ως θήραμα και θηρεύσιμο είδος, καθώς και το ζήτημα αν θεμελιώνεται αξίωση αποζημίωσης λόγω συρρίκνωσης του πληθυσμού των λύκων αποδιδόμενης στη θήρευση του είδους αυτού υπό το κράτος των περιφερειακών ρυθμίσεων που προηγήθηκαν της αποφάσεως του Tribunal Constitucional (Συνταγματικού Δικαστηρίου) περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 36 της παρούσας αποφάσεως. Πλην όμως, η απόφαση αυτή αφορά μόνον τη μεταγενέστερη του έτους 2021 περίοδο, ενώ η υπόθεση της κύριας δίκης αφορά θηρευτικές περιόδους που ανατρέχουν στο έτος 2019. Ως εκ τούτου, η συμβατότητα των επίμαχων στην κύρια δίκη περιφερειακών ρυθμίσεων με το δίκαιο της Ένωσης εξακολουθεί να ασκεί επιρροή για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, δεν προκύπτει προδήλως ότι η ερμηνεία την οποία ζητεί το αιτούν δικαστήριο δεν έχει σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης ούτε ότι το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως, κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 39 της παρούσας αποφάσεως. Επιπλέον, το Δικαστήριο διαθέτει τα αναγκαία πραγματικά και νομικά στοιχεία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συνεπώς, οι λόγοι απαραδέκτου που προέβαλαν η Ισπανική Κυβέρνηση και η διοίκηση της Αυτόνομης Κοινότητας της Καστίλλης και Λεόν πρέπει να απορριφθούν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατόπιν όλων των ανωτέρω, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι παραδεκτή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί των προδικαστικών ερωτημάτων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με τα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να συνεξεταστούν, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν τα άρθρα 2, 4, 11, 12, 14, 16 και 17 της οδηγίας για τους οικοτόπους έχουν την έννοια ότι αντιτίθενται σε ρύθμιση κράτους μέλους που, μολονότι η κατάσταση διατήρησης του λύκου στο εν λόγω κράτος μέλος έχει κριθεί ως «μη ικανοποιητική», εντούτοις χαρακτηρίζει τον λύκο ως θηρεύσιμο είδος σε τμήμα της επικράτειας εντός του οποίου δεν υπάγεται στην αυστηρή προστασία του άρθρου 12, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, ειδικότερα, ως προς την ερμηνεία του άρθρου 14 της οδηγίας και διατηρεί αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα με το συγκεκριμένο άρθρο του σχεδίου τοπικής εκμετάλλευσης του λύκου στις περιοχές θήρευσης βορείως του ποταμού Duero, λαμβανομένου υπόψη ότι η κατάσταση διατήρησης του είδους αυτού στις τρεις περιοχές όπου απαντά στην Ισπανία, ήτοι στην αλπική, την ατλαντική και τη μεσογειακή, κρίθηκε ως μη ικανοποιητική για την περίοδο 2013-2018.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, στην πρώτη αιτιολογική σκέψη της, η οδηγία για τους οικοτόπους αναφέρει ότι η διατήρηση, η προστασία και η βελτίωση του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, αποτελούν ουσιαστικό στόχο γενικού ενδιαφέροντος τον οποίο επιδιώκει η Ένωση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπενθυμίζεται επίσης ότι, βάσει του άρθρου 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους, σε συνδυασμό με το παράρτημα IV, στοιχείο αʹ, της οδηγίας αυτής, ο λύκος εμπίπτει στα είδη «κοινοτικού ενδιαφέροντος» των οποίων πρέπει να διασφαλίζεται «αυστηρή προστασία», κατά την έννοια του συγκεκριμένου άρθρου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αυτό το καθεστώς αυστηρής προστασίας αφορά, μεταξύ άλλων, τους πληθυσμούς λύκων που βρίσκονται νοτίως του ποταμού Duero και περιλαμβάνονται ρητώς στο παράρτημα II ως «είδος κοινοτικού ενδιαφέροντος του οποίου η διατήρηση απαιτεί τον καθορισμό ειδικών ζωνών διατήρησης».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ισπανικοί πληθυσμοί λύκων που βρίσκονται βορείως του ποταμού Duero περιλαμβάνονται στο παράρτημα V της οδηγίας για τους οικοτόπους ως ζωικό είδος κοινοτικού ενδιαφέροντος του οποίου η σύλληψη στη φύση και η εκμετάλλευση υπόκεινται, ενδεχομένως, σε διαχειριστικά μέτρα και, ως εκ τούτου, εμπίπτουν στο άρθρο 14 της οδηγίας αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, επισημαίνεται ότι το γεγονός ότι ένα ζωικό ή φυτικό είδος κοινοτικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνεται στο παράρτημα V της οδηγίας για τους οικοτόπους δεν συνεπάγεται ότι η κατάσταση διατήρησής του πρέπει, κατ’ αρχήν, να θεωρηθεί ικανοποιητική. Συγκεκριμένα, πέραν του γεγονότος ότι τα κράτη μέλη είναι εκείνα που γνωστοποιούν στην Επιτροπή την κατάσταση των ειδών αυτών στο έδαφός τους, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η ανωτέρω καταχώριση στο συγκεκριμένο παράρτημα σημαίνει απλώς ότι, υπό το πρίσμα της υποχρέωσης εποπτείας που προβλέπει το άρθρο 11 της οδηγίας και προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη του σκοπού της, το εν λόγω είδος υπόκειται «ενδεχομένως» σε διαχειριστικά μέτρα, σε αντίθεση με τα είδη του παραρτήματος IV, στοιχείο αʹ, της οδηγίας, τα οποία υπάγονται σε κάθε περίπτωση στο καθεστώς αυστηρής προστασίας του άρθρου 12 της οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πράγματι, μια τέτοια καταχώριση δεν μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο αντίθετο προς τον σκοπό που επιδιώκει η οδηγία για τους οικοτόπους, ο οποίος, όπως προκύπτει από το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας, είναι η συμβολή στην προστασία της βιολογικής ποικιλομορφίας, μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών, διευκρινιζομένου ότι η παράγραφος 2 του άρθρου αυτού προβλέπει ρητώς ότι τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με την ίδια οδηγία αποσκοπούν στη διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των φυσικών οικοτόπων και των άγριων ειδών χλωρίδας και πανίδας κοινοτικού ενδιαφέροντος.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά τα διαχειριστικά μέτρα στα οποία υπόκεινται ενδεχομένως τα είδη του παραρτήματος V της οδηγίας για τους οικοτόπους, όπως είναι οι πληθυσμοί λύκων βορείως του ποταμού Duero, επισημαίνεται, κατά πρώτον, ότι, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας, «[τ]α κράτη μέλη, όταν, βάσει της εποπτείας που προβλέπει το άρθρο 11, το κρίνουν αναγκαίο, εκδίδουν μέτρα ώστε τα δείγματα των ειδών της αγρίας πανίδας και χλωρίδας που αναφέρονται στο παράρτημα V, τα οποία λαμβάνονται από τη φύση, καθώς και η εκμετάλλευσή τους, να μην αντιβαίνουν προς τη διατήρησή τους σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Από το ίδιο το γράμμα της ανωτέρω διάταξης προκύπτει ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως ως προς τον προσδιορισμό της ανάγκης λήψεως μέτρων κατ’ εφαρμογήν της συγκεκριμένης διάταξης, προκειμένου να περιοριστεί η εκμετάλλευση των ειδών του παραρτήματος V της οδηγίας για τους οικοτόπους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, διαπιστώνεται, αφενός, ότι, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 2, της οδηγίας, τα εν λόγω μέτρα μπορούν να αφορούν την πρόσβαση σε ορισμένους τομείς, την απαγόρευση της σύλληψης δειγμάτων του είδους από τη φύση και της εκμετάλλευσης ορισμένων πληθυσμών ή, ακόμη, την καθιέρωση συστήματος ποσοστώσεων. Ως εκ τούτου, αν τα μέτρα αυτά συνεπάγονται την υπαγωγή σε κυνηγετικούς κανόνες, κατά τα διαλαμβανόμενα στην τέταρτη περίπτωση της διάταξης αυτής, τα μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει του εν λόγω άρθρου πρέπει να περιορίζουν, και όχι να επεκτείνουν, τη δυνατότητα να λαμβάνονται τα οικεία είδη από τη φύση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αφετέρου, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το περιθώριο εκτιμήσεως για το οποίο γίνεται λόγος στη σκέψη 53 της παρούσας αποφάσεως οριοθετείται από την υποχρέωση μέριμνας ώστε η λήψη δειγμάτων ενός είδους από τη φύση και η εκμετάλλευση των δειγμάτων αυτών να είναι συμβατές με τη διατήρηση του είδους σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συγκεκριμένα, υπενθυμίζεται ότι τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται από κράτος μέλος βάσει της οδηγίας για τους οικοτόπους πρέπει να αποσκοπούν, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής, στη διασφάλιση της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των ζωικών ειδών κοινοτικού ενδιαφέροντος.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, όπως προκύπτει από τη δέκατη πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας για τους οικοτόπους, ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε σκόπιμο να προβλεφθεί ένα γενικό σύστημα προστασίας για ορισμένα είδη χλωρίδας και πανίδας, ομοίως δε και μέτρα διαχείρισης για ορισμένα είδη, «εφόσον αυτό δικαιολογείται από την κατάσταση διατήρησής τους», συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης ορισμένων τρόπων σύλληψης ή θανάτωσης, και να προβλεφθεί παράλληλα η δυνατότητα παρεκκλίσεων υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όπως προκύπτει από τη φράση «εφόσον αυτό δικαιολογείται από την κατάσταση διατήρησής τους», η λήψη τέτοιων μέτρων πρέπει να δικαιολογείται από την ανάγκη της διατήρησης ή της αποκατάστασης σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης του οικείου είδους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξ αυτού συνάγεται, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας στο σημείο 71 των προτάσεών της, ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει την έννοια ότι η θηρευτική εκμετάλλευση μπορεί να περιοριστεί ή να απαγορευθεί αν τούτο είναι αναγκαίο για τη διατήρηση ή την αποκατάσταση σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης του οικείου είδους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά δεύτερον, διευκρινίζεται ότι, δυνάμει του άρθρου 11 της οδηγίας για τους οικοτόπους, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν την εποπτεία της κατάστασης της διατήρησης των ειδών και των οικοτόπων που αναφέρει το άρθρο 2, λαμβάνοντας υπόψη τους κυρίως τους τύπους φυσικών οικοτόπων προτεραιότητας και τα είδη προτεραιότητας. Η εποπτεία αυτή είναι ουσιώδης για τη διασφάλιση της τήρησης των προϋποθέσεων του άρθρου 14 της οδηγίας και για τον προσδιορισμό της ανάγκης λήψεως μέτρων τα οποία εξασφαλίζουν ότι η εκμετάλλευση του είδους συνάδει με τη διατήρησή του σε ικανοποιητική κατάσταση, αποτελεί δε, αυτή καθεαυτήν, ένα από τα αναγκαία μέτρα για την εγγύηση της διατήρησης του είδους. Συνεπώς, ένα είδος δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο θηρευτικής εκμετάλλευσης αν δεν διασφαλίζεται η αποτελεσματική εποπτεία της κατάστασης διατήρησής του.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 1, στοιχείο θʹ, της οδηγίας για τους οικοτόπους, η κατάσταση της διατήρησης κρίνεται ικανοποιητική όταν, πρώτον, τα δεδομένα σχετικά με την πορεία των πληθυσμών του οικείου είδους δείχνουν ότι το είδος αυτό εξακολουθεί και μπορεί να εξακολουθεί μακροπρόθεσμα να αποτελεί ένα ζωτικό στοιχείο των φυσικών οικοτόπων στους οποίους ανήκει. Δεύτερον, η περιοχή της φυσικής κατανομής του εν λόγω είδους δεν πρέπει ούτε να φθίνει ούτε να υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί κατά το προβλεπτό μέλλον. Τρίτον, πρέπει να υπάρχει και να συνεχίσει πιθανόν να υπάρχει ένας οικότοπος σε επαρκή έκταση ώστε οι πληθυσμοί του να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα (απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 2019, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola, C‑674/17, EU:C:2019:851, σκέψη 56).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η «περιοχή της φυσικής κατανομής», η οποία αποτελεί ένα από τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να προσδιοριστεί αν η κατάσταση διατήρησης ενός είδους είναι ικανοποιητική, είναι, όσον αφορά τα προστατευόμενα ζωικά είδη τα οποία, όπως ο λύκος, καταλαμβάνουν εκτεταμένες εκτάσεις, ευρύτερη από τον γεωγραφικό χώρο που παρουσιάζει τα ουσιώδη φυσικά ή βιολογικά στοιχεία για τη ζωή ή την αναπαραγωγή τους (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Alianța pentru combaterea abuzurilor, C‑88/19, EU:C:2020:458, σκέψη 38).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, στο μέτρο που οι επιπτώσεις, από τη λήψη από τη φύση και την εκμετάλλευση του οικείου είδους, επί της κατάστασης διατήρησης του είδους αυτού πρέπει να εκτιμάται «βάσει της εποπτείας που προβλέπει το άρθρο 11» της οδηγίας για τους οικοτόπους, τα κράτη μέλη οφείλουν, όταν λαμβάνουν αποφάσεις ώστε να επιτρέπεται η θήρευση του συγκεκριμένου είδους, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 14, παράγραφος 1, της ίδιας οδηγίας, να αιτιολογούν και να παρέχουν τα αντλούμενα από την εποπτεία στοιχεία επί των οποίων θεμελιώνουν τις ως άνω αποφάσεις.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Λαμβάνονται δε υπόψη όχι μόνον τα στοιχεία σχετικά με τους πληθυσμούς του είδους τους οποίους αφορά το επίμαχο μέτρο εκμετάλλευσης, αλλά και ο αντίκτυπος του μέτρου αυτού στην κατάσταση διατήρησης του είδους σε μεγαλύτερη κλίμακα, στο επίπεδο της βιογεωγραφικής περιοχής ή ακόμη, στο μέτρο του δυνατού, σε διασυνοριακό επίπεδο (πρβλ. απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 2019, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola, C‑674/17, EU:C:2019:851, σκέψη 61).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, τονίζεται ότι το άρθρο 17 της οδηγίας για τους οικοτόπους επιβάλλει στα κράτη μέλη να καταρτίζουν και να διαβιβάζουν στην Επιτροπή, ανά εξαετία, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας αυτής, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της διατήρησης μιας «ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης», όπως ορίζεται στο άρθρο 1 της οδηγίας. Η έκθεση αυτή απαιτείται να περιλαμβάνει τα κύρια αποτελέσματα που προκύπτουν από την εποπτεία του άρθρου 11 της οδηγίας. Πρέπει, επιπλέον, να συγκροτείται από τρία μέρη, ήτοι ένα μέρος με τις γενικές πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας, ένα μέρος το οποίο αφορά την εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης των διαφόρων ειδών και ένα μέρος για τους οικοτόπους. Η εν λόγω έκθεση πρέπει να καλύπτει όλους τους οικοτόπους και τα είδη που απαντούν στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, η εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης ενός είδους και η εκτίμηση της σκοπιμότητας λήψεως μέτρων βάσει του άρθρου 14 της οδηγίας για τους οικοτόπους πρέπει να βασίζονται τόσο στην έκθεση που καταρτίζεται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 17 της οδηγίας αυτής όσο και στα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα τα οποία προκύπτουν από την εποπτεία για την οποία κάνει λόγο το άρθρο 11 της οδηγίας. Οι εκτιμήσεις αυτές πρέπει να διενεργούνται όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο βιογεωγραφικής περιοχής ή ακόμη και σε διασυνοριακό επίπεδο.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, πρέπει να επιδεικνύεται ιδιαίτερη προσοχή στο πλαίσιο της εν λόγω εποπτείας εφόσον το οικείο είδος περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ και στο παράρτημα IV, στοιχείο αʹ, της οδηγίας όσον αφορά ορισμένες περιοχές, ή στο παράρτημα V της οδηγίας, όταν πρόκειται για γειτονικές περιοχές, και εφόσον μνημονεύεται εκεί, εν γένει, ως «είδος κοινοτικού ενδιαφέροντος».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εντούτοις, όπως προκύπτει εν προκειμένω από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, σύμφωνα με την έκθεση του 2019, η οποία πρέπει να θεωρηθεί ως έγγραφο αναφοράς κρίσιμο για τον προσδιορισμό της κατάστασης διατήρησης του λύκου στην Ισπανία κατά την επίμαχη στην κύρια δίκη χρονική περίοδο, οι πληθυσμοί λύκων στην Ισπανία βρίσκονται σε «μη ικανοποιητική» κατάσταση διατήρησης στις τρεις βιογεωγραφικές περιοχές που καταλαμβάνει ο λύκος στο εν λόγω κράτος μέλος, ήτοι στην αλπική, την ατλαντική και τη μεσογειακή, περιλαμβανομένων των περιοχών που βρίσκονται βορείως και νοτίως του ποταμού Duero.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, από τα ανωτέρω στοιχεία προκύπτει ότι η Αυτόνομη Κοινότητα Καστίλλης και Λεόν δεν έλαβε υπόψη, κατά την κατάρτιση του σχεδίου εκμετάλλευσης για τις περιόδους 2019/2020, 2020/2021 και 2021/2022, την έκθεση αυτή.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πλην όμως, όταν ένα ζωικό είδος βρίσκεται σε μη ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, όπως συμβαίνει εν προκειμένω σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν, όπως επισήμανε κατ’ ουσίαν η γενική εισαγγελέας στο σημείο 91 των προτάσεών της, να λαμβάνουν μέτρα, κατά την έννοια του άρθρου 14 της οδηγίας για τους οικοτόπους, προκειμένου να βελτιωθεί η κατάσταση διατήρησης του είδους κατά τρόπον ώστε ο οικείος πληθυσμός να περιέλθει μακροπρόθεσμα σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης. Επομένως, ο περιορισμός ή η απαγόρευση της θήρας κατόπιν διαπίστωσης της μη ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης του εν λόγω είδους μπορεί να θεωρηθεί αναγκαίο μέτρο για την αποκατάσταση της ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησής του.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συγκεκριμένα, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 56 της παρούσας αποφάσεως, η λήψη μέτρων βάσει του άρθρου αυτού επιτρέπεται, εν πάση περιπτώσει, μόνον εφόσον τα μέτρα συμβάλλουν στη διατήρηση ή στην αποκατάσταση σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των οικείων ειδών. Επομένως, αν από τις αναλύσεις που πραγματοποιούνται εντός ενός κράτους μέλους όσον αφορά τα είδη του παραρτήματος V της οδηγίας για τους οικοτόπους προκύπτουν αποτελέσματα που καταδεικνύουν τον αναγκαίο χαρακτήρα μιας παρέμβασης σε εθνικό επίπεδο, το κράτος μέλος δύναται να περιορίσει, και όχι να επεκτείνει, τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 14 της οδηγίας, προκειμένου η λήψη δειγμάτων των ειδών αυτών από τη φύση να είναι συμβατή με τους σκοπούς της οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 99 των προτάσεών της, ένα τέτοιο μέτρο επιβάλλεται ιδίως όταν η κατάσταση διατήρησης ενός είδους είναι μη ικανοποιητική πρωτίστως λόγω της απώλειας δειγμάτων. Τούτου δοθέντος, ακόμη και αν οι απώλειες αυτές οφείλονται πρωτίστως σε άλλους λόγους, μπορεί να αποδειχθεί αναγκαίο να μην επιτραπεί η θήρα, καθόσον θα προκαλούσε πρόσθετες απώλειες.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πράγματι, βάσει της αρχής της προφύλαξης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 191, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, αν κατόπιν της εξέτασης των βέλτιστων διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων εξακολουθεί να υφίσταται αβεβαιότητα ως προς το αν η εκμετάλλευση ενός είδους κοινοτικού ενδιαφέροντος συμβιβάζεται με τη διατήρηση του είδους αυτού σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, το οικείο κράτος μέλος οφείλει να μην επιτρέψει μια τέτοια εκμετάλλευση (πρβλ. απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 2019, C‑674/17, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola, EU:C:2019:851, σκέψη 66).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τέλος, από την αρχή της προφύλαξης προκύπτει επίσης ότι, όταν υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την ύπαρξη ή την έκταση των κινδύνων, μπορούν να ληφθούν μέτρα προστασίας πριν ακόμα αποδειχθούν πλήρως το υποστατό και η σοβαρότητα των κινδύνων αυτών (πρβλ. απόφαση της 6ης Μαΐου 2021, Bayer CropScience και Bayer κατά Επιτροπής, C‑499/18 P, EU:C:2021:367, σκέψη 80).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι μέτρα προστασίας ενός είδους, όπως ο περιορισμός ή η απαγόρευση της θήρας, μπορούν να θεωρηθούν αναγκαία όταν, βάσει των βέλτιστων διαθέσιμων επιστημονικών γνώσεων, εξακολουθεί να υφίσταται αβεβαιότητα ως προς τους υφιστάμενους κινδύνους για τη διατήρηση του είδους σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά τα λοιπά, επισημαίνεται ότι, όπως προκύπτει από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο, το Βασίλειο της Ισπανίας εξέδωσε την απόφαση TED/980/2021, η οποία συμπεριέλαβε το σύνολο του ισπανικού πληθυσμού λύκων, περιλαμβανομένου του πληθυσμού Καστίλλης και Λεόν βορείως του ποταμού Duero, στον εθνικό κατάλογο των άγριων ειδών υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, επισημαίνεται ότι, μολονότι η οδηγία για τους οικοτόπους επαναλαμβάνει τη διάκριση μεταξύ των πληθυσμών λύκων που βρίσκονται, αντιστοίχως, νοτίως του ποταμού Duero και βορείως του ποταμού αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 193 ΣΛΕΕ, τα μέτρα προστασίας που θεσπίζονται βάσει του άρθρου 192 ΣΛΕΕ, το οποίο αποτελεί τη νομική βάση της οδηγίας αυτής, δεν εμποδίζουν τα κράτη μέλη να διατηρούν και να θεσπίζουν μέτρα ενισχυμένης προστασίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τονίζεται επίσης ότι, στο πλαίσιο της αυστηρής προστασίας που παρέχεται δυνάμει του άρθρου 12 της οδηγίας για τους οικοτόπους, η σύλληψη και η θανάτωση επιτρέπεται μόνον κατά παρέκκλιση, εφόσον δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση και η παρέκκλιση δεν θίγει τη διατήρηση, σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, των πληθυσμών των συγκεκριμένων ειδών στην περιοχή της φυσικής κατανομής τους και σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 16 της οδηγίας αυτής. Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι παρέκκλιση βάσει του άρθρου 16, παράγραφος 1, της οδηγίας για τους οικοτόπους μπορεί να αφορά μόνο μια συγκεκριμένη ρύθμιση καθορισμένων περιπτώσεων για να αντιμετωπιστούν συγκεκριμένες ανάγκες και ειδικές καταστάσεις (απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 2019, Luonnonsuojeluyhdistys Tapiola, C‑674/17, EU:C:2019:851, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 14 της οδηγίας για τους οικοτόπους έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε ρύθμιση κράτους μέλους που, μολονότι η κατάσταση διατήρησης του λύκου στο εν λόγω κράτος μέλος έχει κριθεί ως «μη ικανοποιητική», εντούτοις χαρακτηρίζει τον λύκο ως θηρεύσιμο είδος σε τμήμα της επικράτειας εντός του οποίου δεν υπάγεται στην αυστηρή προστασία του άρθρου 12, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής. Συναφώς, πρέπει να ληφθούν υπόψη η έκθεση που καταρτίζεται ανά εξαετία κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 17 της οδηγίας, όλα τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν από την εποπτεία για την οποία κάνει λόγο το άρθρο 11 της οδηγίας, καθώς και η αρχή της προφύλαξης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 191, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί των δικαστικών εξόδων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-154" title="page-1">
      Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-155" title="page-1">
      Το άρθρο 14 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2013/17/ΕΕ του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 2013,
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-156" title="page-1">
      έχει την έννοια ότι:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-157" title="page-1">
      αντιτίθεται σε ρύθμιση κράτους μέλους που, μολονότι η κατάσταση διατήρησης του λύκου στο εν λόγω κράτος μέλος έχει κριθεί ως «μη ικανοποιητική», εντούτοις χαρακτηρίζει τον λύκο ως θηρεύσιμο είδος σε τμήμα της επικράτειας εντός του οποίου δεν υπάγεται στην αυστηρή προστασία του άρθρου 12, παράγραφος 1, της οδηγίας. Συναφώς, πρέπει να ληφθούν υπόψη η έκθεση που καταρτίζεται ανά εξαετία κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 17 της οδηγίας, όλα τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκύπτουν από την εποπτεία για την οποία κάνει λόγο το άρθρο 11 της οδηγίας, καθώς και η αρχή της προφύλαξης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 191, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-158" title="page-1">
<span class="signatory">(υπογραφές)</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Γλώσσα διαδικασίας: η ισπανική.</p>
</body>
</html>
