<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.12-->
  <head>
    <title>2024-01-202401C125202200580-00-TRA-DOC-NL-CONCL-C-0058-22-202304001-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="nl-NL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="5/07/2023 07:39:26" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="nl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="Hbpdo7km+klN7nkVid4SgAC8VPmS4PhT7k2UgSfP+KMl3XaogqNHK53dW4TzgLn3f6EmtTJ8bLvjd4Z5zUHgb2omYD+xPdN6rm1GJi6CjEEizqcx0fg5kfu4LEH2/CY3VeM2ftJ2tAyzJQe77B/NQLJLqp5PgdRH8zZQHTk4ukM=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="hosteel" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="6f6109b2-20f8-48cd-abc4-933601dfb198" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0058" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2022" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="NL" name="Langue"/>
    <meta content="hosteel" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 16/05/2023 13:57:08" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2023-06-21T09:20:43Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="b78d5be27e144a9e84713f345bebdb7a" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0058" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Conclusie van adv.- gen. Emiliou – Zaak C‑58/22</div>
      <div id="rId22" style="default">Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      N. EMILIOU
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      van 8 juni 2023  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Zaak C‑58/22
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      NR
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      in tegenwoordigheid van:
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-8" title="page-1">
      [verzoek van de Curte de Apel Craiova (rechter in tweede aanleg Craiova, Roemenië) om een prejudiciële beslissing]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-9" title="page-1">
      „Prejudiciële verwijzing – Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Artikel 50 – Beginsel ne bis in idem – Seponering van de zaak – Besluit van een openbaar aanklager – Beoordeling ten gronde – Uitgebreid onderzoek – Onderzoek van het bewijsmateriaal”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Inleiding</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het beginsel ne bis in idem (of verbod van dubbele bestraffing), volgens hetwelk individuen het recht hebben om in een strafrechtelijke procedure niet meer dan eenmaal voor dezelfde feiten te worden berecht of gestraft, neemt in de meeste nationale en internationale strafrechtsstelsels een prominente plaats in. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>) Dit beginsel is, zij het met verschillende nuances, in verschillende nationale grondwetten en internationale verdragen verankerd. Voor de onderhavige zaak is vooral van belang dat dit recht in artikel 50 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) en in artikel 4 van Protocol nr. 7 bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: „Protocol nr. 7”) uitdrukkelijk als grondrecht wordt erkend.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In de afgelopen jaren hebben zowel het Hof van Justitie als het EHRM – beide vaak in uitgebreide formaties – een groot aantal arresten gewezen waarin zij hebben verduidelijkt onder welke voorwaarden het beginsel ne bis in idem in de respectieve rechtsstelsels van toepassing is. De rechtspraak van beide rechterlijke instanties valt voor een groot deel samen en daarin kan kruisbestuiving worden waargenomen. Hun arresten vormen niet louter een herhaling of verfijning van (bestaand) recht. Er zijn namelijk ook belangrijke nieuwe lijnen in ontwikkeld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De onderhavige zaak biedt de gelegenheid om een aantal recente ontwikkelingen met betrekking tot de onderdelen „bis” en „idem” van het beginsel nader toe te lichten en uit te werken. De verwijzende rechter verzoekt het Hof namelijk meer licht te werpen op met name de vereisten volgens welke i) een besluit van een openbaar aanklager om de zaak te seponeren, gebaseerd dient te zijn op een inhoudelijke beoordeling van de zaak, waarbij uitgebreid onderzoek is verricht, en ii) de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de verdachte naar behoren dient te worden onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Toepasselijke bepalingen</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Unierecht</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 50 van het Handvest, „Recht om niet tweemaal in een strafrechtelijke procedure voor hetzelfde delict te worden berecht of gestraft”, luidt als volgt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-18" title="page-3">
      „Niemand wordt opnieuw berecht of gestraft in een strafrechtelijke procedure voor een strafbaar feit waarvoor hij in de Unie reeds onherroepelijk is vrijgesproken of veroordeeld overeenkomstig de wet.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 1 van beschikking 2006/928/EG van de Commissie van 13 december 2006 tot vaststelling van een mechanisme voor samenwerking en toetsing van de vooruitgang in Roemenië ten aanzien van specifieke ijkpunten op het gebied van de hervorming van het justitiële stelsel en de bestrijding van corruptie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>) bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-4">
      „Roemenië dient vóór 31 maart van elk jaar […] verslag uit te brengen aan de Commissie over de vooruitgang ten aanzien van elk van de in de bijlage genoemde ijkpunten.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-21" title="page-4">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens punt 4 van de bijlage bij beschikking 2006/928 zijn de in artikel 1 bedoelde ijkpunten die door Roemenië moeten worden aangepakt, onder meer „[v]erdere maatregelen nemen ter voorkoming en bestrijding van corruptie, met name bij de plaatselijke overheden”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 2 van kaderbesluit 2003/568/JBZ van de Raad van 22 juli 2003 inzake de bestrijding van corruptie in de privésector (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>), met als opschrift „Actieve en passieve corruptie in de privésector”, bepaalt in lid 1 dat de lidstaten de nodige maatregelen treffen om ervoor te zorgen dat de volgende opzettelijke gedragingen strafbaar worden gesteld wanneer zij plaatsvinden in het kader van zakelijke activiteiten.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Internationaal recht</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 4 van Protocol nr. 7, met als opschrift „Recht om niet tweemaal te worden berecht of gestraft”, bepaalt in de leden 1 en 2:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-26" title="page-4">
      „1. Niemand wordt opnieuw berecht of gestraft in een strafrechtelijke procedure binnen de rechtsmacht van dezelfde staat voor een strafbaar feit waarvoor hij reeds onherroepelijk is vrijgesproken of veroordeeld overeenkomstig de wet en het strafprocesrecht van die staat.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-27" title="page-4">
      2. De bepalingen van het voorgaande lid beletten niet de heropening van de zaak overeenkomstig de wet en het strafprocesrecht van de betrokken staat, indien er aanwijzingen zijn van nieuwe of pas aan het licht gekomen feiten, of indien er sprake was van een fundamenteel gebrek in het vorige proces, die de uitkomst van de zaak zouden of zou kunnen beïnvloeden.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nationaal recht</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 6 van Lege nr. 135 din 1 iulie 2010 privind Codul de procedură penală (wet nr. 135 van 1 juli 2010 houdende het wetboek van strafvordering; hierna: „wetboek van strafvordering”), met als opschrift „Ne bis in idem”, luidt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-5">
      „Niemand kan worden vervolgd of berecht voor strafbare feiten wanneer tegen hem een onherroepelijk vonnis is uitgesproken betreffende diezelfde feiten, zelfs als die juridisch anders worden gekwalificeerd.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artikel 335 van het wetboek van strafvordering, met als opschrift „Hervatting van de strafvervolging”, bepaalt:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-5">
      „1. Indien de hiërarchisch hogere openbaar aanklager dan degene die het besluit heeft genomen, vaststelt dat de omstandigheid waarop het sepot was gebaseerd niet heeft bestaan, maakt hij het sepot ongedaan en beslist hij tot hervatting van de strafvervolging. […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-5">
      2. Indien er nieuwe feiten of omstandigheden aan het licht zijn gekomen waaruit blijkt dat de omstandigheid waarop het sepot was gebaseerd niet langer bestaat, trekt de openbaar aanklager het sepotbesluit in en beslist hij tot hervatting van de strafvervolging.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Feiten, hoofdgeding en prejudiciële vraag</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 12 februari 2014 heeft de algemene vergadering van een coöperatieve onderneming besloten om NR (hierna: „verdachte”) te ontheffen uit het voorzitterschap van die onderneming. Verdachte is tegen dat besluit opgekomen bij de rechter en het besluit is nietig verklaard, waarna verdachte weer in functie is getreden. Zij is in dat geding vertegenwoordigd door een advocaat, jegens wie zij zich had verplicht om een „succesvergoeding” van 4 400 EUR te betalen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 30 april 2015 zou verdachte dat bedrag hebben geëist van vijf werknemers van die onderneming, in ruil waarvoor zij zou afzien van hun ontslag. Aangezien zij dat geld niet had ontvangen, heeft zij de besluiten om hen te ontslaan ondertekend. De betrokken werknemers (hierna: „klagers”) hebben twee gelijkluidende aangiften ingediend. De eerste aangifte is op 8 juni 2015 geregistreerd door de bevoegde politie-eenheid en de tweede aangifte is op 26 juni 2015 geregistreerd door de Direcție Națională Anticorupție (nationale directie voor corruptiebestrijding, Roemenië; hierna: „DNA”).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Naar aanleiding van de twee klachten zijn twee parallelle strafprocedures ingeleid, waarvan de belangrijkste stappen hieronder worden uiteengezet. Voor de duidelijkheid zal ik echter eerst ingaan op de procedure die naar aanleiding van de tweede klacht is ingesteld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Klacht van 26 juni 2015 en daaropvolgende procedure</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zoals hierboven aangegeven hebben klagers op 26 juni 2015 een (tweede) klacht ingediend bij de DNA. Volgens de DNA ging het mogelijk om afpersing, en daarom heeft het de aangifte doorgezonden naar het Parchet de pe lângă Judecătoria Slatina (openbaar ministerie bij de rechter in eerste aanleg Slatina, Roemenië; hierna: „openbaar ministerie van Slatina”), dat in deze materie bevoegd was. Dat openbaar ministerie heeft een strafdossier geopend.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 14 maart 2016 heeft het openbaar ministerie van Slatina besloten om strafvervolging in rem (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>) in te stellen wegens afpersing. De bevoegde politie-eenheden hebben verdachte en klagers gehoord. In het strafdossier is tevens een aantal geschriften gevoegd alsook een cd met een opname die klagers op 30 april 2015 zouden hebben gemaakt. Na onderzoek van dit bewijsmateriaal was de politie van mening dat er geen strafbare feiten waren gepleegd en heeft zij een rapport opgesteld waarin werd voorgesteld de zaak te seponeren. Op basis van dit rapport heeft de met de zaak belaste aanklager bij besluit van 27 september 2016 gelast de zaak te seponeren (hierna: „sepotbesluit van 27 september 2016”). Tegen dat besluit is binnen de in het nationale recht vastgestelde termijn van 20 dagen geen beroep ingesteld, waarna het dus onherroepelijk is geworden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 21 oktober 2016 heeft de hoofdaanklager van het openbaar ministerie van Slatina, die het oneens was met het sepotbesluit van 27 september 2016, besloten de strafvervolging te hervatten. De hoofdaanklager heeft in het bijzonder opgemerkt dat voor dezelfde feiten strafvervolging wegens passieve corruptie was ingesteld bij het Parchet de pe lângă Tribunalul Olt (openbaar ministerie bij de rechter in eerste aanleg Olt, Roemenië; hierna: „openbaar ministerie van Olt”) en dat het onderzoek in een gevorderd stadium verkeerde. Naar zijn mening had de strafvervolging wegens afpersing voor een goede rechtsbedeling gevoegd moeten worden bij de strafvervolging wegens passieve corruptie. De zaak is naar de Judecătorie Slatina gezonden ter bevestiging dat de strafvervolging kon worden hervat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op 21 november 2016 heeft die rechterlijke instantie het verzoek tot goedkeuring van de hervatting van de procedure afgewezen, op grond dat de wettelijke voorwaarden niet waren vervuld. Het feit dat er in een andere zaak voor een andere rechterlijke instantie onderzoek tegen dezelfde persoon was ingesteld en dat dit onderzoek zich in een vergevorderd stadium bevond, vormde naar haar oordeel geen reden om het sepotbesluit te herroepen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Klacht van 8 juni 2015 en daaropvolgende procedure</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Naar aanleiding van de (eerste) klacht van 8 juni 2015 heeft het openbaar ministerie van Olt een strafprocedure tegen verdachte ingeleid wegens vermeende passieve corruptie. In de zaak voor de Tribunal Olt (rechter in eerste aanleg Olt, Roemenië) heeft verdachte het beginsel ne bis in idem ingeroepen en aangevoerd dat zij voor dezelfde feiten al was vervolgd wegens afpersing en dat er in die procedure reeds een onherroepelijk sepotbesluit was gegeven.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Tribunal Olt heeft dit verweer afgewezen op grond dat niet aan de voorwaarden voor toepassing van dit beginsel was voldaan. Deze rechterlijke instantie heeft er onder meer op gewezen dat de twee aangiften op verschillende data waren ingediend en dat er wegens afpersing strafvervolging in rem was ingesteld, maar wegens passieve corruptie niet. Bovendien heeft die rechterlijke instantie geconcludeerd dat in de procedure wegens afpersing geen uitgebreid onderzoek was verricht, omdat er onvoldoende bewijs was verkregen en de zaak door een politieagent was onderzocht. Bij vonnis van 19 november 2018 heeft de Tribunal Olt verdachte onder andere veroordeeld tot een gevangenisstraf van 1 jaar en 4 maanden wegens passieve corruptie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Verdachte en het openbaar ministerie van Olt hebben tegen dit vonnis hoger beroep ingesteld. De Curte de Apel Craiova (rechter in tweede aanleg Craiova, Roemenië) heeft het hoger beroep bij arrest van 20 oktober 2020 toegewezen, het bestreden vonnis vernietigd en gelast dat het strafproces tegen verdachte werd gestaakt. Deze rechterlijke instantie heeft in wezen vastgesteld dat de aangiften van klagers in de twee procedures inhoudelijk hetzelfde waren en dat in de daaropvolgende procedures soortgelijk bewijsmateriaal is verzameld, zodat het beginsel ne bis in idem van toepassing was.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tegen dat arrest is cassatieberoep ingesteld bij de Înaltă Curte de Casație și Justiție (hoogste rechterlijke instantie, Roemenië; hierna: „ÎCCJ”). Bij uitspraak van 21 september 2021 heeft de ÎCCJ dit beroep toegewezen, het bestreden arrest vernietigd en de zaak terugverwezen naar de Curte de Apel Craiova. In die uitspraak heeft de ÎCCJ, onder verwijzing naar de rechtspraak van het Hof en het EHRM ter zake, in wezen gesteld dat het beginsel ne bis in idem weliswaar van toepassing kan zijn op besluiten van openbaar aanklagers om de zaak te seponeren, maar niet al die besluiten als „onherroepelijk” kunnen worden beschouwd. De ÎCCJ heeft het sepotbesluit van 27 september 2016 onderzocht en vastgesteld dat het niet als „onherroepelijk” kon worden aangemerkt omdat de zaak daarin niet ten gronde was beoordeeld. Meer bepaald heeft de openbaar aanklager dat besluit in het geheel niet gemotiveerd, maar enkel gelast de zaak wegens afpersing te seponeren.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na de uitspraak van de ÎCCJ is de zaak op de rol van de Curte de Apel Craiova geplaatst voor een nieuwe behandeling van de hogere beroepen die verdachte en het openbaar ministerie van Olt tegen het vonnis van 19 november 2018 van de Tribunal Olt hadden ingesteld. De Curte de Apel Craiova koesterde echter twijfels over de juiste uitlegging van artikel 50 van het Handvest, waarop deze rechterlijke instantie de behandeling van de zaak heeft geschorst en het Hof heeft verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vraag:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-49" title="page-8">
      „Moet het beginsel ne bis in idem, zoals dat wordt gewaarborgd door artikel 50 van het [Handvest] junctis de verplichtingen die op Roemenië rusten teneinde de in [beschikking 2006/928] bepaalde ijkpunten te bereiken, aldus worden uitgelegd dat een door het openbaar ministerie na vergaring van de belangrijkste bewijzen in de betreffende zaak genomen sepotbesluit eraan in de weg staat dat tegen dezelfde persoon voor hetzelfde feit een andere strafvervolging wordt ingesteld, zelfs als die juridisch anders wordt gekwalificeerd, aangezien dat besluit onherroepelijk is, tenzij de omstandigheid die tot het sepot heeft geleid niet blijkt te bestaan of er nieuwe feiten of omstandigheden aan het licht zijn gekomen waaruit blijkt dat die omstandigheid niet langer bestaat?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In deze procedure zijn schriftelijke opmerkingen ingediend door de Roemeense regering en de Commissie. Ter terechtzitting van 22 maart 2023 hebben deze belanghebbenden eveneens pleidooi gehouden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analyse</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In deze conclusie zal ik eerst ingaan op de bevoegdheid van het Hof om van de onderhavige zaak kennis te nemen (A), waarna ik de gestelde vraag in twee stappen zal onderzoeken: eerst zal ik artikel 50 van het Handvest uitleggen in een poging de twijfels van de verwijzende rechter weg te nemen (B); vervolgens zal ik die rechter enige aanwijzingen verstrekken over de wijze waarop artikel 50 van het Handvest in omstandigheden als die van het hoofdgeding kan worden toegepast (C). Ten slotte zal ik enkele slotopmerkingen maken over de aard en de reikwijdte van het beginsel ne bis in idem, waarmee de in deze conclusie voorgestelde uitlegging van artikel 50 van het Handvest in een ruimere context kan worden bezien (D).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bevoegdheid van het Hof</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Roemeense regering betwist de bevoegdheid van het Hof om kennis te nemen van de zaak. Zij betoogt dat artikel 50 van het Handvest niet van toepassing is op het hoofdgeding, aangezien deze zaak geen betrekking heeft op de tenuitvoerlegging van het Unierecht in de zin van artikel 51 van het Handvest. Volgens die regering zijn in de verslagen die de Commissie op grond van beschikking 2006/928 heeft opgesteld, geen leemten met betrekking tot het beginsel ne bis in idem vastgesteld, en moet er dan ook van worden uitgegaan dat er op dat punt geen specifieke verplichting aan Roemenië was opgelegd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Commissie is een andere mening toegedaan. Zij benadrukt dat de bepalingen van materieel strafrecht die volgens de openbaar aanklager in de bij de verwijzende rechter aanhangige zaak van toepassing zijn op het gedrag van verdachte, betrekking hebben op de tenuitvoerlegging van kaderbesluit 2003/568. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>) Volgens de Commissie is het Handvest daarom van toepassing.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit verband moet ik toegeven dat ik niet ongevoelig ben voor een aantal argumenten van de Roemeense regering.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Om te beginnen wordt niet betwist dat de bij de verwijzende rechter aanhangige zaak – eenvoudig gezegd – louter een interne aangelegenheid voor Roemenië vormt, aangezien i) verschillende justitiële autoriteiten in die lidstaat daarin tegenstrijdige standpunten innemen over de toepasselijkheid van het beginsel ne bis in idem; ii) die standpunten tot uiting komen in twee verschillende strafprocedures in de zaak; iii) de zaak betrekking heeft op vermeende corruptie die in Roemenië heeft plaatsgevonden, en iv) de zaak geen grensoverschrijdende elementen bevat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bovenal deel ik de mening van de Roemeense regering dat de bepalingen van beschikking 2006/928 niet ruimer dan de reikwijdte ervan mogen worden uitgelegd, omdat elke regel van het Roemeense materiële en procedurele strafrecht anders binnen de werkingssfeer van het Unierecht zou vallen. Naar mijn mening kunnen alleen aangelegenheden die strikt en rechtstreeks verband houden met het daadwerkelijke vermogen van die lidstaat om de in beschikking 2006/928 vastgestelde specifieke ijkpunten aan te pakken, worden geacht binnen de werkingssfeer van die beschikking te vallen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daartoe moet het Hof kunnen beoordelen hoe de door de verwijzende rechter opgeworpen vraagstukken er concreet toe kunnen leiden dat de lidstaat de verplichtingen die hij bij de toetreding tot de Europese Unie is aangegaan en die in beschikking 2006/928 zijn vastgelegd, niet kan nakomen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit verband zij eraan herinnerd dat het Hof reeds heeft geoordeeld dat beschikking 2006/928 Roemenië een specifieke verplichting oplegt om de daarin vastgestelde ijkpunten aan te pakken, aangezien zij „duidelijk en nauwkeurig zijn verwoord en onvoorwaardelijk zijn”. Krachtens die beschikking dient Roemenië dus alle passende maatregelen te nemen om zo spoedig mogelijk aan de ijkpunten te voldoen, en mag die lidstaat geen maatregelen vaststellen die de nakoming van die ijkpunten in gevaar brengen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens een van de specifieke ijkpunten van beschikking 2006/928 moet Roemenië „[v]erdere maatregelen nemen ter voorkoming en bestrijding van corruptie”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>) Een specifieke verplichting voor Roemenië om corruptie op doeltreffende wijze te bestrijden volgt uit die bepaling, die zich verzet tegen nationale regels die de bestrijding van corruptie kunnen ondermijnen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De onderhavige zaak betreft een geval van vermeende corruptie. Het door de Roemeense regering benadrukte feit dat in de verslagen van de Commissie geen mogelijke problemen worden genoemd met betrekking tot de toepassing van het beginsel ne bis in idem in Roemenië, is mijns inziens in dit verband niet relevant. Voor het onderhavige geding is wel relevant of de in casu toepasselijke nationale regels (materieel en procedureel, op grond waarvan er al dan niet vervolging mag plaatsvinden) rechtstreekse gevolgen kunnen hebben voor de mogelijkheid van Roemenië om de doelstellingen van beschikking 2006/928 te bereiken, in dit geval de doelstelling om corruptie te voorkomen en te bestrijden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit verband zij erop gewezen dat de door de verwijzende rechter opgeworpen rechtsvragen niet louter betrekking hebben op het specifieke geval van verdachte, bijvoorbeeld een beweerdelijk onjuiste toepassing van de relevante strafbepalingen in de onderhavige zaak. Die vragen betreffen uiteenlopende opvattingen over de voorwaarden waaronder het beginsel ne bis in idem van toepassing is. Dit beginsel heeft een constitutionele dimensie, en zowel voor de Unie als voor de nationale strafrechtsstelsels is de uitlegging ervan van systemisch belang. Als zodanig heeft het antwoord op de gestelde prejudiciële vraag waarschijnlijk gevolgen voor een groot aantal corruptiezaken in Roemenië. Aangezien het beginsel ne bis in idem in de weg staat aan verder onderzoek naar en vervolging voor vermeende strafbare feiten, kan niet worden uitgesloten dat de bestrijding van corruptie in Roemenië minder effect sorteert wanneer dit beginsel al te ruim wordt uitgelegd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hoe dan ook heeft de Roemeense regering ter terechtzitting bevestigd dat een aantal van de in casu toepasselijke bepalingen van materieel strafrecht, zoals de Commissie heeft betoogd, uitvoering geven aan kaderbesluit 2003/568, en met name aan artikel 2, lid 1, onder b), ervan. Dit betekent dat we in de onderhavige zaak niet louter te maken hebben met een situatie waarin Unierecht en nationaal recht op een bepaald gebied naast elkaar bestaan, zoals het geval was in de door de Roemeense regering aangehaalde zaak die heeft geleid tot het arrest Siragusa (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>). Met een aantal van de toepasselijke nationaalrechtelijke bepalingen wordt het Unierecht namelijk ten uitvoer gebracht in de zin van artikel 51, lid 1, van het Handvest, hetgeen inhoudt dat dit instrument wordt toegepast. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Gelet op het voorgaande kom ik tot de slotsom dat het Hof bevoegd is om kennis te nemen van de onderhavige zaak.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prejudiciële vraag (I): uitlegging van artikel 50 van het Handvest</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen van het Hof te vernemen of een persoon kan worden geacht onherroepelijk te zijn vrijgesproken in de zin van artikel 50 van het Handvest nadat een openbaar aanklager een sepotbesluit heeft genomen, wanneer dat besluit niet is gemotiveerd en daarin enkel wordt verwezen naar de motivering in een rapport van de politie, die de zaak heeft onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Vooral in het licht van de toelichting die de verwijzende rechter in zijn verzoek om een prejudiciële beslissing heeft gegeven, doet deze vraag een aantal uitleggingsproblemen rijzen over de voorwaarden waaronder het beginsel ne bis in idem van toepassing wordt op een besluit van een openbaar aanklager.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Alvorens hierop in te gaan, zijn twee inleidende opmerkingen op hun plaats.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Opmerkingen vooraf</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Om te beginnen merk ik op dat de Roemeense regering en de Commissie de betekenis van de verschillende in casu toepasselijke nationaalrechtelijke bepalingen zowel in hun schriftelijke als in hun mondelinge opmerkingen uitvoerig hebben toegelicht en de aard en de inhoud van de verschillende proceshandelingen in de twee procedures voor de Roemeense rechterlijke instanties grondig hebben onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het is juist dat het Hof naar behoren moet worden geïnformeerd over het feitelijke en juridische kader waarin de vragen moeten worden geplaatst, zodat het kan komen tot een uitlegging van het Unierecht die nuttig is voor de verwijzende rechter. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>) Tegelijkertijd zij er echter op gewezen dat het niet aan het Hof staat om zich over de uitlegging van de relevante bepalingen van nationaal recht uit te spreken, om de handelingen in de nationale procedures te toetsen en, meer in het algemeen, om over tegenstrijdige bevindingen van verschillende nationale justitiële autoriteiten in een specifieke zaak te beslissen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De rol van het Hof in het kader van een op artikel 267 VWEU gebaseerde procedure bestaat erin de verwijzende rechter alle uitleggingsgegevens met betrekking tot het Unierecht te verschaffen die hem in staat stellen het bij hem aanhangige geschil te beslechten. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>) Dit betekent dat het Hof in een geval als het onderhavige moet verduidelijken onder welke voorwaarden het in artikel 50 van het Handvest neergelegde beginsel ne bis in idem van toepassing is, zodat de verwijzende rechter zelf kan beoordelen of een besluit van een openbaar aanklager om een onderzoek af te sluiten en de zaak te seponeren, tot een onherroepelijk besluit heeft geleid. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten tweede zal ik bij de uitlegging van artikel 50 van het Handvest ook verwijzen naar de relevante rechtspraak van het Hof over artikel 54 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Schengen-akkoord (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>) en naar de rechtspraak van het EHRM inzake artikel 4 van Protocol nr. 7.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Hof heeft immers geoordeeld dat artikel 50 van het Handvest en artikel 54 SUO op samenhangende wijze moeten worden uitgelegd, aangezien beide bepalingen hetzelfde onderwerp betreffen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>) Verder heeft het Hof verklaard dat artikel 50 van het Handvest een recht bevat dat overeenstemt met het recht dat is neergelegd in artikel 4 van Protocol nr. 7, en dat voor de uitlegging van artikel 50 van het Handvest derhalve rekening moet worden gehouden met artikel 4 van Protocol nr. 7. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dit gezegd zijnde zal ik nu de in het onderhavige geding opgeworpen inhoudelijke kwesties beoordelen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Om te beginnen kan het zinvol zijn eraan te herinneren dat het beginsel ne bis in idem kort gezegd in de weg staat aan zowel de cumulatie van vervolgingsmaatregelen als de cumulatie van sancties die een strafrechtelijk karakter hebben voor dezelfde feiten en ten aanzien van dezelfde persoon. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>) De belangrijkste voorwaarden voor de toepassing van dit beginsel zijn dan ook: i) de procedure is van strafrechtelijke aard; ii) er is sprake van „bis” (cumulatie van procedures), en iii) er is sprake van „idem” (procedures voor dezelfde feiten en ten aanzien van dezelfde persoon).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het hoofdgeding is geen twijfel gerezen over de „strafrechtelijke aard” van beide procedures in kwestie. De bij de procedures betrokken nationale autoriteiten waren het echter oneens over de vraag of aan de voorwaarden „bis” en „idem” was voldaan.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voorwaarde „bis”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens artikel 50 van het Handvest mag een persoon niet tweemaal worden vervolgd en bestraft wanneer hij „reeds onherroepelijk is vrijgesproken of veroordeeld”. In dit verband is in de rechtspraak van het Hof verduidelijkt dat een strafrechtelijke beslissing slechts kan worden geacht definitief uitspraak te hebben gedaan over de feiten die aan een tweede procedure zijn onderworpen, „wanneer die beslissing niet alleen definitief is geworden, maar ook is gegeven na een beoordeling van de grond van de zaak”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Om te bepalen of een latere procedure aanleiding geeft tot een krachtens artikel 50 van het Handvest verboden cumulatie van procedures, moeten dus twee aspecten van de betrokken beslissing worden onderzocht: de aard van de beslissing (de vraag of zij „onherroepelijk” is) en de inhoud ervan (de vraag of zij is gegeven na een „beoordeling ten gronde van de zaak”).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">a)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Onherroepelijke beslissing</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wat het vereiste betreft dat de beslissing onherroepelijk is, heeft het Hof al vaak uitspraak gedaan in verband met artikel 54 SUO. Deze bepaling mag dan wel enigszins anders zijn geformuleerd dan artikel 50 van het Handvest, maar komt in feite op hetzelfde neer: het beginsel ne bis in idem is van toepassing op eenieder „die bij onherroepelijk vonnis is berecht”. Volgens deze voorwaarde moet de betrokken strafrechtelijke beslissing volgens vaste rechtspraak een einde maken aan de strafprocedure en de strafvervolging definitief beëindigen, zodat de betrokkene op nationaal niveau door het beginsel ne bis in idem wordt beschermd. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Of aan dit vereiste is voldaan, moet worden beoordeeld op basis van het nationale recht van de lidstaat waar die beslissing is genomen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>) Volgens vaste rechtspraak van het Hof kan een beslissing die volgens het recht van de betrokken lidstaat de strafvervolging niet definitief beëindigt, in beginsel geen procedurele belemmering vormen voor de inleiding of de voortzetting van een strafprocedure tegen deze persoon in een andere lidstaat voor dezelfde feiten. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het feit dat er in het betrokken nationale stelsel bepaalde rechtsmiddelen bestaan op grond waarvan een proces in uitzonderlijke omstandigheden kan worden hervat, staat er echter niet aan in de weg dat een beslissing onherroepelijk is en het beginsel ne bis in idem dus van toepassing is. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>) In artikel 4, lid 2, van Protocol nr. 7 is een uitdrukkelijke regel in die zin neergelegd, volgens welke het beginsel ne bis in idem „niet de heropening van de zaak overeenkomstig de wet en het strafprocesrecht van de betrokken staat [belet], indien er aanwijzingen zijn van nieuwe of pas aan het licht gekomen feiten, of indien er sprake was van een fundamenteel gebrek in het vorige proces, die de uitkomst van de zaak zouden of zou kunnen beïnvloeden”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Op basis daarvan heeft het EHRM geoordeeld dat buitengewone rechtsmiddelen niet in aanmerking dienen te worden genomen bij de vraag of er in de procedure een onherroepelijke beslissing in de zin van het beginsel ne bis in idem is gegeven. Volgens het EHRM vormen deze rechtsmiddelen weliswaar „een voortzetting van de eerste procedure, maar hangt de ‚onherroepelijkheid’ van de beslissing niet van de uitoefening ervan af”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>) Deze lezing wordt volgens het EHRM bevestigd door het toelichtend rapport bij Protocol nr. 7, waarin wordt gesteld dat een beslissing onherroepelijk is wanneer zij „in kracht van gewijsde is gegaan. Dit is het geval wanneer het vonnis onherroepelijk is, dat wil zeggen wanneer geen gewone rechtsmiddelen meer openstaan, partijen dergelijke middelen hebben uitgeput of de termijn hiervoor hebben laten verstrijken zonder deze middelen aan te wenden.” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Hof heeft deze benadering in zijn arrest M uitdrukkelijk bevestigd. In lijn met de rechtspraak van het EHRM heeft het geoordeeld dat een strafrechtelijke beslissing die in de weg staat aan een nieuwe vervolging – ter zake van dezelfde feiten – van de persoon op wie die beslissing betrekking heeft, moet worden beschouwd als een onherroepelijke beslissing in de zin van het beginsel ne bis in idem, tenzij nieuwe bezwaren tegen hem aan het licht komen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Soms is moeilijk te begrijpen wat precies het verschil is tussen gevallen waarin „gewone rechtsmiddelen” openstaan en het beginsel ne bis in idem dus niet van toepassing is, en gevallen waarin „buitengewone rechtsmiddelen” openstaan en dat beginsel dus wel van toepassing kan zijn. In zijn recente arrest Mihalache heeft het EHRM dit verschil uitvoerig onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De Grote kamer van het EHRM heeft in wezen geoordeeld dat op grond van een analyse van het toepasselijke nationale recht moet worden vastgesteld of een rechtsmiddel „gewoon” is. Daarbij heeft het EHRM echter verduidelijkt dat het deze analyse zelf zal verrichten en daarbij alle relevante omstandigheden van het specifieke geval in aanmerking zal nemen. In het bijzonder moet worden beoordeeld of het rechtsmiddel „voorzienbaar” is. Volgens het EHRM dienen de volgende factoren daarbij in aanmerking te worden genomen: de toegankelijkheid van het rechtsmiddel voor partijen, de discretionaire bevoegdheid die de wet de betrokken ambtenaren laat met betrekking tot het gebruik van het rechtsmiddel, en – wat met name van belang is – het vereiste volgens hetwelk het rechtsmiddel binnen een bepaalde termijn dient te worden aangewend. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In een gezamenlijke concurring opinion bij het arrest Mihalache heeft een aantal rechters echter kritiek geuit op het criterium van „voorzienbaarheid” voor de beantwoording van de vraag of een rechtsmiddel gewoon of buitengewoon is. Volgens hen kan een dergelijk criterium namelijk tot verwarring leiden. Naar de mening van de rechters die deze concurring opinion hebben opgesteld, is enkel van belang of het rechtsmiddel binnen een bepaalde termijn moet worden aangewend. Wanneer een rechtsmiddel geen uiterste termijn heeft, moet het als buitengewoon worden aangemerkt. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ongeacht dit meningsverschil ben ik geneigd in te stemmen met de visie die kennelijk vaststaat: de vraag of een rechtsmiddel gewoon of buitengewoon is, moet worden beantwoord aan de hand van het criterium of het binnen een duidelijke termijn moet worden aangewend. In dit verband moet misschien ook worden benadrukt dat uit de term „buitengewoon” al volgt dat een dergelijk rechtsmiddel geen toetsingsprocedure kan omvatten die deel uitmaakt van de normale beroepsprocedure die in de dagelijkse strafrechtspleging wordt gevolgd en die doorgaans besluitvorming en/of berechting in verschillende instanties omvat waarmee het gevaar van rechterlijke dwalingen tot een minimum wordt beperkt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">b)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Beoordeling ten gronde</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Om vast te stellen of een strafrechtelijke beslissing een onherroepelijk vonnis is waarbij deze persoon is berecht, moet volgens vaste rechtspraak onder meer worden nagegaan of deze beslissing is gegeven na een beoordeling ten gronde van de zaak. Zoals het Hof heeft opgemerkt, vloeit dit reeds voort uit de bewoordingen van artikel 50 van het Handvest, aangezien de in deze bepaling gehanteerde begrippen „veroordeeld” en „vrijgesproken” noodzakelijkerwijs impliceren dat de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de betrokkene is onderzocht en dat daarover een beslissing is genomen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Hof heeft ook de gelegenheid gehad te verduidelijken dat een beslissing van de justitiële autoriteiten van een lidstaat waardoor een verdachte onherroepelijk is vrijgesproken omdat het feit niet of niet toereikend is bewezen, in beginsel op een beoordeling ten gronde van de zaak berust. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dezelfde lijn wijs ik erop dat een beoordeling ten gronde het geval omvat waarin de procedure is beëindigd en de vervolging wordt gestaakt omdat er – ook al zijn de feitelijke elementen van het strafbare feit wel degelijk vastgesteld – gronden waren om de verdachte te ontslaan van rechtsvervolging (bijvoorbeeld noodtoestand, noodweer of overmacht) of ontoerekeningsvatbaar te verklaren (bijvoorbeeld omdat die verdachte minderjarig was of aan een ernstige geestelijke stoornis leed). (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het Hof heeft daarentegen ook verduidelijkt dat beslissingen waarbij om louter procedurele redenen een persoon vrijgesproken, de vervolging gestaakt of de procedure beëindigd is, of waarbij de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de betrokkene hoe dan ook niet beoordeeld is, niet als „onherroepelijk” in de zin van het beginsel ne bis in idem kunnen worden beschouwd. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>) Dit is naar mijn mening doorgaans het geval bij procedures die bijvoorbeeld wegens amnestie, immuniteit of abolitio criminis worden beëindigd en bij procedures waarin de strafbare feiten zijn verjaard. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit verband wijs ik erop dat uit de rechtspraak blijkt dat het vereiste dat de beslissing een beoordeling ten gronde van de zaak bevat – waarmee wordt bedoeld een beoordeling van de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de onderzochte persoon – niet louter formeel kan worden onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wanneer een zaak uitdrukkelijk op procedurele gronden wordt geseponeerd, hoeft er uiteraard geen aanvullend onderzoek te worden verricht, aangezien die beslissing van nature niet tot de toepasselijkheid van het beginsel ne bis in idem kan leiden. Wanneer een beslissing echter gebaseerd is op het feit dat er geen of onvoldoende bewijs is, moet er wel een extra stap worden genomen. Zoals het Hof in het arrest Kossowski heeft geoordeeld en het EHRM in navolging daarvan in het arrest Mihalache heeft verklaard, moet voor een werkelijke beoordeling ten gronde van de zaak uitgebreid onderzoek plaatsvinden. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Deze vaststellingen – waarmee ik het volledig eens ben – behoeven enige uitleg.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Noodzaak om na te gaan of uitgebreid onderzoek heeft plaatsgevonden</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In zowel de rechtspraak van het Hof als die van het EHRM is de reikwijdte van de uit het beginsel ne bis in idem voortvloeiende bescherming uitgebreid tot andere beslissingen dan rechterlijke beslissingen stricto sensu. Beide rechterlijke instanties hebben geoordeeld dat beslissingen van andere openbare autoriteiten die aan de strafrechtsbedeling op nationaal niveau deelnemen en die krachtens het nationale recht bevoegd zijn om onrechtmatig gedrag vast te stellen en te bestraffen, zoals openbaar aanklagers, ook als „onherroepelijke” beslissingen in de zin van het beginsel ne bis in idem kunnen worden beschouwd. Het feit dat hierbij geen rechter betrokken is en dat de beslissing in kwestie geen vonnis is, doet hieraan niet af. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Met deze uitbreiding worden de rechten van individuen in het kader van het strafrecht en de strafvordering veel beter beschermd. Ik hoef er echter nauwelijks op te wijzen dat een beslissing van een openbaar aanklager om een procedure in de onderzoeksfase te beëindigen, niet ipso facto kan worden gelijkgesteld met een beslissing van een rechterlijke instantie waarbij een persoon wordt vrijgesproken nadat hij naar behoren is berecht in een proces waarin het bewijs aan de rechter (of jury) wordt voorgelegd, door de partijen wordt besproken en uiteindelijk door de rechter (of jury) wordt beoordeeld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zoals bekend bestaan er in de strafrechtsstelsels van de lidstaten verschillende wettelijke regelingen waarin ten eerste is vastgelegd onder welke voorwaarden aanklagers vermeende strafbare feiten kunnen of moeten onderzoeken en zo nodig strafrechtelijke vervolging tegen de vermeende daders kunnen of moeten instellen, en ten tweede is bepaald op welke gronden het strafproces mag worden beëindigd. Zo mag een aanklager in een aantal lidstaten beslissen het onderzoek te beëindigen wanneer er geen sprake is van een openbaar belang, wanneer het strafbare feit of de klacht van het slachtoffer niet voldoende ernstig is, wanneer er daarvoor redenen zijn met betrekking tot het gedrag van de verdachte in het verleden, of zelfs wanneer er budgettaire beperkingen bestaan. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voorts kunnen, los van de vraag of vervolging volgens het strafrecht van een lidstaat in beginsel moet of mag worden ingesteld, praktische, economische of beleidsmatige overwegingen (zoals de werklast op dat moment, handhavingsprioriteiten, financiële en arbeidskosten van het onderzoek) van invloed zijn op de beslissingen van aanklagers om een vermeend strafbaar feit min of meer proactief te onderzoeken of, omgekeerd, om de zaak te seponeren. Het zou niet realistisch zijn om ervan uit te gaan dat iedere openbaar aanklager in de Unie enkel op grond van zijn innerlijke overtuiging van de schuld van de vermeende dader en van zijn vermogen om die schuld in rechte te bewijzen, beslist over het lot van de onderzoeken en procedures waarmee hij is belast.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het komt mij voor dat dergelijke overwegingen een nog groter gewicht in de schaal kunnen leggen wanneer aanklagers te maken hebben met grensoverschrijdende delicten die meerdere lidstaten raken en/of in meerdere lidstaten hebben plaatsgevonden, en die zijn gepleegd door delinquenten die zich met gebruikmaking van hun door het Unierecht verleende rechten vrij over de nationale grenzen heen verplaatsen. In die gevallen is het duidelijk dat sommige openbaar aanklagers in een betere positie kunnen verkeren om met succes een onderzoek in te stellen en de mogelijke daders indien nodig te vervolgen. Aangezien meerdere openbaar aanklagers uit verschillende lidstaten op mogelijk duizenden kilometers afstand allemaal in hun eigen taal werken, en misschien niet weten dat elders parallelle procedures plaatsvinden, kan het uiteraard ook niet als vanzelfsprekend worden beschouwd dat zij hun werkzaamheden op elkaar afstemmen, ook al bestaan daarvoor wel specifieke instrumenten (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In een grensoverschrijdend stelsel dat stoelt op wederzijds vertrouwen, is het in mijn ogen dan ook uiterst belangrijk dat het beginsel ne bis in idem alleen van toepassing is wanneer de beslissing van een openbaar aanklager om de procedure te beëindigen, gebaseerd is op een beoordeling ten gronde van de zaak, waarbij uitgebreid onderzoek heeft plaatsgevonden en een voldoende omvangrijke hoeveelheid bewijsmateriaal grondig is geanalyseerd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wanneer de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de onderzochte persoon op grond van een ontoereikende en fragmentarische hoeveelheid bewijsmateriaal is uitgesloten, kan immers met zekerheid worden aangenomen dat de beslissing van de openbaar aanklager voornamelijk door praktische, economische of beleidsmatige redenen is ingegeven.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het feit dat een openbaar aanklager een voldoende omvangrijke hoeveelheid bewijsmateriaal grondig heeft onderzocht, betekent uiteraard niet dat alle twijfels over de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de onderzochte persoon noodzakelijkerwijs moeten zijn weggenomen op het moment waarop wordt beslist de procedure te beëindigen. Een openbaar aanklager zal immers wellicht de nodige gevolgen moeten verbinden aan het feit dat een uitgebreid onderzoek, los van zijn persoonlijke mening over de schuld van de betrokkene, geen hoeveelheid bewijsmateriaal heeft opgeleverd waarmee een veroordeling kan worden gerechtvaardigd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Indien er een redelijk uitvoerig en nauwgezet onderzoek is verricht, kan de beslissing om de procedure te beëindigen echter worden gelijkgesteld met vrijspraak. Zoals aangegeven in punt 60 hierboven heeft het Hof aanvaard dat beslissingen die zijn genomen op grond dat feiten niet of niet toereikend zijn bewezen, in beginsel moeten worden geacht te zijn gebaseerd op een beoordeling ten gronde van de zaak. Mijns inziens vloeit dit logischerwijs onder meer voort uit het beginsel van het vermoeden van onschuld. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bovenstaande overwegingen doen de volgende vraag rijzen: hoe moet worden vastgesteld of een beslissing als de onderhavige op uitgebreid onderzoek berust?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Onderzoek van het sepotbesluit</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De vraag of een openbaar aanklager op basis van uitgebreid onderzoek heeft beslist om de zaak te seponeren, moet hoofdzakelijk worden beantwoord in het licht van de motivering in de beslissing (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>) (in voorkomend geval gelezen in samenhang met de daarin aangehaalde en/of daarbij gevoegde stukken (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>)). In die beslissing wordt immers uiteengezet om welke redenen en op grond van welke bewijzen de procedure wordt beëindigd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zoals het Hof in het arrest Kossowski heeft geoordeeld, kan bijvoorbeeld het feit dat het slachtoffer en een eventuele getuige tijdens het onderzoek niet zijn gehoord, worden beschouwd als een aanwijzing dat er geen uitgebreid onderzoek is verricht. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>) Wanneer daarentegen, zoals het EHRM in het arrest Mihalache heeft geoordeeld, een strafrechtelijk onderzoek is ingeleid nadat een beschuldiging tegen de betrokkene is geuit, het slachtoffer is gehoord, het bewijsmateriaal door de bevoegde autoriteit is verzameld en onderzocht, en op basis van dat bewijsmateriaal een gemotiveerde beslissing is gegeven, zal op grond daarvan waarschijnlijk worden vastgesteld dat de zaak ten gronde is beoordeeld. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">42</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Elk geval dient dus afzonderlijk te worden beoordeeld, waarbij de aandacht vooral moet uitgaan naar de inhoud van de beslissing. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-43" href="#t-43">43</a>
</span>) Mocht die beslissing onduidelijkheden bevatten, dan staat niets eraan in de weg dat de autoriteiten van de tweede lidstaat met gebruikmaking van de samenwerkingsinstrumenten in het rechtsstelsel van de Unie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-44" href="#t-44">44</a>
</span>) de autoriteiten van de eerste lidstaat om de nodige opheldering verzoeken. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-45" href="#t-45">45</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Omwille van de rechtszekerheid en de voorzienbaarheid is het echter van wezenlijk belang dat de belangrijkste aspecten aan de hand waarvan kan worden beoordeeld of een sepotbesluit „onherroepelijk” is, in die beslissing zelf zijn opgenomen (eventueel aangevuld door de daarin aangehaalde en/of daarbij gevoegde stukken). De verdachte moet immers kunnen nagaan of de betrokken beslissing er op grond van het toepasselijke nationale recht toe kan leiden dat het beginsel ne bis in idem van toepassing wordt. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-46" href="#t-46">46</a>
</span>) De reikwijdte en de betekenis van de beslissing kunnen dus wel worden verduidelijkt – en de motivering daarvan kan worden aangevuld – door achteraf informatie uit te wisselen, maar de beslissing kan inhoudelijk niet fundamenteel worden gewijzigd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit stadium zij op een belangrijk punt gewezen. De beoordeling hierboven kan niet aldus worden uitgelegd dat de strafrechtelijke autoriteiten in een tweede procedure in wezen mogen toetsen of beslissingen die in een eerste procedure zijn gegeven, juist zijn. Dat zou indruisen tegen het beginsel van wederzijds vertrouwen, dat de hoeksteen vormt van de Unierechtelijke regels inzake de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, en daarmee zou het beginsel ne bis in idem een groot deel van zijn nuttige werking verliezen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-47" href="#t-47">47</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De autoriteiten die in een tweede procedure optreden, mogen alleen de (materiële en/of procedurele) redenen toetsen waarom de eerste openbaar aanklager heeft beslist om de zaak te seponeren. Daartoe moeten die autoriteiten kunnen nagaan of de openbaar aanklager zijn beslissing heeft gegeven na een uitvoerige hoeveelheid bewijsmateriaal te hebben onderzocht en zonder te hebben nagelaten – omdat het onmogelijk, te moeilijk of eenvoudigweg onnodig werd geacht – om aanvullende bewijzen te verzamelen die voor de beoordeling van bijzonder belang konden zijn.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voor het overige moeten de vaststellingen in het sepotbesluit van de eerste openbaar aanklager (bijvoorbeeld de bewijskracht van de beoordeelde bewijzen) worden aanvaard zoals zij zijn meegedeeld. Autoriteiten die in een tweede procedure optreden, mogen bewijzen die reeds door de eerste openbaar aanklager zijn onderzocht, niet opnieuw beoordelen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-48" href="#t-48">48</a>
</span>) Wederzijds vertrouwen in de werking van de strafrechtsstelsels van de lidstaten vereist dat de nationale strafrechtelijke autoriteiten de bevindingen van autoriteiten uit andere lidstaten eerbiedigen, ongeacht het vonnis waartoe zij komen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-49" href="#t-49">49</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">83.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit verband is een nadere verduidelijking wellicht zinvol. Het vereiste volgens hetwelk moet worden nagegaan of een sepotbesluit is genomen na een op uitgebreid onderzoek gebaseerde inhoudelijke beoordeling van de zaak, heeft uiteraard betrekking op gevallen waarin de procedure „zonder meer” wordt beëindigd. Het gaat dus om beslissingen waarmee er een einde komt aan de procedure en de onderzochte persoon vrijuit gaat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">84.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het recht van alle lidstaten bestaan er immers ook mechanismen van geschillenbeslechting die ertoe kunnen leiden dat de strafprocedure wordt beëindigd, maar in ruil waarvoor de verdachte een lage(re) bestuursrechtelijke sanctie of een andere strafmaatregel aanvaardt. Het spreekt voor zich dat dergelijke beslissingen tot beëindiging van de procedure voor de toepassing van het beginsel ne bis in idem normaliter als gelijkwaardig aan een veroordeling moeten worden beschouwd. Daarbij is niet van belang of formeel is vastgesteld dat de verdachte aansprakelijk is. Aangezien de rechtspraak op dit punt betrekkelijk duidelijk is, hoeft hierop mijns inziens niet nader te worden ingegaan. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-50" href="#t-50">50</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">85.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dan zal ik nu ingaan op de voorwaarde „idem”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voorwaarde „idem”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">86.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wat de voorwaarde „idem” betreft, heeft het Hof geoordeeld dat het in artikel 50 van het Handvest neergelegde beginsel ne bis in idem in de weg staat aan de cumulatie van vervolgingsmaatregelen en van strafrechtelijke sancties „voor dezelfde feiten en ten aanzien van dezelfde persoon”.  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-51" href="#t-51">51</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">87.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Voor de vervulling van deze voorwaarde zijn twee aspecten dus van belang: dezelfde feiten (idem factum) en dezelfde persoon (idem persona). De twijfels van de verwijzende rechter lijken betrekking te hebben op beide aspecten, en ik zal dan ook trachten voor beide meer duidelijkheid te scheppen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">a)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Idem factum</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">88.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Volgens vaste rechtspraak van het Hof bestaat het relevante criterium om te beoordelen of er sprake is van een en hetzelfde strafbare feit, erin dat de materiële feiten dezelfde zijn, in die zin dat er sprake is van een geheel van concrete omstandigheden die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en die tot de onherroepelijke vrijspraak of veroordeling van de betrokkene hebben geleid. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-52" href="#t-52">52</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">89.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dat verband hoeft de term „dezelfde” niet te worden opgevat als een absolute en volledige samenloop van de feiten die relevant zijn voor het strafbare feit of de strafbare feiten waarvan de persoon in kwestie wordt beschuldigd. Het Hof heeft vaak verwezen naar feiten die „in wezen dezelfde” zijn (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-53" href="#t-53">53</a>
</span>), een formulering die aansluit bij de door het EHRM doorgaans gebruikte uitdrukking „in hoofdzaak dezelfde” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-54" href="#t-54">54</a>
</span>). Tegelijkertijd heeft het Hof echter verduidelijkt dat feiten niet alleen maar vergelijkbaar moeten zijn: bijkomende feitelijke elementen mogen namelijk wel anders zijn (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-55" href="#t-55">55</a>
</span>), maar de centrale feitelijke elementen van de gedraging waarvan gesteld wordt dat zij een strafbaar feit vormt, moeten gelijk zijn (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-56" href="#t-56">56</a>
</span>). Zo kan uit het enkele feit dat de verdachte in een opeenvolging van handelingen met dezelfde opzet heeft gehandeld, niet worden afgeleid dat die handelingen deel uitmaken van hetzelfde geheel van concrete omstandigheden die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn voor de toepassing van het beginsel ne bis in idem. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-57" href="#t-57">57</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">90.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daarentegen is de nationaalrechtelijke juridische kwalificatie van de feiten irrelevant voor de constatering dat er sprake is van een en hetzelfde strafbare feit, aangezien de omvang van de door artikel 50 van het Handvest geboden bescherming niet van lidstaat tot lidstaat mag verschillen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-58" href="#t-58">58</a>
</span>) Bij gebreke van harmonisatie van de nationale strafwetgevingen zou een criterium dat op de juridische kwalificatie van de feiten is gebaseerd, in de Unie evenveel belemmeringen van het vrije verkeer doen ontstaan als er strafrechtsystemen in de lidstaten zijn, zoals het Hof in het arrest Van Esbroeck heeft uitgelegd. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-59" href="#t-59">59</a>
</span>) In het arrest Zolotukhin heeft het EHRM er tevens op gewezen dat een formalistische en restrictieve benadering die gebaseerd is op de juridische kwalificatie van de twee strafbare feiten in kwestie, de rechten van individuen te zeer zou beperken en de met het beginsel ne bis in idem beoogde waarborg aldus zou kunnen ondermijnen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-60" href="#t-60">60</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">b)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Idem persona</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">91.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het andere aspect van de voorwaarde „idem” is dat het moet gaan om dezelfde delinquent, dat wil zeggen de persoon die verantwoordelijk is (of wordt geacht) voor het betrokken feit en die bijgevolg meer dan eenmaal zou kunnen worden vervolgd en gestraft.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">92.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De toepassing van het in artikel 50 van het Handvest gewaarborgde beginsel ne bis in idem veronderstelt dus dat de betrokken strafprocedures of straffen betrekking hebben op dezelfde persoon. Zoals het Hof heeft geoordeeld, geldt dit beginsel niet voor andere personen dan die welke onherroepelijk door een lidstaat zijn berecht (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-61" href="#t-61">61</a>
</span>) en kan het bijgevolg niet worden geschonden wanneer het niet dezelfde persoon is die meer dan één keer werd berecht en/of bestraft voor hetzelfde onrechtmatige gedrag (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-62" href="#t-62">62</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">93.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het arrest Mihalache heeft het EHRM benadrukt dat een sepotbesluit van een openbaar aanklager op een inhoudelijke beoordeling van de zaak berust wanneer daarin zowel de feitelijke elementen van het strafbare feit als de specifieke situatie van de betrokkene zijn beoordeeld. Dit betekent dat uit de betrokken beslissing moet blijken dat de openbaar aanklager het bewijsmateriaal in het dossier onder de loep heeft genomen en een beoordeling heeft gemaakt van de „betrokkenheid [van de verdachte] bij een gebeurtenis of alle gebeurtenissen die tot het optreden van de onderzoeksinstanties hebben geleid, om te bepalen of ‚strafrechtelijke’ verantwoordelijkheid is vastgesteld”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-63" href="#t-63">63</a>
</span>) Evenzo heeft het Hof geoordeeld dat artikel 50 van het Handvest alleen van toepassing is indien „de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de betrokkene is onderzocht en dat daarover een beslissing is genomen”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-64" href="#t-64">64</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">94.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik versta daaronder dat de strafrechtelijke aansprakelijkheid van die persoon in de betrokken strafrechtelijke beslissing specifiek moet zijn onderzocht en op een materiële grond moet zijn afgewezen: de persoon heeft het feit bijvoorbeeld niet begaan of kan daarvoor in ieder geval niet verantwoordelijk worden gehouden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">95.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Idealiter zou dit in de betrokken beslissing uitdrukkelijk moeten worden vermeld. Niettemin valt niet uit te sluiten dat, indien een openbaar aanklager tot de conclusie komt dat de ten laste gelegde feiten niet strafbaar zijn, de persoon die de bescherming van ne bis in idem inroept, in het sepotbesluit niet formeel wordt aangeduid met termen als „de vermeende dader”, „de verdachte”, „de beklaagde” of „de persoon tegen wie een onderzoek loopt”. Bovendien zou een formalistische uitlegging van artikel 50 van het Handvest op dit punt tot een te grote beperking van de rechten van het individu kunnen leiden. Naar mijn mening moet een persoon de bescherming van het beginsel ne bis in idem kunnen inroepen indien uit de tekst van de beslissing duidelijk en ondubbelzinnig blijkt dat zijn rechtspositie als dader of persoon die verantwoordelijk is voor het gedrag waarvan wordt gesteld dat het een strafbaar feit is, grondig is beoordeeld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prejudiciële vraag (II): toepassing van artikel 50 van het Handvest</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">96.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zoals ik in mijn inleidende opmerkingen heb benadrukt, staat het in beginsel aan de verwijzende rechter om te beoordelen of in de bij hem aanhangige zaak aan de hierboven besproken voorwaarden is voldaan. Om die rechter daarbij echter zo behulpzaam mogelijk te zijn, zal ik enkele korte overwegingen uiteenzetten over de vraag of het beginsel ne bis in idem in het hoofdgeding mogelijk van toepassing is.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">97.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In het onderhavige geval staat vast dat beide procedures voor de betrokken Roemeense rechterlijke instanties van strafrechtelijke aard zijn. In geding is veeleer de vraag of de voorwaarden „bis” en „idem” zijn vervuld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">98.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wat de voorwaarde „bis” betreft, komt het mij voor dat de vraag of het sepotbesluit van 27 september 2016 onherroepelijk is, in de beschikking van de Judecătorie Slatina van 21 november 2016 is beantwoord. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-65" href="#t-65">65</a>
</span>) Indien de bevindingen van deze rechterlijke instantie juist zijn, betekent dit namelijk – mits ik het nationale recht juist heb opgevat – dat er tegen het sepotbesluit van 27 september 2016 alleen buitengewone rechtsmiddelen openstaan. Hieruit volgt dat dat sepotbesluit krachtens artikel 50 van het Handvest „onherroepelijk” is en het beginsel ne bis in idem dus van toepassing kan worden.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">99.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daarentegen lijkt het veel minder duidelijk of het sepotbesluit van 27 september 2016 een op uitgebreid onderzoek gebaseerde inhoudelijke beoordeling van de zaak bevat. In mijn opvatting is het niet van belang of de desbetreffende informatie is opgenomen in de beslissing van de openbaar aanklager of in een door de politie opgesteld bijgevoegd rapport, mits de openbaar aanklager duidelijk aangeeft achter de beoordeling van de politie te staan en een dergelijke gang van zaken in het nationale recht is toegestaan.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">100.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De volgende aspecten zijn wel daadwerkelijk van belang, en het staat bijgevolg aan de verwijzende rechter om deze na te gaan: was die beschikking hoofdzakelijk gebaseerd op een beoordeling van de materiële elementen van het ten laste gelegde strafbare feit (bijvoorbeeld het bestaan van de vermeende feiten, de juridische kwalificatie van die feiten en de strafrechtelijke aansprakelijkheid van de verdachte), of op procedurele gronden? Indien zij hoofdzakelijk op materiële elementen was gebaseerd, waren de bevindingen van de openbaar aanklager dan het resultaat van een adequaat onderzoek waarbij een voldoende omvangrijke hoeveelheid bewijsmateriaal grondig is beoordeeld, of vloeide de beschikking ook voort uit praktische, economische of beleidsmatige overwegingen?</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">101.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wat vervolgens de voorwaarde „idem” betreft, begrijp ik dat volgens de verwijzende rechter in beide procedures in wezen dezelfde feiten zijn onderzocht. Dit houdt in dat de strafbare feiten die in de twee verschillende procedures ten laste zijn gelegd, formeel weliswaar anders zijn (afpersing en passieve corruptie), maar in de zin van artikel 50 van het Handvest als hetzelfde moeten worden beschouwd.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">102.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">De betrokken partijen lijken het echter niet eens te zijn over de vraag of de procedures dezelfde persoon (idem persona) betreffen. Naar mijn inzichten is dit meningsverschil gelegen in het feit dat de ene procedure in rem, en de andere procedure in personam was ingesteld.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">103.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik ben mij uiteraard bewust van het theoretische onderscheid tussen zakelijke (in rem) en persoonlijke (in personam) rechtsvorderingen. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-66" href="#t-66">66</a>
</span>) Het is mij echter minder duidelijk wat dit voor strafrechtelijke procedures in Roemenië betekent. Naar ik begrijp vloeit dat onderscheid voornamelijk voort uit artikel 305 van het Roemeense wetboek van strafvordering, volgens hetwelk de openbaar aanklager onder meer op grond van elementen die doen vermoeden dat een bepaalde persoon het strafbare feit mogelijk heeft gepleegd en op basis waarvan het strafrechtelijk onderzoek is ingeleid, dient te gelasten dat het strafrechtelijk onderzoek ten aanzien van die persoon wordt voortgezet, met als gevolg dat die persoon een verdachte wordt.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">104.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik weet evenwel niet zeker of de bijzonderheden van het nationale recht een groot gewicht in de schaal moeten leggen bij de beoordeling van de verwijzende rechter met betrekking tot de toepassing van artikel 50 van het Handvest in de onderhavige zaak. Zoals in punt 95 hierboven is uiteengezet, gaat het volgens deze bepaling niet om de wijze waarop een pleger wordt aangeduid, maar om de inhoud. Het is dus van weinig belang of de vermeende dader in de eerste procedure formeel als „verdachte” is aangemerkt of een vergelijkbare status heeft gekregen. De cruciale vraag is of uit de tekst van het sepotbesluit redelijkerwijs duidelijk blijkt dat de rechtspositie van die persoon als mogelijke pleger van de feiten, die strafbaar kunnen zijn, naar behoren is onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">D.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Slotopmerkingen</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">105.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na de door de verwijzende rechter opgeworpen rechtsvragen te hebben behandeld, sluit ik deze conclusie af met enkele slotoverwegingen, in de hoop dat deze enkele aanwijzingen kunnen bieden bij de uitlegging en toepassing van artikel 50 van het Handvest.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">106.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uit het aantal arresten dat zowel het Hof als het EHRM de afgelopen jaren heeft gewezen, valt af te leiden dat de reikwijdte van het beginsel ne bis in idem met onzekerheid omgeven blijft. In tal van zaken zijn uiteenlopende vraagstukken gerezen, die deze rechterlijke instanties ertoe hebben gebracht hun rechtspraak naargelang van de omstandigheden te verfijnen en te verduidelijken en daarin soms ook belangrijke nieuwe lijnen uit te zetten.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">107.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In mijn ogen is het een goede zaak dat het Hof en het EHRM – enkele kleine nuances daargelaten – vergelijkbare redeneringen hebben gevolgd en een vrij homogene rechtspraak hebben weten op te bouwen. Over het geheel genomen lijken deze rechterlijke instanties mij te hebben gestreefd naar een billijk evenwicht tussen verschillende concurrerende belangen. Dat is zeker geen gemakkelijke opgave.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">108.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Om uit te leggen waarom ik deze mening ben toegedaan, zet ik een stap terug in de tijd. Het beginsel ne bis in idem is een zeer oude juridische constructie, waarvan sporen zijn teruggevonden in onder meer de Codex Hammurabi, de geschriften van Demosthenes, de Pandecten van Justinianus en tal van middeleeuwse canonieke wetten. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-67" href="#t-67">67</a>
</span>) In de (huidige) Unie werd het beginsel – ook al was er in die zin nog niets vastgelegd – reeds halverwege de jaren zestig omarmd, en beschouwd als verbonden met de idee van billijkheid. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-68" href="#t-68">68</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">109.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Hoewel de precieze betekenis en reikwijdte van het beginsel ne bis in idem door de eeuwen heen enigszins aan veranderingen onderhevig zijn geweest, is het relatief consistent beschouwd als stoelende op twee pijlers: billijkheid en rechtszekerheid. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-69" href="#t-69">69</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">110.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten eerste wordt het in het algemeen als oneerlijk en willekeurig beschouwd dat de staat „met al zijn middelen en macht herhaalde pogingen [onderneemt] om een persoon voor een vermeend strafbaar feit te veroordelen, waardoor de betrokkene wordt belemmerd in zijn doen en laten, kosten en beproevingen moet dragen en in voortdurende angst en onzekerheid moet leven”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-70" href="#t-70">70</a>
</span>) Het beginsel ne bis in idem beoogt dus in de eerste plaats een situatie te voorkomen waarin een persoon meer dan eens wordt „blootgesteld aan het gevaar van strafoplegging”. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-71" href="#t-71">71</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">111.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten tweede is het beginsel ne bis in idem tevens onlosmakelijk verbonden met het gezag van gewijsde (res judicata): de idee dat rechterlijke beslissingen die definitief zijn geworden, ter verzekering zowel van de stabiliteit van het recht en de rechtsbetrekkingen als van een goede rechtsbedeling niet meer in geding mogen worden gebracht. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-72" href="#t-72">72</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">112.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In de rechtsorde van de Unie heeft de bescherming van het beginsel ne bis in idem een derde reden: het waarborgen van het vrije verkeer van personen binnen de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Het Hof heeft onder verwijzing naar artikel 54 SUO benadrukt dat een persoon die reeds bij onherroepelijk vonnis is berecht, zich vrij moet kunnen bewegen zonder te hoeven vrezen voor een nieuwe strafvervolging ter zake van dezelfde feiten in een andere lidstaat. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-73" href="#t-73">73</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">113.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Deze doelstellingen verzetten zich dan ook tegen een buitensporig restrictieve uitlegging van het beginsel ne bis in idem. Tegelijkertijd zou een al te ruime toepassing van het beginsel echter indruisen tegen andere openbare belangen die bescherming verdienen.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">114.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik doel meer bepaald op het algemene maatschappelijke belang om delinquenten effectief te vervolgen (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-74" href="#t-74">74</a>
</span>) en op het specifieke belang van slachtoffers van strafbare feiten om niet alleen schadeloosstelling van de plegers te verkrijgen, maar ook om te zien dat „recht wordt gedaan” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-75" href="#t-75">75</a>
</span>). Het begrip „ruimte van vrijheid, veiligheid en recht” zelf impliceert immers dat vrijheid niet ten koste mag gaan van veiligheid en recht(vaardigheid). Deze laatste term moet uiteraard worden opgevat als rechtvaardigheid voor iedereen: voor vermeende plegers van een strafbaar feit, maar ook voor vermeende slachtoffers ervan. Krachtens artikel 3, lid 2, VEU moet het vrije verkeer van personen binnen deze ruimte daarom worden gewaarborgd in combinatie met passende maatregelen met betrekking tot onder meer voorkoming en bestrijding van criminaliteit. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-76" href="#t-76">76</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">115.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">In dit verband mag niet worden voorbijgegaan aan het feit dat een oppervlakkige benadering van de toepassing van het beginsel ne bis in idem zou kunnen leiden tot bepaalde vormen van misbruik en manipulatie door delinquenten die hun toevlucht zouden kunnen nemen tot forum shopping om vrijuit te gaan voor hun daden. Wanneer strafbare feiten door verschillende openbaar aanklagers tegelijk worden onderzocht, bestaat er namelijk een concreet gevaar dat het openbaar ministerie dat het minst geschikt (of het meest onderbezet of overbelast) is, er de facto aan in de weg staat dat er een serieus onderzoek naar die feiten wordt verricht doordat een sepotbesluit van dat openbaar ministerie handelingen van elk ander openbaar ministerie overbodig kan maken.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">116.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Daarnaast is er nog een Uniebelang dat serieuze aandacht verdient: wederzijds vertrouwen. Volgens vaste rechtspraak kan wederzijds vertrouwen slechts standhouden en worden versterkt indien de autoriteiten van een lidstaat zich ervan kunnen vergewissen dat de strafrechtelijke aansprakelijkheid van een vermeende dader in een andere lidstaat naar behoren is beoordeeld. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-77" href="#t-77">77</a>
</span>)
      </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">117.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Het is dus van cruciaal belang dat bij de uitlegging van artikel 50 van het Handvest een billijk evenwicht tussen deze belangen wordt verzekerd. Meer in het bijzonder moet een doeltreffende bescherming van de rechten van het individu in overeenstemming worden gebracht met het legitieme belang van de lidstaten om te voorkomen dat plegers van strafbare feiten vrijuit gaan. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-78" href="#t-78">78</a>
</span>) Dat is de kerngedachte die ik in deze conclusie als leidraad heb gevolgd en op grond waarvan ik, na bestudering en analyse van de rechtspraak, het Hof een in mijn ogen „evenwichtige” benadering van de voorwaarden „bis” en „idem” in overweging heb trachten te geven.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">118.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik zie met name niet in hoe een persoon wiens betrokkenheid bij een vermeend strafbaar feit tijdens een eerste procedure die in het onderzoeksstadium is afgesloten, niet concreet en/of alleen op basis van een ontoereikende en fragmentarische hoeveelheid bewijsmateriaal is onderzocht, op goede gronden zou kunnen stellen dat een latere procedure waarin zijn betrokkenheid afzonderlijk wordt onderzocht op basis van een robuuste en uitvoerige hoeveelheid bewijsmateriaal, hem zou blootstellen aan het gevaar van dubbele strafoplegging en/of in strijd zou zijn met het gezag van gewijsde.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Conclusie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">119.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ik geef het Hof dan ook in overweging om de prejudiciële vraag van de Curte de Apel Craiova aldus te beantwoorden dat een persoon ten aanzien van wie een openbare aanklager heeft besloten om de zaak te seponeren zonder dat aan die persoon een sanctie of andere strafmaatregel wordt opgelegd, slechts als onherroepelijk vrijgesproken in de zin van artikel 50 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie kan worden beschouwd indien onder meer aan de volgende voorwaarden is voldaan: i) het besluit is gebaseerd op een inhoudelijke beoordeling van de zaak, waarbij uitgebreid onderzoek is verricht in de vorm van een grondige evaluatie van een voldoende omvangrijke hoeveelheid bewijsmateriaal, en ii) uit de tekst van het besluit blijkt dat de specifieke rechtspositie van die persoon, als degene die de vermeende strafbare feiten heeft gepleegd, naar behoren is onderzocht.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Oorspronkelijke taal: Engels.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), arrest van 8 juli 2019, Mihalache tegen Roemenië (CE:ECHR:2019:0708JUD005401210, § 47; hierna: „arrest Mihalache”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) PB 2006, L 354, blz. 56.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) PB 2003, L 192, blz. 54.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Zie voor het begrip „strafvervolging in rem” de punten 101 en 102 hieronder.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) De Commissie verwijst naar de artikelen 289 en 308 van de Cod penal (Roemeens wetboek van strafrecht), die in wezen onder meer betrekking hebben op passieve corruptie door met ambtenaren gelijkgestelde personen, en naar de artikelen 1, 5 en 6 van wet nr. 78/2000 ter voorkoming, opsporing en bestraffing van corruptie, die onder meer betrekking hebben op corruptie door personeelsleden die functies uitoefenen bij rechtspersonen.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Zie met name arrest van 18 mei 2021, Asociația „Forumul Judecătorilor din România” e.a. (C‑83/19, C‑127/19, C‑195/19, C‑291/19, C‑355/19 en C‑397/19, EU:C:2021:393, punten 172, 177 en 249; hierna: „arrest AFJR”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Punt 4 van de bijlage bij beschikking 2006/928. Zie ook de overwegingen 3 en 6 van die beschikking.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Zie arrest AFJR, punt 214, en arrest van 21 december 2021, Euro Box Promotion e.a. (C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 en C‑840/19, EU:C:2021:1034, punten 189 en 191).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Arrest van 6 maart 2014 (C‑206/13, EU:C:2014:126).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 13 juni 2019, Moro (C‑646/17, EU:C:2019:489, punten 66 en 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 2 maart 2023, Bursa Română de Mărfuri (C‑394/21, EU:C:2023:146, punt 60).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 14 juli 2022, Volkswagen (C‑134/20, EU:C:2022:571, punt 33).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in de zaak Gözütok en Brügge (C‑187/01 en C‑385/01, EU:C:2002:516, punten 36 en 37).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Overeenkomst ter uitvoering van het te Schengen gesloten akkoord van 14 juni 1985 tussen de regeringen van de staten van de Benelux Economische Unie, de Bondsrepubliek Duitsland en de Franse Republiek, betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen, ondertekend op 19 juni 1990 en in werking getreden op 26 maart 1995 (PB 2000, L 239, blz. 19; hierna: „SUO”). Die bepaling luidt als volgt: „Een persoon die bij onherroepelijk vonnis door een overeenkomstsluitende partij is berecht, kan door een andere overeenkomstsluitende partij niet worden vervolgd ter zake van dezelfde feiten […].”</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Zie onder meer arrest van 5 juni 2014, M (C‑398/12, EU:C:2014:1057, punt 35; hierna: „arrest M”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Zie onder meer arrest van 22 maart 2022, bpost (C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 23).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Ibidem, punt 24 en aldaar aangehaalde rechtspraak.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld arrest van 23 maart 2023, Dual Prod (C‑412/21, EU:C:2023:234, punt 55 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Cursivering van mij.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Zie arrest van 22 december 2008, Turanský (C‑491/07, EU:C:2008:768, punten 34 en 35).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Zie arrest van 29 juni 2016, Kossowski (C‑486/14, EU:C:2016:483, punt 35 en aldaar aangehaalde rechtspraak; hierna: „arrest Kossowski”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Zie arrest M, punt 32.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Ik gebruik hier de formulering uit het arrest Mihalache, § 128.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) EHRM, arrest van 10 februari 2009, Zolotukhin tegen Rusland (CE:ECHR:2009:0210JUD001493903, § 108; hierna: „arrest Zolotukhin”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) European Treaty Series nr. 117. Een niet-bindend document dat door het Stuurcomité voor de mensenrechten is opgesteld en op 22 november 1984 aan het Comité van ministers van de Raad van Europa is voorgelegd. Zie punt 22 (cursivering van mij).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Zie arrest M, punten 39 en 41.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Arrest Mihalache, §§ 102‑116.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Gezamenlijke concurring opinion van de rechters Raimondi, Nussberger, Sicilianos, Spano, Yudkivska, Motoc en Ravarani.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 16 december 2021, AB e.a. (Intrekking van de amnestieregeling) (C‑203/20, EU:C:2021:1016, punten 56 en 57 en aldaar aangehaalde rechtspraak; hierna: „arrest AB e.a.”). Ook in artikel 4 van Protocol nr. 7 is de formulering „onherroepelijk vrijgesproken of veroordeeld” gebruikt.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Zie in die zin arrest M, punten 28 en 29 en aldaar aangehaalde rechtspraak.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Zie de conclusie van advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in de zaak Van Straaten (C‑150/05, EU:C:2006:381, punt 65).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Zie onder meer arresten van 15 oktober 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij e.a./Commissie (C‑238/99 P, C‑244/99 P, C‑245/99 P, C‑247/99 P, C‑250/99 P–C‑252/99 P en C‑254/99 P, EU:C:2002:582, punten 54‑69); 10 maart 2005, Miraglia (C‑469/03, EU:C:2005:156, punten 31‑34), en 22 december 2008, Turanský (C‑491/07, EU:C:2008:768, punten 40‑45), en arrest AB e.a., punt 61. Zie ook EHRM, arrest van 15 maart 2005, Horciag tegen Roemenië (CE:ECHR:2005:0315DEC007098201).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Wat procedures betreft waarin de strafbare feiten zijn verjaard, moet ik erkennen dat het Hof in zijn arrest van 28 september 2006, Gasparini e.a (C‑467/04, EU:C:2006:610, punten 22‑33), tot een andere conclusie lijkt te zijn gekomen. Naar mijn mening is het arrest Gasparini e.a. op dit punt echter onverenigbaar met de latere rechtspraak van het Hof inzake vrijspraak om procedurele redenen en is dit arrest hoe dan ook impliciet ontkracht door het arrest van 8 september 2015, Taricco e.a. (C‑105/14, EU:C:2015:555), waarin het Hof een nationale verjaringsregeling als een procedurele regeling heeft aangemerkt. Dit standpunt strookt bovendien met de rechtspraak van het EHRM: zie bijvoorbeeld EHRM, arrest van 5 december 2019, Smoković tegen Kroatië (CE:ECHR:2019:1112DEC005784912, §§ 43‑45).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Zie arresten Kossowski, punten 48, 53 en 54, en Mihalache, §§ 97 en 98.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Zie onder meer arresten van 11 februari 2003, Gözütok en Brügge (C‑187/01 en C‑385/01, EU:C:2003:87, punten 27, 28 en 31), en 12 mei 2021, Bundesrepublik Deutschland (Red notice van Interpol) (C‑505/19, EU:C:2021:376, punt 73 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Zie ook arrest Mihalache, §§ 94 en 95.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld de concurring opinion van rechter Pinto de Albuquerque bij het arrest Mihalache, §§ 10 e.v.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Kaderbesluit 2009/948/JBZ van de Raad van 30 november 2009 over het voorkomen en beslechten van geschillen over de uitoefening van rechtsmacht bij strafprocedures (PB 2009, L 328, blz. 42).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Dit beginsel is onder meer verankerd in artikel 48, lid 1, van het Handvest.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Zie in die zin arrest Kossowski, punt 52.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Zie voor meer details mijn conclusie in de zaak GR e.a. (C‑726/21, EU:C:2023:240, punten 35‑53).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Arrest Kossowski, punt 53.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">42</a>
</span>) Arrest Mihalache, § 98.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-43" href="#c-43">43</a>
</span>) Ibidem, § 97.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-44" href="#c-44">44</a>
</span>) Bijvoorbeeld kaderbesluit 2009/948 (zie voetnoot 37 hierboven).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-45" href="#c-45">45</a>
</span>) Zie naar analogie arrest van 16 november 2010, Mantello (C‑261/09, EU:C:2010:683, punt 48).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-46" href="#c-46">46</a>
</span>) Zie de conclusie van advocaat-generaal Bobek in de zaak bpost (C‑117/20, EU:C:2021:680, punt 119).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-47" href="#c-47">47</a>
</span>) Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Bot in de zaak Kossowski (C‑486/14, EU:C:2015:812, punten 75 en 76).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-48" href="#c-48">48</a>
</span>) Zie in die zin arrest M, punt 30.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-49" href="#c-49">49</a>
</span>) Zie onder meer arrest van 28 oktober 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Uitlevering en ne bis in idem) (C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punten 92 en 93 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in de zaak Van Straaten (C‑150/05, EU:C:2006:381, punten 52 en 63).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-50" href="#c-50">50</a>
</span>) Zie met name arrest van 11 februari 2003, Gözütok en Brügge (C‑187/01 en C‑385/01, EU:C:2003:87). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in de zaken Gözütok en Brügge (C‑187/01 en C‑385/01, EU:C:2002:516, punten 83, 88, 89, 97 en 106), en de concurring opinion van rechter Bošnjak, gedeeld door rechter Serghides, bij het arrest Mihalache.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-51" href="#c-51">51</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld arrest van 23 maart 2023, Dual Prod (C‑412/21, EU:C:2023:234, punt 49 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Cursivering van mij.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-52" href="#c-52">52</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld arrest van 22 maart 2022, Nordzucker e.a. (C‑151/20, EU:C:2022:203, punt 38 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Deze rechtspraak sluit aan bij de rechtspraak van het EHRM, waarin wordt verwezen naar „een geheel van concrete materiële feiten waarbij dezelfde dader is betrokken en die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn naar tijd en plaats, en waarvan het bestaan moet worden aangetoond om tot een veroordeling te kunnen komen of om tot strafrechtelijke vervolging te kunnen overgaan” (zie onder meer arrest Zolotukhin, §§ 83 en 84).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-53" href="#c-53">53</a>
</span>) Arrest van 22 maart 2022, bpost (C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 37).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-54" href="#c-54">54</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld EHRM, arrest van 15 november 2016, A en B tegen Noorwegen (CE:ECHR:2016:1115JUD002413011, § 108 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-55" href="#c-55">55</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 28 september 2006, Van Straaten (C‑150/05, EU:C:2006:614, punt 49), en conclusie van advocaat-generaal Sharpston in de zaak Kraaijenbrink (C‑367/05, EU:C:2006:760, punten 49‑52).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-56" href="#c-56">56</a>
</span>) Zie arrest van 22 maart 2022, bpost (C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 30). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Bobek in de zaak bpost (C‑117/20, EU:C:2021:680, punt 135). Zie eveneens EHRM, arrest van 14 januari 2010, Tsonyo Tsonev tegen Bulgarije (nr. 2), CE:ECHR:2010:0114JUD000237603, § 52.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-57" href="#c-57">57</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 18 juli 2007, Kraaijenbrink (C‑367/05, EU:C:2007:444, punt 29).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-58" href="#c-58">58</a>
</span>) Zie arrest van 22 maart 2022, Nordzucker e.a. (C‑151/20, EU:C:2022:203, punt 39 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-59" href="#c-59">59</a>
</span>) Arrest van 9 maart 2006 (C‑436/04, EU:C:2006:165, punt 35).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-60" href="#c-60">60</a>
</span>) Arrest Zolotukhin, §§ 78‑84.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-61" href="#c-61">61</a>
</span>) Zie arrest van 28 september 2006, Gasparini e.a. (C‑467/04, EU:C:2006:610, punt 37).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-62" href="#c-62">62</a>
</span>) Zie arrest van 5 april 2017, Orsi en Baldetti (C‑217/15 en C‑350/15, EU:C:2017:264, punten 17 en 19 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-63" href="#c-63">63</a>
</span>) Arrest Mihalache, §§ 97 en 98.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-64" href="#c-64">64</a>
</span>) Zie bijvoorbeeld arrest AB e.a., punt 57 (cursivering van mij).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-65" href="#c-65">65</a>
</span>) Zie de punten 15‑17 van deze conclusie.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-66" href="#c-66">66</a>
</span>) Heel simpel gesteld hebben vorderingen in rem betrekking op een feitelijke situatie, terwijl vorderingen in personam tegen een persoon zijn gericht.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-67" href="#c-67">67</a>
</span>) Coffey, G., „A History of the Common Law Double Jeopardy Principle: from Classical Antiquity to Modern Era”, Athens Journal of Law, deel 8, nr. 3, juli 2022, blz. 253‑278.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-68" href="#c-68">68</a>
</span>) Zie arrest van 5 mei 1966, Gutmann/Commissie (18/65 en 35/65, EU:C:1966:24), en, met verdere verwijzingen naar vroege rechtspraak, standpuntbepaling van advocaat-generaal Jääskinen in de zaak Spasic (C‑129/14 PPU, EU:C:2014:739, punt 43).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-69" href="#c-69">69</a>
</span>) Zie Coffey, G., aangehaald in voetnoot 67 hierboven. Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Ruiz-Jarabo Colomer in de zaken Gözütok en Brügge (C‑187/01 en C‑385/01, EU:C:2002:516, punt 49).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-70" href="#c-70">70</a>
</span>) Zoals gesteld door de Supreme Court van de Verenigde Staten in Green v. United States (1957) 355 U.S. 184, blz. 187. Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Bot in de zaak Kossowski (C‑486/14, EU:C:2015:812, punt 36).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-71" href="#c-71">71</a>
</span>) Zie in dat verband de conclusie van advocaat-generaal Sharpston in de zaak M (C‑398/12, EU:C:2014:65, punt 48).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-72" href="#c-72">72</a>
</span>) Zie met betrekking tot het begrip „res judicata” onder meer arrest van 30 september 2003, Köbler (C‑224/01, EU:C:2003:513, punt 38). Zie over de verhouding tussen beide begrippen arrest van 22 maart 2022, Nordzucker e.a. (C‑151/20, EU:C:2022:203, punt 62 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-73" href="#c-73">73</a>
</span>) Zie arrest van 12 mei 2021, Bundesrepublik Deutschland (Red notice van Interpol) (C‑505/19, EU:C:2021:376, punt 79 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-74" href="#c-74">74</a>
</span>) Zie in die zin arrest van 29 april 2021, X (Europees aanhoudingsbevel – Ne bis in idem) (C‑665/20 PPU, EU:C:2021:339, punt 97), en arrest AB e.a., punt 58.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-75" href="#c-75">75</a>
</span>) Zie de conclusie van advocaat-generaal Bot in de zaak Kossowski (C‑486/14, EU:C:2015:812, punt 80) en de conclusie van advocaat-generaal Bobek in de zaak BV (C‑129/19, EU:C:2020:375, punt 113).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-76" href="#c-76">76</a>
</span>) Zie dienaangaande arrest van 10 maart 2005, Miraglia (C‑469/03, EU:C:2005:156, punt 34).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-77" href="#c-77">77</a>
</span>) Zie arrest van 12 mei 2021, Bundesrepublik Deutschland (Red notice van Interpol) (C‑505/19, EU:C:2021:376, punt 81 en aldaar aangehaalde rechtspraak).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-78" href="#c-78">78</a>
</span>) Zie ook de conclusies van advocaat-generaal Bobek in de zaak Bundesrepublik Deutschland (Red notice van Interpol) (C‑505/19, EU:C:2020:939, punt 93) en in de zaak bpost (C‑117/20, EU:C:2021:680, punt 121).</p>
</body>
</html>
