Eagrán sealadach
TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
ĆAPETA
arna tabhairt an 20 Samhain 2025 (1)
Cás C‑522/24
BG
V
Ministero della Difesa,
páirtithe uamtha:
Presidenza del Consiglio dei Ministri
(Iarraidh ar réamhrialú ón Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil))
(Tarchur chun réamhrialú – Treoir 2000/78/CE – Coincheap an chreidimh faoi Airteagal 1 de Threoir 2000/78/CE – Tuairimí pearsanta faoi vacsaíniú COVID-19 – Ceanglas maidir le vacsaíniú arna fhorchur ar phearsanra míleata mar gheall ar phaindéim COVID-19 – Diúltú vacsaín COVID-19 a fháil as ar eascair fionraí ón obair gan phá)
I. Réamhrá
1. Tá níos mó ná dhá bhliain caite ó dearbhaíodh go hoifigiúil nach bagairt dhomhanda a thuilleadh í paindéim COVID-19. (2) Mar sin féin, leanann an Chúirt Bhreithiúnais d’iarrataí ar léiriú a fháil maidir leis na saincheisteanna dlí a tháinig chun cinn le linn na paindéime.
2. Sampla amháin den sórt sin is ea an tarchur chun réamhrialú seo. Dhiúltaighan t-iarratasóir sna príomhimeachtaí (‘an t-iarratasóir’) vacsaín in aghaidh COVID-19 a fháil, de réir reachtaíocht na hIodáile do phearsanra míleata. Dá bhrí sin, cuireadh ar fionraí é ón obair ag an Ministero della Difesa (An Aireacht Cosanta, an Iodáil), an cosantóir sna príomhimeachtaí, (‘an Aireacht Cosanta’ nó ‘an cosantóir’), gan phá ar feadh tréimhse thart ar dhá mhí, agus ina dhiaidh sin baineadh an ceanglas vacsaínithe agus d’fhill sé ar an obair.
3. Áitíonn an t‑iarratasóir os comhair an Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil; arbh é an chúirt a rinne an tarchur’, go raibh a fhionraí idirdhealaitheach, ag líomhain go raibh sé bunaithe ar a thuairimí pearsanta amháin i gcoinne vacsaín COVID-19, rud a chreideann sé a sháraíonn na forálacha a leagtar síos le Treoir 2000/78/CE ón gComhairle. (3)
II. Fíorais sna príomhimeachtaí, na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, agus an nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais
4. Mar fhreagairt ar phaindéim COVID-19, d’fhorchuir an Aireacht Cosanta ceanglas vacsaínithe COVID-19 ar phearsanra míleata. Bhí an ceanglas sin bunaithe ar Decreto-legge Uimh. 44/21 (Dlí Foraithne Uimh. 44/21). (4)
5. Tar éis ceanglas oibre riachtanach a dhéanamh de vacsaíniú COVID-19 le haghaidh catagóirí áirithe gairmithe, le hAirteagal 4ter de Dhlí Foraithne Uimh. 44/21 forchuireadh go sainráite ar fhostóirí an oibleagáid a fhíorú go bhfuil gach pearsanra míleata (i measc catagóirí eile oibrithe a liostaítear ann (5)) vacsaínithe. Dá mainneodh fostaí vacsaín a fháil, d’fhéadfaí é a chur ar fionraí ón obair láithreach. Ní bheadh aon iarmhairtí araíonachta ag an bhfostaí sin agus choinneofaí an caidreamh fostaíochta. Sonraíodh leis an riail chéanna sin freisin nach mbeadh aon luach saothair ná díolaíochtaí eile dlite le linn na tréimhse fionraí. Luaigh sé freisin go bhfanfadh an fhionraí i bhfeidhm go dtí gur chuir an duine lena mbaineann an fostóir ar an eolas gur thosaigh sé nó sí ar an timthriall vacsaínithe príomhúil nó gur chríochnaigh sé, nó go raibh an teanndáileog curtha i gcrích aige. Mar sin féin, ní mhairfeadh an fhionraí tar éis an sprioc-ama 6 mhí, a thosaigh an 15 Nollaig 2021.
6. Is comhalta den arm é an t‑iarratasóir, atá ag obair don Aireacht Cosanta mar innealtóir, in oifig atá aige dó féin den chuid is mó, ach bíonn cruinnithe aige go minic le pearsanra míleata agus sibhialta eile den riarachán céanna, chomh maith le hionadaithe cuideachtaí seachtracha.
7. Dhiúltaigh sé vacsaín in aghaidh COVID-19 a fháil ach dhearbhaigh sé go raibh sé toilteanach tástálacha SARS-CoV-2 a dhéanamh gach 48 uair an chloig.
8. Lena chinneadh an 10 Eanáir 2022, chuir an cosantóir an t‑iarratasóir ar fionraí gan phá. Níor fhorchuir an cosantóir aon ghníomh araíonachta ar an iarratasóir, agus choinnigh sé a phost.
9. Rinne an t‑iarratasóir agóid i gcoinne an chinnidh sin trí achomharc urghnách chuig Uachtarán Phoblacht na hIodáile.
10. Iarradh ar an Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit), an chúirt a rinne an tarchur, ina cáil chomhairleach, tuairim cheangailteach a thabhairt don Aireacht Cosanta, a bhfuil dlínse aici an t‑achomharc a imscrúdú agus nach mór di cinneadh críochnaitheach a chur faoi bhráid Uachtarán Phoblacht na hIodáile.
11. Os comhair na cúirte a rinne an tarchur, d’áitigh an t‑iarratasóir go raibh an ceanglas vacsaínithe idirdhealaitheach agus contrártha d’Airteagal 2(2) de Threoir 2000/78 bunaithe ar na sé fhoras.
12. Sa chéad áit, mhaígh an t‑iarratasóir go ndearnadh idirdhealú díreach air i gcomparáid le pearsanra sibhialta a raibh dualgais chomhchosúla acu atá ag obair don chosantóir, ós rud é nach raibh siad faoi réir an cheanglais vacsaínithe. Dhearbhaigh sé freisin gur forchuireadh an ceanglas vacsaínithe air féin faoina riosca féin, contrártha d’Airteagal 206 bis d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 66/10, (6) ar dá réir a fhéadfaidh an riarachán, a ghlacann freagracht as pearsanra a vacsaíniú, a dhearbhú nach mór vacsaíní sonracha a thabhairt do phearsanra míleata ionas go bhféadfar iad a imscaradh faoi choinníollacha oibriúcháin ar leith.
13. Sa dara háit, chuir sé in iúl go ndearnadh idirdhealú indíreach air i gcomparáid leis an bpearsanra míleata vacsaínithe, bunaithe ar a agóid i gcoinne an vacsaín a fháil bunaithe ar a thuairim phearsanta amháin nach raibh bunús eolaíoch bailí ag na vacsaíní. Cé gur dhearbhaigh an t‑iarratasóir go raibh sé toilteanach tástáil a dhéanamh i gcoinne SARS-CoV-2 gach 48 uair an chloig, diúltaíodh an fhéidearthacht sin dó, rud a bhí, dar leis, contrártha le hAirteagal 2(2)(b) de Threoir 2000/78.
14. Sa tríú háit, toisc gur cuireadh ar fionraí é ón obair gan phá, líomhnaítear gur cuireadh cosc ar an iarratasóir tacaíocht a thabhairt dó féin agus dá theaghlach, lena n‑áirítear beirt iníonacha mionaoiseacha, ar feadh tréimhse na fionraí sin. Áitíonn an t‑iarratasóir gur sárú é sin ar Airteagail 1 agus 24 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’).
15. Sa cheathrú háit, d’áitigh an t‑iarratasóir ar dtús nach raibh sé in ann a cheart chun saoire bliantúla le pá a fheidhmiú. Le linn na n‑imeachtaí os comhair na cúirte a rinne an tarchur, scoir an t‑iarratasóir de bheith ag brath ar an bhforas achomhairc sin, ós rud é gur cuireadh deireadh leis an gceanglas éigeantach vacsaínithe amhail ón 25 Márta 2022. (7)
16. Sa chúigiú háit, mhaígh an t‑iarratasóir gur diúltaíodh cosaint dlíthiúil éifeachtach dó, de shárú ar Airteagal 19 CAE.
17. Sa séú háit, d’iarr an t‑iarratasóir cúiteamh as an idirdhealú a d’fhulaing sé trí smachtbhanna eiseamláireach agus athchomhairleach de réir bhrí Airteagal 17 de Threoir 2000/78.
18. Thairis sin, d’iarr an t‑iarratasóir ar an gcúirt a rinne an tarchur sé cheist a chur faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais le haghaidh réamhrialú, maidir le gach foras achomhairc.
19. D’áitigh an cosantóir gur cheart don chúirt a rinne an tarchur an t‑achomharc a dhíbhe. Ina thuairim, bunaíodh an ceanglas vacsaínithe atá faoi chonspóid go dleathach mar cheanglas dlíthiúil sonrach le hAirteagal 4ter de Dhlí Foraithne Uimh. 44/21.
20. Dhiúltaigh an chúirt a rinne an tarchur don chúigiú agus don séú saincheist dlí agus do na ceisteanna comhfhreagracha le haghaidh réamhrialú a mhol an t‑iarratasóir, agus thug sí faoi deara tarscaoileadh an iarratasóra ar an gceathrú saincheist dlí. Mar sin féin, chinn an chúirt sin bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna eile a chuir an t‑iarratasóir chun réamhrialú a tharchur.
21. Mar réamhphointe, thug an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go bhfuil na ceisteanna a d’ardaigh an t‑iarratasóir gan bhunús ar an mbonn go ndearna Cúirt Bhunreachtúil na hIodáile dlíthiúlacht an bhirt náisiúnta lena gceanglaítear pearsanra cúraim sláinte a vacsaíniú in aghaidh COVID-19, a tugadh isteach freisin le Dlí Foraithne Uimh. 44/21, a scrúdú agus a dheimhniú cheana féin ag an Corte costituzionale (an Chúirt Bhunreachtúil, an Iodáil) i mbreithiúnais Uimh. 14/2023, 15/2023 agus 185/2023. De réir na cúirte a rinne an tarchur, tá feidhm freisin ag na prionsabail a chuirtear in iúl sna breithiúnais sin, atá cosúil leo siúd a chuirtear in iúl i bhforálacha dhlí an Aontais arna n‑agairt ag an iarratasóir ina achomharc, maidir leis an gceanglas vacsaínithe le haghaidh pearsanra míleata atá i gceist sna príomhimeachtaí.
22. Maidir leis an gcéad fhoras achomhairc, thug an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go leagtar síos le Treoir 2000/78 rialacha maidir le cóir chomhionann san ionad oibre, a bhfuil feidhm acu faoi ghnáthchúinsí. Mar sin féin, mar a luaitear in Airteagal 2(5) den Treoir sin, tá na rialacha sin fós gan dochar do bhearta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta atá riachtanach, i sochaí dhaonlathach, don tslándáil phoiblí agus do chosaint na sláinte. Dúirt sé freisin gur bunaíodh an ceanglas vacsaínithe mar gheall ar na himthosca eisceachtúla agus gur deimhníodh go raibh vacsaíní COVID-19 sábháilte. Ba bheart réasúnta agus iomchuí ag an am é an cinneadh reachtach an ceanglas vacsaínithe a thabhairt isteach do phearsanra míleata – a n‑iarrtar orthu, murab ionann agus pearsanra sibhialta, i gcásanna éigeandála chun sábháilteacht an phobail a chosaint agus a mbíonn teagmháil acu leis an bpobal mar bhaill de na fórsaí armtha, chun sláinte an phearsanra mhíleata agus an phobail i gcoitinne araon a chosaint. Dá bhrí sin, de réir na cúirte a rinne an tarchur, níl post an phearsanra mhíleata agus an phearsanra shibhialta inchomparáide agus, dá bhrí sin, níl aon fhoras ann leis an idirdhealú a líomhnaíonn an t‑iarratasóir.
23. Maidir leis an dara foras achomhairc, thug an chúirt a rinne an tarchur faoi deara nach raibh an ceanglas vacsaínithe díréireach ós rud é nach raibh aon bheart oiriúnach eile ann ag an am. Úsáideadh an modh tástála, mar cheanglas malartach ar vacsaíniú, i suíomhanna níos ginearálta chun rochtain a fháil ar áiteanna poiblí ag daoine aonair nach mbaineann leis na catagóirí atá faoi réir an cheanglais vacsaínithe. Mar sin féin, ní bheadh costas na dtástálacha sin, ar ghá iad a athdhéanamh gach dhá lá go trí lá, inbhuanaithe agus chuirfeadh sé ualach dofhulaingthe ar an gcóras cúraim sláinte. Thairis sin, ós rud é nach raibh torthaí na tástála ar fáil díreach tar éis na tástála, bhí siad imithe i léig cheana féin toisc go bhféadfadh an duine a tástáladh a bheith ionfhabhtaithe le linn na tréimhse idir tástáil a fháil agus na torthaí a fháil.
24. Maidir leis an tríú saincheist dlí, thug an chúirt a rinne an tarchur faoi deara go raibh fionraí fostaithe neamh-vacsaínithe, a mhair beagán thar 2 mhí, comhsheasmhach le dualgas cúraim an fhostóra agus nach gá go gciallódh an ceart chun obair a dhéanamh a chumhdaítear sa Bhunreacht go mbeadh an ceart chun oibre ann má tá baol don tsláinte phoiblí ag baint leis sin agus má roghnaíonn an t‑oibrí gan na forálacha maidir le sábháilteacht san ionad oibre a chomhlíonadh, lena n‑áirítear an ceanglas maidir le vacsaíniú in aghaidh COVID-19. Dá bhrí sin, cé go raibh sé contrártha do thuairimí pearsanta an iarratasóra, ba bheart réasúnta agus comhréireach é an ceanglas vacsaínithe ar mhaithe leis an tsláinte phoiblí, agus dá bhrí sin, tugann sárú d’aon ghnó an iarratasóra ar an gceanglas sin údar lena chur ar fionraí ón obair gan phá.
25. Sna himthosca sin, chinn Consiglio di Stato (Comhairle Stáit) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais chun réamhrialú a fháil:
‘(1) Ós rud é nár mheas an Riarachán gur gá ceanglas sonrach maidir le vacsaíniú a fhorchur ar an arm de réir bhrí Airteagal 206a de decreto legislativo n. 66/10 (Foraithne Reachtach Uimh. 66/10), agus freagracht á glacadh as éifeachtaí na vacsaíne, an gcuirtear cosc le Treoir 2000/78/CE ar thrasuí decreto legislativo n. 172/21 (Dhlí Foraithne Uimh. 172/21) a mhéid a leasaítear leis decreto legislativo n. 44/21 (Dlí Foraithne Uimh. 44/21) trí Airteagal 4(b)(2)(b) a chur leis, lena gceanglaítear ar phearsanra míleata a bheith vacsaínithe go héigeantach agus contrártha dá gcreideamh pearsanta, toisc go gcuirtear d’oibleagáid air an chóireáil leighis sin a dhéanamh go deonach, atá fós turgnamhach, ar a phriacal féin, mar cheanglas breise chun oibriú sa timpeallacht oibre chéanna le hoibrithe sibhialta nach gceanglaítear orthu vacsaíniú den sórt sin a fháil in ainneoin feidhmeanna a chomhlíonadh, atá, ó thaobh tógálacht agus inéillitheacht an duine de, cosúil leo siúd a dhéanann pearsanra míleata?
(2) Ós rud é, de réir reachtaíocht na hIodáile maidir le rochtain ar an áit oibre, lena n‑áirítear in áiteanna plódaithe amhail iompar poiblí, staideanna agus bialanna, d’oibrithe nach dtagraítear dóibh i nDlí Foraithne Uimh. 172/21, go meastar go bhfuil deimhnithe vacsaínithe nó tástálacha diúltacha COVID a dhéantar laistigh de 48 n‑uair an chloig coibhéiseach, an gcuirtear cosc le hAirteagal 2(2)(b) de Threoir 2000/78/CE bheart amhail Dlí Foraithne Uimh. 172/21 a mhéid a leasaítear leis Dlí Foraithne Uimh. 44/21 trí Airteagal 4(b)(1)(b) a chur leis, lena gceanglaítear ar oibrithe míleata a bheith vacsaínithe go héigeantach agus contrártha dá gcreideamh pearsanta, mar choinníoll riachtanach chun a bheith in ann oibriú sa timpeallacht oibre chéanna le pearsanra míleata a mheas, i gcomhréir lena gcreideamh pearsanta, go bhfuil sé fóirsteanach vacsaíniú a dhéanamh fiú in éagmais oibleagáide, in ainneoin go bhfuil an comhalta den phearsanra míleata nach bhfuil vacsaínithe toilteanach, agus in aon chás go bhfuil sé d’oibleagáid air cheana féin, toradh tástálacha diúltacha COVID a thabhairt ar aird tráthanna níos lú ná 48 uair an chloig de?
(3) An sáraítear leis an mbeart dá dtagraítear i nDlí Foraithne Uimh. 172/21 lena bhforlíontar Dlí Foraithne Uimh. 44/21, ina bhfágtar faoi Airteagal 4(b)(3) nach nach féidir oibrithe, a chuirtear ar fionraí mar gheall ar shárú ar an oibleagáid vacsaínithe, soláthar a dhéanamh dá dteaghlach agus an chosaint agus an cúram is gá ar mhaithe le leas iníonacha mionaoisigh a thairiscint, Airteagail 1 agus 24 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh de réir bhrí Airteagal 24 den Chairt?’
26. Chuir an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, Rialtas na Fraince agus Rialtas na hIodáile agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn faoi bhráid na Cúirte Breithiúnais.
27. Tionóladh éisteacht an 10 Iúil 2025 inar chuir an t‑iarratasóir sna príomhimeachtaí, Rialtas na hIodáile agus an Coimisiún argóint ó bhéal i láthair.
III. Anailís
28. Ba cheart déileáil leis an gcéad dá cheist ón gcúirt a rinne an tarchur le chéile. Leis na ceisteanna sin, fiafraíonn an chúirt sin go bunúsach an bhfuil reachtaíocht na hIodáile lena bhforchuirtear ceanglas vacsaínithe COVID-19 ar phearsanra míleata contrártha le Treoir 2000/78, ar an bhforas go dtugtar isteach léi cóir idirdhealaitheach a thoirmisctear leis an Treoir sin.
29. Chun na ceisteanna sin a fhreagairt, is gá ar dtús a mheas an bhfuil Treoir 2000/78 infheidhme maidir leis an reachtaíocht amhail an reachtaíocht a ndearna an chúirt a rinne an tarchur cur síos uirthi (A).
30. Má tá an Treoir sin infheidhme, is gá a mheas an ionann an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist agus idirdhealú díreach nó indíreach agus, sa chás deireanach sin, an féidir údar a thabhairt le hidirdhealú den sórt sin (B).
A. An freagra beartaithe: Níl Treoir 2000/78 infheidhme maidir le himthosca an cháis seo
1. Cóir neamh-chomhionann bunaithe ar chatagóirí gairmiúla
31. Le Treoir 2000/78, toirmisctear idirdhealú i gcomhthéacs na fostaíochta agus na slí beatha ar bhonn na bhforas seo a leanas: reiligiún nó creideamh, míchumas, aois agus gnéaschlaonadh. (8)
32. Tá sé bunaithe ar chásdlí na Cúirte gur forais uileghabhálacha iad na forais a liostaítear in Airteagal 1 de Threoir 2000/78 agus nach mbaineann an Treoir sin le hidirdhealú ar bhonn na catagóire gairmiúla nó na háite oibre gairmiúla. (9)
33. Is léir ón gcreat dlíthiúil náisiúnta gur leathnaíodh an fhoráil lena bhforchuirtear an vacsaíniú éigeantach COVID-19, a bhain le gairmithe cúram sláinte agus oibrithe sláinte poiblí ar dtús, chun oibrithe atá fostaithe in áiseanna cúnaimh shóisialta chónaithe agus cúram sláinte a áireamh, agus ar deireadh, pearsanra in earnálacha na cosanta, na slándála agus na héigeandála poiblí, lena n‑áirítear pearsanra míleata atá ag obair don Aireacht Cosanta.
34. Os a choinne sin, níor tháinig pearsanra sibhialtach a bhí ag obair don Aireacht Cosanta faoi raon feidhme na hoibleagáide sin agus ní raibh sé d’oibleagáid orthu vacsaín in aghaidh COVID-19 a fháil chun leanúint de bheith ag obair.
35. Dá bhrí sin, leis an gceanglas vacsaínithe a bunaíodh faoi Airteagal 4ter de Dhlí Foraithne Uimh. 44/21, bunaíodh difríocht sa chaoi a gcaitear leis an bpearsanra míleata agus sibhialta atá ag obair don Aireacht Chosanta. Tá an difríocht sin sa chóireáil bunaithe ar na feidhmeanna atá ag an dá ghrúpa daoine sin faoi seach. Mar sin féin, níl difríocht den sórt sin ar cheann de na forais idirdhealaithe atá toirmiscthe de réir bhrí Threoir 2000/78.
36. Dá bhrí sin, mar a thíolaic Rialtas na Fraince agus an Coimisiún, ní spreagtar cur i bhfeidhm Threoir 2000/78 leis an difríocht sa chóireáil idir pearsanra míleata agus sibhialta i ndáil le ceanglas vacsaínithe COVID-19.
37. Dá bhrí sin, ní féidir leis an iarratasóir brath ar an Treoir sin chun a mhaíomh gur cuireadh toirmeasc ar reachtaíocht na hIodáile atá i gceist ar an bhforas go mbunaítear léi difríocht sa chaoi a gcaitear le pearsanra míleata agus sibhialta atá ag obair san Aireacht um Chosaint.
2. Creideamh mar an foras toirmiscthe faoi Threoir 2000/78
38. Is ceann de na forais idirdhealaithe a thoirmisctear le Treoir 2000/78 é ‘reiligiún nó creideamh’. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh feidhm a bheith ag an Treoir sin, más rud é gur bunaíodh leis an reachtaíocht atá i gceist difríocht dhíreach nó indíreach sa chóireáil ar bhonn thuairim phearsanta an iarratasóra.
39. Is í an cheist a thagann chun cinn, dá bhrí sin, an féidir tuairimí pearsanta an iarratasóra ar roghnaigh sé gan a bheith vacsaínithe ina leith a cháiliú mar ‘chreideamh’ de réir bhrí Airteagal 1 de Threoir 2000/78.
40. Ní thugtar sainmhíniú i dTreoir 2000/78 ar cad is creideamh ann chun an Treoir sin a chur i bhfeidhm. (10)
41. Mar sin féin, cuireann cásdlí na Cúirte roinnt treorach ar fáil chun brí an choincheapa sin a thuiscint.
42. Thug an Chúirt faoi deara, toisc go dtagraítear in Airteagal 1 de Threoir 2000/78 do na coincheapa ‘reiligiún’ agus ‘creideamh’ le chéile, chun críocha chur i bhfeidhm na Treorach sin, nach mór anailís a dhéanamh ar an dá théarma sin mar dhá ghné den fhoras aonair idirdhealaithe céanna, lena gcumhdaítear creideamh reiligiúnach agus creideamh fealsúnach nó spioradálta araon. (11)
43. Thairis sin, chinn an Chúirt nach mór idirdhealú a dhéanamh idir idirdhealú ar fhoras ‘reiligiún nó creidimh’ agus idirdhealú bunaithe ar ‘thuairim pholaitiúil nó aon tuairim eile’. (12)
44. Sa chiall sin, mhínigh an Chúirt ‘nach gcumhdaítear creideamh polaitiúil ná creideamh ceardchumainn le Treoir 2000/78; ní chumhdaítear léi ach oiread creidimh nó roghanna ealaíne, spóirt, aeistéitiúla nó eile.’ (13)
45. Ina theannta sin, mheabhraigh an Chúirt go bhfuil an ceart chun saoirse coinsiasa agus reiligiúin, mar a chumhdaítear in Airteagal 10(1) den Chairt, ina dhlúthchuid den chomhthéacs ábhartha agus Treoir 2000/78 á léiriú. (14) Freagraíonn an ceart sin don cheart a chumhdaítear in Airteagal 9 den Choinbhinsiún chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint (‘ECHR’), lena gcosnaítear ‘saoirse smaointeoireachta, coinsiasa agus reiligiúin’. Dá bhrí sin, tá léiriú an choincheapa ‘creideamh’ faoi ECHR ábhartha freisin chun an coincheap sin a thuiscint i gcomhthéacs dhlí an Aontais.
46. In Vavřička, chinn an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine (‘ECtHR’) nach sáraíonn ceanglas éigeantach vacsaínithe ECHR, toisc nach dtagann cur i gcoinne pearsanta an vacsaín faoi choincheap an chreidimh a chosnaítear faoi Airteagal 9 de. Go háirithe, mheas an chúirt sin go bhfuil cur i gcoinne pearsanta den sórt sin le meas mar thuairim chriticiúil seachas mar chreideamh a bhfuil cosaint aige faoi ECHR. (15) Sa chás sin, chinn ECtHR nach raibh aon bhunús aici chun a chur i gcoinne vacsaíniú éigeantach a cháiliú mar chreideamh fealsúnach, ós rud é gur dúirt an tUasal Vavřička leis an gcúirt náisiúnta go raibh a agóid i gcoinne vacsaínithe bunaithe ar a thuairim go raibh sé díobhálach go príomha dá shláinte féin agus do shláinte a leanaí. Dá bhrí sin, mheas an ECtHR ‘nach ionann tuairim chriticiúil maidir le vacsaíniú agus ciontú nó creideamh go bhfuil dóthain trócaire, tromchúise, comhtháthaithe agus tábhachta ann chun ráthaíochtaí Airteagal 9 a mhealladh.’ (16)
47. Leanann sé ón méid sin roimhe seo nach féidir tuairim phearsanta lena gcuirtear i gcoinne vacsaíniú – amhail tuairim atá bunaithe ar ábhair imní a-bhaineann leis an tsláinte – a mheas mar chreideamh fealsúnach agus, i bprionsabal, nach bhfuil an chosaint a thugtar le Treoir 2000/78 aici.
48. Mar fhocal scoir, ní chuirtear toirmeasc, i bprionsabal, le Treoir 2000/78 ar reachtaíocht náisiúnta lena dtugtar isteach vacsaíniú éigeantach do bhall den arm, rud atá contrártha lena thuairimí nó lena tuairimí pearsanta.
3. Cur i bhfeidhm maidir le himthosca an cháis seo
49. Dá bhrí sin, ní féidir leis an iarratasóir a thuairimí pearsanta a chur in iúl maidir leis an gceanglas vacsaínithe do phearsanra míleata i gcoinne a fhostóra, a bhí ag cur reachtaíocht intíre chun feidhme lena dtugtar isteach ceanglas éigeantach vacsaínithe do phearsanra míleata.
50. D’áitigh an t‑iarratasóir os comhair na Cúirte gur chuir an ceanglas vacsaínithe a forchuireadh air de bhua Airteagal 4ter de-Dhlí Foraithne Uimh. 44/21 ceanglas air foirm toilithe fheasaigh a shíniú ina luaitear go sainráite nach eol fós fo-éifeachtaí-fadtéarmacha vacsaíní COVID-19, lena n‑áirítear riosca báis. Dar leis an iarratasóir, tacaíodh ina dhiaidh sin lena éiginnteacht maidir leis na rioscaí a bhaineann leis an vacsaín toisc go raibh roinnt daoine a fuair an vacsaín tinn nó fiú go bhfuair siad bás de dheasca COVID-19. Dá réir sin, cé go ndearnadh cur síos oifigiúil ar na vacsaíní mar vacsaíní sábháilte, tháinig an t‑iarratasóir ar an gconclúid gurb iad leasanna tráchtála cuideachtaí cógaisíochta go príomha a spreag clár vacsaínithe COVID-19 agus, dá bhrí sin, chuir sé i mbaol an pearsanra míleata a raibh sé d’oibleagáid orthu a bheith vacsaínithe, gan beann ar éifeachtúlacht agus sábháilteacht líomhnaithe na vacsaíní. D’áitigh sé freisin nár mhian leis a shaol féin a chur i mbaol trína nochtadh d’fho-iarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ann chun rannchuidiú le gníomhaíochtaí-brabúsacha cuideachtaí cógaisíochta.
51. Chuir an t‑iarratasóir leis an gceanglas vacsaínithe a thuilleadh toisc nár ghlac an rialtas, a d’fhorchuir an cheanglas faoi Airteagal 4ter de Dhlí Foraithne Uimh. 44/21, aon fhreagracht as na hiarmhairtí díobhálacha a d’fhéadfadh a bheith ag an vacsaíniú. D’áitigh sé freisin nach ndéanfadh sé agóid i gcoinne an cheanglais vacsaínithe dá bhforchuirfí é de bhun Airteagal 206bis d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 66/10.
52. Mar is léir ón ordú tarchuir agus na hargóintí a d’ardaigh an t‑iarratasóir ag an éisteacht, measaim nár chuir an t‑iarratasóir aon fhianaise ar fáil chun a chruthú go n‑eascraíonn a agóid i gcoinne cheanglas vacsaínithe COVID-19 as creideamh fealsúnach. Ina ionad sin, is cosúil go bhfuil dhá chúis lena chur i gcoinne an cheanglais sin. Sa chéad áit, tá a fhreasúra bunaithe ar a thuairim chriticiúil sláinte go raibh na vacsaíní neamhshábháilte toisc, i measc cúiseanna eile, gurbh iad leasanna tráchtála an tionscail cógaisíochta ba mhó ba chúis lena ndáileadh. Ar an dara dul síos, cháin an t‑iarratasóir an drogall a bhí ar an rialtas glacadh le haon fhreagracht as na fo-iarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar an vacsaín, agus sin an fáth nár fhorchuir sé vacsaíní ar phearsanra míleata mar oibleagáid.
53. Mar a thug an Coimisiún faoi deara ag an éisteacht, tá tuairim an iarratasóra sásta athrú i bhfianaise sonraí eolaíocha nua, agus ciallaíonn sé nach fís dhomhanda chuimsitheach den saol í an tuairim sin atá bunaithe ar bhreithnithe fealsúnachta nó spioradálta. Is cosúil go bhfuil a thuairim teoranta don vacsaín in aghaidh COVID-19 féin agus tá sé bunaithe ar na rioscaí sláinte líomhnaithe a bhaineann leis an vacsaín sin, nach ndearnadh measúnú leordhóthanach uirthi, dar leis an iarratasóir, i bhfianaise na fianaise eolaíche leighis a bhí ar fáil nuair a forchuireadh an ceanglas vacsaínithe in aghaidh COVID-19. Má chuireann sé i gcoinne na vacsaíne, léiríonn sé freisin nach n‑aontaíonn sé le beartas an rialtais maidir leis an gceanglas vacsaínithe.
54. Sa chiall sin, ní cosúil go bhfuil an t‑iarratasóir ag brath ar fhíorchreideamh fealsúnach.
55. Mar thoradh ar an méid uile thuas, tagaim ar an gconclúid nach ionann tuairim chriticiúil an iarratasóra maidir leis an gceanglas vacsaínithe agus creideamh a chosnaítear le hAirteagal 1 de Threoir 2000/78.
56. Dá bhrí sin, ní féidir leis an iarratasóir brath ar Threoir 2000/78 chun agóid a dhéanamh i gcoinne chur i bhfeidhm Dhlí Foraithne Uimh. 44/21 ag a fhostóir.
57. Mar achoimre, Mar achoimre, Molaim, Molaim, mar fhreagra ar an gcéad cheist agus an dara ceist a cuireadh faoi bhráid an Choimisiúin, go bhfreagródh an Chúirt Bhreithiúnais nach bhfuil Treoir 2000/78 infheidhme in imthosca an cháis atá idir lámha, ós rud é nach dtagann an t‑idirdhealú líomhnaithe faoi aon cheann de na forais idirdhealaithe a thoirmisctear leis an Treoir sin.
58. Le Treoir 2000/78, toirmisctear, inter alia, idirdhealú ar fhoras ‘creideamh’. Mar sin féin, ní hionann tuairimí pearsanta, bunaithe ar ábhair imní sláinte nó easaontais le beartas vacsaínithe rialtais, agus ‘creideamh’ de réir bhrí Threoir 2000/78.
B. Mar mhalairt air sin
59. I gcás ina gcinnfidh an Chúirt, áfach, gur ‘creideamh’ í tuairim phearsanta a bhaineann le vacsaíniú, bunaithe ar ábhair imní sláinte nó ar easaontas le beartas vacsaínithe poiblí, de réir bhrí Threoir 2000/78, is gá a mheas an féidir cóireáil an iarratasóra a shaintréithriú mar idirdhealú díreach nó indíreach, agus más féidir, an féidir cóir dhifreálach den sórt sin a aithint le bonn cirt.
60. Is ann d’idirdhealú díreach, a thoirmisctear faoi Airteagal 2(2)(a) de Threoir 2000/78, nuair atá an difríocht sa chóireáil bunaithe go díreach ar cheann de na forais thoirmiscthe a leagtar síos sa Treoir sin. Níl reachtaíocht na hIodáile atá i gceist bunaithe ar thuairim phearsanta an phearsanra mhíleata maidir le vacsaíniú in aghaidh COVID-19. Dá bhrí sin, ní féidir a thuiscint go bhfuil an reachtaíocht sin idirdhealaitheach go díreach.
61. Bheadh idirdhealú indíreach ar bhonn creidimh, a thoirmisctear faoi Airteagal 2(2)(b) de Threoir 2000/78, ann dá gcuirfeadh riail nó cleachtas a dhealraíonn a bheith neodrach daoine a bhfuil creideamh ar leith acu i staid mhíbhuntáisteach. (17)
62. Dá measfaí tuairim phearsanta an iarratasóra atá ag cur i gcoinne an cheanglais vacsaínithe mar ‘chreideamh’ de réir bhrí Threoir 2000/78, an riail a tugadh isteach le reachtaíocht na hIodáile, lena bhforáiltear do phearsanra míleata nach bhfuil vacsaínithe a chur ar fionraí gan phá, d’fhéadfaí a mheas go gcuirtear na baill mhíleata sin faoi mhíbhuntáiste go hindíreach i gcomparáid le pearsanra míleata eile atá vacsaínithe go deonach.
63. Mar sin féin, is féidir údar a thabhairt le hidirdhealú indíreach le haidhm dhlisteanach, ar choinníoll go bhfuil na modhanna chun an aidhm sin a bhaint amach iomchuí agus riachtanach. (18)
64. A mhéid a bhaineann leis an gcoinníoll a bhaineann le haidhm dhlisteanach a bheith ann, mhínigh Rialtas na hIodáile gur forchuireadh an ceanglas vacsaínithe COVID-19 atá i gceist mar bheart eagraíochtúil maidir le gníomhaíochtaí agus dualgais pearsanra mhíleata le linn phaindéim COVID-19. Bhí dhá aidhm ag beart den sórt sin: ar thaobh amháin, bhí sé d’aidhm aige baill den arm a chosaint ar SARS-CoV-2 a tholgadh agus a ndualgais á gcomhlíonadh acu le linn phaindéim COVID-19; ar an taobh eile, bhí sé d’aidhm aige an tsláinte phoiblí a chosaint, agus a áirithiú ag an am céanna gur comhlíonadh na dualgais sin i gceart.
65. In Nordic Info, d’aicmigh an Chúirt phaindéim COVID-19 mar bhagairt thromchúiseach ar an tsláinte phoiblí ar dócha go mbeadh sí ina cúis bháis i measc catagóirí éagsúla den daonra agus go gcuirfeadh sí ró-ualach ar an gcóras sláinte náisiúnta, nó go mbeadh sé treascrach fiú. (19)
66. Ina theannta sin, is cuspóir dlisteanach follasach é cosaint na sláinte poiblí, mar a dhearbhaítear le cásdlí socair na Cúirte. Dá bhrí sin, in Memoria agus Dall’Antonia, d’fhoráil an Chúirt ‘go bhfuil cosaint na sláinte poiblí ar cheann de na cúiseanna sáraitheacha ar mhaithe le leas an phobail a aithnítear le dlí an Aontais agus go bhfuil corrlach lánroghnach leathan ag na Ballstáit sa réimse sin’. (20)
67. I gcás comhchosúil, rialaigh ECtHR, in Pasquinelli agus pairtithe eile v. San Marino, go raibh sé d’aidhm dhlisteanach ag ceanglas vacsaínithe arna fhorchur ag Stát ar ghairmithe cúraim sláinte áirithe le linn phaindéim COVID-19, san éigeandáil sláinte poiblí a bhí ina riosca tromchúiseach don daonra ina iomláine, an tsláinte phoiblí agus cearta agus saoirsí daoine eile a chosaint. Thairis sin, d’fhoráil an chúirt sin nach mór cineál sealadach, déine theoranta agus comhthéacs eisceachtúil a chur san áireamh agus cinneadh á dhéanamh maidir le comhréireacht na mbeart sriantach a fhorchuirtear. (21)
68. Mhínigh an t‑iarratasóir go raibh sé toilteanach cruthúnas ar thástáil dhiúltach COVID-19 a chur ar fáil gach 48 uair an chloig, ach gur diúltaíodh di agus gur cuireadh ar fionraí ón obair é toisc gur dhiúltaigh sé vacsaín a fháil. Thairis sin, áitíonn an t‑iarratasóir go raibh post oifige aige, cé go raibh sé fostaithe mar bhall de na fórsaí armtha, cosúil le pearsanra sibhialtach, nach raibh orthu a bheith vacsaínithe chun leanúint de bheith ag obair don fhostóir céanna.
69. Leis na hargóintí sin, tá agóid á déanamh ag an iarratasóir in aghaidh oiriúnacht agus riachtanas reachtaíocht na hIodáile.
70. D’fhorchuir Rialtas na hIodáile ceanglas vacsaínithe in aghaidh COVID-19, agus saoirse tuairimíochta an phearsanra mhíleata á hurramú aige, agus thug sé rogha do phearsanra míleata an vacsaín a fháil nó a dhiúltú. Má dhiúltaigh siad, beag beann ar a ról gairmiúil agus ar na dualgais a chomhlíonann siad, ba é an toradh a bhí air sin ná a gcaidreamh fostaíochta leis an gcosantóir a chur ar fionraí go sealadach.
71. D’ainneoin argóint an iarratasóra go ndearna sé dualgais a bhaineann le hoifig mar chomhalta den arm, le teagmháil theoranta le daoine eile, ní fhéadfaí ceanglas vacsaínithe den sórt sin a fhorchur ar bhonn cás ar chás. Ina ionad sin, bhí feidhm chomhionann aige maidir leis an bpearsanra míleata uile atá ag obair don chosantóir, cibé acu a chreid siad in éifeachtacht agus sábháilteacht na vacsaíní sin nó nár chreid.
72. Maidir leis an gcoinníoll a bhaineann le modhanna iomchuí agus riachtanacha a bheith ann, aontaím le tuairimí Rialtas na hIodáile, a mhínigh nach raibh aon bhearta iomchuí eile nach raibh chomh sriantach céanna i ndáil leis an gcuspóir atá á shaothrú leis an riail náisiúnta sin. Fiú dá measfaí nach raibh tástáil le haghaidh SARS-CoV-2 chomh sriantach céanna, ní bheadh an leibhéal céanna coisc ann agus a bheadh ag vacsaíniú. Dá réir sin, ní bheadh an réiteach sin iomchuí ná éifeachtúil chun cosc a chur ar phearsanra míleata COVID-19 a chonrú agus a scaipeadh, agus bheadh an baol ann go mbainfí an bonn d’iarrachtaí dlisteanacha sláinte poiblí an rialtais sin chun srian a chur le tionchar na paindéime. Thairis sin, bheadh gá le hiarrachtaí agus costais mhíréasúnta chun tástálacha rialta COVID-19 a eagrú ag eatraimh 48 uair an chloig do phearsanra míleata, rud a bheadh deacair a sheasamh do chóras cúraim sláinte a bhfuil baint aige cheana féin leis an bpaindéim a bhainistiú.
73. Ina ionad sin, bhí sé beartaithe le ceanglas vacsaínithe COVID-19 an riosca go n‑éireodh pearsanra míleata tinn a laghdú agus an dóchúlacht go dtarchuirfidís SARS-CoV-2 chuig daoine eile ina dhiaidh sin a laghdú. Thairis sin, an tráth sin, dá mhéad líon na ndaoine vacsaínithe, is ea is lú a d’fhéadfadh an víreas a leathadh, rud a chuirfeadh le himdhíonacht tréada a fhorbairt.
74. I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, táim den tuairim go gcomhlíonann an riail náisiúnta gach critéar a leagtar amach in Airteagal 2(2)(b)(i) de Threoir 2000/78, ós rud é gur shaothraigh sí an aidhm dhlisteanach an tsláinte phoiblí a chosaint trí leathadh COVID-19 a chosc trí mhodhanna a bhí riachtanach agus comhréireach araon.
75. Dá bhrí sin, fiú má chinneann an Chúirt go bhféadfaí Dlí Foraithne Uimh. 44/21 a shaintréithiú mar idirdhealú indíreach ar bhonn ‘creideamh’ de réir bhrí Threoir 2000/78, molaim go bhfreagródh an Chúirt go bhféadfadh údar a bheith le reachtaíocht den sórt sin, mar sin féin, faoi Airteagal 2(2)(b)(i) den Treoir sin, toisc gur shaothraigh sé aidhm dhlisteanach, eadhon an tsláinte phoiblí a chosaint, lena n‑áirítear sláinte an phearsanra mhíleata atá fostaithe anAireacht Cosanta. Thairis sin, tráth a d’achtaigh reachtas na hIodáile an riail, ní raibh aon bhearta malartacha ann a bhí iomchuí agus nach raibh chomh sriantach céanna chun an cuspóir sin a bhaint amach.
An tríú ceist a tarchuireadh
76. Lena tríú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an féidir a mheas go bhfuil fionraí gan phá comhalta de phearsanra míleata a dhiúltaigh vacsaín COVID-19 a fháil contrártha d’Airteagail 1 agus 24 den Chairt.
77. Mar a d’áitigh mé sa Tuairim seo, ní thagann tuairimí pearsanta maidir le ceanglas vacsaínithe, amhail iad siúd a chuir an t‑iarratasóir in iúl, faoi choincheap an chreidimh a chosnaítear faoi Airteagal 1 de Threoir 2000/78. Fiú dá léireodh na tuairimí sin creideamh de réir bhrí na Treorach sin, d’fhéadfadh údar maith a bheith leis an idirdhealú indíreach a eascraíonn as mar gheall ar an leas ginearálta. Dá bhrí sin, ní féidir a mheas go sáraíonn na hiarmhairtí a eascraíonn as cur i bhfeidhm na reachtaíochta atá i gceist dínit an duine nó ceart an linbh, a chosnaítear faoi Airteagail 1 agus 24 den Chairt.
IV. IV. Conclúid
78. I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt na ceisteanna a tharchuir Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil) le haghaidh réamhrialú mar a leanas:
Ní mór Treoir 2000/78/CE ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc léi ar cheanglas vacsaínithe a fhorchuirtear leis an dlí náisiúnta ar bhall den arm, rud atá contrártha lena thuairimí pearsanta.
Toirmisctear leis an Treoir sin, inter alia, idirdhealú ar fhoras ‘creideamh’. Mar sin féin, ní hionann tuairimí pearsanta atá bunaithe ar ábhair imní sláinte nó easaontais le beartas vacsaínithe an rialtais agus ‘creideamh’ de réir bhrí Threoir 2000/78.
1 Bunteanga: an Béarla.
2 Féach, i ndáil leis sin, an dearbhú ó Ard-Stiúrthóir na hEagraíochta Domhanda Sláinte a rinneadh an 5 Bealtaine 2023, ar fáil ag: https://www.who.int/news-room/speeches/item/who-director-general-s-opening-remarks-at‑the-media-briefing---5-may-2023.
3 Treoir an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha, (IO L 303, 2000, lch. 16) (‘Treoir 2000/78’).
4 Decreto-legge 1 aprile 2021, n. 44 – Misure urgenti per il contenimento dell’epidemia da COVID-19, in materia di vaccinazioni anti SARS-CoV-2, di giustizia e di concorsi pubblici (Dlí Foraithne Uimh. 44 an 1 Aibreán 2021 maidir le bearta práinneacha chun paindéim COVID-19 a chomhrac, vacsaíniú in aghaidh SARS-CoV-2, ceartas agus cabhair phoiblí), arna thiontú le Legge. 28 maggio 2021, n. 76 (Dlí Uimh. 76 an 28 Bealtaine 2021), arna leasú le decreto legge 26 novembre 2021, n. 172, Misure urgenti per il contenimento dell’epidemia da COVID-19 e per lo svolgimento in sicurezza delle attività economiche e sociali (Dlí Foraithne Uimh. 172 an 26 Samhain 2021 maidir le bearta práinneacha chun paindéim COVID-19 a chomhrac agus sábháilteacht gníomhaíochtaí eacnamaíocha agus sóisialta), arna thiontú le leasuithe le Legge 21 gennaio 2022, uimh. 3 (Dlí Uimh. 3 an 21 Eanáir 2022).
5 Tugadh isteach an ceanglas vacsaínithe COVID-19 ar dtús do ghairmithe cúraim sláinte agus d’oibrithe sláinte poiblí, ansin d’oibrithe atá fostaithe i saoráidí cúnaimh shóisialta cónaithe agus i saoráidí cúraim sláinte, agus ar deireadh, i measc catagóirí eile, do phearsanra in earnálacha na cosanta, na slándála agus na héigeandála poiblí.
6 Decreto legislative 15 marzo 2010, n. 66 – Codice dell’ordinamento militare (Foraithne Reachtach an 15 Márta 2010 Uimh. 66 maidir le Cód an Dlí Mhíleata).
7 Aisghaireadh Airteagal 4b de Dhlí Foraithne Uimh. 44/21 le hAirteagal 8 den decreto-legge 24 marzo 2022, n. 24 – Disposizioni urgenti per il superamento delle misure di contrasto alla diffusione dell’epidemia da COVID-19, in conseguenza della cessazione dello stato di emergenza (Dlí Foraithne Uimh. 24 an 24 Márta 2022 lena leagtar síos bearta práinneacha a chuirfear in ionad na mbeart atá ann cheana féin chun scaipeadh phaindéim COVID-19 a chomhrac, tar éis dheireadh an staid éigeandála; ‘Dlí Foraithne Uimh. 24/22’).
8 Airteagal 1 de Threoir 2000/78.
9 Féach breithiúnas an 17 Deireadh Fómhair 2024, Zetschek (C‑349/23, EU:C:2024:889, mír 25 agus an cásdlí dá dtagraítear).
10 Ar an gcaoi chéanna, ní fhoráiltear sainmhíniú ar an gcoincheap ‘creideamh’ i reachtaíocht na mBallstát ná ar an leibhéal idirnáisiúnta. Mar sin féin, cuireann roinnt Ballstát doiciméadacht mhíniúcháin ar fáil a ghabhann leis an reachtaíocht, ina gcuirtear treoir ar fáil chun coincheap an chreidimh a shainiú. Mar shampla, san Ísiltír, glacadh an téarma ‘fealsúnacht saoil’ (is é sin le rá, fealsúnachtaí leathana, amhail daonnachas, nach mbaineann le gach dearcadh den tsochaí, áfach) chun míniú a thabhairt ar an méid a d’fhéadfadh a bheith i gceist leis an gcoincheap ‘creideamh’. San Iodáil, ar ócáidí éagsúla, mheas na cúirteanna náisiúnta go gcumhdaítear le ‘creideamh’ mar fhoras cosanta, mar shampla, cleamhnacht ceardchumainn agus an gcreideamh pearsanta gur cheart do dhuine diúltú airm a iompar, i gcás agóideoirí coinsiasacha. Féach, ina leith sin, Coimisiún na hEorpa - an Ard-Stiúrthóireacht um Cheartas agus Tomhaltóir Chopin, I. agus Germaine, C., ‘A Comparative Analysis of Non-discrimination Law in Europe 2024 – The 27 EU Member States compared’ - ’ [Anailís chomparáideach ar an dlí neamh-idirdhealaithe san Eoraip 2024], Ullmhaithe ag Isabelle Chopin agus Catharina Germaine don European network of legal experts in gender equality and non‑discrimination, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2024, lgh. 18 agus 19.
11 Féach breithiúnais an 15 Iúil 2021, WABE agus MH Müller Handel (C‑804/18 agus C‑341/19-, EU:C:2021:594, mír 47), an 13 Deireadh Fómhair 2022, SCRL (Éadaí Reiligiúnacha) (C‑344/20, ‘SCRL (Éadaí Reiligiúnacha)’, EU:C:2022:774, mír 26) agus an 28 Samhain 2023, Commune d’Ans (C‑148/22, EU:C:2023:924, mír 22).
12 Féach SCRL (Éadaí Reiligiúnacha), mír 27 agus an cásdlí dá dtagraítear.
13 Féach SCRL (Éadaí Reiligiúnacha), mír 28. Béim curtha leis.
14 Féach SCRL (Éadaí Reiligiúnacha), mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear.
15 Féach ECtHR, 8 Aibreán 2021, Vavřička agus Páirtithe Eile v Poblacht na Seice’ CE:ECHR:2021:0408JUD004762113, ‘Vavřička’,, §§ 335 agus 337. Sa chás sin, rinne sé iarratasóir agóid i gcoinne dhualgas reachtúil Phoblacht na Seice leanaí a vacsaíniú i gcoinne roinnt galar tógálach. Gearradh fíneáil ar iarratasóir amháin as mainneachtain a leanaí a vacsaíniú, agus ba thuismitheoirí iad daoine eile ar diúltaíodh cead isteach réamhscoile dá leanaí mar gheall ar neamhchomhlíonadh an cheanglais vacsaínithe. D’agair na hiarratasóirí go léir Airteagal 8 de ECHR agus d’agair triúr acu Airteagal 9 de. Dhiúltaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine do na héilimh atá bunaithe ar Airteagal 9 de ECHR toisc iad a bheith do-ghlactha.
16 Féach Vavřička, § 335 (béim curtha leis). Bunaíodh an critéar sin – ‘ciontú nó creideamh go bhfuil dóthain trócaire, tromchúise, comhtháthaithe agus tábhachta’ – in Campbell agus Cosans v an Ríocht Aontaithe. Sa chomhthéacs sin, d’fhoráil an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine ‘nach bhfuil an focal ‘ciontuithe’, ina n‑aonar, comhchiallach leis na focail ‘tuairimí’ agus ‘déas’, amhail a úsáidtear in Airteagal 10 [ CECD], lena ráthaítear an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh; tá sé níos cosúla leis an téarma ‘creidmheasanna’ (sa téacs Fraincise: ‘cionta’) atá in Airteagal 9 [ CECD] – lena ráthaítear saoirse smaointeoireachta, coinsiasa agus reiligiúin – agus lena léirítear tuairimí a bhaineann leibhéal áirithe cognaíochta, tromchúise, comhtháthaithe agus tábhachta amach.’ Féach ECtHR 25 Feabhra 1982, (CE:ECHR:1982:0225JUD000751176, § 36).
17 Féach SCRL (Éadaí Reiligiúnacha), mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear.
18 Féach Airteagal 2(2)(b)(i) de Threoir 2000/78.
19 Féach breithiúnas an 5 Nollaig 2023, Nordic Info (C‑128/22, ‘Nordic Info’, EU:C:2023:951, mír 120).
20 Féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Samhain 2018, Memoria agus Dall’Antonia (C‑342/17, ‘Memoria agus Dall’Antonia’, EU:C:2018:906, mír 54 agus an cásdlí dá dtagraítear).
21 Féach ECtHR, 29 Lúnasa 2024, Pasquinelli agus páirtithe eile v. San Marino, §§ 94 go 96 agus 128. In 2021, d’achtaigh San Mairíne dlí lena luaitear gur cheart gach oibrí sóisialta agus cúraim sláinte a bhfuil teagmháil dhíreach othar acu a bheith vacsaínithe in aghaidh COVID-19. Cé nach raibh vacsaíniú éigeantach, leagadh amach sa dlí ordlathas beart malartach d’aon duine a dhiúltaigh, lena n-áirítear ath-leithdháileadh dualgas nó athshannadh chuig poist fholmha-riaracháin phoiblí a chuireann teorainn le teagmháil othar agussaoire fhabhraithe nó tástáil éigeantach antaiginí a úsáid gach 48 uair an chloig. I gcásanna ina raibh na roghanna sin dofheidhmithe, agus sna cásanna sin amháin, bhí sé beartaithe tuarastal míosúil a chur ar fionraí go sealadach ón tseirbhís, faoi choinníoll go ndéanfaí gníomhaíochtaí a bheadh úsáideach go sóisialta. Thug reachtas San Marino údar leis an scéim ar an mbonn go bhfuil baol méadaithe ionfhabhtaithe ann do na hoibrithe sin agus go bhfuil vacsaíniú fíor-riachtanach chun othair leochaileacha agus leanúnachas an chórais-sláinte sóisialta araon a chosaint. Bhí grúpa oibrithe a dhiúltaigh vacsaíniú faoi réir na mbeart thuas agus rinne siad agóid i gcoinne na scéime os comhair ECtHR, ag líomhain gur sháraigh sé Airteagal 8 de ECHR agus gurbh ionann é agus idirdhealú neamhdhleathach faoi Airteagal 14 de in éineacht le hAirteagal 1 de Phrótacal Uimh. 12. Don Coinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint D’áitigh na hiarratasóirí nach bhfuil údar leordhóthanach faoi ECHR le cóireáil dhifreálach foirne vacsaínithe i gcomparáid le baill foirne neamhvacsaínithe.