(1)

Leis na rúin ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe maidir le díchoilíniú chríoch Ghiobráltar (‘Giobráltar’), liostaítear Giobráltar mar ‘Críoch Neamh-Féinrialaitheach arna Riar ag Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann’ agus Caibidil XI de Chairt na Náisiún Aontaithe á cur i bhfeidhm.

(2)

I gcomhréir le hAirteagal 774(3) den Chomhaontú Trádála agus Comhair idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile (1) (‘an Comhaontú Trádála agus Comhair’) agus i gcomhréir leis an Dearbhú ón gComhairle Eorpach agus ón gCoimisiún maidir le raon feidhme críochach comhaontuithe a bheidh ann amach anseo a áirítear i miontuairiscí chruinniú na Comhairle Eorpaí an 25 Samhain 2018, níl feidhm ag an gComhaontú Trádála agus Comhair maidir le Giobráltar, ná níl aon éifeacht aige sa chríoch sin. Mar a fhoráiltear sa Dearbhú sin, ‘ní fhágfaidh sin nach bhféadfar comhaontuithe ar leith a bheith idir an tAontas agus an Ríocht Aontaithe i ndáil le Giobráltar’ agus, ‘gan dochar d'inniúlachtaí an Aontais agus urraim iomlán á tabhairt d'iomláine chríochach na mBallstát, mar a ráthaítear in Airteagal 4(2) den Chonradh ar an Aontas Eorpach, beidh na comhaontuithe sin faoi réir comhaontú roimh ré ó Ríocht na Spáinne’.

(3)

An 31 Nollaig 2020, chuir Ríocht na Spáinne (‘an Spáinn’) in iúl gur mhian léi go mbunódh an tAontas socrú leathan cothrom i ndáil le Giobráltar bunaithe ar an gcreat polaitiúil a comhaontaíodh idir an Spáinn agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann (‘an Ríocht Aontaithe’) le haghaidh chomhaontú maidir le Giobráltar.

(4)

An 5 Deireadh Fómhair 2021, thug an Chomhairle údarú don Choimisiún tús a chur le caibidlíocht leis an Ríocht Aontaithe le haghaidh comhaontú i ndáil le Giobráltar.

(5)

Tugadh an chaibidlíocht i gcrích an 12 Nollaig 2025. De thoradh na caibidlíochta sin, thángthas ar an gComhaontú i ndáil le Giobráltar idir an tAontas Eorpach agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach, de pháirt, agus Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, den pháirt eile (‘an Comhaontú’).

(6)

Ní thugtar le tuiscint leis an gComhaontú, ná le haon ghníomhaíocht a dhéantar ná beart a chuirtear i bhfeidhm nó a dhéantar dá thoradh, go ndéantar aon mhodhnú ar sheasamh dlíthiúil na Spáinne maidir le ceannasacht agus dlínse i ndáil le Giobráltar.

(7)

Ós rud é gur de chineál áitiúil iad údaráis Ghiobráltar agus nach bhfeidhmíonn siad ach inniúlachtaí inmheánacha, ba cheart a mheas, mura bhforáiltear a mhalairt go sonrach, go mbeidh na húdaráis sin rannpháirteach i gcur i bhfeidhm an Chomhaontaithe go heisiach faoi chuimsiú inniúlachtaí inmheánacha Ghiobráltar.

(8)

Bunaítear bonn leis an gComhaontú chun deireadh a chur leis na bacainní fisiceacha uile idir an tAontas agus Giobráltar agus cuirtear rathúnas comhroinnte agus dlúthchaidreamh cuiditheach chun cinn i ndáil le Giobráltar agus leis an limistéar máguaird sa Spáinn, lena mbaineann cearta agus oibleagáidí cómhalartacha, comhghníomhaíochtaí agus nósanna imeachta speisialta.

(9)

Baintear na mbacainní fisiceacha idir an tAontas agus Giobráltar gan dochar do fhreagrachtaí na Spáinne maidir lena teorainneacha seachtracha faoi dhlí an Aontais.

(10)

Tá an Coimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 17(1) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (TEU), le hionadaíocht a dhéanamh thar ceann an Aontais agus leis na seasaimh ón Aontas, arna mbunú ag an gComhairle i gcomhréir leis na Conarthaí, a chur in iúl. Tá an Chomhairle lena feidhmeanna sainithe beartas agus feidhmeanna comhordaitheacha a fheidhmiú, dá bhforáiltear in Airteagal 16(1) CAE, trí na seasaimh atá le glacadh thar ceann an Aontais sa Chomhairle Comhair agus sna Coistí Speisialaithe arna mbunú leis an gComhaontú a bhunú. De bhreis air sin, i gcás ina n-iarrfar ar an gComhairle Comhair nó ar na Coistí Speisialaithe arna mbunú leis an gComhaontú gníomhartha a bhfuil éifeachtaí dlíthiúla leo a ghlacadh, tá na seasaimh atá le glacadh thar ceann an Aontais sna comhchomhlachtaí sin le bunú i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach in Airteagal 218(9) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE).

(11)

Ba cheart a cheadú do gach Ballstát ionadaí amháin a chur i dteannta ionadaí an Choimisiúin, mar chuid de thoscaireacht an Aontais, i gcruinnithe den Chomhairle Comhair agus de na Coistí Speisialaithe arna mbunú faoin gComhaontú.

(12)

Tá Parlaimint na hEorpa le cur go hiomlán ar an eolas láithreach, mar a fhoráiltear in Airteagal 218(10) CFAE, chun go mbeidh sí in ann a sainchumais a fheidhmiú go hiomlán i gcomhréir leis na Conarthaí.

(13)

Is féidir leis an Spáinn, ós í an Stát comharsanach Schengen atá i gceannas ar rialú ag teorainneacha seachtracha ag calafort agus aerfort Ghiobráltar, agus tar éis di meastóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme Chuid a Dó den Chomhaontú, maidir le gluaiseacht daoine, a iarraidh ar an Aontas an Comhaontú a fhoirceannadh.

(14)

Ba cheart gurb iad údaráis na Spáinne na húdaráis inniúla laistigh den Aontas chun forálacha an Chomhaontaithe a bhaineann le custam a chur i bhfeidhm. Sa chás eisceachtúil dá dtagraítear i bpointe 2 d’Fhoscríbhinn 1 a ghabhann le hIarscríbhinn 21 a ghabhann leis an gComhaontú, ba cheart gurb iad údaráis Phoblacht na Portaingéile na húdaráis inniúla laistigh den Aontas chun forálacha an Chomhaontaithe a bhaineann le custam a chur i bhfeidhm.

(15)

Ba cheart d’údaráis na Spáinne an measúnú ar fheidhmiú na socruithe riaracháin déthaobhacha ábhartha a chur ar fáil, a bheidh mar chuid den mheastóireacht a dhéanfaidh an Chomhairle Comhair arna bunú leis an gComhaontú ar chur chun feidhme Chuid a Dó den Chomhaontú tar éis tréimhse 4 bliana.

(16)

Le feidhmiú cuí an Chomhaontaithe, ceanglaítear ar an Spáinn agus ar an Ríocht Aontaithe plean cur chun feidhme agus socruithe riaracháin áirithe a thabhairt i gcrích. In éagmais an phlean sin agus na socruithe sin, ní féidir na codanna faoi seach den Chomhaontú a chur i bhfeidhm. Ba ghá, dá bhrí sin, foráil a dhéanamh maidir leis na codanna faoi seach den Chomhaontú a chur ar fionraí ar feadh na tréimhse ama ar lena linn a dhéanfaidh Ríocht na Spáinne an plean cur chun feidhme nó na socruithe riaracháin a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh. Chun urraim a thabhairt do shainchumais na Comhairle faoi na Conarthaí, ba cheart don Spáinn an Coimisiún agus an Chomhairle a chur ar an eolas roimh ré agus ba cheart di na tuairimí a cuireadh in iúl a chur san áireamh sula ndéanfar an plean cur chun feidhme nó aon socruithe riaracháin a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh.

(17)

De bhun Airteagal 218(7) CFAE, is iomchuí an Coimisiún a údarú cinneadh a dhéanamh maidir leis na seasaimh atá le glacadh, thar ceann an Aontais, sna Coistí Speisialaithe arna mbunú faoin gComhaontú a mhéid a bhaineann le cur i bhfeidhm ghníomhartha dlí an Aontais a leathnú chuig an Ríocht Aontaithe, i ndáil le Giobráltar, d’fhonn a áirithiú, a mhéid is féidir, go gcuirfear na gníomhartha dlí sin i bhfeidhm go comhuaineach san Aontas agus sa Ríocht Aontaithe, i ndáil le Giobráltar.

(18)

Is iomchuí freisin an Coimisiún a údarú, de bhun Airteagal 218(7) CFAE, modhnuithe teicniúla áirithe ar an gComhaontú a fhormheas, thar ceann an Aontais. I gcás cinntí eile arna nglacadh ag na Coistí Speisialaithe, ba cheart na seasaimh atá le glacadh thar ceann an Aontais a bhunú i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar amach in Airteagal 218(9) CFAE.

(19)

D’fhonn a chur ar chumas an Aontais gníomhaíocht mhear éifeachtach a dhéanamh chun a leasanna a chosaint i gcomhréir leis an gComhaontú, agus i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach i bhforálacha comhfhreagracha an Chomhaontaithe, ba cheart a thabhairt de chumhacht don Choimisiún bearta athchothromaithe agus feabhais a dhéanamh agus a chinneadh oibleagáidí sonracha faoin gComhaontú nó faoi aon chomhaontú forlíontach a chur ar fionraí ar bhealach spriocdhírithe, i gcásanna ina sáraítear forálacha áirithe den Chomhaontú nó i gcásanna nach gcomhlíontar coinníollacha áirithe, go háirithe sna réimsí a bhaineann le saorghluaiseacht daoine, an sciúradh airgid agus maoiniú na sceimhlitheoireachta a chomhrac, an Státchabhair, an cánachas indíreach agus an trádáil in earraí, agus an t-iompar de bhóthar. Ba cheart cinneadh a dhéanamh maidir leis an gComhaontú nó aon chomhaontú forlíontach a chur ar fionraí ina iomláine nó i bpáirt, taobh amuigh d'oibleagáidí sonracha a chur ar fionraí ar bhealach spriocdhírithe, i gcomhréir le hAirteagal 218(9) CFAE.

(20)

I bhfianaise chás fíorshonrach na Spáinne, arb í an Ballstát comharsanach í agus a bhfuil ról suntasach aici i gcur chun feidhme an Chomhaontaithe, is iomchuí a fhoráil go rachaidh an Coimisiún i gcomhairle leis an Spáinn sula nglacfaidh sé na cinntí dá dtagraítear sa Chinneadh seo agus sula gcuirfidh sé na tograí iomchuí faoi bhráid na Comhairle.

(21)

Aon uair is gá don Aontas gníomhú chun an Comhaontú a chomhlíonadh, ní foláir an ghníomhaíocht sin a dhéanamh i gcomhréir leis na Conarthaí agus teorainneacha na gcumhachtaí a thugtar do gach institiúid de chuid an Aontais á n-urramú. Dá bhrí sin, seachas i gcás ina dtagraíonn an Comhaontú d’institiúidí, do chomhlachtaí, d’oifigí agus do ghníomhaireachtaí sonracha eile de chuid an Aontais, is faoin gCoimisiún atá sé an fhaisnéis nó na fógraí a cheanglaítear leis an gComhaontú a sholáthar don Ríocht Aontaithe, agus dul i gcomhairle leis an Ríocht Aontaithe maidir le hábhair shonracha. Is faoin gCoimisiún freisin atá sé ionadaíocht a dhéanamh thar ceann an Aontais os comhair an bhinse eadrána i gcás ina mbeifear tar éis díospóid a chur faoi eadráin i gcomhréir leis an gComhaontú.

(22)

I bhfianaise chineál eisceachtúil, uathúil an Chomhaontaithe, arb é tarraingt siar na Ríochta Aontaithe as an Aontas faoi deara é - mar is amhlaidh i gcás an Chomhaontaithe Trádála agus Comhair - cinneann an Chomhairle, leis seo, úsáid a bhaint, go heisceachtúil, as an bhféidearthacht atá ag an Aontas a inniúlacht sheachtrach a fheidhmiú maidir leis an Ríocht Aontaithe, i ndáil le Giobráltar. Ní dochar feidhmiú inniúlacht an Aontais tríd an gComhaontú d'inniúlachtaí an Aontais agus na mBallstát faoi seach i ndáil le haon chaibidlíocht atá ar siúl nó a bheidh ar siúl sa todhchaí le haghaidh comhaontuithe idirnáisiúnta le haon tríú tír eile nó chun na comhaontuithe sin a shíniú nó a thabhairt i gcrích, nó i ndáil le aon chaibidlíocht a bheidh ar siúl sa todhchaí le haghaidh aon chomhaontuithe forlíontacha dá dtagraítear in Airteagal 4 den Chomhaontú nó chun na comhaontuithe sin a shíniú nó a thabhairt i gcrích.

(23)

Dá bhrí sin, ba cheart an Comhaontú a shíniú thar ceann an Aontais, ba cheart an Comhdhearbhú maidir le léirmhíniú ar an gcatagóir daoine atá ag taisteal chun críche gníomhaíocht a dhéanamh ar íocaíocht dá bhforáiltear in Airteagal 41(2) den Chomhaontú, an Comhdhearbhú Polaitiúil maidir le cur i gcoinne córais cánach dhochracha agus an Dearbhú Comhpháirteach ón Aontas Eorpach agus ón Ríocht Aontaithe maidir le hAirteagal 152(1) den Chomhaontú a dhéanamh agus ba cheart an téacs a mhol an Coimisiún do dhearbhú maidir le nascacht iompair de bhóthar Ghiobráltar a fhorlíonadh a fhormheas.

(24)

Trí dheireadh a chur leis na bacainní fisiceacha uile ar ghluaiseacht daoine agus ar ghluaiseacht earraí idir an tAontas agus Giobráltar, cuirfidh an Comhaontú teorainn lena mhéid a chuirfear isteach ar dhaoine aonair, ar ghnólachtaí agus ar pháirtithe leasmhara eile atá ag feidhmiú sa limistéar mar thoradh ar an gCóras Dul Isteach/Imeachta a bheith á chur in úsáid ina iomláine. Ba cheart, dá bhrí sin, é a chur i bhfeidhm ar bhonn sealadach go dtí go dtiocfaidh sé i bhfeidhm.

(25)

Tá síniú an Chomhaontaithe a mhéid a bhaineann le hábhair a thagann faoin gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach faoi réir nós imeachta ar leith,