(1)

Σύμφωνα με την απόφαση (ΕΕ) 2024/2218 του Συμβουλίου (2), η σύμβαση-πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου (η «σύμβαση») υπογράφηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2024 εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την επιφύλαξη της σύναψής της σε μεταγενέστερη ημερομηνία.

(2)

Με τη σύμβαση θεσπίζονται γενικές αρχές και υποχρεώσεις που θα πρέπει να τηρούν τα μέρη της σύμβασης για τη διασφάλιση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου σε σχέση με τις δραστηριότητες εντός του κύκλου ζωής συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ).

(3)

Στις 13 Ιουνίου 2024 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν, βάσει των άρθρων 16 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), ο οποίος περιέχει εναρμονισμένους κανόνες που βασίζονται καταρχήν σε πλήρη εναρμόνιση, οι οποίοι ρυθμίζουν τη διάθεση στην αγορά, τη θέση σε λειτουργία και τη χρήση συστημάτων ΤΝ στην Ένωση. Οι εν λόγω κανόνες ισχύουν άμεσα στα κράτη μέλη, εκτός εάν ο εν λόγω κανονισμός περιέχει ρητή διάταξη περί του αντιθέτου. Η σύμβαση πρέπει να εφαρμόζεται στην Ένωση αποκλειστικά μέσω του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 και άλλων σχετικών πράξεων του ενωσιακού κεκτημένου, κατά περίπτωση.

(4)

Οι δραστηριότητες εντός του κύκλου ζωής των συστημάτων ΤΝ που σχετίζονται με την προστασία των συμφερόντων εθνικής ασφάλειας εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της σύμβασης. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689, που θα αποτελέσει την κύρια νομοθετική πράξη της Ένωσης για την εφαρμογή της σύμβασης, εξαιρεί επίσης από το πεδίο εφαρμογής του συστήματα ΤΝ που διατίθενται στην αγορά, τίθενται σε λειτουργία ή χρησιμοποιούνται, με ή χωρίς τροποποίηση, αποκλειστικά για σκοπούς εθνικής ασφάλειας και τα στοιχεία εξόδου των συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιούνται στην Ένωση αποκλειστικά για τους σκοπούς αυτούς, ανεξάρτητα από το είδος της οντότητας που ασκεί τις εν λόγω δραστηριότητες. Επιπλέον, η εθνική ασφάλεια παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα κάθε κράτους μέλους όπως ορίζεται από το άρθρο 4 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). Κατά συνέπεια, η θέση της Ένωσης που διατυπώθηκε στη διάσκεψη των μερών, η οποία συστήνεται από τη σύμβαση, θα πρέπει να τηρεί τα όρια που καθορίζονται ανωτέρω. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα πρέπει να μην συζητήσει ούτε να λάβει θέση για δραστηριότητες εντός του κύκλου ζωής των συστημάτων ΤΝ που σχετίζονται με την προστασία των συμφερόντων εθνικής ασφάλειας στις συνεδριάσεις της διάσκεψης των μερών.

(5)

Δεδομένου ότι το προσωπικό και το καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής της σύμβασης και οι ουσιαστικές διατάξεις της, συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689, που συμπληρώνεται από άλλες σχετικές πράξεις του ενωσιακού κεκτημένου, η σύναψη της σύμβασης μπορεί να επηρεάσει τους κοινούς κανόνες της Ένωσης ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Άλλες σχετικές πράξεις του ενωσιακού κεκτημένου περιλαμβάνουν νομικές πράξεις που αποσκοπούν στην εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η νομοθεσία της Ένωσης για την απαγόρευση των διακρίσεων και οι οδηγίες 2000/43/ΕΚ (4) και 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου (5), το κεκτημένο της Ένωσης για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένων των κανονισμών (ΕΕ) 2016/679 (6) και (ΕΕ) 2022/2065 (7) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, που αποσκοπούν στην εξασφάλιση ασφαλούς, προβλέψιμου και αξιόπιστου επιγραμμικού περιβάλλοντος όπου τηρούνται τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης και του δικαιώματος λήψης και μετάδοσης πληροφοριών, του κανονισμού (ΕΕ) 2024/900 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8)· και τη νομοθεσία για την ασφάλεια των προϊόντων και τη νομοθεσία για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου (9). Κατά συνέπεια, η Ένωση διαθέτει αποκλειστική εξωτερική αρμοδιότητα για τη σύναψη της σύμβασης. Ως εκ τούτου, μόνο η Ένωση θα πρέπει να καταστεί μέρος της σύμβασης.

(6)

Η διάσκεψη των μερών θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική εφαρμογή της σύμβασης, μεταξύ άλλων με τη διατύπωση ειδικών συστάσεων όσον αφορά την ερμηνεία και την εφαρμογή της. Η διάσκεψη των μερών θα εξετάσει επίσης πιθανές τροποποιήσεις της σύμβασης. Σύμφωνα με το άρθρο 218 παράγραφος 9 ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, θα πρέπει να εκδίδει αποφάσεις για τον καθορισμό των θέσεων που πρέπει να ληφθούν εξ ονόματος της Ένωσης στη διάσκεψη των μερών, όταν το εν λόγω όργανο καλείται να θεσπίσει πράξεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα, ιδίως τον εσωτερικό κανονισμό της διάσκεψης των μερών. Κατά τη διαπραγμάτευση του εν λόγω εσωτερικού κανονισμού, ο οποίος πρόκειται να εγκριθεί με συναίνεση εντός 12 μηνών από την έναρξη ισχύος της σύμβασης, η Ένωση θα επιδιώξει να εξασφαλίσει αποτέλεσμα τέτοιο που να της δίνει 27 ψήφους, αντικατοπτρίζοντας τον αριθμό των κρατών μελών της. Σε περίπτωση που η Ένωση διαθέτει 27 ψήφους, η Επιτροπή όντας εκπρόσωπος της Ένωσης θα πρέπει να εξασφαλίσει ενισχυμένο συντονισμό με τα κράτη μέλη, προκειμένου να εκφράζει ενιαίες θέσεις εντός της διάσκεψης των μερών και να ασκεί το δικαίωμα ψήφου της εξ ονόματος της Ένωσης. Αυτός ο ενισχυμένος συντονισμός είναι ιδιαίτερα σημαντικός δεδομένου ότι όλα τα κράτη μέλη είναι επίσης μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και λαμβανομένου υπόψη του ταχέως εξελισσόμενου χαρακτήρα της ΤΝ, καθώς και της ανάγκης ύπαρξης ενός συνεκτικού πλαισίου παγκόσμιας εφαρμογής στον τομέα της ΤΝ. Προκειμένου να εξασφαλιστεί ενισχυμένος συντονισμός, το Συμβούλιο θα πρέπει να συμμετέχει στη διαμόρφωση οποιασδήποτε θέσης, ανεξαρτήτως της φύσης της, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται στο άρθρο 16 παράγραφος 1 ΣΕΕ και το άρθρο 218 παράγραφος 9 ΣΛΕΕ. Σε περίπτωση που η Ένωση, παρά τις προσπάθειές της, δεν είναι σε θέση να επιτύχει αυτό το αποτέλεσμα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Ένωση διαθέτει αριθμό ψήφων που αντικατοπτρίζουν τη βαρύτητά της στο Συμβούλιο της Ευρώπης και της επιτρέπουν να υπερασπίζεται δεόντως τα συμφέροντά της, η Επιτροπή θα πρέπει να προτείνει να εξουσιοδοτηθούν τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ και με πλήρη σεβασμό της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης, να προσχωρήσουν στη σύμβαση παράλληλα με την Ένωση.

(7)

Η Επιτροπή θα καλέσει κάθε κράτος μέλος να αποστείλει έναν εκπρόσωπο που θα συνοδεύει την αντιπροσωπεία της Επιτροπής ως μέρος της αντιπροσωπείας της Ένωσης στις συνεδριάσεις της διάσκεψης των μερών. Πρέπει να τηρείται η αρχή της καλόπιστης συνεργασίας.

(8)

Όσον αφορά κάθε άλλη συμφωνία που ενδέχεται να συναφθεί στο μέλλον υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης ή σε άλλα διεθνή φόρουμ, μεταξύ άλλων στον τομέα της ΤΝ, καθώς και όσον αφορά οποιαδήποτε τροποποίηση της σύμβασης, η κατανομή των εξωτερικών αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών θα πρέπει να αξιολογείται υπό το πρίσμα των ειδικών χαρακτηριστικών κάθε τέτοιας πράξης. Είναι εξαιρετικά σημαντικό η Ένωση και τα κράτη μέλη της να μπορούν να συνεχίσουν να διαδραματίζουν τον άμεσο και ενεργό ρόλο τους στην έκφραση της φωνής της Ένωσης και στην προάσπιση των συμφερόντων της, με συνεπή και συντονισμένο τρόπο, σε πλήρη συμφωνία με τις Συνθήκες.

(9)

Η σύμβαση και οι δηλώσεις που επισυνάπτονται στην παρούσα απόφαση θα πρέπει να εγκριθούν για λογαριασμό της Ένωσης,