Overwegende, dat de aan het onderhavige geding ten grondslag liggende feiten als volgt kunnen worden samengevat :

Het voor de Nederlandse rechter aanhangig gemaakte beroep is gericht tegen een door de gemeente Rotterdam aan eiser opgelegde aanslag in het door die gemeente geheven schoolgeld over het schoolgeldjaar 1964-1965. Eiser werd op 1 oktober 1963 als ambtenaar van de Commissie van de Europese Gemeenschappen in vaste dienst benoemd en is woonachtig in België.

Uit de stukken blijkt, dat volgens de Nederlandse Schoolgeldwet van 20 mei 1955, Staatsblad no. 223, gewijzigd 8 december 1955, Staatsblad no. 558, schoolgeld wordt geheven voor leerlingen van geheel of gedeeltelijk uit de openbare kassen bekostigde scholen — vrijwel uitsluitend voor onderwijs, waarvoor nog geen of geen leerplicht meer bestaat (art. 1 tot en met 3).

Het maximumschoolgeld per jaar en per leerling is Fl 200, — . Ten einde met de draagkracht der ouders te rekenen, bepaalt de wet, dat het schoolgeld wordt geheven naar de maatstaf van het aan inkomsten- en vermogensbelasting verschuldigde bedrag. Bij een maatstaf van minder dan Fl 100, — is geen schoolgeld verschuldigd; bij een maatstaf van Fl 100,— bedraagt het schoolgeld Fl 8,—, dat stijgt met 2 % voor elk bedrag van Fl 50, — dat de maatstaf boven de Fl 100, — ligt. Het maximum is, gelijk gezegd, Fl 200, — en wordt bereikt bij een maatstaf van Fl 9600,—.

De artikelen 8 en 9 van bedoelde wet luiden als volgt :

Eiser, op wie deze artikelen werden toegepast, stelde, dat geen schoolgeld van hem kon worden geheven aangezien op grond van de toepassing van de artikelen 12 en 13 van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten (bijlage tot het E.E.G.-Verdrag) door hem geen inkomstenbelasting in Nederland was verschuldigd. Zijn stelling dat voor de bepaling van het inkomen en de daarop gebaseerde belastingen op geen enkele wijze rekening moet worden gehouden met het door hem als E.E.G.-ambtenaar ontvangen salaris, achtte eiser bevestigd door het arrest van het Hof van Justitie van 16 december 1960 in de zaak 6-60 (Humblet).

De gemeente Rotterdam daarentegen was van oordeel, dat op eiser artikel 9, respectievelijk artikel 8 der wet van toepassing is. Naar de mening van gedaagde kon in casu op het arrest-Humblet geen beroep worden gedaan, aangezien het schoolgeld geen belasting is maar een retributie, waarbij de overheid door het geven van onderwijs een directe tegenprestatie levert. Ofschoon het schoolgeld naar draagkracht wordt geheven, waarbij rekening wordt gehouden met het inkomen van de schoolgeldplichtige, kan het geen belasting op het door de Gemeenschap betaalde inkomen worden genoemd.

Naar het oordeel van het Gerechtshof te 's-Gravenhage, spitst het geschil tussen de partijen zich toe op de rechtsvraag of onder nationale belastingen op de door de Gemeenschap betaalde salarissen, lonen en emolumenten (lid 2 van artikel 12 van het Protocol) geacht moet worden mede begrepen te zijn een schoolgeld, geheven overeenkomstig de — Nederlandse — Schoolgeldwet.

Het is deze vraag, die het Haagse Gerechtshof aan het Hof van Justitie voorlegt.

Het tot het Hof gerichte verzoek om een prejudiciële uitspraak werd op 21 augustus 1967 ter Griffie ontvangen.

Schriftelijke opmerkingen werden overeenkomstig artikel 20 van het Statuut van het Hof ingezonden :

Bij schrijven van 18 oktober 1967, ontvangen ter Griffie de 19e oktober, refereert de gemeente Rotterdam zich aan het standpunt van de Nederlandse Regering.

De Commissie der Europese Gemeenschappen werd ter terechtzitting van 12 december 1967 gehoord.

De Advocaat-Generaal heeft ter zitting van 18 januari 1968 conclusie genomen;

Overwegende dat deze opmerkingen als volgt kunnen worden samengevat :

van Leeuwen, eiser in de hoofdzaak, stelt, dat bij toepassing van artikel 8 van de Schoolgeldwet het bepaalde in de artikelen 12 en 13 van het Protocol in acht moet worden genomen, omdat aan nationale bepalingen, welke niet verenigbaar zijn met artikel 12 van het Protocol, geen rechtskracht kan worden toegekend. Uit het arrest-Humblet volgt, dat het door de Gemeenschap betaalde salaris direct noch indirect in aanmerking mag worden genomen voor de vaststelling van de Nederlandse inkomstenbelasting. Naar de mening van eiser geldt dit beginsel zowel indien artikel 8 van de Schoolgeldwet rechtstreeks, dan wel in samenhang met artikel 9 indirect toepassing vindt.

Eiser concludeert, dat het antwoord op de gestelde vraag moet luiden: zoal het krachtens de Schoolgeldwet geheven schoolgeld niet rechtstreeks geacht moet worden mede begrepen te zijn onder nationale belastingen op de door de Gemeenschap betaalde salarissen, lonen en emolumenten, de artikelen 12 en 13 van het Protocol toch van invloed kunnen zijn op deze heffing, nu zij weder afhankelijk is van de nationale belastingen over het inkomen.

De Belgische Regering merkt op, dat een ambtenaar van een internationale instelling niet kan worden vrijgesteld van een heffing welke de retributie vormt voor diensten door een publiek orgaan bewezen. Het gaat derhalve om de vraag of het schoolgeld aan het begrip retributie beantwoordt. Naar de mening van de Belgische Regering dient het onderscheid retributiebelasting uitsluitend beoordeeld te worden naar het recht van de betrokken Lid-Staat.

De Nederlandse Regering meent, dat een schoolgeldheffing niet valt onder de nationale belastingen van artikel 12, lid 2, van het Protocol. Het is een algemeen toegepaste praktijk, dat onder de diplomatieke en consulaire belastingvrijstellingen, alsmede onder die van internationale organisaties en hun ambtenaren niet zijn begrepen heffingen en bijdragen die men in algemene zin retributies pleegt te noemen. De Nederlandse Regering wijst daartoe onder meer op artikel 3, lid 3, van het Protocol, waarin voor de Gemeenschap zelf geen vrijstelling wordt verleend van heffingen die niet anders zijn dan eenvoudige vergoedingen voor diensten van openbaar nut. Dat ten aanzien van de ambtenaren de retributies niet uitdrukkelijk van de belastingvrijstelling zijn uitgesloten, is hierdoor te verklaren, dat hun geen andere fiscale vrijstellingen worden verleend dan van nationale belastingen op inkomsten; de retributies vallen daar vanzelfsprekend buiten.

Een tweede algemeen toegepaste praktijk is, dat bij internationale organisaties de verleende privileges uitsluitend in het belang der organisaties worden verleend en daartoe worden beperkt (voor de E.E.G. zie artikel 17 van het Protocol). In de zaak 6-60 werd door het Hof overwogen, dat het belang van de Gemeenschap ten aanzien van het inkomstenbelastingprivilege hierin was gelegen, dat de Gemeenschap alleen bij een deugdelijke vrijstelling in staat was daadwerkelijk de netto-inkomsten van haar ambtenaren vast te stellen. Een eventuele schoolgeldheffing dient voor de berekening van een nettosalaris buiten beschouwing te worden gelaten. Het niet betalen van schoolgeldheffing is van geen enkel belang voor de Gemeenschap en objectief gezien zeer onredelijk.

Voorts wijst de Nederlandse Regering in dit verband nog op het Ambtenarenstatuut van E.E.G. en E.G.A., dat naast het bepaalde in artikel 23, lid 1, tweede volzin, in artikel 67, lid 1, sub c, een toelage voor schoolgaande kinderen vermeldt.

De Nederlandse Regering meent, dat voor de omschrijving van het begrip rechten en retributie, in het verband van de uitleg van de term nationale belastingen op de door de Gemeenschap betaalde salarissen, lonen en emolumenten, de formulering van artikel 3, lid 3, van het Protocol ietwat te beperkt is, omdat deze alleen die verplichtingen wil aanduiden, welke niet vallen onder de voor de Gemeenschap zelf veel ruimere vrijstelling van artikel 3, lid 1.

Zich baserende op de omschrijving van het begrip retributie, zoals deze door verschillende Nederlandse auteurs wordt gegeven en waarbij de nadruk valt op het verband tussen de heffing en een door de overheid verrichte tegenprestatie, concludeert de Nederlandse Regering, dat daarbij niet van belastingen kan worden gesproken, hetgeen zij mede afleidt uit de omstandigheid dat in geval van bijzondere scholen het schoolgeld niet aan de nationale overheid ten goede komt, maar wordt uitgekeerd aan de desbetreffende bijzondere scholen. Dat bij de vaststelling van de hoogte van het schoolgeld in casu als maatstaf wordt genomen verschuldigde inkomstenbelasting, mag niet tot de verkeerde conclusie leiden dat dientengevolge het schoolgeld ook tot de inkomstenbelasting moet worden gerekend. Essentieel onderscheid is, dat tegenover de betaling van inkomstenbelasting geen bijzondere diensten staan en dat deze gelijkelijk van een ieder worden geheven. De schoolgeldheffing vindt haar grondslag niet in de betaling van enig salaris, maar in het feit, dat kinderen scholen bezoeken die uit openbare middelen worden bekostigd.

Ten slotte wijst de Nederlandse Regering nog op het verband tussen lid 1 en lid 2 van artikel 12 van het Protocol: de vrijstelling van lid 2 is kennelijk geconstrueerd ter vermijding van dubbele belasting. Dit speelt echter nimmer voor een schoolgeldheffing; eerstens omdat deze niet krachtens het eerste lid kan worden geheven en ten tweede daar een kind slechts één school tegelijk kan bezoeken.

De Commissie van de Europese Gemeenschappen vraagt zich af in hoeverre ter oplossing van het gestelde interpretatieprobleem een beroep kan worden gedaan op het arrest-Humblet. Dient uit dit arrest geconcludeerd te worden, dat artikel 12, lid 2, van het Protocol eveneens verbiedt om voor de berekening van een heffing, die de vergoeding vormt voor een dienst van openbaar nut, rekening te houden met een door de Gemeenschap betaald salaris, zulks wegens het bestaan van een zelfde oorzakelijk verband als in het arrest-Humblet werd aangenomen tussen de betreffende inkomsten en het uiteindelijke, i.c. wegens een heffing, verschuldigde bedrag? De Commissie acht deze conclusie niet gegrond. Het is niet waarschijnlijk, dat de opstellers van het Protocol onder de formulering van artikel 12, lid 2, mede wilden begrijpen de heffingen welke een vergoeding vormen voor een dienst van openbaar nut, waarvan het de particulieren vrijstaat al dan niet gebruik te maken. In dit verband merkt de Commissie op :

De Commissie concludeert, dat de gestelde vraag ontkennend moet worden beantwoord, zulks ongeacht de omstandigheid, dat voor berekening van de heffing al dan niet rekening wordt gehouden met de inkomsten, die als ambtenaar van de Gemeenschap worden genoten;

Overwegende, dat de kosten van de Commissie van de Europese Gemeenschappen en van de Lid-Staten die hun opmerkingen aan het Hof hebben ingezonden, niet terugvorderbaar zijn;

dat de onderhavige instantie ten aanzien van partijen ten principale het karakter draagt van een incident in het geding voor het Gerechtshof te 's-Gravenhage (Eerste Belastingkamer) en de kostenbeslissing derhalve aan laatstgenoemde rechter staat;