<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-146/20</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62020CC0146</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:765">EU:C:2021:765</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>30</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>30</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Opinia P. Pikamäe – Sprawy połączone C‑146/20, C‑188/20, C‑196/20 i C‑270/20</HT></P><P><HT TYPE="SC">Azurair i in.</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Priita Pikamäe</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20210923">23 września 2021 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: francuski.</P></NOTE></P></TI><STI><P>Sprawy połączone C‑146/20, C‑188/20, C‑196/20 i C‑270/20</P><P>AD, BE, CF</P><P>przeciwko</P><P>Corendon Airlines (C‑146/20)</P><P>i</P><P>JG, LH, MI, NJ</P><P>przeciwko</P><P>OP, jako syndykowi masy upadłości Azurair GmbH (C‑188/20),</P><P>i</P><P>Eurowings GmbH</P><P>przeciwko</P><P>flightright GmbH (C‑196/20)</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie, Niemcy)]</HT></P><P>i</P><P>AG, MG, HG</P><P>przeciwko</P><P>Austrian Airlines AG (C‑270/20)</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Landesgericht Korneuburg (sąd okręgowy w Korneuburgu, Austria)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Transport lotniczy</KEYWORD><KEYWORD>Rozporządzenie (WE) nr 261/2004</KEYWORD><KEYWORD>Wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odwołania lub dużego opóźnienia lotów</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 2</KEYWORD><KEYWORD>Pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>potwierdzonej rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>obsługującego przewoźnika lotniczego<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/></KEYWORD><KEYWORD>Artykuły 5 i 7</KEYWORD><KEYWORD>Pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>planowego czasu przylotu<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/></KEYWORD><KEYWORD>Przyśpieszenie godziny odlotu</KEYWORD><KEYWORD>Kwalifikacja</KEYWORD><KEYWORD>Oferta zmiany planu podróży</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 14</KEYWORD><KEYWORD>Obowiązek informowania pasażerów o przysługujących im prawach</KEYWORD><KEYWORD>Zakres</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><?PAGE NO="2"?><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wprowadzenie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Wnioski o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym złożone przez Landgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie, Niemcy) i Landesgericht Korneuburg (sąd okręgowy w Korneuburgu, Austria) dotyczą wykładni art. 2 lit. b), f), g), h) i l), art. 3 ust. 2 lit. a), art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 lit. b) oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20040211">11 lutego 2004 r.</DATE> ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="046" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2004">Dz.U. 2004, L 46, s. 1</REF.DOC.OJ> – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 7, t. 8, s. 10; sprostowanie <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="119" PAGE.FIRST="202" DATE.PUB="2019">Dz.U. 2019, L 119, s. 202</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Wnioski te zostały przedłożone w ramach sporów pomiędzy pasażerami lotniczymi a kilkoma przewoźnikami lotniczymi w sprawie odszkodowań z tytułu odwołania lub dużego opóźnienia ich lotów. W sporach tych powstał szereg nowych i złożonych zagadnień prawnych, co do których Trybunał będzie miał sposobność zająć stanowisko. Ogólnie rzecz ujmując, te zagadnienia prawne można przyporządkować do trzech różnych kompleksów tematycznych, a mianowicie praw pasażerów w ramach trójstronnej relacji obejmującej organizatora wycieczek niezwiązanego z przewoźnikiem lotniczym, możliwości uzyskania odszkodowania w przypadku przyśpieszenia godziny odlotu, a wreszcie zakresu ciążącego na przewoźnikach lotniczych obowiązku udzielania pasażerom informacji o przepisach dotyczących odszkodowania i pomocy przewidzianych w rozporządzeniu nr 261/2004.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Rozporządzenie nr 261/2004</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>W myśl motywu 20 rozporządzenia nr 261/2004:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>Pasażerowie powinni zostać w pełni poinformowani o ich prawach wynikających z odmowy przyjęcia na pokład oraz odwołania lub dużego opóźnienia ich lotów, tak by mogli skutecznie korzystać z przysługujących im praw<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Artykuł 2 tego rozporządzenia stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Dla celów niniejszego rozporządzenia:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>obsługujący przewoźnik<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="00AB" ID="QE0006"/> oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, mającej umowę z tym pasażerem;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>f)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="00AB" ID="QE0007"/> oznacza ważny dokument uprawniający do przewozu lub coś równoważnego w formie innej niż papierowa, w tym w formie elektronicznej, wydany lub autoryzowany przez przewoźnika lotniczego lub jego autoryzowanego przedstawiciela;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="3"?><ITEM><NP><NO.P>g)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>rezerwacja<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="00AB" ID="QE0008"/> oznacza fakt posiadania przez pasażera biletu lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>h)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>miejsce docelowe<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="00AB" ID="QE0009"/> oznacza miejsce lądowania określone na bilecie przedstawionym na stanowisku kontrolnym lub, w przypadku lotów łączonych, miejsce lądowania ostatniego lotu; alternatywne dostępne loty łączone nie są brane pod uwagę, jeżeli zachowany jest planowany [planowy] czas przylotu;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>l)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="00AB" ID="QE0010"/> oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Artykuł 3 tego rozporządzenia stanowi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><PARAG IDENTIFIER="003.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego, do którego ma zastosowanie traktat;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się w kraju trzecim i lądujących na lotnisku w państwie członkowskim, do którego ma zastosowanie traktat, chyba że otrzymali oni korzyści lub odszkodowanie oraz udzielono im opieki w tym kraju trzecim, jeżeli przewoźnik lotniczy obsługujący dany lot jest przewoźnikiem wspólnotowym.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="003.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Ustęp 1 stosuje się pod warunkiem, że pasażerowie:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>posiadają potwierdzoną rezerwację na dany lot oraz, z wyjątkiem przypadku odwołania, o którym mowa w art. 5, stawią się na odprawę pasażerów,</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>zgodnie z wymogami i w czasie określonym uprzednio na piśmie (w tym poprzez środki elektroniczne) przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczek lub autoryzowane biura podróży,</P></ITEM></LIST><P>lub, jeżeli czas nie został określony,</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>nie później niż 45 minut przed ogłoszoną godziną odlotu […]</P></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</P></ALINEA></PARAG></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Artykuł 5 tego rozporządzenia w ust. 1 stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>W przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8; oraz;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="4"?><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c); oraz</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że:</TXT><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(i)</NO.P><TXT>zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(ii)</NO.P><TXT>zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej [nie wcześniejszy niż na] dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(iii)</NO.P><TXT>zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę [nie wcześniejszy niż na godzinę] przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 7 rozporządzenia nr 261/2004:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="007.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>W przypadku odwołania do niniejszego artykułu pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1500 do 3500 kilometrów;</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[…]</P></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="007.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Jeżeli pasażerom zaoferowano, zgodnie z art. 8, zmianę planu podróży do ich miejsca docelowego na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>o trzy godziny w przypadku wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1500 do 3500 kilometrów; lub</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[…]</P><P>obsługujący przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie przewidziane w ust. 1 o 50%<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</P></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Artykuł 8 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="008.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>W przypadku odwołania do niniejszego artykułu pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie, za jaką został kupiony, za część lub części nieodbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie,</P></ITEM><ITEM><P>lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie;</P></ITEM></LIST></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artykuł 13 tego rozporządzenia stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>W przypadku gdy obsługujący przewoźnik lotniczy wypłaca odszkodowanie lub wypełnia inne zobowiązania nałożone na niego przez niniejsze rozporządzenie, przepisy niniejszego rozporządzenia nie mogą być interpretowane jako ograniczające prawo przewoźnika lotniczego do dochodzenia, zgodnie z właściwym prawem, odszkodowania od jakiejkolwiek innej osoby, w tym od osób trzecich. W szczególności niniejsze rozporządzenie w żaden sposób nie ogranicza prawa obsługującego przewoźnika lotniczego do dochodzenia odszkodowania od organizatora wycieczek lub innej osoby, z którą przewoźnik podpisał umowę. Analogicznie przepisy niniejszego rozporządzenia nie mogą być interpretowane jako ograniczające prawo organizatora wycieczek lub osoby trzeciej, niebędącej pasażerem, z którym obsługujący przewoźnik lotniczy podpisał umowę, do dochodzenia, zgodnie z właściwym prawem, odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 14 ust. 2 tego rozporządzenia:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>Obsługujący przewoźnik lotniczy, który odmawia przyjęcia na pokład lub odwołuje lot, zapewnia każdemu pasażerowi, którego to dotyczy, pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Zapewnia on również odpowiednią informację każdemu pasażerowi dotkniętemu opóźnieniem o co najmniej dwie godziny. Pasażer otrzymuje również pisemną informację o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym, o którym mowa w art. 16<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Dyrektywa (UE) 2015/2302</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Motyw 33 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z dnia <DATE ISO="20151125">25 listopada 2015 r.</DATE> w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniającej rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE<?PAGE NO="6"?> oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="326" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2015">Dz.U. 2015, L 326, s. 1</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>, ma następujące brzmienie:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>W niektórych przypadkach organizatorzy powinni mieć możliwość jednostronnego wprowadzania zmian do umowy o udział w imprezie turystycznej. Podróżni powinni mieć jednak prawo do rozwiązania umowy o udział w imprezie turystycznej, jeżeli zmiany w znaczący sposób zmieniają którąkolwiek z głównych właściwości usług turystycznych. Może mieć to miejsce na przykład w przypadku, gdy obniży się jakość lub wartość usług turystycznych. Zmiany czasów wyjazdu lub przyjazdu wskazanych w umowie o udział w imprezie turystycznej należy uznać za znaczące, jeżeli, na przykład, spowodowałyby po stronie podróżnego znaczne niedogodności lub dodatkowe koszty, na przykład dodatkowe zorganizowanie transportu lub zakwaterowania […]<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Artykuł 11 ust. 1 tej dyrektywy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>Państwa członkowskie zapewniają, aby przed rozpoczęciem imprezy turystycznej organizator nie mógł jednostronnie dokonywać zmian warunków umowy o udział w imprezie turystycznej innych niż zmiana ceny zgodnie z art. 10, chyba że:</P><P>[…]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>zmiana jest nieznaczna […]</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Sprawa C‑188/20, Azurair</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>LH zarezerwowała w biurze podróży dla siebie i pozostałych pasażerów (zwanych dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>pasażerami w postępowaniu głównym<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>) imprezę turystyczną w Side (Turcja) obejmującą przewóz lotniczy w obie strony między Düsseldorfem (Niemcy) a Antalyą (Turcja).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>W przekazanym LH dokumencie dotyczącym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>zgłoszenia rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/> wskazano następujące loty realizowane przez przewoźnika lotniczego Azurair GmbH: 1) lot ARZ 8711 w dniu <DATE ISO="20180715">15 lipca 2018 r.</DATE> z Düsseldorfu do Antalyi, z odlotem i przylotem odpowiednio o godzinie 6.00 i 10.30 oraz 2) lot ARZ 8712 w dniu <DATE ISO="20180805">5 sierpnia 2018 r.</DATE> z Antalyi do Düsseldorfu, z odlotem i przylotem odpowiednio o godzinie 12.00 i 14.45. Poniżej tych informacji znajdowała się następująca uwaga napisana wielkimi literami: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>Dla Państwa własnego bezpieczeństwa proszę o sprawdzenie godzin lotów na biletach<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Pasażerowie w postępowaniu głównym odbyli podróż lotami wskazanymi w tym dokumencie. Jednakże w przypadku lotu docelowego dotarli oni do Antalyi w dniu <DATE ISO="20180716">16 lipca 2018 r.</DATE> o godzinie 1.19, a w przypadku lotu powrotnego samolot wystartował w dniu <DATE ISO="20180805">5 sierpnia 2018 r.</DATE> o godzinie 5.10. W związku z powyższym pasażerowie ci pozwali Azurair przed Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie, Niemcy), żądając zapłaty odszkodowania na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004. Opierając się na informacjach podanych<?PAGE NO="7"?> w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>zgłoszeniu rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>, podnieśli oni, że lot docelowy odbył się z ponad trzygodzinnym opóźnieniem, natomiast lot powrotny został odwołany, ponieważ przyśpieszenie godziny odlotu należy zakwalifikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/> w rozumieniu art. 5 ust. 1 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Z kolei Azurair podniósł, że nie przygotowywał planu tych lotów według rozkładu wskazanego w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>zgłoszeniu rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/>, lecz że plan lotów odpowiada danym zawartym w dokumencie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>potwierdzenie podróży/faktura<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> przekazanym w dniu <DATE ISO="20180122">22 stycznia 2018 r.</DATE> spółce alltours flugreisen GmbH będącej organizatorem imprezy turystycznej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Zgodnie z tym planem lotów, jeśli chodzi o lot docelowy, samolot miał wystartować w dniu <DATE ISO="20180715">15 lipca 2018 r.</DATE> o godzinie 20.05 i wylądować o godzinie 0.40 następnego dnia; jeśli chodzi o lot powrotny, samolot miał wystartować w dniu <DATE ISO="20180805">5 sierpnia 2018 r.</DATE> o godzinie 8.00 i wylądować o godzinie 10.50. W przypadku lotu docelowego opóźnienie nie było zatem opóźnieniem o trzy lub więcej godzin w stosunku do godzin wskazanych w tym planie lotów. Co się tyczy lotu powrotnego, mimo że rzeczywiście został on przyśpieszony, również w stosunku do planu lotów wskazanego przez Azurair, przyśpieszenie nie stanowi według niej odwołania w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004. Ponadto Azurair wniósł, aby ewentualne odszkodowanie zostało pomniejszone na podstawie art. 7 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia, ponieważ pasażerowie w postępowaniu głównym dotarli do miejsca docelowego jedynie na dwie godziny i pięćdziesiąt minut przed planowym czasem przylotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie) oddalił powództwo na tej podstawie, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>zgłoszenie rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> nie stanowiło potwierdzenia rezerwacji w rozumieniu art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004, ponieważ z dokumentu tego wyraźnie wynikało, że godziny lotów mają jedynie charakter tymczasowy. Zdaniem tego sądu brak było dokumentu, który można byłoby określić jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> w rozumieniu art. 2 lit. f) tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Pasażerowie w postępowaniu głównym wnieśli apelację od tego wyroku do Landgericht Düsseldorf (sądu krajowego w Düsseldorfie), tj. sądu odsyłającego. Powziął on wątpliwość, czy stanowisko przyjęte przez Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie) jest zgodne z przepisami rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Landgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>1)</NO.P><TXT>Czy pasażer posiada <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="00AB" ID="QE0029"/> w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. a) [rozporządzenia nr 261/2004], jeżeli otrzymał od organizatora wycieczek, z którym pozostaje w stosunku umownym, <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="00AB" ID="QE0030"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004, na podstawie którego przyrzeczono mu przewóz określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, przy czym organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji miejsca na ten lot u danego przewoźnika lotniczego i nie otrzymał od tego przewoźnika potwierdzenia takiej rezerwacji?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy przewoźnika lotniczego należy uznać w stosunku do określonego pasażera za <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>obsługującego przewoźnika lotniczego<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="00AB" ID="QE0031"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 już wówczas, gdy pasażer ten pozostaje wprawdzie w stosunku umownym z organizatorem wycieczek, który przyrzekł mu przewóz określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer<?PAGE NO="8"?> lotu, jednak organizator wycieczek nie zarezerwował miejsca dla tego pasażera, a tym samym nie doszło do nawiązania stosunku umownego z przewoźnikiem lotniczym w odniesieniu do tego lotu?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Czy <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="00AB" ID="QE0032"/> w rozumieniu art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 może wynikać z <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="00AB" ID="QE0033"/>, wystawionego pasażerowi przez organizatora wycieczek, czy też w tym zakresie należy oprzeć się na bilecie w rozumieniu art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 261/2004?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Czy ma miejsce odwołanie lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy, w przypadku lotu zarezerwowanego w ramach imprezy turystycznej, przyśpiesza odlot tak, by odbył się o co najmniej dwie godziny i dziesięć minut wcześniej w tym samym dniu?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>Czy obsługujący przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie przewidziane w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia, jeżeli przedział czasowy, w ramach którego przyśpieszono godzinę odlotu, mieści się w przedziałach czasowych wskazanych w tym ostatnim przepisie?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>6)</NO.P><TXT>Czy powiadomienie przed rozpoczęciem podróży o przyśpieszeniu godziny odlotu stanowi ofertę zmiany planu podróży w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>7)</NO.P><TXT>Czy art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 nakłada na obsługującego przewoźnika lotniczego obowiązek powiadomienia pasażera o tym, od kogo – ze wskazaniem dokładnej nazwy i adresu przedsiębiorstwa – i w jakiej wysokości, z podziałem na kwoty w zależności od odległości lotu, może żądać zapłaty odszkodowania i ewentualnie, jakie dokumenty powinien dołączyć do swojego żądania?<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Sprawa C‑196/20, Eurowings</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20171024">24 października 2017 r.</DATE> dwaj pasażerowie zarezerwowali w biurze podróży imprezę turystyczną na Majorce (Hiszpania), obejmującą przewóz lotniczy w obie strony między Hamburgiem (Niemcy) a Palma de Mallorca (Hiszpania).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>W przekazanym tym pasażerom przez organizatora imprezy turystycznej, ITS, dokumencie dotyczącym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>zgłoszenia rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> wskazano następujący lot realizowany przez przewoźnika lotniczego Eurowings GmbH: lot EW 7582 w dniu <DATE ISO="20180522">22 maja 2018 r.</DATE> z Hamburga do Palma de Mallorca, którego godziny odlotu i przylotu oznaczono odpowiednio na 7.30 i 10.05.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Wspomniani pasażerowie istotnie odbyli podróż wskazanym powyżej lotem. Jednakże dotarli do miejsca docelowego nie o godzinie 10.05, lecz o 21.08. Ponieważ pasażerowie ci przenieśli ewentualne roszczenia odszkodowawcze wynikające z rozporządzenia nr 261/2004 na flightright GmbH, to ta ostatnia wytoczyła powództwo przed Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie), podnosząc, że pasażerowie dysponowali potwierdzoną rezerwacją na ten lot, a jego przylot był zaplanowany na godzinę 10.05 w dniu <DATE ISO="20180522">22 maja 2018 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Eurowings podniósł w odpowiedzi, że pasażerowie dysponowali potwierdzoną rezerwacją na lot EW 7582, którego przylot był zaplanowany na godzinę 19.05. Opóźnienie wyniosło zatem mniej niż trzy godziny, co nie daje prawa do żądania odszkodowania.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo flightright na tej podstawie, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>zgłoszenie rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> wydane przez organizatora imprezy turystycznej, ITS, stanowiło potwierdzenie rezerwacji w rozumieniu art. 2 lit. g) w związku z art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 261/2004. Sąd ten uznał bowiem, że przekazane tym pasażerom zgłoszenie rezerwacji stanowi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> w rozumieniu art. 2 lit. g), ponieważ przepis ten wymaga jedynie, aby rezerwacja została przyjęta przez organizatora wycieczek. Poza tym sąd ten wskazał, że brak było dokumentu, który można byłoby określić jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> w rozumieniu art. 2 lit. f) tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Eurowings wniósł apelację od tego wyroku do Landgericht Düsseldorf (sądu krajowego w Düsseldorfie), tj. sądu odsyłającego. Sąd ten zastanawia się zasadniczo, czy potwierdzenie rezerwacji wydane przez organizatora wycieczek, które nie opiera się na rezerwacji dokonanej u przewoźnika lotniczego, przeciwko któremu wystąpiono z roszczeniem odszkodowawczym, może być uznane za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> dla potrzeb art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Landgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>1)</NO.P><TXT>Czy pasażer posiada <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="00AB" ID="QE0040"/> w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia [nr 261/2004], jeżeli otrzymał od organizatora wycieczek, z którym pozostaje w stosunku umownym, <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="00AB" ID="QE0041"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004, na podstawie którego przyrzeczono mu przewóz określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, przy czym organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji miejsca na ten lot u danego przewoźnika lotniczego i nie otrzymał od tego przewoźnika potwierdzenia takiej rezerwacji?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy przewoźnika lotniczego należy uznać w stosunku do pasażera za <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>obsługującego przewoźnika<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="00AB" ID="QE0042"/> lotniczego w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 już wówczas, gdy pasażer ten pozostaje wprawdzie w stosunku umownym z organizatorem wycieczek, który przyrzekł mu przewóz określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, jednak organizator wycieczek nie zarezerwował miejsca dla tego pasażera, a tym samym nie doszło do nawiązania stosunku umownego z przewoźnikiem lotniczym w odniesieniu do tego lotu?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Czy <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="00AB" ID="QE0043"/> w rozumieniu art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c), art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 dla celów odszkodowania z powodu odwołania lub dużego opóźnienia w przylocie może wynikać z <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="00AB" ID="QE0044"/>, wystawionego pasażerowi przez organizatora wycieczek, czy też w tym zakresie należy oprzeć się na bilecie w rozumieniu art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 261/2004?<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Sprawa C‑146/20, Corendon Airlines</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Pasażerowie w postępowaniu głównym zarezerwowali w biurze podróży imprezę turystyczną w Antalyi. W następstwie tej rezerwacji przewoźnik lotniczy Corendon Airlines potwierdził, że lot z Düsseldorfu do Antalyi odbędzie się w dniu <DATE ISO="20180518">18 maja 2018 r.</DATE> i jako godzinę odlotu wskazał 10.20. Następnie Corendon Airlines podał czas odlotu wcześniejszy o godzinę i czterdzieści minut, tj. godzinę 08.40 w dniu <DATE ISO="20180518">18 maja 2018 r.</DATE>, zachowując jednakże ten sam numer lotu.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Ponieważ pasażerowie ci spóźnili się na przyśpieszony lot, wnieśli oni powództwo przeciwko Corendon Airlines do Amtsgericht Düsseldorf (sądu rejonowego w Düsseldorfie), żądając między innymi odszkodowania na podstawie art. 5 ust. 1 lit. c) i art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004. Na poparcie żądań pozwu pasażerowie podnieśli, że nie zostali poinformowani o przyśpieszeniu godziny odlotu oraz że było ono w rzeczywistości równoznaczne z odwołaniem lotu. Z kolei Corendon Airlines stwierdził, że pasażerowie zostali poinformowani o wcześniejszej godzinie odlotu w dniu <DATE ISO="20180508">8 maja 2018 r.</DATE> przez organizatora imprezy turystycznej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie) uznał, że przyśpieszenie odlotu o godzinę i czterdzieści minut nie jest równoznaczne z odwołaniem lotu, ponieważ przyśpieszenie to było nieistotne, i w konsekwencji oddalił powództwo pasażerów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Pasażerowie wnieśli apelację od tego wyroku do Landgericht Düsseldorf (sądu krajowego w Düsseldorfie), tj. sądu odsyłającego. Sąd ten zastanawia się, czy rozumowanie zastosowane przez Amtsgericht Düsseldorf (sąd rejonowy w Düsseldorfie) jest zgodne z rozporządzeniem nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Landgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>1)</NO.P><TXT>Czy ma miejsce odwołanie lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia [nr 261/2004], gdy w przypadku lotu zarezerwowanego w ramach imprezy turystycznej, którego planowym czasem odlotu była godzina 10.20 (czasu lokalnego), obsługujący przewoźnik przyśpiesza czas odlotu, wyznaczając go na godzinę 8.40 (czasu lokalnego) tego samego dnia?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy powiadomienie na dziesięć dni przed rozpoczęciem podróży o przyśpieszeniu godziny odlotu z 10.20 (czasu lokalnego) na 8.40 (czasu lokalnego) tego samego dnia stanowi ofertę zmiany planu podróży w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 8 ust. 1 lit. b) [rozporządzenia nr 261/2004]?<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">D.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Sprawa C‑270/20, Austrian Airlines</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Pasażerowie w tej sprawie zarezerwowali lot z Wiednia (Austria) do Kairu (Egipt) u przewoźnika lotniczego Austrian Airlines AG. Odlot był przewidziany na godzinę 22.15 w dniu <DATE ISO="20170624">24 czerwca 2017 r.</DATE>, a przylot na godzinę 1.45 następnego dnia. W dniu lotu Austrian Airlines odwołała go i zaoferowała pasażerom lot w tym samym dniu o godzinie 10.20 z przylotem do Kairu o godzinie 13.50, na co pasażerowie wyrazili zgodę. Tym samym dotarli oni do miejsca docelowego na jedenaście godzin i pięćdziesiąt pięć minut przed pierwotnie przewidzianym czasem przylotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Austrian Airlines na drodze pozasądowej wypłaciła każdemu z pasażerów, których dotyczy sprawa, odszkodowanie w kwocie 200 EUR po pomniejszeniu o 50% kwoty odszkodowania przewidzianej w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Pasażerowie w postępowaniu głównym wnieśli pozew przeciwko Austrian Airlines do Bezirksgericht Schwechat (sądu rejonowego w Schwechat, Austria), żądając pełnego odszkodowania zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia. Podnieśli oni, że mimo iż nie dotarli do Kairu z opóźnieniem, wcześniejsze przybycie naruszyło ich prawa w tym samym<?PAGE NO="11"?> stopniu co duże opóźnienie oraz stwierdzili, że zaakceptowali ofertę Austrian Airlines, ponieważ druga z zaproponowanych przez przewoźnika opcji skutkowałaby utratą przez nich dwóch dni urlopu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Bezirksgericht Schwechat (sąd rejonowy w Schwechat) oddalił powództwo, wskazując, że z jednoznacznego brzmienia art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 wynika, iż przepis ten ma zastosowanie również w sytuacjach, gdy pasażer dociera do miejsca docelowego wcześniejszym lotem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Pasażerowie w postępowaniu głównym wnieśli apelację od tego wyroku do Landesgericht Korneuburg (sądu okręgowego w Korneuburgu, Austria), tj. sądu odsyłającego. Sąd ten zastanawia się, czy zasada, zgodnie z którą odszkodowanie może zostać pomniejszone o 50%, w sytuacji gdy opóźnienie przylotu nie przekracza trzech godzin, zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia, może znaleźć zastosowanie również w przypadku wcześniejszego przylotu, gdy różnica nie przekracza trzech godzin w stosunku do pierwotnego planu lotu. Sąd odsyłający zwraca w tym względzie uwagę, że w świetle kryteriów określonych w tym przepisie dużo wcześniejszy odlot może wiązać się dla pasażera z równie poważnymi niedogodnościami co przybycie do miejsca docelowego z opóźnieniem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Landesgericht Korneuburg (sąd okręgowy w Korneuburgu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>Czy art. 7 ust. 2 lit. b) [rozporządzenia nr 261/2004] należy interpretować w ten sposób, że przewoźnik lotniczy może pomniejszyć wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia, również wtedy, kiedy wskutek odwołania zarezerwowanego lotu oferuje się pasażerom lot alternatywny, w przypadku którego zarówno planowa godzina odlotu, jak i planowa godzina przylotu przypada jedenaście godzin i pięćdziesiąt pięć minut przed odpowiednimi godzinami odwołanego lotu?<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/></P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Postępowanie przed Trybunałem</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Postanowienia odsyłające w sprawach C‑188/20, Azurair i C‑196/20, Eurowings, datowane na dzień <DATE ISO="20200406">6 kwietnia 2020 r.</DATE>, wpłynęły do sekretariatu Trybunału odpowiednio w dniach <DATE ISO="20200430">30 kwietnia 2020 r.</DATE> i <DATE ISO="20200506">6 maja 2020 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Postanowienie odsyłające w sprawie C‑146/20, Corendon Airlines, datowane na dzień <DATE ISO="20200217">17 lutego 2020 r.</DATE>, wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu <DATE ISO="20200320">20 marca 2020 r.</DATE> Postanowienie odsyłające w sprawie C‑270/20, Austrian Airlines, datowane na dzień <DATE ISO="20200616">16 czerwca 2020 r.</DATE>, wpłynęło do sekretariatu Trybunału w dniu <DATE ISO="20200618">18 czerwca 2020 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia <DATE ISO="20200615">15 czerwca 2020 r.</DATE> sprawy C‑188/20, Azurair i C‑196/20, Eurowings, zostały połączone do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Postanowieniem Trybunału z dnia <DATE ISO="20210427">27 kwietnia 2021 r.</DATE> rozpatrywane sprawy zostały połączone do celów pisemnego i ustnego etapu postępowania oraz wydania wyroku.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Strony postępowań głównych, rządy niemiecki i austriacki oraz Komisja Europejska przedstawiły uwagi na piśmie w terminie wynikającym z art. 23 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Podczas rozprawy w dniu <DATE ISO="20210616">16 czerwca 2021 r.</DATE> uwagi przedstawili pełnomocnicy procesowi stron w postępowaniu głównym oraz przedstawiciele rządu niemieckiego i Komisja.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiza prawna</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Uwagi wstępne</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Ponieważ wnioski o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym niewątpliwie wykazują podobieństwa i częściowo pokrywają się, proponuję pogrupować przedłożone Trybunałowi pytania według pewnego porządku tematycznego. Utworzenie takiego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>katalogu pytań<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> umożliwi Trybunałowi rozpatrzenie ich w sposób metodyczny, uporządkowany i efektywny. Należy w tym względzie zauważyć, że pytania przedłożone przez sąd odsyłający w sprawie C‑188/20, Azurair, zawierają w sobie wszystkie pytania zadane w pozostałych sprawach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Z tego względu, jak również w celu uproszczenia, przeanalizuję pytania prejudycjalne w kolejności, w jakiej zostały przedstawione we wspomnianej sprawie, uwzględniając w miarę możliwości odrębności pozostałych spraw połączonych. W braku jednoznacznego wskazania przeciwnego, analiza pytań będzie zasadniczo przeprowadzona na podstawie stanu faktycznego sprawy C‑188/20, Azurair, która stanowi w związku z tym swego rodzaju <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>sprawę wzorcową<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/> do celów niniejszej opinii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Jak wskazałem we wprowadzeniu do niniejszej opinii, zagadnienia prawne, których dotyczą pytania prejudycjalne, można przyporządkować do trzech różnych kompleksów tematycznych, a mianowicie praw pasażerów w ramach trójstronnej relacji obejmującej organizatora wycieczek niezwiązanego z przewoźnikiem lotniczym (pytania od pierwszego do trzeciego)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Zobacz pkt 48 i nast. niniejszej opinii.</P></NOTE>, możliwości uzyskania odszkodowania lub zmiany planu podróży w przypadku przyśpieszenia godziny odlotu (pytania od czwartego do szóstego)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Zobacz pkt 80 i nast. niniejszej opinii.</P></NOTE>, a wreszcie zakresu ciążącego na przewoźnikach lotniczych obowiązku udzielania pasażerom informacji o przepisach dotyczących odszkodowania i pomocy przewidzianych w rozporządzeniu nr 261/2004 (pytanie siódme)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Zobacz pkt 124 i nast. niniejszej opinii.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania pierwszego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Poprzez pytanie pierwsze w sprawach C‑188/20, Azurair i C‑196/20, Eurowings sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy pasażer posiada <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004, w sytuacji gdy otrzymał od organizatora wycieczek <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004, na podstawie którego przyrzeczono mu przewóz określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, przy czym organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji miejsca na ten lot u danego przewoźnika lotniczego.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004 zakresem stosowania tego rozporządzenia są objęte sytuacje, gdy pasażer posiada <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/> na dany lot.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>W myśl art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004 dokumentem, z którego wynika prawo pasażera do przewozu, jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0052" ID="QS0052"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0053" ID="QS0053"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> potwierdzający, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>W niniejszym przypadku jest oczywiste, że otrzymany przez powodów dokument nie jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0054" ID="QS0054"/>biletem<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/> lotniczym w rozumieniu art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 261/2004, czyli <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0055" ID="QS0055"/><HT TYPE="ITALIC">ważnym dokumentem</HT> uprawniającym do przewozu <HT TYPE="ITALIC">lub czymś równoważnym</HT> w formie innej niż papierowa, w tym w formie elektronicznej, wydanym lub autoryzowanym przez przewoźnika lotniczego lub jego autoryzowanego przedstawiciela<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Wyróżnienie moje.</P></NOTE>. Jak wynika z postanowienia odsyłającego, sam sąd odsyłający to przyznaje<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Zobacz część III pkt 3 ust. 3 postanowienia odsyłającego w sprawie C‑188/20, Azurair.</P></NOTE>. Jednakże dokument ten mógłby stanowić <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0056" ID="QS0056"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> w rozumieniu tego przepisu, jak zdaje się przypuszczać sąd odsyłający w pytaniu prejudycjalnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Ponieważ pojęcie to nie zostało odrębnie zdefiniowane w rozporządzeniu nr 261/2004, w pierwszej kolejności należy ustalić, jakie przesłanki powinien spełniać ten <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0057" ID="QS0057"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/>, a następnie, czy dokument w niniejszej sprawie spełnia te przesłanki.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Z brzmienia właściwych przepisów wynika, że istotne jest, aby rozpatrywany dokument <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0058" ID="QS0058"/>uprawniał pasażera do przewozu<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/>. Innymi słowy dokument ten powinien umożliwiać stwierdzenie woli przewiezienia pasażera do określonego miejsca docelowego o określonej godzinie. Jest tak niewątpliwie w przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0059" ID="QS0059"/>biletu<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/> lotniczego, który jest zdefiniowany w art. 2 lit. f) jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0060" ID="QS0060"/>ważny dokument <HT TYPE="ITALIC">uprawniający do przewozu</HT><QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Wyróżnienie moje.</P></NOTE>. Ponadto należy zauważyć, że art. 2 lit. g) wymaga, aby rezerwacja była <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0061" ID="QS0061"/>przyjęta i zarejestrowana<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/>, podczas gdy art. 3 ust. 2 lit. a) wymaga rezerwacji <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0062" ID="QS0062"/>potwierdzonej<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/>, co zasadniczo wyklucza wszelkie dokumenty o charakterze wyłącznie informacyjnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Z wykładni tych przepisów wynika również, że rozpatrywany dokument niekoniecznie musi być wydany przez samego przewoźnika lotniczego. Zgodnie z art. 2 lit. g) <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0063" ID="QS0063"/>rezerwacja<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/> może bowiem być przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0064" ID="QS0064"/>organizatora wycieczek<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/>. Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. a) <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0065" ID="QS0065"/>potwierdzona rezerwacja<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/> może być wydana przez przewoźnika lotniczego lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0066" ID="QS0066"/>organizatora wycieczek<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/>. Takie uregulowania wydają się racjonalne z punktu widzenia ochrony konsumenta, zważywszy, że pasażer zazwyczaj nie ma żadnej wiedzy na temat relacji pomiędzy organizatorem wycieczek a przewoźnikiem lotniczym oraz na temat wymiany informacji, jaka ma miejsce między nimi w ramach procesu rezerwacji lotów. W związku z tym nie można wymagać od konsumenta, aby samodzielnie weryfikował, czy rezerwacja jego lotu została potwierdzona przez przewoźnika lotniczego. Zresztą rozporządzenie nr 261/2004 nie przewiduje również odpowiedniego obowiązku informacyjnego w tym zakresie po stronie tych przedsiębiorstw.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Wynika z tego, że dla zaistnienia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0067" ID="QS0067"/>potwierdzonej rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/> wystarczy, aby organizator wycieczek wyraził we właściwym dokumencie wolę przewiezienia pasażera konkretnym lotem. Należy jednakże uściślić w tym kontekście, że przyznanie praw gwarantowanych rozporządzeniem nr 261/2004 jest uzależnione od innych przesłanek, między innymi od przesłanki dotyczącej istnienia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0068" ID="QS0068"/>obsługującego przewoźnika<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) tego rozporządzenia, który to aspekt będzie przedmiotem badania w ramach analizy drugiego pytania prejudycjalnego.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Należy zauważyć, że w niniejszym przypadku przekazany powodom dokument zwany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0069" ID="QS0069"/>zgłoszeniem rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/> (nazwa w języku niemieckim: <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0070" ID="QS0070"/>Reiseanmeldung<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/>) nie spełnia przesłanek umożliwiających zakwalifikowanie go jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0071" ID="QS0071"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004. Po pierwsze, sama jego nazwa zdaje się wskazywać jedynie na zainteresowanie uczestnictwem w imprezie turystycznej. Jeżeli organizator wycieczek zamierzałby wyrazić wiążące przyrzeczenie przewozu, użyłby bardziej jednoznacznych sformułowań, takich jak <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0072" ID="QS0072"/>potwierdzenie rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0073" ID="QS0073"/>potwierdzenie uczestnictwa w imprezie turystycznej<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/>. Po drugie, z instrukcji znajdujących się w tym dokumencie wynika jednoznacznie, że chodzi jedynie o przewidywane godziny lotów oraz że pasażerowie dla własnego bezpieczeństwa powinni sprawdzić je samodzielnie. W konsekwencji <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0074" ID="QS0074"/>zgłoszenie rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/> w żadnym wypadku nie jest wyrazem wiążącego zobowiązania organizatora wycieczek do wykonania usługi przewozu określonej w tym dokumencie, zwłaszcza że art. 3 ust. 2 lit. a) wspomnianego rozporządzenia wymaga, aby rezerwacja była <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0075" ID="QS0075"/>potwierdzona<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/>. Pasażer nie może zatem rozumieć tego sformułowania jako wiążącego przyrzeczenia przewozu wyrażonego w formie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0076" ID="QS0076"/>potwierdzonej rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/> w rozumieniu tego przepisu. Kwalifikacji prawnej rozpatrywanego dokumentu powinien dokonać sąd odsyłający, uwzględniając ogół tych wskazówek dotyczących wykładni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, że pasażer może posiadać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0077" ID="QS0077"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/>, jeżeli otrzymał od organizatora wycieczek, z którym zawarł umowę, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0078" ID="QS0078"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004, zawierający przyrzeczenie przewozu określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, nawet gdy organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji miejsca na ten lot u danego przewoźnika lotniczego i nie otrzymał od tego przewoźnika potwierdzenia takiej rezerwacji. Jednakże sytuacja taka nie zachodzi w przypadku, gdy pasażer otrzymał dokument zwany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0079" ID="QS0079"/>zgłoszeniem rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/>, który nie stanowi dowodu wiążącego zobowiązania zaciągniętego przez organizatora wycieczek do wykonania usługi przewozu wskazanej w tym dokumencie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>O ile zaproponowana powyżej odpowiedź może ewentualnie skutkować szkodą po stronie przewoźnika lotniczego, w sytuacji gdyby uznano, że ponosi on odpowiedzialność za działania organizatora wycieczek, o tyle należy przypomnieć, że przewoźnik ten może dochodzić roszczeń odszkodowawczych od organizatora wycieczek, zgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 261/2004<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Zobacz w tym względzie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170511">11 maja 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Krijgsman</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑302/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:359">EU:C:2017:359</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0029">29</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), z którego wynika, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0080" ID="QS0080"/>zobowiązania nałożone na obsługującego przewoźnika lotniczego rozporządzeniem nr 261/2004 pozostają bez uszczerbku dla prawa wspomnianego przewoźnika do dochodzenia odszkodowania, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym, od jakiegokolwiek podmiotu, <HT TYPE="ITALIC">w tym osoby trzeciej</HT>, który spowodował, że przewoźnik uchybił spoczywającym na nim zobowiązaniom, co przewiduje art. 13 tego rozporządzenia<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/> (wyróżnienie własne).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję odpowiedzieć na to pytanie prejudycjalne, że art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, iż pasażer może posiadać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0081" ID="QS0081"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/>, jeżeli otrzymał od organizatora wycieczek, z którym zawarł umowę, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0082" ID="QS0082"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, zawierający przyrzeczenie przewozu określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, nawet gdy organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji miejsca na ten lot u danego przewoźnika lotniczego i nie otrzymał od tego przewoźnika potwierdzenia takiej rezerwacji; sytuacja taka nie zachodzi jednak, w przypadku gdy pasażer otrzymał dokument zwany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0083" ID="QS0083"/>zgłoszeniem rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/>, który nie stanowi dowodu wiążącego zobowiązania zaciągniętego przez organizatora wycieczek do wykonania usługi przewozu wskazanej w tym dokumencie.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="15"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania drugiego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Poprzez drugie pytanie prejudycjalne w sprawach C‑188/20, Azurair i C‑196/20, Eurowings, sąd odsyłający zamierza ustalić, czy przewoźnika lotniczego należy uznać w stosunku do określonego pasażera za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0084" ID="QS0084"/>obsługującego przewoźnika lotniczego<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 wówczas, gdy pasażer ten pozostaje wprawdzie w stosunku umownym z organizatorem wycieczek, który przyrzekł mu przewóz określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, jednak organizator wycieczek nie zarezerwował miejsca dla tego pasażera, a tym samym nie doszło do nawiązania stosunku umownego z przewoźnikiem lotniczym w odniesieniu do tego lotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Zgodnie z definicją z art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0085" ID="QS0085"/>obsługujący przewoźnik<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> oznacza przewoźnika lotniczego wykonującego lub zamierzającego wykonać lot zgodnie z umową zawartą z pasażerem lub działającego w imieniu innej osoby, prawnej lub fizycznej, która zawarła umowę z tym pasażerem.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Po pierwsze, z przepisu tego wynika, że nie ma wymogu, aby przewoźnik lotniczy był związany umową z danym pasażerem, gdyż przewoźnik ten może wykonać lub zamierzać wykonać lot w imieniu innej osoby – na przykład organizatora wycieczek – która zawarła umowę z pasażerem. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 5 rozporządzenia nr 261/2004, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy, nie będąc związanym umową z pasażerem, wykonuje zobowiązania wynikające z tego rozporządzenia, uważa się, że robi to w imieniu osoby związanej umową z pasażerem<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200326">26 marca 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Primera Air Scandinavia</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑215/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:235">EU:C:2020:235</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. W związku z tym nie można wykluczyć, że w niniejszej sprawie przewoźnik lotniczy działał w imieniu organizatora wycieczek.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Po drugie, z przepisu tego wynika również, że przewoźnik lotniczy powinien wykonać lub zamierzać wykonać lot. Wątpliwości sądu odsyłającego dotyczą wykładni właśnie tej przesłanki. Ściślej rzecz ujmując, sąd ten chciałby ustalić, czy można uznać, że przewoźnik lotniczy wykonuje lub zamierza wykonać lot, mimo iż nie ma wiedzy o ofercie imprezy turystycznej złożonej pasażerom przez organizatora wycieczek. Zdaniem sądu odsyłającego, aby można było założyć, że istnieje taki zamiar, organizator wycieczek powinien poinformować wcześniej przewoźnika lotniczego o tym, że zamierza zlecić przewóz danego pasażera lotem, który przewoźnik ten oferuje zainteresowanym stronom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Należy w tym względzie zauważyć, że kwestia ta nie jest decydująca dla rozstrzygnięcia sporu w sprawach C‑188/20, Azurair i C‑196/20, Eurowings. W obydwu sporach w postępowaniu głównym organizator tak czy inaczej ostatecznie dokonał rezerwacji u przewoźnika lotniczego dla zainteresowanych pasażerów. W związku z tym od tego momentu przewoźnika tego należy uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0086" ID="QS0086"/>obsługującego przewoźnika<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="201D" ID="QE0086"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004. Mogłoby zatem zostać skierowane przeciwko niemu roszczenie na podstawie tego rozporządzenia. W ramach niniejszego postępowania chodzi wyłącznie o ustalenie przyjętych godzin poszczególnych lotów, które przewoźnik lotniczy miał zamiar wykonać i które rzeczywiście wykonał. Chociaż przyznaję, że to zagadnienie wchodzi raczej w zakres trzeciego pytania prejudycjalnego, dla pełności wywodu przeanalizuję je poniżej.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="16"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Jak wyjaśniłem w rozważaniach stanowiących uzasadnienie odpowiedzi na pierwsze pytanie prejudycjalne, art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004 utożsamia rezerwację dokonaną przez pasażera u organizatora wycieczek z rezerwacją u samego przewoźnika lotniczego, co implikuje w związku z art. 3 ust. 2 lit. a) tego rozporządzenia, że informacje o rozkładzie lotów udzielone przez organizatora wycieczek należy traktować tak jak informacje otrzymane od przewoźnika lotniczego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Wykładni art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 należy dokonywać, stosując właśnie takie podejście. Sama okoliczność, że dokonana przez pasażera u organizatora wycieczek rezerwacja zawiera informacje o godzinach lotów, które nie zostały potwierdzone przez przewoźnika lotniczego w ramach wewnętrznej rezerwacji między tymi przedsiębiorcami, nie jest wystarczająca, aby uznać, że przewidziane w tym przepisie przesłanki nie zostały spełnione. Ściślej rzecz ujmując, taka okoliczność nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że przewoźnik lotniczy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0087" ID="QS0087"/>wykonuje lub zamierza wykonać<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="201D" ID="QE0087"/> dany lot <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0088" ID="QS0088"/>w imieniu innej osoby […], mającej umowę z […] pasażerem<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/>, czyli w imieniu organizatora wycieczek.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Okoliczność, że organizator wycieczek dokonał swojej rezerwacji u przewoźnika lotniczego dopiero po tym, gdy pasażerowie zarezerwowali u tego organizatora imprezę turystyczną (obejmującą przewóz lotniczy) wydaje mi się pozbawiona znaczenia do celów zakwalifikowania go jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0089" ID="QS0089"/>obsługującego przewoźnika<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, zważywszy, że przepis ten nie zawiera żadnego wskazania, zgodnie z którym czynności te powinny być dokonywane zgodnie z pewnym porządkiem chronologicznym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań proponuję odpowiedzieć na drugie pytanie prejudycjalne w ten sposób, że sama okoliczność, iż rezerwacja danego lotu dokonana przez organizatora wycieczek u przewoźnika lotniczego nie została potwierdzona co do godzin odlotu i przylotu widniejących na rezerwacji pasażera dokonanej u organizatora wycieczek albo że ta rezerwacja dokonana przez organizatora wycieczek ma miejsce później niż rezerwacja pasażera, nie wyklucza możliwości uznania przewoźnika lotniczego w stosunku do takiego pasażera za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0090" ID="QS0090"/>obsługującego przewoźnika<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="201D" ID="QE0090"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">D.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania trzeciego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Poprzez trzecie pytanie prejudycjalne w sprawach C‑188/20, Azurair i C‑196/20, Eurowings, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy do celów odszkodowania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0091" ID="QS0091"/>planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="201D" ID="QE0091"/> w rozumieniu art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c) oraz art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 może wynikać z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0092" ID="QS0092"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, wystawionego temu pasażerowi przez organizatora wycieczek, czy też za podstawę należy w tym względzie przyjąć bilet w rozumieniu art. 2 lit. f) tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Na wstępie należy wyjaśnić, że pytanie prejudycjalne, wbrew temu, co zdaje się ono sugerować, nie dotyczy ewentualnych rozbieżności pomiędzy danymi, które znajdują się w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0093" ID="QS0093"/>innym dowodzie<QUOT.END REF.START="QS0093" CODE="201D" ID="QE0093"/>, a tymi, które zawiera <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0094" ID="QS0094"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0094" CODE="201D" ID="QE0094"/>. Jak wynika z informacji zawartych w postanowieniu odsyłającym, w niniejszym przypadku nie istnieje dokument, który można byłoby jednoznacznie zidentyfikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0095" ID="QS0095"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0095" CODE="201D" ID="QE0095"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Zobacz część III pkt 3 ust. 3 postanowienia odsyłającego w sprawie C‑188/20, Azurair.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Celem pytania prejudycjalnego jest zatem raczej ustalenie, czy dokumentem istotnym dla określenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0096" ID="QS0096"/>planowego czasu przylotu<QUOT.END REF.START="QS0096" CODE="201D" ID="QE0096"/> jest wyłącznie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0097" ID="QS0097"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0097" CODE="201D" ID="QE0097"/>, czy też może nim być również <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0098" ID="QS0098"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0098" CODE="201D" ID="QE0098"/>. Moim zdaniem nie istnieje jakikolwiek słuszny powód, aby wykluczyć tę drugą możliwość. Jak szczegółowo wyjaśnię poniżej, według mnie argumenty podniesione przez sąd odsyłający przeciwko drugiej możliwości są oparte na błędnej wykładni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Po pierwsze, sąd odsyłający, jak się wydaje, zakłada, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0099" ID="QS0099"/>planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0099" CODE="201D" ID="QE0099"/> można określić wyłącznie na podstawie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0100" ID="QS0100"/>biletu<QUOT.END REF.START="QS0100" CODE="201D" ID="QE0100"/>. Sąd ten powołuje się w tym celu na wyrok Folkerts<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130226">26 lutego 2013 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑11/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:106">EU:C:2013:106</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, w którym Trybunał orzekł, że do celów odszkodowania przewidzianego w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 opóźnienie należy oceniać przez pryzmat planowego czasu przylotu do owego miejsca docelowego. Sąd odsyłający zwraca uwagę, że w pkt 34 tego wyroku, dotyczącym pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0101" ID="QS0101"/>miejsca docelowego<QUOT.END REF.START="QS0101" CODE="201D" ID="QE0101"/>, Trybunał odniósł się do definicji zawartej w art. 2 lit. h) tego rozporządzenia. W myśl tego przepisu przez miejsce docelowe należy rozumieć miejsce lądowania określone na <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0102" ID="QS0102"/>bilecie<QUOT.END REF.START="QS0102" CODE="201D" ID="QE0102"/> przedstawionym na stanowisku kontrolnym lub, w przypadku lotów łączonych, miejsce lądowania ostatniego lotu. Sąd odsyłający podkreśla, że do celów określenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0103" ID="QS0103"/>miejsca docelowego<QUOT.END REF.START="QS0103" CODE="201D" ID="QE0103"/> Trybunał przyjął za podstawę pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0104" ID="QS0104"/>biletu<QUOT.END REF.START="QS0104" CODE="201D" ID="QE0104"/> w rozumieniu art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 261/2004, natomiast nie powołał się na pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0105" ID="QS0105"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0105" CODE="201D" ID="QE0105"/>, które stanowi część definicji <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0106" ID="QS0106"/>rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0106" CODE="201D" ID="QE0106"/> zawartej w art. 2 lit. g) tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Co się tyczy tego argumentu, należy zauważyć, że nie ma żadnego obiektywnego powodu, aby zakładać, że godziny lotów mogą być wskazane wyłącznie na <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0107" ID="QS0107"/>bilecie<QUOT.END REF.START="QS0107" CODE="201D" ID="QE0107"/>. Zgodnie z definicją z art. 2 lit. f) rozporządzenia nr 261/2004 bilety są <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0108" ID="QS0108"/>wyda[wane] lub autoryzowan[e] przez przewoźnika lotniczego lub jego autoryzowanego przedstawiciela<QUOT.END REF.START="QS0108" CODE="201D" ID="QE0108"/>. Przepis ten nie wspomina o organizatorach wycieczek. Twierdzenie, zgodnie z którym decydujące znaczenie mają wyłącznie godziny lotów wskazane na <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0109" ID="QS0109"/>bilecie<QUOT.END REF.START="QS0109" CODE="201D" ID="QE0109"/> oznaczałoby zatem wyłączenie już na wstępie prawa do odszkodowania, w sytuacji gdy dane loty są częścią imprezy turystycznej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Jest oczywiste, że nie było to zamiarem prawodawcy Unii. Przeciwnie, jak już wyjaśniłem w ramach analizy pierwszego pytania prejudycjalnego, rozporządzenie nr 261/2004 nadaje to samo znaczenie godzinom lotów wskazanym w rezerwacji dokonanej u organizatora wycieczek i godzinom lotów zawartym w informacjach udzielonych pasażerowi przez przewoźnika lotniczego w przypadku umowy zawieranej bezpośrednio z nim. Moim zdaniem za taką wykładnią wydaje się przemawiać brzmienie przepisów art. 2 lit. g), a w szczególności art. 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 261/2004, oraz cel legislacyjny, jakim jest ochrona konsumenta będącego osobą trzecią, znajdującą się poza stosunkiem istniejącym między organizatorem wycieczek a przewoźnikiem lotniczym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Wykładnia ta powinna mieć wpływ na określenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0110" ID="QS0110"/>planowego czasu przylotu<QUOT.END REF.START="QS0110" CODE="201D" ID="QE0110"/>, w tym znaczeniu, że godzina przylotu może wynikać z rezerwacji dokonanej przez pasażera u organizatora wycieczek. Nie jest konieczne, aby istniał jakikolwiek bezpośredni stosunek umowny między pasażerem a przewoźnikiem lotniczym, a w związku z tym nie jest także konieczne podanie pasażerowi godzin lotów przez przewoźnika lotniczego. W konsekwencji, skoro art. 2 lit. g) rozporządzenia nr 261/2004 stanowi, że istnienie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0111" ID="QS0111"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0111" CODE="201D" ID="QE0111"/> (niebędącego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0112" ID="QS0112"/>biletem<QUOT.END REF.START="QS0112" CODE="201D" ID="QE0112"/>), świadczy o <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0113" ID="QS0113"/>potwierdzonej rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0113" CODE="201D" ID="QE0113"/>, z dokumentu tego powinien również wynikać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0114" ID="QS0114"/>planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0114" CODE="201D" ID="QE0114"/> do celów odszkodowania z tytułu odwołania lub dużego opóźnienia lotu.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="18"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Po drugie, sąd odsyłający twierdzi, że dopóki nie zostanie dokonana rezerwacja lub ściślej rzecz ujmując, rezerwacja miejsca na dany lot, przewoźnik lotniczy może zmienić plan lotu lub odstąpić od jego wykonania, nie dając podstaw do wysuwania z tego tytułu roszczeń odszkodowawczych. Sąd odsyłający wnioskuje z tego, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0115" ID="QS0115"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0115" CODE="201D" ID="QE0115"/> wydany przed dokonaniem takiej rezerwacji nie może stanowić uzasadnienia roszczeń odszkodowawczych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Trudno mi sobie wyobrazić, aby dane widniejące na rezerwacji dokonanej u organizatora wycieczek mogły nie mieć znaczenia dla kwestii roszczeń odszkodowawczych, w sytuacji gdy rozpatrywanej rezerwacji dokonano, zanim organizator wycieczek zarezerwował odpowiednie miejsca u przewoźnika lotniczego. Należy, po pierwsze, zauważyć, że koncepcja, zgodnie z którą rezerwacje u organizatora wycieczek oraz u przewoźnika lotniczego miałyby być dokonywane w pewnym porządku chronologicznym nie znajduje jakichkolwiek podstaw w rozporządzeniu nr 261/2004. Po drugie, moim zdaniem nie ulega żadnej wątpliwości, że interesy konsumenta zasługują na ochronę, w sytuacji gdy otrzymał on <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0116" ID="QS0116"/>bilet<QUOT.END REF.START="QS0116" CODE="201D" ID="QE0116"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0117" ID="QS0117"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0117" CODE="201D" ID="QE0117"/> zawierający przyrzeczenie przewozu określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Podsumowując, pragnę zauważyć, że powołanie się na wyrok Folkerts<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130226">26 lutego 2013 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑11/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:106">EU:C:2013:106</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, cytowany przez sąd odsyłający, nie podważa przedstawionego powyżej rozumowania, zważywszy, że w tamtej sprawie nie występowały szczególne problemy wynikające z udziału organizatora wycieczek, występujące w niniejszej sprawie. Wspomniany wyrok nie zawiera żadnej konkretnej wskazówki, która sprzeciwiałaby się przedstawionym powyżej rozważaniom. Poza tym nie dostrzegam powodów, dla których wyrok ten można byłoby uznać za istotny dla celów analizy zagadnienia powstałego w niniejszej sprawie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań proponuję odpowiedzieć na trzecie pytanie prejudycjalne w ten sposób, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0118" ID="QS0118"/>planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0118" CODE="201D" ID="QE0118"/> danego lotu w rozumieniu art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c) i art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, w zależności od okoliczności sprawy, może również wynikać z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0119" ID="QS0119"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0119" CODE="201D" ID="QE0119"/>, w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, wystawionego pasażerowi przez organizatora wycieczek.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">E.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania czwartego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Poprzez czwarte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑188/20, Azurair, które jest odpowiednikiem pytania pierwszego w sprawie C‑146/20, Corendon Airlines, sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy można uznać, że lot jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0120" ID="QS0120"/>odwołany<QUOT.END REF.START="QS0120" CODE="201D" ID="QE0120"/> w rozumieniu art. 2 lit. l) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004, w sytuacji gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza odlot o co najmniej dwie godziny i dziesięć minut w tym samym dniu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Przed przystąpieniem do analizy przedłożonych Trybunałowi pytań konieczne są pewne uściślenia dotyczące stanu faktycznego spraw. Z informacji zawartych w postanowieniu odsyłającym w sprawie C‑188/20, Azurair wynika, że rozpatrywana różnica czasu wynosi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0121" ID="QS0121"/>dwie godziny i pięćdziesiąt minut<QUOT.END REF.START="QS0121" CODE="201D" ID="QE0121"/>, a nie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0122" ID="QS0122"/>dwie godziny i dziesięć minut<QUOT.END REF.START="QS0122" CODE="201D" ID="QE0122"/>, jak wskazano w czwartym pytaniu prejudycjalnym<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Zobacz część II pkt 3 i część IV pkt 3 postanowienia odsyłającego w sprawie C‑188/20, Azurair.</P></NOTE>. Ponadto należy zauważyć, że jeśli chodzi o pierwsze pytanie prejudycjalne w sprawie C‑146/20, Corendon Airlines, które jest niemal identyczne z owym<?PAGE NO="19"?> czwartym pytaniem prejudycjalnym, przyśpieszenie wynosi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0123" ID="QS0123"/>godzinę i czterdzieści minut<QUOT.END REF.START="QS0123" CODE="201D" ID="QE0123"/>. Niezależnie od tego, o jaką dokładnie różnicę w czasie chodzi, należy przyjąć na potrzebę analizy pytań, że w każdym razie nie przekraczała ona trzech godzin.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Jeśli chodzi o pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0124" ID="QS0124"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0124" CODE="201D" ID="QE0124"/>, na które wskazuje sąd odsyłający, należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004, oznacza ono <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0125" ID="QS0125"/>nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce<QUOT.END REF.START="QS0125" CODE="201D" ID="QE0125"/>. Ponieważ podstawą tej definicji jest okoliczność, że lot się nie odbył, należy poddać analizie pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0126" ID="QS0126"/>lotu<QUOT.END REF.START="QS0126" CODE="201D" ID="QE0126"/>, które, wobec braku definicji w tym rozporządzeniu, było przedmiotem wykładni dokonanej przez Trybunał. Zgodnie z tym orzecznictwem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0127" ID="QS0127"/>lot<QUOT.END REF.START="QS0127" CODE="201D" ID="QE0127"/> oznacza co do istoty operację transportu lotniczego, stanowiąc tym samym w pewien sposób <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0128" ID="QS0128"/>odcinek<QUOT.END REF.START="QS0128" CODE="201D" ID="QE0128"/> tego transportu, obsługiwany przez przewoźnika lotniczego, który wytycza jego trasę<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080710">10 lipca 2008 r.</DATE>, <NAME.CASE>Emirates Airlines</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑173/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:400">EU:C:2008:400</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Trybunał wyjaśnił ponadto, że trasa stanowi zasadniczy element lotu, który wykonywany jest zgodnie z planem uprzednio opracowanym przez przewoźnika<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sturgeon i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0030">30</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111013">13 października 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sousa Rodríguez i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑83/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:652">EU:C:2011:652</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>Poza tym, z orzecznictwa Trybunału wynika, że konieczne jest dokonywanie rozróżnienia pomiędzy lotem planowanym, który <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0129" ID="QS0129"/>nie odbył się<QUOT.END REF.START="QS0129" CODE="201D" ID="QE0129"/>, a <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0130" ID="QS0130"/>opóźnieniem<QUOT.END REF.START="QS0130" CODE="201D" ID="QE0130"/>, przy czym pierwsza sytuacja dotyczy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0131" ID="QS0131"/>odstąpienia od planu pierwotnego lotu<QUOT.END REF.START="QS0131" CODE="201D" ID="QE0131"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111013">13 października 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sousa Rodríguez i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑83/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:652">EU:C:2011:652</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i nast.).</P></NOTE>. Zgodnie z art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004, w odróżnieniu od <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0132" ID="QS0132"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0132" CODE="201D" ID="QE0132"/> <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0133" ID="QS0133"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0133" CODE="201D" ID="QE0133"/> jest konsekwencją tego, że pierwotnie planowany lot nie odbył się. W związku z tym, w sytuacji gdy pasażerowie zostają przewiezieni lotem, którego godzina odlotu jest opóźniona w stosunku do pierwotnie planowanej, lot może być uznany za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0134" ID="QS0134"/>odwołany<QUOT.END REF.START="QS0134" CODE="201D" ID="QE0134"/> wyłącznie w przypadku, gdy przewoźnik lotniczy zapewnia przewóz pasażerów innym lotem, którego plan różni się od planu przewidzianego pierwotnie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>Kwestia przyśpieszenia godziny odlotu nie została wprost uregulowana w rozporządzeniu nr 261/2004. Jednakże kilka przepisów tego rozporządzenia daje podstawy, by twierdzić, że prawodawca Unii zamierzał uniknąć zjawiska znacznego przyśpieszania godzin odlotów. Artykuł 5 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) tego rozporządzenia stanowi bowiem, że pasażerowie otrzymują odszkodowanie na podstawie innych przepisów tego rozporządzenia, chyba że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0135" ID="QS0135"/>zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot <HT TYPE="ITALIC">najpóźniej dwie godziny [nie wcześniejszy niż na dwie godziny]</HT> <HT TYPE="ITALIC">przed planowym czasem odlotu</HT> i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu<QUOT.END REF.START="QS0135" CODE="201D" ID="QE0135"/>. Podpunkt (iii) tego przepisu stanowi, że prawo do odszkodowania nie przysługuje również w sytuacji, gdy pasażerowie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0136" ID="QS0136"/>zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot <HT TYPE="ITALIC">nie więcej niż godzinę [nie wcześniejszy niż na godzinę]</HT> <HT TYPE="ITALIC">przed planowym czasem odlotu</HT> i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu<QUOT.END REF.START="QS0136" CODE="201D" ID="QE0136"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Wyróżnienie moje.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>Są to wskazówki, które każą mi przypuszczać, że prawodawca Unii pośrednio przyznał, iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0137" ID="QS0137"/>duże przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0137" CODE="201D" ID="QE0137"/> godziny odlotu może spowodować poważne niedogodności dla pasażerów z tych samych powodów co <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0138" ID="QS0138"/>opóźnienie<QUOT.END REF.START="QS0138" CODE="201D" ID="QE0138"/>, skoro w wyniku przyśpieszenia pasażerowie tracą możliwość swobodnego dysponowania własnym czasem, wypełnienia obowiązków (prywatnych, zawodowych i obywatelskich) oraz zorganizowania swojej podróży zgodnie ze swoimi wymaganiami i preferencjami. Jak bowiem podniosły niektóre z zainteresowanych stron<?PAGE NO="20"?> w uwagach na piśmie, można sobie wyobrazić szereg sytuacji, w których przyśpieszenie godziny odlotu może okazać się szczególnie problematyczne dla pasażera. Dotyczy to w szczególności przypadku, gdy odlot jest przyśpieszony <HT TYPE="ITALIC">o</HT> <HT TYPE="ITALIC">kilka godzin</HT>, co może wymagać od pasażera odwołania przewidzianych spotkań, wnioskowania o urlop wypoczynkowy na czas nieobecności w miejscu pracy, znalezienia tymczasowego zakwaterowania lub zorganizowania środków transportu, aby przybyć na czas na lotnisko. Ponieważ przeciętny konsument zazwyczaj rezerwuje loty w zależności od swojej dyspozycyjności, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0139" ID="QS0139"/>duże przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0139" CODE="201D" ID="QE0139"/> godziny odlotu zarezerwowanego lotu może poważnie zaburzyć planowanie jego codziennej aktywności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>W związku z powyższym należy zauważyć, że nawet przyśpieszenie <HT TYPE="ITALIC">jedynie o kilka godzin</HT> może mieć poważne konsekwencje, biorąc pod uwagę fakt, że pasażer zazwyczaj jest proszony o przybycie na lotnisko od godziny do trzech godzin wcześniej w celu dokonania odprawy i poddania się kontroli bezpieczeństwa. Procedury te mogą wymagać pewnego czasu, w zależności od sytuacji bezpieczeństwa, napływu pasażerów i poziomu obciążenia portu lotniczego. W związku z tym nie można wykluczyć, że pasażer, który nie został należycie poinformowany o przyśpieszeniu godziny odlotu, nie zdąży wejść na pokład samolotu, nawet jeśli zachował wszystkie zwykle wymagane środki ostrożności<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Zobacz w tym względzie K. Arnold, EU Air Passenger Rights: Assessment of the Proposal of the European Commission for the Amendment of Regulation (EC) 261/2004 and of Regulation (EC) 2027/97, <HT TYPE="ITALIC">Air and Space Law</HT>, 2013, No 6, s. 418, który ubolewa nad tym, że rozporządzenie nr 261/2004 nie zawiera przepisów, które odnosiłyby się konkretnie do tej sytuacji, a w szczególności, które ustanawiałyby obowiązki przewoźników lotniczych względem pasażerów oraz prawa tych ostatnich do otrzymania opieki. Autor opowiada się za zmianą tego rozporządzenia.</P></NOTE>. Jest oczywiste, że spóźnienie się na samolot w opisanych wyżej okolicznościach zalicza się do najbardziej irytujących sytuacji, jakie może sobie wyobrazić pasażer lotniczy. Z tego punktu widzenia niedogodności związane z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0140" ID="QS0140"/>przyśpieszeniem<QUOT.END REF.START="QS0140" CODE="201D" ID="QE0140"/> godziny odlotu mogą być nawet poważniejsze niż niedogodności wynikłe ze zwykłego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0141" ID="QS0141"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0141" CODE="201D" ID="QE0141"/> lotu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Zobacz podobnie H. Hopperdietzel, <HT TYPE="ITALIC">Fluggastrechte-Verordnung</HT>, 18. Aufl., München 2021, art. 6 pkt 29, który twierdzi, że przyśpieszenie godziny odlotu (tak samo jak <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0142" ID="QS0142"/>duże opóźnienie<QUOT.END REF.START="QS0142" CODE="201D" ID="QE0142"/>) stanowi poważne naruszenie prawa danej osoby do swobodnego planowania jej własnych spraw, bez zakłóceń spowodowanych przez osoby trzecie. Zdaniem autora niedogodność jest nawet poważniejsza niż ta spowodowana wydłużeniem czasu podróży z powodu opóźnienia lotu.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>Po pierwsze, jak wskazałem powyżej, celem przytoczonych przepisów art. 5 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) i (iii) rozporządzenia nr 261/2004 jest najwyraźniej uniknięcie sytuacji, w której przyśpieszenie godziny odlotu w okolicznościach wskazanych w tych przepisach, jest większe niż jedna do dwóch godzin, co można rozumieć w ten sposób, że intencją prawodawcy Unii było unikanie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0143" ID="QS0143"/>dużego przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0143" CODE="201D" ID="QE0143"/> godzin odlotu. Po drugie, jest oczywiste, że nie każde przyśpieszenie godziny odlotu może powodować <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0144" ID="QS0144"/>poważne<QUOT.END REF.START="QS0144" CODE="201D" ID="QE0144"/> niedogodności dla pasażerów, wymagające wprowadzenia środków ochrony ich interesów. Należy w związku z tym odróżniać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0145" ID="QS0145"/>istotne<QUOT.END REF.START="QS0145" CODE="201D" ID="QE0145"/> przyśpieszenie godziny odlotu od przypadków, które należy kwalifikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0146" ID="QS0146"/>przypadki mniejszej wagi<QUOT.END REF.START="QS0146" CODE="201D" ID="QE0146"/>. Powrócę do tej kwestii później w ramach mojej analizy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0088"><NO.P>88.</NO.P><TXT>Ponieważ z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0147" ID="QS0147"/>przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0147" CODE="201D" ID="QE0147"/> godziny odlotu wynikają bardzo szczególne problemy dla pasażerów lotniczych, odmienne od tych, które wynikają z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0148" ID="QS0148"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0148" CODE="201D" ID="QE0148"/>, wydaje mi się, że taka sytuacja wymaga rozwiązania dostosowanego do wymogów przewozu lotniczego pasażerów. Okoliczność, że problem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0149" ID="QS0149"/>przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0149" CODE="201D" ID="QE0149"/> godziny odlotu – w odróżnieniu od przypadków <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0150" ID="QS0150"/>odmowy przyjęcia na pokład<QUOT.END REF.START="QS0150" CODE="201D" ID="QE0150"/>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0151" ID="QS0151"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0151" CODE="201D" ID="QE0151"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0152" ID="QS0152"/>dużego opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0152" CODE="201D" ID="QE0152"/> lotu – nie został wprost uregulowany w rozporządzeniu nr 261/2004, nie stoi na przeszkodzie temu, aby Trybunał w drodze wykładni znalazł rozwiązanie, które przyczyni się do osiągnięcia celów określonych przez prawodawcę Unii. Wobec braku uregulowań prawnych lub bardziej szczegółowych wskazówek praktycznych, które wyjaśniałyby pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0153" ID="QS0153"/>przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0153" CODE="201D" ID="QE0153"/> godziny odlotu, do Trybunału należy bowiem pełnienie roli najwyższej instancji w zakresie wykładni prawa Unii<?PAGE NO="21"?> i udzielenie odpowiedzi w interesie bezpieczeństwa prawnego. Ponieważ wydaje się, że zjawisko przyśpieszania godzin odlotów występuje z pewną częstotliwością w obszarze przewozu lotniczego pasażerów, o czym świadczą rozpatrywane sprawy, moim zdaniem niedopuszczalne byłoby tolerowanie niepewności prawnej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0089"><NO.P>89.</NO.P><TXT>Jak wyjaśnię w dalszej części, uważam, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0154" ID="QS0154"/>przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0154" CODE="201D" ID="QE0154"/> godziny odlotu, w sytuacji gdy osiągnie ono pewien rozmiar i można je w związku z tym uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0155" ID="QS0155"/>duże<QUOT.END REF.START="QS0155" CODE="201D" ID="QE0155"/>, należałoby traktować pod względem prawnym jako szczególny rodzaj ogólniejszego pojęcia, jakim jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0156" ID="QS0156"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0156" CODE="201D" ID="QE0156"/> w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004. Należy natomiast odrzucić możliwość zakwalifikowania go jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0157" ID="QS0157"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0157" CODE="201D" ID="QE0157"/> lub nawet traktowania go w analogiczny sposób jak ten odrębnie uregulowany przypadek, ponieważ takie podejście prowadziłoby do wykładni przepisów tego rozporządzenia contra legem, przez co byłoby oczywiście sprzeczne z zamiarem prawodawcy Unii. Poza tym, jak już wskazałem w niniejszej opinii<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Zobacz pkt 85 i 86 niniejszej opinii.</P></NOTE>, charakter niedogodności wynikających z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0158" ID="QS0158"/>przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0158" CODE="201D" ID="QE0158"/> godziny odlotu różni się wyraźnie od niedogodności wynikających z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0159" ID="QS0159"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0159" CODE="201D" ID="QE0159"/>. W związku z tym nie wydaje mi się, aby przepisy regulujące prawa pasażerów w przypadku opóźnienia lotu stanowiły odpowiednie rozwiązanie. Z tych powodów posłużenie się analogią, co sugeruje rząd niemiecki, nie wydaje mi się właściwe.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0090"><NO.P>90.</NO.P><TXT>Mimo że Trybunał nie miał jeszcze sposobności, aby wypowiadać się co do kwestii związanej z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0160" ID="QS0160"/>przyśpieszeniem<QUOT.END REF.START="QS0160" CODE="201D" ID="QE0160"/> godziny odlotu, uważam, że orzecznictwo Trybunału odnoszące się do pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0161" ID="QS0161"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0161" CODE="201D" ID="QE0161"/> dostarcza użytecznych wskazówek, które umożliwiają zbadanie tej kwestii. Zgodnie z tym orzecznictwem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0162" ID="QS0162"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0162" CODE="201D" ID="QE0162"/> przylotu do miejsca docelowego nie zawsze są równoznaczne z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0163" ID="QS0163"/>odwołaniem<QUOT.END REF.START="QS0163" CODE="201D" ID="QE0163"/>, ponieważ niekoniecznie wynikają ze zmiany planu lotu. Natomiast każde <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0164" ID="QS0164"/>duże przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0164" CODE="201D" ID="QE0164"/> godziny odlotu stanowi odstępstwo od pierwotnego planu zarezerwowanego lotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0091"><NO.P>91.</NO.P><TXT>W tym kontekście należy przypomnieć, że plan każdego lotu składa się z trasy oraz z planowych godzin odlotu i przylotu. Inaczej niż w przypadku lotów opóźnionych, gdy przewoźnik lotniczy ani nie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0165" ID="QS0165"/>zaplanował<QUOT.END REF.START="QS0165" CODE="201D" ID="QE0165"/> późniejszej godziny odlotu, ani zazwyczaj nie miał na nią wpływu, a opóźnienie pojawia się dopiero w toku wydarzeń, dla przyśpieszenia godziny odlotu charakterystyczna jest <HT TYPE="ITALIC">aktywność</HT> przewoźnika lotniczego <HT TYPE="ITALIC">w zakresie planowania</HT>. Innymi słowy, przyśpieszenie godziny odlotu <HT TYPE="ITALIC">wynika z decyzji przewoźnika lotniczego, aby zmienić pierwotny plan lotu</HT>, podczas gdy opóźnienie zazwyczaj nie jest ani przewidziane, ani wcześniej zaplanowane. O ile opóźnienie może wystąpić bez jakichkolwiek działań przewoźnika lotniczego, o tyle nie wydaje się, aby tak było w przypadku przyśpieszenia godziny odlotu, które wymaga podjęcia decyzji przez tego przewoźnika.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0092"><NO.P>92.</NO.P><TXT>Z powodów przedstawionych powyżej uważam, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0166" ID="QS0166"/>istotne przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0166" CODE="201D" ID="QE0166"/> godziny odlotu w zakresie, w jakim można w nim dostrzec <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0167" ID="QS0167"/>odstąpienie od pierwotnego planu lotu<QUOT.END REF.START="QS0167" CODE="201D" ID="QE0167"/> w rozumieniu przytoczonego wyżej orzecznictwa<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Zobacz pkt 83 niniejszej opinii.</P></NOTE>, powinno być uznane za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0168" ID="QS0168"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0168" CODE="201D" ID="QE0168"/> lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0093"><NO.P>93.</NO.P><TXT>Ponadto należy uwzględnić okoliczność, że niedogodności wynikające z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0169" ID="QS0169"/>istotnego przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0169" CODE="201D" ID="QE0169"/> godziny odlotu mogą być często <HT TYPE="ITALIC">postrzegane przez pasażera jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0170" ID="QS0170"/>odwołanie</HT><QUOT.END REF.START="QS0170" CODE="201D" ID="QE0170"/>. Jest tak na pewno, w przypadku gdy pasażer <HT TYPE="ITALIC">nie jest w stanie zdążyć wejść na pokład samolotu</HT>, nawet jeśli zachował wszystkie zwykle wymagane środki ostrożności. Moim zdaniem to samo dotyczy sytuacji, gdy zmiana godziny odlotu skutkuje <HT TYPE="ITALIC">nałożeniem nadmiernych obciążeń</HT> na pasażera, zmuszając go, aby w celu odbycia lotu podjął działania, które nie były początkowo<?PAGE NO="22"?> planowane. W tego rodzaju sytuacjach pasażer zazwyczaj <HT TYPE="ITALIC">nie ma możliwości dostosowania się do zmienionego planu lotu</HT>. Niesprawiedliwe byłoby przypisywanie tej okoliczności pasażerowi i obciążanie go jej konsekwencjami, czyli utratą możliwości skorzystania z przewozu lotniczego oraz utratą możliwości uzyskania odszkodowania na podstawie rozporządzenia nr 261/2004. W takich przypadkach bardziej spójne wydaje się uznanie, że pierwotnie planowany lot został <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0171" ID="QS0171"/>odwołany<QUOT.END REF.START="QS0171" CODE="201D" ID="QE0171"/> decyzją przewoźnika lotniczego, co otwiera drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0094"><NO.P>94.</NO.P><TXT>Poza tym, ponieważ pasażerowie, w okolicznościach opisanych w poprzedzającym punkcie, <HT TYPE="ITALIC">są bezradni</HT> wobec jednostronnej zmiany planu ich lotu przez przewoźnika lotniczego, podobnie jak pasażerowie odczuwający negatywne skutki jego decyzji o odwołaniu lotu, wydaje mi się, że ze względu na zasadę równego traktowania wymagane jest <HT TYPE="ITALIC">jednolite podejście</HT>, jeśli chodzi o uznanie praw pasażerów. Jak przypomniał Trybunał w wyroku Sturgeon i in.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, rozporządzenie nr 261/2004 powinno być interpretowane zgodnie z całością prawa pierwotnego, w tym z powyższą zasadą<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Zobacz w tym względzie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sturgeon i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i nast.), w którym Trybunał ustalił, że szkody poniesione przez pasażerów lotniczych w przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0172" ID="QS0172"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0172" CODE="201D" ID="QE0172"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0173" ID="QS0173"/>dużego opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0173" CODE="201D" ID="QE0173"/> lotów są analogiczne. Trybunał stwierdził, że zgodnie z zasadą równego traktowania pasażerowie lotów <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0174" ID="QS0174"/>opóźnionych<QUOT.END REF.START="QS0174" CODE="201D" ID="QE0174"/> i pasażerowie lotów <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0175" ID="QS0175"/>odwołanych<QUOT.END REF.START="QS0175" CODE="201D" ID="QE0175"/> nie mogą być traktowani w różny sposób. W konsekwencji Trybunał orzekł, że pasażerowie lotów <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0176" ID="QS0176"/>opóźnionych<QUOT.END REF.START="QS0176" CODE="201D" ID="QE0176"/> mogą powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli w sytuacji, gdy przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu.</P></NOTE>. Wydaje mi się, że żadne obiektywne względy nie mogą uzasadnić odmiennego podejścia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0095"><NO.P>95.</NO.P><TXT>Jeżeli <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0177" ID="QS0177"/>istotne przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0177" CODE="201D" ID="QE0177"/> godziny odlotu ma być utożsamione z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0178" ID="QS0178"/>odwołaniem<QUOT.END REF.START="QS0178" CODE="201D" ID="QE0178"/> lotu, tak jak proponuję w niniejszej opinii, w następnej kolejności powstaje pytanie, w jaki sposób identyfikować przypadki możliwe do zakwalifikowania jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0179" ID="QS0179"/>istotne<QUOT.END REF.START="QS0179" CODE="201D" ID="QE0179"/>, dające prawo do odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 261/2004. Konieczne jest wypracowanie odpowiednich kryteriów umożliwiających ich odróżnienie od przypadków mniejszej wagi, a zatem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0180" ID="QS0180"/>nieistotnych<QUOT.END REF.START="QS0180" CODE="201D" ID="QE0180"/>, czyli takich, które nie skutkują powstaniem obowiązku zapłaty tego odszkodowania. Poniżej przedstawię kilka czynników, jakie należy brać pod uwagę.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0096"><NO.P>96.</NO.P><TXT>Po pierwsze, wydaje mi się, że kryteria, jakie należy wypracować, powinny gwarantować pewną elastyczność, tak aby uwzględnić wszystkie istotne okoliczności każdego przypadku. Różnorodność okoliczności, jakie mogą wystąpić w obszarze transportu lotniczego, sprawia bowiem, że ustanowienie jednego kryterium o uniwersalnym zastosowaniu byłoby niezwykle trudne. Ocena okoliczności faktycznych w świetle wypracowanych przez Trybunał kryteriów o charakterze <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0181" ID="QS0181"/>kierunkowym<QUOT.END REF.START="QS0181" CODE="201D" ID="QE0181"/>, powinna leżeć w kompetencjach sądu krajowego, ponieważ ma on lepszą znajomość akt sprawy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0097"><NO.P>97.</NO.P><TXT>Po drugie, wdrożenie systemu podobnego do tego, jaki został ustanowiony na mocy art. 6 rozporządzenia nr 261/2004 w odniesieniu do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0182" ID="QS0182"/>opóźnień<QUOT.END REF.START="QS0182" CODE="201D" ID="QE0182"/>, wprowadzającego wartości progowe (liczba godzin przyśpieszenia), bez uwzględnienia okoliczności każdego przypadku, świadczyłoby o nazbyt sztywnym podejściu. Ponadto należy przypomnieć, że przyśpieszenie godziny odlotu jest bardziej zbliżone do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0183" ID="QS0183"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0183" CODE="201D" ID="QE0183"/> niż do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0184" ID="QS0184"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0184" CODE="201D" ID="QE0184"/>. W istocie, jak już wskazałem w niniejszej opinii<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Zobacz pkt 89 niniejszej opinii.</P></NOTE>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0185" ID="QS0185"/>przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0185" CODE="201D" ID="QE0185"/> godziny odlotu jest szczególnym przypadkiem ogólniejszego pojęcia, jakim jest <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0186" ID="QS0186"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0186" CODE="201D" ID="QE0186"/> w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004. Artykuł 6 tego<?PAGE NO="23"?> rozporządzenia nie jest zatem odpowiednim punktem odniesienia do celów wypracowania kryteriów. Wspomniane rozporządzenie nie zawiera zatem podstawy prawnej dla stworzenia analogicznego systemu w drodze orzecznictwa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0098"><NO.P>98.</NO.P><TXT>Po trzecie, należy mieć na uwadze okoliczność, że rozporządzenie nr 261/2004, jak wynika z jego motywów 1, 2 i 4, ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony pasażerów i konsumentów poprzez wzmocnienie ich praw w odniesieniu do pewnej liczby <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0187" ID="QS0187"/>sytuacji, z którymi wiążą się poważne trudności i niedogodności<QUOT.END REF.START="QS0187" CODE="201D" ID="QE0187"/>, a także poprzez naprawianie niekorzystnych skutków owych sytuacji w sposób ujednolicony i natychmiastowy<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160622">22 czerwca 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>Mennens</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑255/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:472">EU:C:2016:472</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210422">22 kwietnia 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Austrian Airlines</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑826/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:318">EU:C:2021:318</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. W związku z tym, skoro każde <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0188" ID="QS0188"/>przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0188" CODE="201D" ID="QE0188"/> godziny odlotu zasadniczo może skutkować trudnościami i niedogodnościami, należy wyodrębnić wyłącznie te przypadki, które ze względu na ich poważny charakter zasługują na odszkodowanie. Innymi słowy, powinna istnieć współzależność pomiędzy niedogodnościami, na które powołuje się pasażer, a żądanym przez niego odszkodowaniem z tego tytułu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sturgeon i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), w którym Trybunał ustalił istnienie współzależności między przypadkiem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0189" ID="QS0189"/>dużego opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0189" CODE="201D" ID="QE0189"/> a prawem do odszkodowania.</P></NOTE>. Prawo do odszkodowania powinno zatem być wyłączone, w sytuacji gdy przyśpieszenie godziny odlotu nie ma żadnego (lub prawie żadnego) wpływu na swobodę prowadzenia przez pasażera jego spraw, a w szczególności przygotowań do podróży. W ramach mojej analizy przedstawiłem kilka przykładów poważnych niedogodności, jakie mogą wyniknąć z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0190" ID="QS0190"/>dużego<QUOT.END REF.START="QS0190" CODE="201D" ID="QE0190"/> przyśpieszenia godziny odlotu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Zobacz pkt 85 i 86 niniejszej opinii.</P></NOTE>. Przykłady te mogą posłużyć za punkt wyjścia do wypracowania, w drodze orzecznictwa, katalogu okoliczności, które co do zasady dają prawo do odszkodowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0099"><NO.P>99.</NO.P><TXT>Mając na względzie powyższe, uważam, że należy stwierdzić, iż doszło do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0191" ID="QS0191"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0191" CODE="201D" ID="QE0191"/> lotu, jeżeli przyśpieszenie godziny odlotu jest tak <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0192" ID="QS0192"/>istotne<QUOT.END REF.START="QS0192" CODE="201D" ID="QE0192"/>, że nie można przypuszczać, iż pasażer, który podjął działania, opierając się na pierwotnym planie lotu, mógłby jeszcze zdążyć odbyć ten lot. W ramach analizy, którą będzie miał za zadanie przeprowadzić sąd krajowy, będzie on musiał uwzględnić istotne okoliczności danego przypadku, między innymi godzinę przybycia na lotnisko zaleconą pasażerom przed wylotem. W tym względzie można stwierdzić, że im większe jest przyśpieszenie godziny odlotu, tym większe naruszenie praw pasażera<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Zobacz podobnie H. Hopperdietzel, <HT TYPE="ITALIC">Fluggastrechte-Verordnung</HT>, 18. Aufl., München 2021, art. 6 pkt 29, który uważa, że przyśpieszenie godziny odlotu <HT TYPE="ITALIC">przekraczające trzy godziny</HT> należy uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0193" ID="QS0193"/>duże<QUOT.END REF.START="QS0193" CODE="201D" ID="QE0193"/>, a zatem skutkujące powstaniem prawa do odszkodowania. Autor skłania się do stosowania w drodze analogii progu trzech godzin charakterystycznego dla przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0194" ID="QS0194"/>dużego opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0194" CODE="201D" ID="QE0194"/>. Zobacz również J. Maruhn, <HT TYPE="ITALIC">Fluggastrechte-Verordnung</HT>, 1. Aufl., Berlin 2016, uwagi wstępne do art. 5 i art. 6 pkt 9, który uważa, że przyśpieszenie godziny odlotu o <HT TYPE="ITALIC">kilka godzin</HT> należy traktować tak jak odwołanie lotu.</P></NOTE>. Sąd krajowy będzie miał także za zadanie zweryfikować, czy pasażer był w odpowiednim czasie należycie powiadomiony o zmianie godzin lotu, w sposób umożliwiający mu dostosowanie się do zmiany planu lotu. Jeżeli w świetle tych okoliczności pasażer nie byłby w stanie w normalnych warunkach zdążyć na lot, którego godzina odlotu została przyśpieszona, wówczas przyśpieszenie godziny odlotu stanowi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0195" ID="QS0195"/>lot alternatywny<QUOT.END REF.START="QS0195" CODE="201D" ID="QE0195"/>, a w konsekwencji <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0196" ID="QS0196"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0196" CODE="201D" ID="QE0196"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0100"><NO.P>100.</NO.P><TXT>Co się tyczy okoliczności sprawy C‑188/20, Azurair, należy stwierdzić, że rozpatrywany odlot został przyśpieszony o sześć godzin i pięćdziesiąt minut w stosunku do informacji przekazanych pasażerom przez organizatora wycieczek<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Zobacz część I pkt 2 postanowienia odsyłającego w sprawie C‑188/20, Azurair.</P></NOTE>. Jeśli porówna się rzeczywistą godzinę odlotu z informacjami, które według twierdzeń przewoźnika lotniczego przekazał on organizatorowi wycieczek, otrzymuje się różnicę dwóch godzin i pięćdziesięciu minut, podczas gdy pytanie prejudycjalne odnosi się do dwóch godzin i dziesięciu minut. Można przypuścić, że nawet w najlepszym przypadku, gdyby pasażer przezornie stawił się na lotnisku na dwie godziny<?PAGE NO="24"?> przed godziną odlotu, pozostały do dyspozycji czas nie byłby wystarczający, by dopełnić niezbędnych formalności, a mianowicie dokonać odprawy i poddać się kontroli bezpieczeństwa, oraz by wejść na pokład samolotu zgodnie z instrukcjami przewoźnika lotniczego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0101"><NO.P>101.</NO.P><TXT>Wynika z tego, że pasażer w rozpatrywanym przypadku nie mógłby zdążyć na swój lot, o ile nie zostałby uprzedzony we właściwym czasie. Z zastrzeżeniem ustaleń, które powinien poczynić sąd krajowy, przyśpieszenie godziny odlotu należy zatem uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0197" ID="QS0197"/>duże<QUOT.END REF.START="QS0197" CODE="201D" ID="QE0197"/>, a tym samym porównywalne do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0198" ID="QS0198"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0198" CODE="201D" ID="QE0198"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0102"><NO.P>102.</NO.P><TXT>Proponuję odpowiedzieć na to pytanie prejudycjalne w ten sposób, że sytuację, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza o co najmniej dwie godziny lot zarezerwowany w ramach imprezy turystycznej, należy uznać za odwołanie lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">F.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania piątego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0103"><NO.P>103.</NO.P><TXT>Poprzez piąte pytanie prejudycjalne w sprawie C‑188/20, Azurair, które jest odpowiednikiem jedynego pytania w sprawie C‑270/20, Austrian Airlines, sąd odsyłający stara się ustalić, czy w przypadku gdy przyśpieszenie godziny odlotu należy uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0199" ID="QS0199"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0199" CODE="201D" ID="QE0199"/> w rozumieniu art. 5 w związku z art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004, przewoźnik lotniczy może pomniejszyć kwotę odszkodowania zgodnie z art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia, jeżeli przedział czasowy, w ramach którego dokonano przyśpieszenia godziny odlotu, mieści się w przedziałach czasowych wskazanych w tym przepisie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0104"><NO.P>104.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie przewidziane w ust. 1 tego artykułu o 50%, jeżeli zaoferował pasażerowi zmianę planu podróży do miejsca docelowego na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0200" ID="QS0200"/>planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu<QUOT.END REF.START="QS0200" CODE="201D" ID="QE0200"/> o pewną maksymalną liczbę godzin, przy czym ta maksymalna liczba jest ustalona w zależności od długości lotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0105"><NO.P>105.</NO.P><TXT>Należy na wstępie zauważyć, że punktem wyjścia dla tego przepisu jest wielkość <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0201" ID="QS0201"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0201" CODE="201D" ID="QE0201"/> przylotu, jakiego doświadczył pasażer. Wynika to jasno z brzmienia art. 7 ust. 2 (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0202" ID="QS0202"/><HT TYPE="ITALIC">nie przekracza planowego czasu przylotu</HT> pierwotnie zarezerwowanego lotu<QUOT.END REF.START="QS0202" CODE="201D" ID="QE0202"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Wyróżnienie moje.</P></NOTE>) rozporządzenia nr 261/2004. Ponadto Trybunał wyjaśnił w wyroku Sturgeon i in., że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0203" ID="QS0203"/>przewidziane obniżenie kwoty odszkodowania jest wypadkową samego <HT TYPE="ITALIC">opóźnienia</HT>, którego pasażerowie doświadczyli<QUOT.END REF.START="QS0203" CODE="201D" ID="QE0203"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sturgeon i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Okoliczność, że przedziały czasowe, o których mowa w tym przepisie, odnoszą się wyłącznie do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0204" ID="QS0204"/>opóźnionego<QUOT.END REF.START="QS0204" CODE="201D" ID="QE0204"/> przylotu do miejsca docelowego, a nie do wcześniejszego przylotu, wynika również z art. 7 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 261/2004. Zgodnie z tym przepisem, przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego pasażer przybędzie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0205" ID="QS0205"/>po czasie planowego przylotu<QUOT.END REF.START="QS0205" CODE="201D" ID="QE0205"/>. Wynika z tego, że art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 dotyczy wyłącznie pomniejszenia kwoty odszkodowania wypłacanego z tytułu niedogodności spowodowanych <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0206" ID="QS0206"/>opóźnieniem<QUOT.END REF.START="QS0206" CODE="201D" ID="QE0206"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0106"><NO.P>106.</NO.P><TXT>Natomiast art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 nie przewiduje żadnego pomniejszenia w przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0207" ID="QS0207"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0207" CODE="201D" ID="QE0207"/> związanego z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0208" ID="QS0208"/>przyśpieszeniem<QUOT.END REF.START="QS0208" CODE="201D" ID="QE0208"/> godziny odlotu, kiedy to niedogodność wynika z samego przyśpieszenia, a nie z opóźnionego dotarcia do miejsca docelowego. Jednakże art. 5 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) i (iii) tego rozporządzenia świadczy o tym, że<?PAGE NO="25"?> prawodawca Unii stoi na stanowisku, iż niedogodności mogą również wynikać z tego, że pasażer jest zmuszony rozpocząć swoją podróż wcześniej, niż planował. Zilustrowałem już takie sytuacje przy pomocy kilku przykładów w ramach analizy czwartego pytania prejudycjalnego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Zobacz pkt 85 i 86 niniejszej opinii.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0107"><NO.P>107.</NO.P><TXT>Brak przepisów szczególnych regulujących możliwość pomniejszenia odszkodowania w przypadku przyśpieszenia godziny odlotu należy zatem rozumieć w ten sposób, że przewoźnikowi lotniczemu nie przysługuje taka możliwość.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0108"><NO.P>108.</NO.P><TXT>W związku z powyższym wykluczona jest możliwość zastosowania do takich sytuacji w drodze analogii art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, a zwłaszcza możliwość posłużenia się ustalonymi w tym przepisie przedziałami czasowymi jako punktem odniesienia w ramach stosowania go do sytuacji przyśpieszenia godziny odlotu zamiast do opóźnienia przybycia do miejsca docelowego. W istocie okoliczność, że prawodawca Unii był świadom sytuacji <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0209" ID="QS0209"/>przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0209" CODE="201D" ID="QE0209"/> godziny odlotu, a mimo to nie wprowadził w życie systemu podobnego do tego, który został przewidziany dla opóźnień w art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, skłania mnie do stwierdzenia, że nie ma tu luki prawnej. Poza tym, jak już wyjaśniłem w ramach analizy czwartego pytania prejudycjalnego, system taki wydaje mi się nazbyt sztywny, aby dostatecznie uwzględniał każdy szczególny przypadek, w którym może dojść do przyśpieszenia godziny odlotu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Zobacz pkt 97 niniejszej opinii.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0109"><NO.P>109.</NO.P><TXT>Pragnę powtórzyć, że z punktu widzenia regulacyjnego konieczne jest unikanie takiej wykładni rozporządzenia nr 261/2004, która mogłaby stanowić zachętę dla przewoźników lotniczych do uchylania się przez nich od ciążących na nich obowiązków względem pasażerów, w szczególności od obowiązku wypłaty odszkodowania, poprzez zmianę planu lotu polegającą na przyśpieszeniu godziny odlotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0110"><NO.P>110.</NO.P><TXT>Stwierdziwszy w toku analizy czwartego pytania prejudycjalnego, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0210" ID="QS0210"/>duże przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0210" CODE="201D" ID="QE0210"/> godziny odlotu może skutkować poważnymi niedogodnościami dla pasażerów, co uzasadnia przyznanie prawa do odszkodowania, nie dostrzegam powodu, dla którego przewoźnicy lotniczy mieliby jednak uzyskiwać rekompensatę na podstawie art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 z tytułu uniknięcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0211" ID="QS0211"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0211" CODE="201D" ID="QE0211"/>. Brak (dodatkowego) <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0212" ID="QS0212"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0212" CODE="201D" ID="QE0212"/> po drodze nie może bowiem zrównoważyć niedogodności doznanych z powodu przyśpieszenia godziny odlotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0111"><NO.P>111.</NO.P><TXT>Z powyższych względów wydaje mi się, że w przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0213" ID="QS0213"/>przyśpieszenia<QUOT.END REF.START="QS0213" CODE="201D" ID="QE0213"/> godziny odlotu należy wykluczyć jakąkolwiek możliwość pomniejszenia odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0112"><NO.P>112.</NO.P><TXT>Proponuję odpowiedzieć na piąte pytanie prejudycjalne w ten sposób, że w przypadku gdy przyśpieszenie godziny odlotu należy uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0214" ID="QS0214"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0214" CODE="201D" ID="QE0214"/> lotu, obsługujący przewoźnik lotniczy nie może pomniejszyć odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="26"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">G.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania szóstego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0113"><NO.P>113.</NO.P><TXT>Poprzez szóste pytanie prejudycjalne w sprawie C‑188/20, Azurair, które jest odpowiednikiem pytania drugiego w sprawie C‑146/20, Corendon Airlines, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy powiadomienie przed rozpoczęciem podróży o przyśpieszeniu godziny odlotu należy traktować jako ofertę zmiany planu podróży w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. a) w związku z art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0114"><NO.P>114.</NO.P><TXT>Artykuł 5 ust. 1 lit. a) i art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 przewidują, na wypadek odwołania lotu, prawo do zmiany planu podróży do miejsca docelowego na porównywalnych warunkach w najwcześniejszym możliwym terminie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0115"><NO.P>115.</NO.P><TXT>W wyroku Rusu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190729">29 lipca 2019 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑354/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:637">EU:C:2019:637</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> Trybunał przypomniał, że oferta zmiany planu podróży złożona przez przewoźnika lotniczego powinna dostarczyć zainteresowanym pasażerom <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0215" ID="QS0215"/>informacji koniecznych dla dokonania przez nich skutecznego wyboru, tak aby mogli oni albo zrezygnować z lotu i otrzymać zwrot należności za bilet, albo kontynuować podróż do miejsca docelowego na porównywalnych warunkach podróży […] w terminie późniejszym<QUOT.END REF.START="QS0215" CODE="201D" ID="QE0215"/>. To prawo do uzyskania koniecznych informacji oznacza również, że pasażer nie ma obowiązku aktywnego uczestniczenia w poszukiwaniu danych, jakie powinna zawierać oferta przewoźnika lotniczego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190729">29 lipca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Rusu</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑354/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:637">EU:C:2019:637</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0053">53</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0116"><NO.P>116.</NO.P><TXT>Mając na względzie okoliczność, że przyśpieszenie godziny odlotu należy uznać za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0216" ID="QS0216"/>odwołanie<QUOT.END REF.START="QS0216" CODE="201D" ID="QE0216"/> lotu w rozumieniu art. 5 w związku z art. 2 lit. l) rozporządzenia nr 261/2004, wydaje się logiczne, aby udzielaną informację o przyśpieszeniu godziny odlotu traktować jako taką <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0217" ID="QS0217"/>ofertę zmiany planu podróży<QUOT.END REF.START="QS0217" CODE="201D" ID="QE0217"/>. W konsekwencji niezbędne jest podporządkowanie się wymogom wskazanym w poprzedzającym punkcie niniejszej opinii w zakresie ścisłości i pełności informacji udzielanej zainteresowanemu pasażerowi, tak aby umożliwić mu podjęcie decyzji ze świadomością praw przyznanych mu na podstawie rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0117"><NO.P>117.</NO.P><TXT>Odniesieniem dla wymogu dotyczącego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0218" ID="QS0218"/>porównywalności<QUOT.END REF.START="QS0218" CODE="201D" ID="QE0218"/> warunków przewozu w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 jest zarezerwowany pierwotnie lot, a więc umowa z przewoźnikiem lotniczym. W niniejszym przypadku przewóz lotniczy pasażerów został wykonany i żadna okoliczność nie wskazuje na to, że warunki przewozu nie były porównywalne z warunkami pierwotnie zarezerwowanego lotu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0118"><NO.P>118.</NO.P><TXT>Co się tyczy wymogu zmiany planu podróży <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0219" ID="QS0219"/>w najwcześniejszym możliwym terminie<QUOT.END REF.START="QS0219" CODE="201D" ID="QE0219"/>, należy stwierdzić, że art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004 co do zasady dotyczy momentu późniejszego niż planowy czas odlotu. Za takim rozumieniem przemawiają również motywy tego rozporządzenia. I tak, zgodnie z motywem 13 <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0220" ID="QS0220"/>pasażerowie, których loty zostały odwołane, powinni mieć możliwość otrzymania zwrotu należności za ich bilety albo oferty zmiany trasy podróży na satysfakcjonujących warunkach, a w czasie oczekiwania na późniejszy lot powinni zostać otoczeni należytą opieką<QUOT.END REF.START="QS0220" CODE="201D" ID="QE0220"/>. Ponadto w motywie 18 jest mowa o tym, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0221" ID="QS0221"/>opieka nad pasażerami oczekującymi na alternatywny lub opóźniony lot może zostać ograniczona lub zaniechana, jeżeli jej zapewnienie mogłoby spowodować dalsze opóźnienie<QUOT.END REF.START="QS0221" CODE="201D" ID="QE0221"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0119"><NO.P>119.</NO.P><TXT>Trybunał nie wypowiadał się dotąd co do kwestii, czy przyśpieszenie godziny odlotu co do zasady może również stanowić <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0222" ID="QS0222"/>zmianę planu podróży w najwcześniejszym możliwym terminie<QUOT.END REF.START="QS0222" CODE="201D" ID="QE0222"/> w rozumieniu tego przepisu.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="27"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0120"><NO.P>120.</NO.P><TXT>W tym względzie wydaje mi się, że wskazane wyżej okoliczności nie sprzeciwiają się wykładni pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0223" ID="QS0223"/>zmiany planu podróży<QUOT.END REF.START="QS0223" CODE="201D" ID="QE0223"/> zawartego w art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, która obejmowałaby również lot alternatywny, którego czas odlotu jest wcześniejszy niż pierwotnie planowany. Ponieważ wspomniane rozporządzenie ma na celu wskazywanie rozwiązań w przypadkach najczęściej występujących zakłóceń w przewozie lotniczym pasażerów, a mianowicie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0224" ID="QS0224"/>odmowy przyjęcia na pokład<QUOT.END REF.START="QS0224" CODE="201D" ID="QE0224"/>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0225" ID="QS0225"/>odwołania<QUOT.END REF.START="QS0225" CODE="201D" ID="QE0225"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0226" ID="QS0226"/>opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0226" CODE="201D" ID="QE0226"/> lotów, jest oczywiste, że rozpatrywane przepisy skupiają się na tych przypadkach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0121"><NO.P>121.</NO.P><TXT>Jednakże nie oznacza to, że przyśpieszenia godzin odlotów pozostają całkowicie poza zakresem zainteresowań prawodawcy Unii. Jak już wyjaśniłem w niniejszej opinii<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Zobacz pkt 85 i nast. niniejszej opinii.</P></NOTE>, ze wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) i (iii) rozporządzenia nr 261/2004 wynika, że prawodawca Unii uznaje przyśpieszenia godzin odlotów za niepożądane i jedynie w ograniczonym zakresie dopuszcza, aby nie skutkowały prawem do odszkodowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0122"><NO.P>122.</NO.P><TXT>Zatem, nawet jeżeli <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0227" ID="QS0227"/>duże przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0227" CODE="201D" ID="QE0227"/> godziny odlotu może łączyć się z niedogodnościami dla pasażerów, nie zmienia to faktu, że jest to jednak <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0228" ID="QS0228"/>zmiana planu podróży w najwcześniejszym możliwym terminie<QUOT.END REF.START="QS0228" CODE="201D" ID="QE0228"/> w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004. Zgodnie z tym rozporządzeniem niedogodności tego rodzaju mogą bowiem być rekompensowane przy pomocy odszkodowania. Jeżeli pasażerowie uznają, że ze względu na duże przyśpieszenie godziny odlotu skorzystanie z danego lotu nie leży w ich interesie, mogą zdecydować się na zmianę planu podróży, tak aby odbyła się w późniejszym terminie, zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. c) albo na zwrot ceny biletu zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia. Jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, pragnę podkreślić, że pasażer powinien mieć możliwość wykonywania swoich praw w sposób swobodny i efektywny. Oznacza to, że jeżeli pasażer postanowi skorzystać z prawa do zmiany planu podróży, przewoźnik powinien zaoferować mu godzinę odlotu, która jest jednocześnie realna i możliwa do zaakceptowania przez tego pasażera.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0123"><NO.P>123.</NO.P><TXT>Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję, aby odpowiedzieć na szóste pytanie prejudycjalne w ten sposób, że oferta zmiany planu podróży w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, w okolicznościach określonych w tym przepisie, może polegać na powiadomieniu przed rozpoczęciem podróży o przyśpieszeniu godziny odlotu.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">H.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania siódmego</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0124"><NO.P>124.</NO.P><TXT>Poprzez siódme pytanie prejudycjalne w sprawie C‑188/20, Azurair, sąd odsyłający stara się ustalić, czy zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy ma obowiązek udzielenia pasażerowi szczegółowej informacji o nazwie i adresie przedsiębiorstwa, od którego pasażer ten może żądać odszkodowania, jak również o wysokości odszkodowania oraz o dokumentach, jakie w takim wypadku powinien dołączyć do wniosku o odszkodowanie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0125"><NO.P>125.</NO.P><TXT>W myśl art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy, który odmawia przyjęcia na pokład lub odwołuje lot, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0229" ID="QS0229"/>zapewnia każdemu pasażerowi, którego to dotyczy, pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy<QUOT.END REF.START="QS0229" CODE="201D" ID="QE0229"/> zgodnie z tym rozporządzeniem.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="28"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0126"><NO.P>126.</NO.P><TXT>Zgodnie z motywem 20 tego rozporządzenia przepis ten ma na celu zapewnienie, aby pasażerowie byli <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0230" ID="QS0230"/>w pełni poinformowani o ich prawach<QUOT.END REF.START="QS0230" CODE="201D" ID="QE0230"/> wynikających z odmowy przyjęcia na pokład oraz odwołania lub dużego opóźnienia ich lotów, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0231" ID="QS0231"/>tak by mogli skutecznie korzystać z przysługujących im praw<QUOT.END REF.START="QS0231" CODE="201D" ID="QE0231"/>. Pragnę w tym kontekście przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przepisy przyznające prawa pasażerom lotniczym powinny być interpretowane szeroko<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sturgeon i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20210422">22 kwietnia 2021 r.</DATE>, <NAME.CASE>Austrian Airlines</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑826/19</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2021:318">EU:C:2021:318</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0061">61</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0127"><NO.P>127.</NO.P><TXT>Z brzmienia i celu tego przepisu wynika, że pasażerowi należy umożliwić skuteczne skontaktowanie się z obsługującym przewoźnikiem lotniczym, a zatem, że powinien on w tym celu dysponować dokładną nazwą i adresem kontaktowym przewoźnika. Zwracam w tym względzie uwagę, że Trybunał w wyroku Krijgsman stwierdził jednoznacznie, że pasażer powinien być w stanie wskazać podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania przewidzianego w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170511">11 maja 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Krijgsman</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑302/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:359">EU:C:2017:359</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0128"><NO.P>128.</NO.P><TXT>Ze względu na okoliczność, że w dziedzinie przewozu lotniczego pasażerów nie jest rzadkością, iż lot łączony, składający się z kilku lotów objętych jedną rezerwacją, jest obsługiwany przez różnych przewoźników lotniczych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Zobacz w tym względzie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190711">11 lipca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>České aerolinie</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑502/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:604">EU:C:2019:604</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, uważam, że jest konieczne, aby pasażer był w stanie z łatwością ustalić, przeciwko któremu przewoźnikowi lotniczemu może kierować roszczenia odszkodowawcze na podstawie rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0129"><NO.P>129.</NO.P><TXT>Ponadto wydaje mi się oczywiste, że pasażer powinien dysponować użytecznymi informacjami na temat mającej zastosowanie procedury. Obejmuje to między innymi informacje o konkretnych dokumentach, jakie powinien dostarczyć w celu dochodzenia swoich praw. Sytuacja, w jakiej znajduje się pasażer dzięki tym środkom, powinna umożliwiać mu podjęcie świadomej decyzji co do sposobu realizacji jego interesów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0130"><NO.P>130.</NO.P><TXT>Skuteczność ochrony praw pasażerów, której gwarantowanie jest celem rozporządzenia nr 261/2004, jest bowiem zapewniona wyłącznie wówczas, gdy pasażerom zostaną udzielone szczegółowe informacje. Jest to istotne, tym bardziej że przeciętny pasażer nie posiada szczególnej wiedzy w zakresie prawa<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>S. Drake, Delays, cancellations and compensation: Why are air passengers still finding it difficult to enforce their EU rights under Regulation 261/2004?, <HT TYPE="ITALIC">Maastricht journal of European and comparative law</HT>, 4/2020, vol. 27, No 2, s. 233 i 241, uważa, że złożoność przepisów rozporządzenia nr 261/2004 może stanowić przeszkodę w jego skutecznym wprowadzaniu w życie. Zdaniem autora konsumenci powinni zostać wyposażeni w niezbędne środki umożliwiające im dochodzenie ich roszczeń w sposób szybki, mniej sformalizowany i mniej kosztowny, bez udziału prawników. Autor uważa, że rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20070711">11 lipca 2007 r.</DATE> ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="199" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2007">Dz.U. 2007, L 199, s. 1</REF.DOC.OJ>) ustanawia optymalne ramy proceduralne do tego celu.</P></NOTE>. Uważam jednak, że nawet osoba niebędąca profesjonalnym prawnikiem powinna być w stanie dochodzić swych roszczeń przyznanych na mocy prawa Unii bez konieczności korzystania ze wsparcia prawnego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0131"><NO.P>131.</NO.P><TXT>Zatem wbrew temu, co twierdzi rząd niemiecki, uważam, że ograniczenie obowiązku ciążącego na przewoźniku lotniczym do zwykłego poinformowania pasażera o treści przepisów rozporządzenia, byłoby niespójne z tym celem. Niedostateczny charakter takiego podejścia jest oczywisty, jeżeli weźmie się pod uwagę, że niektóre prawa pasażerów lotniczych, takie jak prawo do odszkodowania z tytułu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0232" ID="QS0232"/>dużego opóźnienia<QUOT.END REF.START="QS0232" CODE="201D" ID="QE0232"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091119">19 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sturgeon i in</NAME.CASE>. (<NO.CASE>C‑402/07 i C‑432/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:716">EU:C:2009:716</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0069">69</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, zostały wypracowane na drodze orzeczniczej w oparciu o wykładnię rozporządzenia nr 261/2004. Tak samo byłoby zresztą również w niniejszej sprawie, jeżeli Trybunał zgodziłby się ze stanowiskiem prezentowanym w niniejszej<?PAGE NO="29"?> opinii i utożsamił <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0233" ID="QS0233"/>duże przyśpieszenie<QUOT.END REF.START="QS0233" CODE="201D" ID="QE0233"/> godziny odlotu z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0234" ID="QS0234"/>odwołaniem<QUOT.END REF.START="QS0234" CODE="201D" ID="QE0234"/> lotu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Zobacz pkt 89 niniejszej opinii.</P></NOTE>. W interesie efektywnej ochrony jest bezwzględnie konieczne, aby obowiązek informowania pasażerów o przysługujących im prawach harmonizował z ewolucją prawa Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0132"><NO.P>132.</NO.P><TXT>Jeśli chodzi o szczegóły dotyczące prawa do odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 261/2004, wydaje się wystarczające, aby obsługujący przewoźnik lotniczy poinformował pasażera o ogólnych zasadach dokonywania obliczeń w tym celu, wynikających z ust. 1 i 2 tego przepisu. Nie jest natomiast konieczne wskazywanie dokładnej kwoty potencjalnego odszkodowania przysługującej pasażerowi w jego konkretnym przypadku. Taka informacja nie dotyczyłaby już <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0235" ID="QS0235"/>przepisów na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem<QUOT.END REF.START="QS0235" CODE="201D" ID="QE0235"/> w rozumieniu art. 14 ust. 2 tego rozporządzenia, lecz ich stosowania w konkretnym przypadku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0133"><NO.P>133.</NO.P><TXT>Z powodów przedstawionych powyżej proponuję odpowiedzieć na siódme pytanie prejudycjalne w ten sposób, że art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 wymaga, aby obsługujący przewoźnik lotniczy poinformował pasażera o dokładnej nazwie przedsiębiorstwa i adresie, na jaki pasażer może kierować swój ewentualny wniosek o odszkodowanie oraz, w odpowiednim wypadku, określił, jakie dokumenty powinien on załączyć do swojego wniosku. Jeśli chodzi o zakres prawa do odszkodowania, dla spełnienia wymogów wynikających z art. 14 ust. 2 wystarczy, aby przedstawione na piśmie informacje zawierały przepisy przewidziane w tym względzie we wspomnianym rozporządzeniu; nie ma potrzeby wyliczania konkretnej kwoty dostosowanej do indywidualnej sprawy.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VI.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0134"><NO.P>134.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał udzielił następujących odpowiedzi na pytania prejudycjalne przedłożone przez Landgericht Düsseldorf (sąd krajowy w Düsseldorfie, Niemcy) i Landesgericht Korneuburg (sąd okręgowy w Korneuburgu, Austria):</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Artykuł 3 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20040211">11 lutego 2004 r.</DATE> ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, należy interpretować w ten sposób, że pasażer może posiadać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0236" ID="QS0236"/>potwierdzoną rezerwację<QUOT.END REF.START="QS0236" CODE="201D" ID="QE0236"/>, jeżeli otrzymał od organizatora wycieczek, z którym zawarł umowę, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0237" ID="QS0237"/>inny dowód<QUOT.END REF.START="QS0237" CODE="201D" ID="QE0237"/> w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, zawierający przyrzeczenie przewozu określonym lotem, zindywidualizowanym przez miejsce odlotu i przylotu, czas odlotu i przylotu oraz numer lotu, nawet gdy organizator wycieczek nie dokonał rezerwacji miejsca na ten lot u danego przewoźnika lotniczego i nie otrzymał od tego przewoźnika potwierdzenia takiej rezerwacji; sytuacja taka nie zachodzi jednak, w przypadku gdy pasażer otrzymał dokument zwany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0238" ID="QS0238"/>zgłoszeniem rezerwacji<QUOT.END REF.START="QS0238" CODE="201D" ID="QE0238"/>, który nie stanowi dowodu wiążącego zobowiązania zaciągniętego przez organizatora wycieczek do wykonania usługi przewozu wskazanej w tym dokumencie.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Sama okoliczność, że rezerwacja danego lotu dokonana przez organizatora wycieczek u przewoźnika lotniczego nie została potwierdzona co do godzin odlotu i przylotu widniejących na rezerwacji pasażera dokonanej u organizatora wycieczek albo że ta rezerwacja dokonana przez organizatora wycieczek ma miejsce później niż rezerwacja<?PAGE NO="30"?> pasażera, nie wyklucza możliwości uznania przewoźnika lotniczego w stosunku do takiego pasażera za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0239" ID="QS0239"/>obsługującego przewoźnika<QUOT.END REF.START="QS0239" CODE="201D" ID="QE0239"/> w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0240" ID="QS0240"/>Planowy czas przylotu<QUOT.END REF.START="QS0240" CODE="201D" ID="QE0240"/> danego lotu w rozumieniu art. 2 lit. h), art. 5 ust. 1 lit. c) i art. 7 ust. 1 zdanie drugie i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, w zależności od okoliczności sprawy, może również wynikać z <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0241" ID="QS0241"/>innego dowodu<QUOT.END REF.START="QS0241" CODE="201D" ID="QE0241"/>, w rozumieniu art. 2 lit. g) tego rozporządzenia, wystawionego pasażerowi przez organizatora wycieczek.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Sytuację, gdy obsługujący przewoźnik lotniczy przyśpiesza o co najmniej dwie godziny lot zarezerwowany w ramach imprezy turystycznej, należy uznać za odwołanie lotu w rozumieniu art. 2 lit. l) i art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>W przypadku gdy przyśpieszenie godziny odlotu należy uznać za odwołanie lotu, obsługujący przewoźnik lotniczy nie może pomniejszyć odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 na podstawie art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>6)</NO.P><TXT>Oferta zmiany planu podróży w rozumieniu art. 8 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 261/2004, w okolicznościach określonych w tym przepisie, może polegać na powiadomieniu przed rozpoczęciem podróży o przyśpieszeniu godziny odlotu.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>7)</NO.P><TXT>Artykuł 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004 wymaga, aby obsługujący przewoźnik lotniczy poinformował pasażera o dokładnej nazwie przedsiębiorstwa i adresie, na jaki pasażer może kierować swój ewentualny wniosek o odszkodowanie oraz, w odpowiednim wypadku, określił, jakie dokumenty powinien on załączyć do swojego wniosku. Jeśli chodzi o zakres prawa do odszkodowania, dla spełnienia wymogów wynikających z art. 14 ust. 2 wystarczy, aby przedstawione na piśmie informacje zawierały przepisy przewidziane w tym względzie we wspomnianym rozporządzeniu; nie ma potrzeby wyliczania konkretnej kwoty dostosowanej do indywidualnej sprawy.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>