Arnaud, Raby en Gallet stellen dat de verordeningen 816/70 en 817/70 de handhaving van artikel 8 van de Code du Vin niet gedogen.

Waar elke gemeenschapsverordening tot gevolg heeft dat andersluidende en zelfs overeenkomstige nationale bepalingen buiten werking worden gesteld, en waar artikel 25 van verordening nr. 816/70 de toevoeging van alcohol aan wijn verbiedt, staat het buiten twijfel dat dit artikel de wet van 24 juli 1894 buiten werking stelt. En aangezien het decreet van 1898 met de bepaling betreffende het rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte juist op die wet is gebaseerd, volgt daaruit dat ook dit decreet, dat is overgenomen in artikel 8 van de Code du Vin, zijn gelding heeft verloren.

Onder verwijzing naar de artikelen der verordeningen nrs. 816/70 en 817/70 betreffende het toevoegen van suiker en naar de definities van wijn die tot tafelwijn kan worden verwerkt, tafelwijn en in bepaalde gebieden voortgebrachte kwaliteitswijnen (v.q.p.r.d.), stellen zijn dat het niet de uiteindelijke verhouding alcohol-droge' stof is, die uitmaakt of het toevoegen van suiker al dan niet geoorloofd is, en dat er geen enkele communautaire bepaling is volgens welke een wijn met een verhouding alcohol-droge stof groter dan 6,5 of 4,6 (voor witte, respectievelijk rode wijn) geen wijn die tot tafelwijn kan worden verwerkt meer is.

Het vermoeden van verhoging van het alcoholgehalte werkt discriminatoir ten aanzien van de in die bepaling bedoelde wijn, wanneer het alleen op die wijn wordt toegepast en niet op andere in de Gemeenschap geproduceerde wijn. Het gevaar bestaat dat wijn die in de andere Lid-Staten als van gezonde handelskwaliteit wordt beschouwd, in Frankrijk als vervalst wordt aangemerkt.

Mitsdien zou een rechtsvermoeden, dat in geen van de andere Lid-Staten bestaat, niet op grond van een decreet uit 1898 in een Lid-Staat mogen worden toegepast.

Zij wijzen ten deze op de moeilijkheden die de toepassing van het vermoeden oplevert wanneer de wijn rechtmatig is verrijkt en met name wanneer een Franse wijn wordt versneden met een wijn uit een ander gebied van de Gemeenschap, waaraan op rechtmatige wijze suiker is toegevoegd.

Voorts wijzen zij erop dat de betrokken Franse wettelijke regeling herhaaldelijk heeft blootgestaan aan wetenschappelijke kritiek, inzonderheid op grond van de ontwikkeling van de wijnbereidingswijze en de onzekere uitkomsten van de analysemethode droge stof bij 100o. De Franse overheid moet wel toleranties toelaten en heeft zich zelfs genoopt gezien de maxima van de verhouding te wijzigen, bijvoorbeeld in de circulaire nr. 424 van 2 maart 1965 en die van 25 maart 1974 (deze laatste bevatte een soepeler regeling voor Beaujolais-wijn van de oogst 1973, waarbij een bereidingswijze van kortere duur was toegepast).

Tenslotte voeren zij aan dat de wetenschap de vervanging van de methode bij 100o door de densimetrische methode verlangt en de Internationale conventie voor de unificatie van de analyse- en beoordelingsmethoden voor wijnen van 1954 de vacuümmethode bij 70o als referentiemethode en de densimetrische methode als gebruikelijke methode voorschrift en de methode bij 100o voor het rechtstreeks bepalen van het gehalte aan droge stof van suiker bevattende wijn uitdrukkelijk verbiedt.

Ten aanzien van de tweede vraag betogen Arnaud, Raby en Gallet dat verordening nr. 1539/71 de densimetrische methode verplicht stelt met uitsluiting van de methode bij 100o, en dat de vraag dienvolgens ontkennend moet worden beantwoord. Zulks temeer omdat de uitkomsten van de ene methode niet met die van de andere kunnen worden vergeleken. Het gaat om twee volledig verschillende methoden. Het is niet mogelijk de uitkomst van de ene methode op de andere te transponeren. Er is geen enkele correctiecoëfficiënt noch bestaat er een omzettingstabel. Bovendien kunnen de uitkomsten van de methode bij 100o om verscheidende redenen geen enkele regelmaat vertonen. De densimetrische methode is zekerder en regelmatiger.

Ten aanzien van de derde vraag betogen Arnaud, Raby en Gallet dat artikel 2 van de (Franse) verordening van 22 januari 1974 in strijd is met verordening (EEG) nr. 1539/71, omdat zij een afgeschafte analysemethode handhaaft.

De Procureur-Generaal bespreekt de betrokken Franse bepalingen en betoogt dat uit het geheel daarvan de kennelijke bedoeling van de Minister van landbouw blijkt het rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte, dat voor de vaststelling van het gehalte droge stof op de methode bij 100o is gebaseerd, te handhaven.

Zijns inziens is dit in overeenstemming met de verordeningen nrs. 816/70 en 817/70, ingevolge waarvan de Lid-Staten verplicht zijn controle uit te oefenen op wijnbouwprodukten. Het is derhalve weinig aannemelijk dat deze verordeningen de Staten een effectieve controlemogelijkhëid willen ontnemen. De bepaling van de verhouding alcohol-droge stof is bij ingevoerde wijn trouwens het enige middel waarover de controlediensten beschikken om vervalsingen door verhoging van het alcoholgehalte op te sporen.

De Procureur-Generaal wijst er bovendien op dat verordening nr. 1539/71 is vastgesteld ter uitvoering van de artikelen 20 en 39 van verordening nr. 816/70 en artikel 11, lid 4, van verordening nr. 817/70. Hij betoogt dat deze artikelen betrekking hebben op de identificatie van tafelwijn of v.q.p.r.d. en dat verordening nr. 1539/71 uitsluitend de daarbij toe te passen analysemethoden aanwijst.

Hij merkt nog op dat vanwege het grote verschil in uitgangspunten en resultaten van de twee technieken de densimetrische verhoudingswaarde alcohol-droge stof niet nauwkeurig genoeg kan worden omgezet in de verhouding alcohol-droge stof bij 100o. Tussen deze twee bepalingswijzen kan geen vaste verhouding bestaan.

De Franse Regering merkt vooreerst op dat de verhouding gewichtsvolume alcohol-gereduceerd extract niet een analytische norm is, maar de formulering van een oenologische regel, met de uitkomsten waarvan de mate waarin het alcoholgehalte in een gegeven geval is verhoogd, door vergelijking met proefondervindelijk vastgestelde constanten kan worden geschat.

Bij de toepassing van zo een regel moet men natuurlijk uitgaan van de uitdrukkelijk daarin genoemde bestanddelen in de opgegeven hoeveelheden.

Wat de droge stof betreft, hoede men zich voor begripsverwarring als gevolg van het bestaan van vergelijkbare benamineen, die evenwel op anders samengestelde complexen betrekking hebben. Vóór de definitie van het totaalgehalte aan droge stof in de verordening van 24 juni 1963, kende de Franse wettelijke regeling uitsluitend het gehalte aan droge stof verkregen door bepaling bij 100o. Dit gehalte verschilt van het totale gehalte doordat sommige droge stoffen tijdens het koken bij 100o verbranden. Dit gehalte wordt meestal aangeduid als gehalte droge stof bij 100o. In bepaalde gevallen (ontbreken van meer dan 1 gram suiker per liter en van kaliumsulfaat) komt dit overeen met het gereduceerd extract bedoeld in artikel 8 van de Code du Vin, maar het kan nooit worden beschouwd als het totaal gehalte aan droge stof.

De analysten zijn het er bovendien over eens dat het onmogelijk is een omzettingscoëfficiënt te vinden om van het totaal gehalte aan droge stof tot het gehalte aan droge stof te komen. Bij de bepaling volgens de Franse opvatting van het gehalte aan droge stof bij 100o, worden de meeste dextranen en pectinederivaten alsmede een gedeelte van de glycerol buiten beschouwing gelaten; daardoor is voor een zelfde wijn het getal dat de waarde van de droge stof bij 100o weergeeft, lager dan dat bij de densimetrische methode. Juist het feit dat de genoemde en soortgelijke stoffen in zulke uiteenlopende hoeveelheden in de verschillende wijnen kunnen voorkomen, maakt de omzetting van de uitkomsten van de ene methode in de andere praktisch onmogelijk.

De Franse Regering betoogt voorts dat er geen enkele gemeenschapsbepaling bestaat met een omschrijving van de methode ter bepaling van het gehalte aan droge stof of van het gereduceerd extract. Bijgevolg kan een nationale bepaling, waarbij geen sprake is van strijd of samenloop met een gemeenschapsbepaling, niet geacht worden te zijn afgeschaft.

Ten aanzien van de twee andere vragen betoogt de Franse Regering dat een ant woord ten gunste van de handhaving van artikel 8 van de Code du Vin noodzakelijkerwijs moet leiden tot een overeenkomstig antwoord met betrekking tot artikel 2 van de verordening van 22 januari 1974.

In de eerste plaats moet worden onderstreept, aldus de Franse Regering, dat er geen enkele communautaire bepaling bestaat op het stuk van de opsporing van fraudes en vervalsingen, behalve dat de Lid-Staten verplicht zijn alle maatregelen te nemen ter handhaving van de gemeenschapsregels. Zij noemt in dit verband met name artikel 39 bis van verordening nr. 816/70, vastgesteld bij verordening nr. 2680/72 van de Raad van 12 december 1972 (PB 1972, nr. L 289) en bepalende dat de Lid-Staten de nodige maatregelen nemen om de verordening te doen naleven.

Ten aanzien van verordening nr. 1539/71 merkt de Franse Regering op dat deze blijkens het intitulé betrekking heeft op analysemethoden (des méthodes d'analyse) en dus niet alle analysemethoden regelt. De Franse Regering acht de draagwijdte van verordening nr. 1539/71 beperkt tot de identificatie en karakterisering van wijnen, met uitsluiting van al wat de controle op fraudes en vervalsingen raakt. Mitsdien is bij het decreet van 19 april 1898 (artikel 8 van de Code du Vin) geen sprake van strijd of samenloop met het gemeenschapsrecht. De Franse Regering betoogt tenslotte dat het paradoxaal zou zijn de Lid-Staten te belasten met de vaststelling van de voor de toepassing der verordeningen noodzakelijke controlemaatregelen en hen terzelfdertijd de middelen voor het uitvoeren van die controle te ontnemen.

Na een bespreking van de Franse regelingen op het betrokken gebied merkt de Italiaanse Regering op dat het rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte een controlemaatregel is om vast te stellen of de wijn zekere wezenlijke hoedanigheden bezit. Het is dus geen kwaliteitsvoorschrift, maar een bepaling betreffende kwaliteitscontrole.

Haars inziens blijkt uit de communautaire bepalingen dat deze kwaliteitscontrole van wijn nagenoeg geheel aan de Lid-Staten is overgelaten. Zij wijst in dit verband op artikel 39 bis van verordening nr. 816/70 en artikel 9 van verordening nr. 1594/70 (PB 1970, nr. L 173).

De Italiaanse Regering stelt derhalve dat de Lid-Staten vrij zijn controlemaatregelen vast te stellen om de gemeenschapsvoorschriften te doen naleven, zodat wanneer de nationale rechter van oordeel is dat het rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte een zodanige controlemaatregel is, handhaving daarvan met de communautaire rechtsorde verenigbaar is.

De Italiaanse Regering betoogt dat het antwoord op de tweede vraag voortvloeit uit verordening nr. 1539/71, waarbij de communautaire analysemethoden voor de wijnsector zijn vastgesteld. Bepaalde overwegingen die aan deze verordening ten grondslag liggen, en met name de derde (dat de genoemde methoden derhalve verplicht moeten zijn voor elke handelstransactie en elke controleverrichting), dwingen tot de opvatting dat de verordening eveneens betrekking heeft op de analysemethoden ter vaststelling van de wezenlijke hoedanigheden die het betrokken produkt ingevolge de communautaire regeling moet bezitten. Deze opvatting vindt steun in de bewoordingen van artikel 1 der verordening; artikel 39 bis van verordening nr. 816/70 legt immers de Lid-Staten de verplichting op de nodige maatregelen te nemen om de communautaire bepalingen te doen naleven. Een andere opvatting zou trouwens het doel van de gemeenschappelijke marktordening in gevaar brengen, want een produkt dat in een bepaald land en volgens een bepaalde analysemethode wordt beschouwd als tafelwijn die aan de gestelde eisen voldoet, zou dan in een ander land, dat een andere analysemethode toepast, wellicht niet als zodanig kunnen worden aangemerkt.

Aangezien er een communautaire analysemethode bestaat — namelijk de densimetrische — waarmee men dezelfde controle kan verrichten als met de nationale methode droge stof bij 100o, is de Italiaanse Regering van oordeel dat de communautaire methode moet worden toegepast.

Aangezien 's Hofs bevoegdheid in het kader van de procedure van artikel 177 EEG-Verdrag beperkt is tot uitlegging van het gemeenschapsrecht en de tweede en de derde vraag voor zover het deze uitlegging betreft, in wezen op hetzelfde neerkomen, meent de Commissie dat de vragen aldus moeten worden geformuleerd:

Volgens de Commissie gaat her er bij de eerste vraag om, in hoeverre de Lid-Staten nationale bepalingen mogen toepassen om de naleving van de communautaire bepalingen betreffende oenologische procédés te controleren en te waarborgen.

Zij komt tot de conclusie dat de Lid-Staten de nodige maatregelen ter handhaving van de communautaire bepalingen niet slechts mógen doch ook móeten nemen. Zij wijst in dit verband met name op artikel 9 van verordening nr. 1594/70 alsmede op artikel 39 bis van verordening nr. 816/70 en artikel 13 van verordening nr. 817/70. De Commissie merkt op dat de bestaande communautaire bepalingen betreffende harmonisatie van de controle niet uitputtend zijn, en dat geen enkele bepaling van de gemeenschapsregeling zich verzet tegen toepassing van een rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte, dat op de verhouding alcohol-droge stof is gebaseerd.

Maar, aldus vervolgt de Commissie, het handelen van de Lid-Staten vindt zijn beperking in het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen. Met zodanige maatregel heeft men te doen indien het toezicht op de produkten van een andere Lid-Staat strenger is dan het toezicht op de nationale produktie.

Volgens de Commissie kan hiertegen niet worden ingebracht dat de communautaire bepalingen betreffende de verrijking van wijn als gevolg van dit rechtsvermoeden moeten wijken voor het vereiste dat de uitkomsten van de chemische analyse eenvoudigweg overeenkomen met de in de nationale wettelijke regeling vastgelegde waarden. Deze tegenwerping zou slechts gegrond zijn bij een onweerlegbaar rechtsvermoeden. Indien daarentegen ruimschoots gelegenheid bestaat voor het leveren van tegenbewijs, kan het betrokken rechtsvermoeden als een echt controlemiddel worden beschouwd.

Bovendien dient men te onderscheiden tussen de toelaatbaarheid in abstracto van het betrokken rechtsvermoeden en de toelaatbaarheid van de fixatie in concreto van de waarden die grond voor dit vermoeden opleveren. Zo zou de vaststelling van een bepaalde verhouding alcoholdroge stof, die voor alle wijn van de Gemeenschap gold en waardoor wijn uit de andere Lid-Staten in een ongunstiger positie werd gebracht dan binnelandse wijn, een maatregel van gelijke werking als een kwantitatieve invoerbeperking zijn. Ook al kan de Commissie in het kader van deze procedure geen uitspraak doen over de vraag of de in de Franse regeling genoemde waarden voor alle wijn van de Gemeenschap billijk zijn, anderzijds ziet zij geen aanleiding voor de veronderstelling dat wijn uit de andere Lid-Staten erdoor wordt benadeeld.

Vervolgens weerlegt de Commissie een andere mogelijke tegenwerping tegen haar bovenvermelde conclusie. Het rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte vormt geen beletsel voor een verrijking van de wijn overeenkomstig de wettelijke bepalingen, aangezien de belanghebbende met eenvoudige berekeningen kan aantonen dat er eventueel van een toegestane verrijking sprake is.

Tenslotte merkt de Commissie op dat de afschaffende werking van het gemeenschapsrecht in wezen neerkomt op niettoepasselijkheid van nationale bepalingen voorzover deze met het gemeenschapsrecht in strijd zijn. Een Lid-Staat kan, en moet soms, verder gaan en de nationale bepalingen formeel afschaffen. Maar die formele afschaffing is dan een handeling van de Lid-Staat. In casu moge artikel 25 van verordening nr. 816/70 vanwege zijn inhoud een bepaling van overeenkomstige strekking als artikel 2 van de wet van 24 juli 1894 in de Lid-Staten buiten werking stellen, daartegenover heeft het echter geen enkel gevolg voor het rechtsvermoeden van verhoging van het alcoholgehalte, tenzij wordt aangetoond dat de twee normen elkaar tegenspreken.

Ten aanzien van de tweede vraag merkt de Commissie vooreerst op dat indien de methode bij 100o door de densimetrische zou moeten worden vervangen, een wijziging van de verhoudingswaarden alcohol-droge stof noodzakelijk is. Er bestaan evenwel geen omzettingsformules voor de volgens de verschillende methoden verkregen waarden. Bovendien kent de oenologie ook geen formule voor de verhouding alcohol-droge stof op basis van het met de densimetrische methode verkregen gehalte aan droge stof. Verplichte toepassing van laatstbedoelde methode zou dus de taak van de fraudebestrijdingsdiensten alleen maar verzwaren.

Voorts betoogt de Commissie dat de gemeenschapswetgever met verordening nr. 1539/71 voornamelijk een omschrijving heeft willen geven van de analysemethoden ter bepaling van die bestanddelen van wijn, die in de communautaire regeling uitdrukkelijk zijn genoemd.

Niettemin lijkt de verordening een ruimere strekking te hebben. Zij wijst immers de analysemethoden voor de toepassing van de verordeningen (EEG) nr. 816/70 en nr. 817/70 aan. Zou men concluderen dat verordening nr. 1439/71 niet geldt voor de controlemethoden ten aanzien waarvan de Lid-Staten bevoegd zijn, dan dient men de zinsnede voor de toepassing van de verordeningen nr. 816/70 en 817/70 aldus te verstaan, dat zij uitsluitend betrekking heeft op de gevallen waarin deze twee verordeningen uitdrukkelijk de bestanddelen vermelden waarvoor een analysemethode is aangewezen. Een zodanige, in het algemeen moeilijk verdedigbare restrictieve uitlegging lijkt te minder gerechtvaardigd, nu volgens artikel 39 bis van verordening nr. 816/70 en artikel 9 van verordening nr. 1594/71 de nationale controlemaatregelen uitdrukkelijk als toepassing van de verordeningen nrs. 816 en 817/70 moeten worden gezien.

Deze restrictieve uitlegging wordt al evenzeer bemoeilijkt door de overwegingen in de considerans van verordening nr. 1539/71. De Commissie verwijst met name naar de derde overweging. De als rechtsgrondslag der verordening aangevoerde artikelen schijnen weliswaar voor een beperkende uidegging te pleiten, dit neemt echter niet weg, aldus de Commissie, dat de formulering van de bepalingen en van de overwegingen volstrekt ondubbelzinnig is.

Op grond van het voorgaande is de Commissie van oordeel dat de tweede vraag van de Cour d'Appel te Bordeaux ontkennend moet worden beantwoord.

Overwegende dat ter openbare terechtzitting van 11 juni 1975 mondelinge opmerkingen zijn gemaakt door Arnaud, Raby eri Gallet, ten deze vertegenwoordigd door J. Rozier; de Franse Regering, ten deze vertegenwoordigd door R. Tinlot, hoofdinspecteur bij de fraudebestrijdingsdienst, en de Commissie, ten deze vertegenwoordigd door haar juridisch adviseur G. Marenco;

Overwegende dat partijen op deze terechtzitting de hieronder samengevatte nieuwe elementen naar voren hebben gebracht:

Volgens de Franse Regering kan verordening nr. 1539/71 geen betrekking hebben op methoden ter opsporing van fraudes en vervalsingen, aangezien hiervoor op internationaal vlak geen methoden bestaan; het Office International de la Vigne et du Vin heeft immers alleen analysemethoden voor het bepalen van de bestanddelen van wijn vastgesteld.

De Franse Regering ontkent voorts dat de bepaling betreffende het rechtsvermoeden in onbruik zou zijn geraakt. Zij betoogt dat in de periode 1965-1974 54 zaken betreffende onrechtmatige verhoging van het alcoholgehalte bij de rechterlijke instanties aanhangig zijn gemaakt; 45 van deze zaken betroffen Franse wijnen, acht Italiaanse wijnen en één een Spaanse wijn. Van deze 54 zaken zijn er 18 vóór 1970 aanhangig gemaakt.

Arnaud, Raby en Gallet vestigen er met name de aandacht op, dat de bepaling betreffende het rechtsvermoeden de samenstelling van het produkt raakt; het is dus niet enkel een controlemaatregel, maar integendeel de omschrijving — naast die van de communautaire regeling — van een nieuw aanvullend kenmerk. Zij wijzen op de problemen waarvoor de betrokkenen zich gesteld kunnen zien bij het leveren van tegenbewijs, en betogen dat dit bewijs voor de wijnhandelaars en met name de importeurs vaak zelfs onmogelijk is.

De Commissie stelt dat de methode bij 100o niet de enige is om verhoging van het alcoholgehalte vast te stellen. Al geschiedt dit thans in Frankrijk met genoemde methode en al bestaat er op het ogenblik geen andere ter bepaling van de verhouding alcohol-droge stof, niettemin is de Commissie van mening dat het stellig mogelijk is om uitsluitend op grond van ervaring met de densimetrische methode een nieuwe verhoudingsformule alcohol-droge stof op te stellen.

De Franse Regering repliceert dat het wellicht mogelijk is een nieuwe norm voor een rechtsvermoeden op te stellen op basis van de verhouding alcoholgereduceerd totaal gehalte aan droge stof, waarbij het totale gehalte door densimetrie wordt berekend en de reductie in functie van het aldus berekende totale gehalte geschiedt. Maar de vaststelling van zo een norm vergt veel tijd en inspanning. Het kost op zijn minst verscheidene jaren om voldoende ervaring op te doen.

Overwegende dat de advocaat-generaal ter terechtzitting van 8 juli 1975 conclusie heeft genomen.