1.

Permezz ta’ dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, l-ewwel nett, billi pprojbixxa l-eżerċizzju konġunt ta’ attivitajiet ta’ kontabilista, minn naħa, u ta’ attivitajiet ta’ broker, ta’ aġent tal-assigurazzjoni, ta’ aġent tal-proprjetà immobbli jew ta’ kwalunkwe attività bankarja jew ta’ servizzi finanzjarji, min-naħa l-oħra, u t-tieni nett, billi ppermetta lill-Kmamar awtorizzati tal-Institut professionnel des comptables et fiscalistes (l-Istitut Professjonali tal-Kontabilisti u tal-Esperti tat-Taxxa Awtorizzati (iktar ’il quddiem l-“IPCF”) jipprojbixxu l-eżerċizzju konġunt ta’ attivitajiet ta’ kontabilista, minn naħa, u ta’ kwalunkwe attività artiġjanali, agrikola u kummerċjali, min-naħa l-oħra, ir-Renju tal-Belġju naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123/KE  ( 2 ) u tal-Artikolu 49 TFUE.

2.

Fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet huma limitati għall-kwistjoni dwar jekk is-soluzzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Wouters et  ( 3 ) hijiex transponibbli għall-każ inkwistjoni.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

3.

Il-premessi 97 u 101 tad-Direttiva 2006/123 jistabbilixxu:

4.

L-Artikolu 25 ta’ din id-direttiva jipprovdi:

Id-dritt Belġjan

5.

L-Artikolu 21 tal-Kodiċi ta’ Etika tal-IPCF, approvat permezz tad-Digriet Irjali tat‑22 ta’ Ottubru 2013 (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi ta’ Etika tal-IPCF”), kien f’dak iż-żmien ifformulat kif ġej:

6.

Id-Digriet Irjali tat‑22 ta’ Ottubru 2013 tħassar bid-Digriet Irjali tat‑18 ta’ Lulju 2017 li japprova l-Kodiċi ta’ Etika IPCF (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF”). L-Artikolu 21 l-ġdid tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF jipprovdi:

7.

L-Artikolu 458 tal-Kodiċi Kriminali tat-8 ta’ Ġunju 1867, fil-verżjoni tiegħu fis-seħħ meta seħħew il-fatti  ( 4 ), kien jipprovdi:

Il-fatti li wasslu għall-kawża

Il-proċedura prekontenzjuża

8.

Fis‑17 ta’ Marzu 2015, il-Kummissjoni fetħet il-proċedura EU Pilot 7402/15/GROW billi talbet lir-Renju tal-Belġju jipprovdilha informazzjoni dwar il-projbizzjoni, għall-kontabilisti awtorizzati, li jgħaqqdu l-attivitajiet tagħhom ta’ kontabilisti ma’ ċerti attivitajiet oħra, u jispeċifika r-raġunijiet li għalihom attivitajiet tas-settur artiġjanli, agrikolu jew kummerċjali setgħu jiġu kkunsidrati bħala inkompatibbli mal-professjoni ta’ kontabilista.

9.

Dan l-Istat Membru wieġeb għall-mistoqsijiet tal-Kummissjoni permezz ta’ ittra tad‑29 ta’ Mejju 2015.

10.

Peress li ma kinitx issodisfatta bit-tweġiba, fil‑11 ta’ Diċembru 2015, il-Kummissjoni bagħtet lill-imsemmi Stat Membru ittra ta’ intimazzjoni li permezz tagħha hija sostniet li l-Artikolu 21 tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF ma kienx konformi mal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 u mal-Artikolu 49 TFUE.

11.

Permezz ta’ ittri tat‑12 ta’ April u tas‑6 ta’ Lulju 2016, ir-Renju tal-Belġju kkontesta l-ksur allegat filwaqt li spjega r-raġunijiet li għalihom huwa kien jikkunsidra li l-leġiżlazzjoni nazzjonali kienet konformi mad-dritt tal-Unjoni.

12.

Fit‑18 ta’ Novembru 2016, il-Kummissjoni indirizzat opinjoni motivata lil dan l-Istat Membru, li wieġeb għaliha fit‑12 ta’ Jannar 2017. Peress li ma kinitx issodisfatta b’din it-tweġiba, fit‑13 ta’ Lulju 2017, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Fl‑4 ta’ Awwissu 2017, ir-Renju tal-Belġju nnotifika lill-Kummissjoni bil-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF, li huwa kien iqis konformi mad-dritt tal-Unjoni.

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja

13.

Billi ma qablitx mal-opinjoni ta’ dan l-Istat Membru, il-Kummissjoni ppreżentat dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Ir-rikors tal-Kummissjoni ġie ppreżentat fit‑8 ta’ Ġunju 2018.

14.

Ir-Renju tal-Belġju u l-Kummissjoni ppreżentaw sottomissjonijiet orali waqt is-seduta li nżammet fit‑23 ta’ Mejju 2019.

Analiżi

L-argumenti tal-partijiet

Il-Kummissjoni

15.

Il-Kummissjoni targumenta li l-għan tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 huwa li jiżgura li l-Istati Membri ma jipprekludux l-eżerċizzju ta’ servizzi multidixxiplinari. Hija tenfasizza li, sal-emenda tiegħu, l-Artikolu 21(1) tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF kien jipprojbixxi l-eżerċizzju konġunt tal-attivitajiet ta’ kontabilista IPCF flimkien ma’, minn naħa, kull attività artiġjanali, agrikola jew kummerċjali u, min-naħa l-oħra, l-attivitajiet ta’ broker jew ta’ aġent tal-assigurazzjoni, aġent tal-proprjetà immobbli jew kull attività bankarja jew ta’ servizzi finanzjarji.

16.

Il-Kummissjoni tikkunsidra li jeżistu miżuri inqas restrittivi minn dawk previsti fl-Artikolu 21(1) tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF, b’tali mod li dan jikser kemm l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 kif ukoll l-Artikolu 49 TFUE.

17.

Għal dak li jirrigwarda l-emenda tal-Artikolu 21 tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF, il-Kummissjoni tfakkar li dan seħħ wara d-data stabbilita għat-tweġiba għall-opinjoni motivata u, fi kwalunkwe każ, din ma waqqfitx il-ksur allegat. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 21(2) tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF huwa identiku għall-Artikolu 21(3) tal-verżjoni l-antika. L-Artikolu 25(2)(a) tad-Direttiva 2006/123 jissuġġetta għal evalwazzjoni r-rekwiżiti li jirrestrinġu l-eżerċizzju tal-professjonijiet irregolati, b’tali mod li dawn ir-rekwiżiti jistgħu jiġu aċċettati biss jekk ikunu ġġustifikati sabiex tiġi żgurata l-osservanza tar-regoli ta’ etika differenti minħabba l-partikolarità ta’ kull professjoni u tal-bżonn li jiġu żgurati l-indipendenza u l-imparzjalità ta’ dawn il-professjonijiet. Madankollu, skont il-Kummissjoni, il-projbizzjoni totali tal-eżerċizzju konġunt tal-attivitajiet ta’ kontabilista, minn naħa, u tal-attivitajiet ta’ broker, ta’ aġent tal-assigurazzjoni, ta’ aġent tal-proprjetà immobbli jew ta’ kwalunkwe attività bankarja jew ta’ servizzi finanzjarji, min-naħa l-oħra, min-natura tagħha stess tmur lilhinn minn dak li huwa neċessarju sabiex tiġi żgurata l-osservanza tar-regoli ta’ etika tal-professjoni ta’ kontabilista.

18.

Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-projbizzjoni totali ma hijiex miżuri neċessarja sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija sa fejn jeżistu miżuri inqas restrittivi, bħal proċeduri interni, li jistgħu jipprevjenu kunflitti ta interess fil-qasam tat-trasferiment tal-informazzjoni u li jiżguraw applikazzjoni korretta tar-regoli relattivi għas-sigriet professjonali.

19.

Il-Kummissjoni targumenta li r-Renju tal-Belġju jibbaża ruħu b’mod żbaljat fuq is-sentenza Wouters et  ( 5 ) peress li fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, is-soluzzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din is-sentenza ma hijiex trasponibbli għall-każ inkwistjoni.

20.

Hija tikkunsidra li, fi kwalunkwe każ, projbizzjoni assoluta ma hijiex proporzjonata għall-għan imfittex. Barra minn hekk, ir-raġunijiet invokati minn dan l-Istat Membru, jiġifieri r-rieda li jiġu evitati l-piżijiet amministrattivi li jwassal għalihom l-istabbiliment ta’ miżuri u proċeduri interni sabiex jissalvagwardjaw l-indipendenza u l-imparzjalità tal-kontabilista kif ukoll l-allegata insuffiċjenza tal-kontroll ex post, ma jistgħux jiġu aċċettati.

21.

Għal dak li jirrigwardaw l-Artikolu 21(1) u (2) tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF, li jistabbilixxi l-inkompatibbiltà tal-professjoni ta’ kontabilista ma’ kull attività artiġjanali, agrikola u kummerċjali oħra, ħlief fil-każ fejn il-kmamar tal-professjonisti japprovaw tali attività, il-Kummissjoni targumenta li din id-dispożizzjoni taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123. Il-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 21(1) tal-imsemmi kodiċi ma tixxejjinx mill-fatt li, konformement mal-Artikolu 21(2) ta’ dan l-istess kodiċi, il-kmamar tal-professjonisti jistgħu, b’mod diskrezzjonali, jidderogaw minn din il-projbizzjoni.

22.

Fir-rigward tal-Artikolu 21 tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF, introdott fit‑18 ta’ Lulju 2018, il-Kummissjoni ssostni li l-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-attivitajiet multidixxiplinari mill-kmamar tal-professjonisti nżammet ukoll f’din il-verżjoni l-ġdida.

23.

Għal dak li jirrigwarda n-neċessità u l-proporzjonalità tar-restrizzjoni li tinsab fl-Artikolu 21 tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF, il-Kummissjoni ssostni li minn din id-dispożizzjoni ma jirriżultax b’mod evidenti li l-eżerċizzju konġunt ta’ kull attività artiġjanali, agrikola u kummerċjali jew, skont il-formulazzjoni l-ġdida, “kull attività oħra”, tista’ twassal għal kunflitti ta’ interess u hija dejjem ta’ żvantaġġ għall-klijenti, il-fornituri l-oħra ta’ servizzi u s-soċjetà kollha. Anki fejn dan ikun il-każ, ir-restrizzjonijiet inkwistjoni ma jistgħux jiġu aċċettati għall-istess raġunijiet bħal dawk invokati fir-rigward tar-restrizzjonijiet għall-attivitajiet multidixxiplinari tal-kontabilisti, minn naħa, u ta’ broker jew aġent tal-assigurazzjoni, aġent tal-proprjetà immobbli u kull attività bankarja u ta’ servizzi finanzjarji, min-naħa l-oħra.

24.

Il-Kummissjoni tiddikjara li r-Renju tal-Belġju ma ġabx prova li miżuri inqas restrittivi mill-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 21 ma jistgħux ikunu effikaċi wkoll sabiex jintlaħqu l-għanijiet stabbiliti.

25.

Minkejja li l-Kummissjoni tammetti li l-kontabilisti fil-Belġju jintervjenu b’mod ikbar għal dak li jirrigwarda kategorija ta’ impriżi, madankollu hija ssostni li l-missjoni tagħhom ma nbidlitx, b’tali mod li l-kontabilisti la kisbu l-funzjonijiet ta’ awdituri u lanqas id-dritt li jirrappreżentaw il-klijenti quddiem l-awtoritajiet fiskali.

Ir-Renju tal-Belġju

26.

Minn naħa, ir-Renju tal-Belġju jargumenta li l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 ma jipprekludix li taħt ċerti kundizzjonijiet l-Istati Membri jipprojbixxu l-eżerċizzju konġunt ta’ ċerti professjonijiet irregolati. Dan l-Istat Membru jfakkar, min-naħa l-oħra, li l-Artikolu 25 jaqa’ taħt il-Kapitolu V ta’ din id-direttiva, li jirrigwardaw il-“Kwalità tas-servizzi” u jipprevedi, prinċipalment, il-protezzjoni tal-konsumaturi. Għalhekk, ir-restrizzjonijiet għall-attivitajiet multidixxiplinari għandhom ikunu limitati għal dak li huwa neċessarju sabiex jiżguraw l-imparzjalità, l-indipendenza u l-integrità tal-professjonijiet irregolati.

27.

Skont dan l-Istat Membru, il-projbizzjonijiet previsti fl-Artikolu 21(2) tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF (li jikkorrispondi għall-ex Artikolu 21(3) tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF) huma neċessarji sabiex jiżguraw l-indipendenza u l-imparzjalità tal-kontabilisti IPCF kif ukoll sabiex jiżguraw l-osservanza ta’ sigriet professjonali strett. Din l-indipendenza hija riflessa f’obbligu li wieħed jaġixxi esklużivament għan-nom tal-klijent u kumulu tad-diversi attivitajiet jista’ jwassal sabiex kontabilista jqis kunsiderazzjonijiet oħra minbarra dawk li huma esklużivament marbuta mal-interess tal-klijent tiegħu. Dan huwa partikolarment importanti fid-dawl tal-fatt li l-aġenti tal-proprjetà immobbli, il-brokers tal-assigurazzjoni u s-sensara finanzjarja huma rremunerati abbażi ta’ kummissjoni, li l-ammont tagħha jista’ jkun ogħla mill-onorarji riċevuti għall-attività ta’ kontabilista, b’tali mod li jista’ jitnissel kunflitt ta’ interess.

28.

Barra minn hekk, l-eżerċizzju konġunt tal-attività tal-kontabilista IPCF li hija suġġetta għall-obbligu tal-osservanza tas-sigriet professjonali, li l-ksur tiegħu jwassal għal sanzjonijiet kriminali, u professjonijiet oħra li ma humiex suġġetti għal tali obbligu jhedded il-kapaċità ta’ kontabilista li jiżgura l-ħarsien tal-imsemmi obbligu.

29.

Ir-Renju tal-Belġju jirrifjuta l-argument tal-Kummissjoni li l-fatt li l-obbligu tal-osservanza tas-sigriet professjonali huwa limitat ifisser li l-projbizzjoni inkwistjoni ma hijiex neċessarja. Mis-sentenza Wouters et  ( 6 ) jirriżulta li huwa suffiċjenti li teżisti “ċerta inkompatibbilità” bejn l-obbligi tal-professjonijiet ta’ avukat, minn naħa, u ta’ kontabilisti, min-naħa l-oħra, sabiex il-projbizzjoni ta’ kollaborazzjoni bejn dawn iż-żewġ professjonijiet tkun iġġustifikata.

30.

Fir-rigward tal-proporzjonalità tar-restrizzjoni inkwistjoni, dan l-Istat Membru jsostni li l-Artikolu 25(1)(a) tad-Direttiva 2006/123 ma jipprevedi ebda projbizzjoni li min-natura tagħha stess għandha tiġi kkunsidrata bħala mhux iġġustifikata. Barra minn hekk, ir-restrizzjoni prevista fl-Artikolu 21 tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF hija proporzjonata peress li ma tistabbilixxix projbizzjoni ta’ portata ġenerali u assoluta għall-attivitajiet multidixxiplinari kollha, iżda tirrigwarda biss attivitajiet strettament identifikati. Miżuri alternattivi ma jistgħux ikunu daqstant effettivi sabiex jippreżervaw l-indipendenza tal-professjoni ta’ kontabilista IPCF u l-obbligu tal-osservanza tas-sigriet professjonali impost fuqha.

31.

Għal dak li jirrigwarda l-inkompatibbiltà tal-professjoni tal-kontabilista ma’ kull attività artiġjanali, agrikola u kummerċjali, ir-Renju tal-Belġju jargumenta li l-Artikolu 21 tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF kien jipprevedi l-possibbiltà ta’ deroga minn din il-projbizzjoni permezz ta’ awtorizzazzjoni mogħtija mill-kmamar tal-professjonisti, sa fejn jiġu ssodisfatti żewġ kundizzjonijiet, jiġifieri, minn naħa, li l-attività parallela tal-kontabilista tkun ta’ natura aċċessorja, u min-naħa l-oħra, li l-indipendenza u l-imparzjalità tal-kontabilista ma jkunux kompromessi. Fil-prattika, l-awtorizzazzjoni dejjem ingħatat.

32.

Dan l-Istat Membru jsostni li l-Artikolu 21 tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF jipprevedi li l-eżerċizzju konġunt tal-professjoni ta’ kontabilista ma’ attivitajiet oħra, iddefiniti b’mod wiesa’, dejjem jiġi awtorizzat fuq sempliċi talba bil-miktub indirizzata lill-kmamar tal-professjonisti, sa fejn dan ma jimminax l-indipendenza u l-imparzjalità tal-kontabilista. Għalhekk, din id-dispożizzjoni tintroduċi s-sistema li fiha l-awtorizzazzjoni tingħata dejjem u tista’ tiġi rrifjutata b’mod eċċezzjonali, jekk il-kundizzjoni tal-indipendenza, li għadha l-unika kundizzjoni li trid tiġi ssodisfatta, ma kinitx osservata.

33.

Ir-Renju tal-Belġju jikkunsidra li, peress li l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 jippermetti wkoll il-projbizzjoni tal-attivitajiet multidixxiplinari jekk din tkun proporzjonata u ġġustifikata fid-dawl tal-għan tal-preżervazzjoni tal-indipendenza u tal-imparzjalità, il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, li l-għan uniku tagħha huwa li tivverifika li l-indipendenza u l-imparzjalità tal-kontabilisti jiġu ppreżervati, ma tiksirx ir-rekwiżit ta’ dan l-artikolu.

34.

Dan l-Istat Membru jikkontesta, barra minn hekk, iċ-ċaħda mill-Kummissjoni tal-argument tiegħu li miżuri alternattivi mhux ser ikunu effettivi daqs projbizzjoni. Fil-fatt, dan l-argument jirriżulta mill-konklużjonijiet ippreżentati fil-kawża Wouters et  ( 7 ) u li fihom l-Avukat Ġenerali Léger eżamina jekk l-għan ta’ protezzjoni tal-indipendenza tal-avukati jistax, fil-prattika, jintlaħaq b’mod simili permezz ta’ miżuri inqas vinkolanti minn projbizzjoni totali u kkonkluda li miżuri alternattivi jqajmu problemi prattiċi.

35.

Skont ir-Renju tal-Belġju, il-Kummissjoni tipproponi miżuri alternattivi teoretiċi mingħajr madankollu ma turi li dawn jistgħu jilħqu l-għan imfittex. Filwaqt li wera li l-miżuri ssuġġeriti mill-Kummissjoni ma humiex effettivi f’suq bħas-suq Belġjan tal-kontabilisti IPCF, ftit li xejn ikkonċentrat u kkaratterizzat mill-preżenza ta’ impriżi żgħar ħafna, dan l-Istat Membru jikkunsidra mill-banda l-oħra li ġab prova kemm tad-diffikultajiet prattiċi tal-implimentazzjoni ta’ miżuri alternattivi kif ukoll tal-ineffettività tagħhom.

36.

Fir-rigward tal-Artikolu 21(1) tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF, l-imsemmi Stat Membru jargumenta li l-formulazzjoni l-ġdida ma għandhiex il-konsegwenza li taggrava n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat. Kemm l-Artikolu 21 kif ukoll il-preambolu tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF jindikaw b’mod ċar li r-regola ġenerali hija l-awtorizzazzjoni, ħlief fil-każ fejn jistgħu jiġu mminati l-indipendenza u l-imparzjalità, li għandu jiġi pprovat mill-kmamar tal-professjonisti. Dan l-istess Stat Membru jenfasizza li l-kriterji ta’ ċaħda huma nondiskriminatorji, huma magħrufa minn qabel u limitati għal dawk previsti mill-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123.

Evalwazzjoni

37.

Fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, ser nikkonċentra l-analiżi tiegħi fuq il-kwistjoni tal-applikabbiltà tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza Wouters et  ( 8 ) għall-każ inkwistjoni. Konsegwentement ser niffoka fuq il-kwistjoni tal-projbizzjoni ta’ eżerċizzju konġunt.

B’mod ġenerali – Fuq l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123

38.

Jidhirli li huwa neċessarju li jsiru xi rimarki ġenerali qosra dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123.

39.

L-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 jistipula eżami fi tliet stadji. L-ewwel nett, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-fornituri  ( 9 ) ma jkunux suġġetti għal rekwiżiti li jobbligawhom jeżerċitaw attività speċifika esklużivament jew li jillimitaw l-eżerċizzju konġunt jew fi sħab ta’ attivitajiet differenti  ( 10 ). It-tieni nett, il-professjonijiet irregolati  ( 11 ) jistgħu madankollu jkunu suġġetti għal tali rekwiżiti, sa fejn dan ikun iġġustifikat sabiex tiġi żgurata l-osservanza ta’ regoli ta’ etika differenti minħabba l-partikolarità ta’ kull professjoni u neċessarju sabiex jiġu żgurati l-indipendenza u l-imparzjalità ta’ dawn il-professjonijiet  ( 12 ). It-tielet nett, meta tali attivitajiet multidixxiplinari jiġu awtorizzati, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li jipprevjenu kunflitti ta’ interess u l-inkompatibbiltajiet bejn ċerti attivitajiet, sabiex jiżguraw l-indipendenza u l-imparzjalità meħtieġa minn ċerti attivitajiet u sabiex jiżguraw li r-regoli ta’ etika tad-diversi attivitajiet ikunu kompatibbli bejniethom, b’mod partikolari fil-qasam tas-sigriet professjonali.

40.

L-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 huwa intiż sabiex jelimina l-ostakoli għall-attivitajiet multidixxiplinari tal-fornituri ta’ servizzi. Il-leġiżlatur iqis li huwa neċessarju u fl-interess tar-riċevituri, b’mod partikolari tal-konsumaturi, li jiġi żgurat li jkun possibbli li l-fornituri joffru servizzi multidixxiplinari  ( 13 ). Fil-fehma tiegħi, minn dan isegwi li, konformement mal-iskop ġenerali ta’ din id-direttiva li telimina l-ostakoli għal-libertà ta’ stabbiliment tal-fornituri u għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi  ( 14 ), l-obbligu tal-Istati Membri huwa indipendenti mill-eżistenza ta’ ostakolu konkret għal libertà fundamentali  ( 15 ).

41.

Ir-relazzjoni bejn ir-regola u l-eċċezzjoni, li hija l-bażi tad-Direttiva 2006/123 kollha, kif ukoll, b’mod iktar fundamentali, tas-suq intern kollha, tapplika hawnhekk ukoll: il-libertà fundamentali, li hija l-espressjoni tal-interess tal-Unjoni, tikkostitwixxi r-regola, filwaqt li l-possibbiltà li Stat Membru jimponi limiti għal din ir-regola tikkostitwixxi l-eċċezzjoni. Minn dan isegwi li din l-eċċezzjoni għandha tingħata interpretazzjoni stretta, għall-kuntrarju tar-regola li għandha tingħata interpretazzjoni wiesgħa. Barra minn hekk, l-eċċezzjoni għandha tkun konformi mal-prinċipji l-oħra tad-dritt tal-Unjoni, fosthom b’mod partikolari l-prinċipju ta’ proporzjonalità.

42.

Għalhekk, fil-kuntest tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123, għandu jiġi applikat, għal dak li jirrigwarda d-deroga mir-regola, l-istess argument dwar l-oneru tal-prova, fis-sens li dan huwa impost fuq l-Istat Membru. Dan jirriżulta wkoll mit-termini “sa fejn” tal-Artikolu 25(1)(a) tad-Direttiva 2006/123. F’dan ir-rigward, għandha tiġi miċħuda l-premessa tal-argument tar-Renju tal-Belġju, imressqa b’mod partikolari fid-difiża tiegħu, li tipprovdi li l-għan tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123 huwa li jipprovdi qafas għal-libertà tal-Istati Membri li jipprevedu projbizzjoni tal-eżerċizzju ta’ attivitajiet multidixxiplinari. Fil-fatt, kif ġustament tenfasizza l-Kummissjoni, l-għan ta’ din id-dispożizzjoni huwa għall-kuntrarju li tiżgura li l-fornituri ta’ servizz ma jkunux suġġetti għal rekwiżiti li jirrestrinġu, fost oħrajn, l-eżerċizzju konġunt jew fi sħab ta’ attivitajiet differenti.

B’mod partikolari – Fuq il-projbizzjoni ta’ eżerċizzju konġunt

43.

Kif jirriżulta mill-preżentazzjoni tal-kuntest ġuridiku, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni, jiġifieri l-Kodiċi ta’ Etika IPCF, approvat bid-Digriet Irjali tat‑22 ta’ Ottubru 2013, tħassar u ġie ssostitwiet bil-Kodiċi ta’ Etika IPCH, approvat bid-Digriet Irjali tat‑18 ta’ Lulju 2017.

44.

L-Artikolu 21(2) tal-Kodiċi Ġdid ta’ Etika IPCF huwa essenzjalment identiku għall-Artikolu 21(3) tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF l-antik  ( 16 ).

45.

Dawn id-dispożizzjonijiet jinkludu projbizzjoni assoluta tal-eżerċizzju konġunt tal-attivitajiet ta’ kontabilista u tal-attivitajiet ta’ broker jew ta’ aġent tal-assigurazzjoni, ta’ aġent tal-proprjetà immobbli u ta’ kwalunkwe attività bankarja jew ta’ servizzi finanzjarji. Din hija restrizzjoni imposta fuq l-attivitajiet multidixxiplinari li tillimita l-firxa ta’ servizzi disponibbli u li tostakola l-istabbiliment ta’ mudelli kummerċjali ġodda.

46.

Tali projbizzjoni taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 25(1) tad-Direttiva 2006/123.

47.

Peress li l-kontabilisti IPCF jeżerċitaw professjoni rregolata, ir-Renju tal-Belġju jista’ jinvoka l-Artikolu 25(1)(a) tad-Direttiva 2006/123. Tqum għalhekk il-kwistjoni dwar jekk il-projbizzjoni inkwistjoni hijiex, l-ewwel nett, iġġustifikata sabiex tiżgura l-osservanza tar-regoli ta’ etika differenti minħabba l-parikolarità ta’ kull professjoni, u t-tieni nett, neċessarja sabiex tiżgura l-indipendenza u l-imparzjalità ta’ dawn il-professjonijiet. Dawn iż-żewġ kundizzjonijiet għandhom jiġu ssodisfatti b’mod kumulattiv.

48.

Jien inqis li r-Renju tal-Belġju ma ġabx prova tan-natura neċessarja tal-miżura kontenzjuża.

49.

Dan l-Istat Membru invoka s-sentenza Wouters et  ( 17 ) sabiex juri n-neċessità tal-projbizzjoni inkwistjoni.

50.

Madankollu jiena m’iniex konvint mill-argument tar-Renju tal-Belġju, peress li s-sitwazzjoni tal-kontabilisti fil-Belġju hija f’dan il-każ sostanzjalment differenti minn dik tal-avukati fil-Pajjiżi l-Baxxi inkwistjoni fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza.

51.

Fost il-kwistjonijiet numerużi indirizzati fis-sentenza Wouters et  ( 18 ), sentenza li mingħajr dubju ispirat lil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-formulazzjoni tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123, kien hemm dik tal-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni  ( 19 ) ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi kollaborazzjonijiet multidixxiplinari bejn avukati u kontabilisti.

52.

F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja qabel kollox ikkonstatat li, skont l-approċċi fis-seħħ fil-leġiżlazzjoni nazzjonali  ( 20 ), l-avukat għandu jkun f’sitwazzjoni ta’ indipendenza vis-à-vis l-awtoritajiet pubbliċi, operaturi oħra u terzi persuni u ma għandu qatt ikun influwenzat minnhom. L-avukat għandu jagħti, f’dan ir-rigward, il-garanzija li kull azzjoni meħuda minnu f’każ partikolari tittieħed fl-interess esklużiv tal-klijent  ( 21 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat ukoll li l-professjoni ta’ kontabilista ma hijiex, mill-banda l-oħra, suġġetta b’mod ġenerali, u b’mod iktar partikolari fil-każ nazzjonali inkwistjoni, għal rekwiżiti ta’ etika paragunabbli.

53.

Billi għamlet riferiment għall-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Léger f’dik il-kawża  ( 22 ), il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat sussegwentement li tista’ teżisti ċerta inkompatibbiltà bejn l-attività tal-għoti ta’ “parir”, mill-avukat, u dik ta’ “kontroll” imwettqa mill-kontabilista. Fil-fatt, f’dak il-każ, il-kontabilista kien qiegħed jeżerċita missjoni ta’ ċertifikazzjoni ta’ kontijiet, li jimplika li huwa kien qiegħed iwettaq eżami u verifika oġġettiva tal-kontabbiltà tal-klijenti tiegħu, b’mod li jista’ jikkomunika lit-terzi interessati l-opinjoni personali tiegħu dwar l-affidabbiltà ta’ dawn il-kontijiet. Għalhekk huwa ma kienx suġġett għal sigriet professjonali paragunabbli ma’ dak li huwa suġġett għalih avukat  ( 23 ).

54.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-effetti restrittivi f’dak il-każ ma kinux imorru lil hinn minn dak li huwa meħtieġ biex jiġi żgurat l-eżerċizzju kif suppost tal-professjoni ta’ avukat  ( 24 ).

55.

Jiena ma narax kif is-sentenza Wouters et  ( 25 ) tista’ tkun utli għas-soluzzjoni ta’ din il-kawża, u dan għar-raġunijiet segwenti.

56.

F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ma ddeċidietx dwar l-obbligi professjonali tal-kontabilisti fil-kuntest tal-eżerċizzju ta’ attivitajiet multidixxiplinari flimkien ma’ professjonijiet oħra bħal dawk inkwistjoni.

57.

Mill-banda l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet dwar il-professjoni ta’ kontabilista fil-kuntest ta’ distinzjoni bejn il-professjoni ta’ avukat u dik ta’ kontabilista, bil-għan li tevalwa l-konsegwenzi fuq l-istruttura tas-suq fil-qasam tal-pariri legali u l-ġustifikazzjoni tal-projbizzjoni li avukat jipprattika b’mod konġunt ma’ kontabilista.

58.

’Il bogħod mill-formulazzjoni ta’ osservazzjonijiet ġenerali dwar il-kunċetti ta’ indipendenza u ta’ imparzjalità fil-kuntest tal-professjonijiet irregolati, l-eżami tal-Qorti tal-Ġustizzja f’dik il-kawża kien iffokat fuq is-sitwazzjoni partikolari tal-avukati u tal-kontabilisti fil-Pajjiżi l-Baxxi.

59.

Fi kliem ieħor, anki jekk kellu jiġi kkunsidrat li s-sitwazzjoni ta’ avukat u dik ta’ kontabilista, bħal fil-kawża Wouters et  ( 26 ), kienet taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123, madankollu dan ma jfissirx li s-sitwazzjonijiet kollha li jaqgħu taħt din id-dispożizzjoni għandhom iwasslu għall-istess riżultat li waslet għalih il-Qorti tal-Ġustizzja f’dik is-sentenza. F’dan ir-rigward, ninnota li l-imsemmija sentenza tissemma biss bħala eżempju fil-Manwal tal-Kummissjoni dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-Servizzi  ( 27 ).

60.

L-argument tar-Renju tal-Belġju jwassal sabiex tiġi assimilata s-sitwazzjoni tal-kontabilisti għal dik tal-avukati għal dak li jirrigwarda l-indipendenza u l-imparzjalità tagħhom. Madankollu, il-professjoni ta’ kontabilista hija sostanzjalment differenti minn dik ta’ avukat u għalhekk dan l-argument ma jistax jirnexxi.

61.

Fil-fatt, l-indipendenza ta’ avukat hija primordjali fil-kuntest tal-attività ta’ assistenza u ta’ rappreżentanza ġudizzjarja tiegħu. Kif enfasizza l-Avukat Ġenerali Léger fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Wouters et  ( 28 ), “l-avukat jiggarantixxi fi stat tad-dritt l-effettività tal-prinċipju tal-aċċess għall-partijiet fil-kawża għad-dritt u għall-istanzi ġudizzjarji”. Ir-rekwiżiti ta’ indipendenza, ta’ osservanza tas-sigriet professjonali u tan-neċessità li jiġu evitati l-kunflitti ta’ interess huma intiżi preċiżament sabiex jiffaċilitaw din il-funzjoni.

62.

Mill-banda l-oħra, kif tenfasizza ġustament il-Kummissjoni, kontabilista IPCF ma jeżerċitax funzjonijiet ta’ rappreżentazzjoni tal-klijenti tiegħu quddiem l-awtorità pubblika. Il-missjoni ta’ kontabilista tirrigwarda l-koerenza u l-veradiċità tal-kontijiet. F’dan il-kuntest, huwa jista’ jipproponi lill-entità konsultattiva tweġibiet tekniċi għar-restrizzjonijiet ekonomiċi kif ukoll jimla’ dikjarazzjonijiet fiskali soċjali u dokumenti tekniċi.

63.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-soluzzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Wouters et  ( 29 ) ma tistax tiġi invokata sabiex tiġġustifika projbizzjoni assoluta li kontabilista jeżerċita attività multidixxiplinari, u dan sabiex tiġi żgurata l-indipendenza u l-imparzjalità tiegħu.

64.

Konsegwentement, inqis li l-Artikolu 21 tal-Kodiċi ta’ Etika IPCF ma huwiex neċessarju sabiex jiżgura l-indipendenza u l-imparzjalità tal-professjoni ta’ kontabilista.

Konklużjoni

65.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tittrasponiex ir-raġunament li hija segwiet fis-sentenza tagħha tad‑19 ta’ Frar 2002, Wouters et (C‑309/99, EU:C:2002:98) sabiex tiddetermina jekk ir-Renju tal-Belġju, billi pprojbixxa l-eżerċizzju konġunt ta’ attivitajiet ta’ kontabilista, minn naħa, u ta’ attivitajiet ta’ broker, ta’ aġent tal-assigurazzjoni, ta’ aġent tal-proprjetà immobbli jew ta’ kwalunkwe attività bankarja jew ta’ servizzi finanzjarji, min-naħa l-oħra, naqasx jew le milli jwettaq l-obbligi tiegħu skont l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern.