BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Cúigiú Dlísheomra)
13 Bealtaine 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Dlí na gCuideachtaí – Treoir 2004/25/CE – Tairiscint táthcheangail – Airteagal 2(1)(a) – Cúngach éigeantach a dhéanamh ar shealbhóirí urrús – Tairiscint arna cur isteach ag duine a bhfuil i gceannas ar an gcuideachta is tairgí – An tairiscint a chur isteach tar éis ceannas den sórt sin a fháil – Easpa cineál deonach na tairisceana táthcheangail)
I gCás C‑225/25,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice), trí bhreith an 19 Feabhra 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 24 Márta 2025, sna himeachtaí
KORFIN, s.r.o.,
SEMPIOLA INVEST LIMITED
v
SLOVNAFT, a.s.,
tugann AN CHÚIRT (an Cúigiú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. L. Arastey Sahún, Uachtarán Dlísheomra, J. Passer, E. Regan, D. Gratsias (Rapóirtéir) agus B. Smulders, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: M. Campos Sánchez-Bordona,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
– KORFIN, s.r.o. agus SEMPIOLA INVEST LIMITED, ag P. Sojka, advokát,
– SLOVNAFT, a.s., ag J. Azud agus D. Nemčíková, advokáti,
– Rialtas na Slóvaice, ag E. V. Larišová agus A. Lukáčik, i gcáil Gníomhairí,
– Rialtas na Gréige, ag V. Baroutas agus K. Boskovits, i gcáil Gníomhairí,
– Rialtas na hÍsiltíre, ag J. Langer agus C. S. Schillemans, i gcáil Gníomhairí,
– an Coimisiún Eorpach, ag R. Lindenthal, G. Meeßen agus M. Noll-Ehlers, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1 Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Aibreán 2004 maidir le tairiscintí táthcheangail (IO 2004 L 142, lch. 12).
2 Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir KORFIN, s.r.o. (‘Korfin’) agus SEMPIOLA INVEST LIMITED (‘Sempiola’), agus SLOVNAFT, a.s. (‘Slovnaft’) maidir leis an measúnú ar bhailíocht rúin ó chruinniú ginearálta urghnách Slovnaft, faoina n‑aistríodh na scaireanna uile a bhí i seilbh a scairshealbhóirí mionlaigh chuig a scairshealbhóir tromlaigh, MOL Nyrt.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3 Luaitear an méid seo a leanas in aithrisí 2, 9 agus 24 de Threoir 2004/25:
‘(2) Is gá leasanna shealbhóirí urrúis na gcuideachtaí atá faoi réir dlí Ballstáit a chosaint nuair a ndéantar tairiscintí táthcheangail ar na cuideachtaí sin nó nuair atá athruithe ceannais ann agus go nglactar le roinnt dá n‑urrús ar a laghad chun a dtrádála ar mhargadh rialáilte laistigh de Bhallstát.
[...]
(9) Ba cheart do na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh chun sealbhóirí urrús, agus go háirithe iad siúd a bhfuil sealúchais mhionlaigh acu, a chosaint nuair a fhaightear ceannas ar a gcuideachtaí. Ba cheart do na Ballstáit an chosaint sin a áirithiú trína cheangal ar an éadálaí a fuair ceannas ar chuideachta tairiscint a dhéanamh le gach sealbhóir urrús sa chuideachta sin ar a shealúchais uile a éadáil ar phraghas cóir i gcomhréir le sainmhíniú coiteann. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann ionstraimí eile a chruthú chun leasanna sealbhóirí urrús a chosaint, amhail an oibleagáid tairiscint pháirteach a dhéanamh i gcás nach bhfaigheann an tairgeoir ceannas ar an gcuideachta nó an oibleagáid tairiscint a fhógairt go comhuaineach le héadáil cheannas na cuideachta.
[...]
(24) Ba cheart do na Ballstáit na bearta is gá a dhéanamh chun a chur ar chumas tairgeora a bhfuil céatadán áirithe de chaipiteal cuideachta a bhfuil cearta vótála aici mar thoradh ar thairiscint táthcheangail iallach a chur ar shealbhóirí na n‑urrús atá fágtha iad a dhíol leis an tairgeoir sin. Ar an gcaoi chéanna, i gcás ina bhfuair tairgeoir, mar thoradh ar thairiscint táthcheangail, céatadán áirithe de chaipiteal cuideachta a bhfuil cearta vótála aici, ba cheart do shealbhóirí na n‑urrús atá fágtha a bheith in ann oibleagáid a chur ar an tairgeoir a n‑urrúis a cheannach. Níor cheart feidhm a bheith ag na nósanna imeachta cúngaithe agus ceannaithe éigeantacha sin ach amháin faoi choinníollacha sonracha a bhaineann le tairiscintí táthcheangail. Lasmuigh de na coinníollacha sin, féadfaidh na Ballstáit leanúint d’fhorálacha náisiúnta a chur i bhfeidhm maidir leis na nósanna imeachta cúngaithe agus ceannaithe éigeantacha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4 I gcomhréir le hAirteagal 1(1) den Treoir sin, déantar foráil maidir le bearta chun comhordú a dhéanamh ar dhlíthe, rialacháin agus forálacha riaracháin, cóid chleachtais nó forálacha eile na mBallstát maidir le tairiscintí táthcheangail ó chuideachta arna rialú ag dlí Ballstáit, i gcás ina ligtear isteach na hurrúis sin go léir nó cuid díobh chun a dtrádála ar mhargadh rialáilte i mBallstát amháin nó níos mó.
5 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 2(1)(a) den Treoir sin:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
(a) ciallaíonn “tairiscint táthcheangail” nó “tairiscint”: tairiscint phoiblí (seachas tairiscint arna déanamh ag an gcuideachta is tairgí féin) a dhéantar le sealbhóirí urrús de chuid cuideachta chun na hurrúis sin uile nó cuid díobh a éadáil, bíodh an tairiscint éigeantach nó deonach, ar choinníoll go dtarlaíonn sí tar éis, nó gurb é is cuspóir di, ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí i gcomhréir leis an dlí náisiúnta’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6 Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 3 den Treoir sin, dar teideal ‘Prionsabail ghinearálta’:
‘1. Chun an Treoir seo a chur i bhfeidhm, áiritheoidh na Ballstáit go gcomhlíonfar na prionsabail seo a leanas:
(a) ní mór cóir chomhionann a thabhairt do gach sealbhóir urrús de chuid na cuideachta is tairgí a bhaineann leis an aicme chéanna; ina theannta sin, má fhaigheann duine ceannas ar chuideachta, ní mór sealbhóirí eile na n‑urrús a chosaint;
[...]
(f) ní fhéadfaidh tairiscint ar urrúis chuideachta is tairgí bac a chur ar riar ghnóthaí na cuideachta sin ar feadh tréimhse is faide ná tréimhse réasúnach.
2. D’fhonn comhlíonadh na bprionsabal a leagtar síos i mír 1 a áirithiú, déanfaidh na Ballstáit an méid seo a leanas:
(a) áiritheoidh siad go gcomhlíonfar na ceanglais íosta a leagtar amach sa Treoir seo;
(b) féadfaidh sé coinníollacha agus forálacha breise a leagan síos a bheidh níos déine ná coinníollacha agus forálacha na Treorach seo maidir le rialáil tairiscintí.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7 Foráiltear don mhéid seo a leanas le hAirteagal 5 de Threoir 2004/25, dar teideal ‘Cosaint do scairshealbhóirí mionlaigh, tairiscint éigeantach agus praghas cóir’, i míreanna 1, 2 agus 4 di:
‘1. I gcás go bhfuil céatadán sonraithe de na cearta vótála sa chuideachta sin ag duine nádúrtha nó dlítheanach – bíodh sin go díreach nó go hindíreach – mar thoradh ar éadáil arna déanamh aige féin nó mar thoradh ar éadáil arna déanamh ag daoine ag gníomhú i gcomhbheart, i seilbh urrúis cuideachta amhail dá dtagraítear in Airteagal 1(1) lena dtugtar ceannas dó, sa bhreis ar aon sealúchas eile dá chuid urrús atá ann agus sa bhreis ar na hurrús sin atá ag daoine a ghníomhaíonn i gcomhbheart leis, ar an gcuideachta sin, áiritheoidh na Ballstáit go gceanglófar ar an duine sin tairiscint a dhéanamh mar bhealach chun na scairshealbhóirí mionlaigh sa chuideachta sin a chosaint. A luaithe agus is féidir, déanfar a leithéid de thairiscint le sealbhóirí uile na n‑urrús sin ar a gcuid sealúchas uile ar an bpraghas cóir a shainmhínítear i mír 4 é.
2. I gcás go bhfaightear ceannas tar éis tairiscint dheonach a dhéanamh i gcomhréir leis an Treoir seo leis na sealbhóirí urrús uile le haghaidh a sealúchas uile, ní bheidh feidhm a thuilleadh ag an oibleagáid a leagtar síos i mír 1 i dtaobh tairiscint a lainseáil.
[...]
4. Measfar gurb é an praghas cóir an praghas is airde a íocann an tairgeoir, nó daoine a ghníomhaíonn i gcomhbheart leis an tairgeoir, ar feadh tréimhse a bheidh le cinneadh ag na Ballstáit, ó 6 mhí ar a laghad go dtí 12 mhí ar a mhéad roimh an tairiscint dá dtagraítear i mír 1. Más rud é, tar éis an tairiscint a bheith foilsithe go poiblí agus roimh dhul in éag a tréimhse glactha, go gceannaíonn an tairgeoir nó aon duine a ghníomhaíonn i gcomhbheart leis urrúis ar phraghas níos airde ná praghas na tairisceana, méadóidh an tairgeoir a thairiscint ionas nach lú a bheidh sé ná an praghas is airde arna íoc as na hurrúis arna n‑éadáil ar an gcaoi sin.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8 Foráiltear le hAirteagal 7 den Treoir sin, dar teideal ‘Tréimhse ghlactha’:
‘1. Forálfaidh na Ballstáit nach bhféadfaidh tréimhse ghlactha na tairisceana a bheith níos lú ná 2 sheachtain ná níos mó ná 10 seachtaine ó dháta foilsithe an doiciméid tairisceana. Faoi réir chomhlíonadh an phrionsabail ghinearálta a leagtar síos in Airteagal 3(1)(f), féadfaidh na Ballstáit a fhoráil go bhféadfar síneadh a chur leis an tréimhse 10 seachtaine, ar choinníoll go dtabharfaidh an tairgeoir fógra 2 sheachtain ar a laghad go bhfuil sé ar intinn aige an tairiscint a chur i gcrích.
2. Féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le rialacha lena modhnófar, i gcásanna sonracha, an tréimhse dá dtagraítear i mír 1. Féadfaidh Ballstát cead a thabhairt don údarás maoirseachta maolú a dheonú ón tréimhse dá bhforáiltear i mír 1 chun a cheadú don chuideachta is tairgí cruinniú ginearálta de na scairshealbhóirí a ghlaoch chun an tairiscint a scrúdú.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 15 den Treoir sin, dar teideal ‘Ceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh’:
‘1. Áiritheoidh na Ballstáit, as diaidh tairiscint a bheith déanta le sealbhóirí uile urrúis na cuideachta is tairgí ar a gcuid urrús uile, go mbeidh feidhm ag míreanna 2 go 5.
2. Áiritheoidh na Ballstáit go bhféadfaidh tairgeoir a cheangal ar shealbhóirí uile na n‑urrús atá fágtha na hurrúis sin a dhíol leis an tairgeoir ar phraghas cóir. Tabharfaidh na Ballstáit an ceart sin isteach i gceann amháin den dá chás seo a leanas:
(a) i gcás ina sealbhaíonn an tairgeoir urrúis arb ionann iad agus 90% ar a laghad den chaipiteal ag a bhfuil cearta vótála agus 90% de chearta vótála na cuideachta is tairgí,
nó
(b) más rud é, as diaidh ghlactha na tairisceana, go bhfuil sé tar éis urrúis a éadáil arb ionann iad agus céatadán nach lú na 90% de chaipiteal na cuideachta is tairgí a bhfuil cearta vótála agus gabháil leis agus 90% de na cearta vótála a bhí mar chuid den tairiscint, nó go bhfuil conradh daingean aige chun iad sin éadáil.
Sa chás dá dtagraítear i bpointe (a), féadfaidh na Ballstáit tairseach níos airde a shocrú ar choinníoll nach sáraíonn sé 95% den chaipiteal lena ngabhann cearta vótála ná 95% de na cearta vótála.
[...]
4. Más mian leis an tairgeoir an ceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh a fheidhmiú, feidhmeoidh sé é laistigh de 3 mhí ó dheireadh na tréimhse glactha tairisceana dá bhforáiltear in Airteagal 7.
5. Áiritheoidh na Ballstáit go ráthófar praghas cóir. Ní mór an praghas sin a bheith san fhoirm chéanna leis an gcomaoin i leith na tairisceana nó airgead tirim a bheidh ann. Féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le hairgead tirim a thairiscint mar rogha, ar a laghad.
As diaidh tairiscint dheonach, sa dá chás dá bhforáiltear i bpointe (a) agus i bpointe (b) de mhír 2, toimhdeofar go bhfuil an chomaoin i leith na tairisceana cóir má tá urrúis éadáilte ag an tairgeoir, trí ghlacadh leis an tairiscint, arb ionann iad agus 90% ar a laghad den chaipiteal ag a bhfuil cearta vótála a bhí mar chuid den tairiscint.
As diaidh tairiscint éigeantach, tá toimhde ann go bhfuil comaoin na tairisceana cóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10 Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 16 den Treoir sin, dar teideal ‘Ceart chun ceannach éigeantach a dhéanamh’:
‘1. Áiritheoidh na Ballstáit, as diaidh tairiscint a bheith déanta le sealbhóirí uile urrúis na cuideachta is tairgí ar a gcuid urrús uile, go mbeidh feidhm ag míreanna 2 agus 3.
2. Áiritheoidh na Ballstáit go bhféadfaidh sealbhóir urrús atá fágtha a cheangal ar an tairgeoir a chuid urrús a cheannach ar phraghas cóir faoi na coinníollacha céanna atá leagtha síos in Airteagal 15(2).
3. Beidh feidhm mutatis mutandis ag Airteagal 15(3) go (5).’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Slóvaice
An Dlí maidir le hUrrúis
11 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 114(1) de zákon č. 566/2001 Z. z. o cenných papieroch a investičných službách a o zmene a doplnení niektorých zákonov (Dlí Uimh. 566/2001 maidir le hurrúis agus seirbhísí infheistíochta agus lena leasaítear agus lena bhforlíontar dlíthe áirithe) an 9 Samhain 2001 (Zbierka zákonov Uimh. 222/2001), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Dlí maidir le hUrrúis’):
‘[...] Mura bhforáiltear a mhalairt sa Dlí seo, ciallaíonn ‘tairiscint táthcheangail’ tairiscint phoiblí chun conradh a thabhairt i gcrích faoi rialacha speisialta chun scaireanna uile na cuideachta is tairgí nó cuid díobh a éadáil, nó chun na scaireanna sin nó cuid díobh a mhalartú ar urrúis eile, a dhéantar le scairshealbhóirí na cuideachta sin i gcomhlíonadh na hoibleagáide a leagtar síos sa Dlí seo nó go deonach, agus a tharlaíonn tar éis scairsheilbh cheannasach a fháil sa chuideachta is tairgí nó a bhfuil sé mar chuspóir aici scairsheilbh cheannasach a fháil sa chuideachta is tairgí [...]’
12 Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 118i den Dlí sin:
‘1. Beidh sé de cheart ag an tairgeoir a bhfuil tairiscint táthcheangail déanta aige [...] a iarraidh go n‑aistreofar chuige scaireanna scairshealbhóirí uile eile na cuideachta is tairgí mar mhalairt ar chomaoin chóir (“an ceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh”) má shealbhaíonn sé scaireanna arb ionann a luach ainmniúil iomlán agus 95 % ar a laghad de chaipiteal na cuideachta is tairgí a bhfuil cearta vótála aici agus, ina theannta sin, arb ionann é agus 95 % ar a laghad de na cearta vótála sa chuideachta is tairgí; tá an ceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh ag an tairgeoir ar na téarmaí céanna i leith chomharbaí dlíthiúla scairshealbhóirí eile na cuideachta is tairgí. Féadfaidh an tairgeoir an ceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh a fheidhmiú tráth nach déanaí ná 3 mhí tar éis dhul in éag thréimhse bhailíochta na tairisceana táthcheangail dá dtagraítear sa chéad abairt, agus dá uireasa sin rachaidh an ceart sin in éag.
[...]
5. Beidh de cheart ag an tairgeoir a iarraidh ar bhord stiúrthóirí na cuideachta is tairgí cruinniú ginearálta a ghlaoch d’fhonn rún a ghlacadh maidir le scaireanna na scairshealbhóirí eile go léir a aistriú chuig an tairgeoir. [...] Glaofaidh bord stiúrthóirí na cuideachta is tairgí an cruinniú ginearálta laistigh de 30 lá ón tairiscint a fháil ón tairgeoir. [...]
15. [...] Caingean chun a dhearbhú go bhfuil rún an chruinnithe ghinearálta lenar cinneadh na scaireanna sa chuideachta phoiblí theoranta sin a aistriú ó na scairshealbhóirí mionlaigh eile chuig an tairgeoir, an scairshealbhóir tromlaigh, ar bhonn fheidhmiú an chirt chun cúngach éigeantach a dhéanamh, ar neamhní ar an bhforas go sáraíonn sé rialacha, conradh na cuideachta, na hairteagail chomhlachais nó prionsabail na moráltachta a bhfuil glacadh leo go forleathan, féadfaidh aon scairshealbhóir, comhalta de bhord stiúrthóirí na cuideachta is tairgí nó comhalta de bhord maoirseachta na cuideachta is tairgí, nó aon duine a bhfuil leas aige ann a bhfuil cosaint dhlíthiúil tuillte aige, an rún sin a thionscnamh; rachaidh an ceart chun caingean dlí den sórt sin a thabhairt in éag, áfach, mura ndéanfaidh an duine atá údaraithe chun í a thabhairt amhlaidh laistigh de 3 mhí ón lá a tháinig sé nó sí ar an eolas, nó a d’fhéadfadh sé nó sí teacht ar an eolas, faoi rún an chruinnithe ghinearálta maidir le haistriú scaireanna [...], agus tráth nach déanaí ná 1 bliain tar éis ghlacadh an rúin ón gcruinniú ginearálta maidir le haistriú scaireanna [...]. Beidh feidhm ag Airteagal 131(1) den Obchodný zákonník (an Cód Tráchtála) maidir leis an gcaingean sin, mura bhforáiltear a mhalairt sa mhír seo.
[...]’
An Cód Tráchtála
13 Faoi Airteagal 131(1) de zákon č. 513/1991 Zb. Obchodný zákonník (Dlí Uimh. 513/1991 lena mbunaítear an Cód Tráchtála), an 5 Samhain 1991 (Zbierka zákonov Uimh. 98/1991), féadfaidh aon chomhpháirtí, bainisteoir, leachtaitheoir, riarthóir arna cheapadh ag an gcúirt, leachtaitheoir comhdhéanamh breithiúnach nó comhalta den bhord maoirseachta caingean a thionscnamh le haghaidh dearbhú go bhfuil rún ón gcruinniú ginearálta ar neamhní má tá sé contrártha leis an dlí, le conradh na cuideachta nó leis na hairteagail chomhlachais. Beidh an ceart céanna ag iarchomhalta nó iarbhainisteoir freisin, má bhaineann rún an chruinnithe ghinearálta leis. Rachaidh an ceart sin in éag, áfach, mura ndéanfaidh an duine atá i dteideal é a fheidhmiú amhlaidh laistigh de 3 mhí ó ghlacadh an rúin ón gcruinniú ginearálta nó, mura ndearnadh an cruinniú ginearálta a ghlaoch go cuí, ón lá a tháinig sé nó sí ar an eolas faoin rún.
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
14 Le rún an 10 Deireadh Fómhair 2019, d’fhormheas cruinniú ginearálta urghnách Slovnaft aistriú na scaireanna uile a bhí i seilbh na scairshealbhóirí mionlaigh a bhí fágtha chuig MOL – arbh é, ar an dáta sin, scairshealbhóir tromlaigh Slovnaft é agus a raibh scairsheilbh 98.56 % aige i gcaipiteal Slovnaft – i gcomhthéacs cúngach éigeantach a bheith á dhéanamh ar shealbhóirí urrús dá bhforáiltear in Airteagal 118i den Dlí maidir le hUrrúis.
15 Thionscain Korfin agus Sempiola, scairshealbhóirí mionlaigh Slovnaft, caingean ag lorg dearbhú go raibh an rún sin ar neamhní, ag áitiú, inter alia, nach bhféadfadh ceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh a bheith ag MOL toisc nár dhearna sé ‘tairiscint táthcheangail’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25, le sealbhóirí uile urrúis Slovnaft, rud atá contrártha le ceanglais Airteagal 15(1) den Treoir sin.
16 Níor chuir Korfin ná Sempiola i gcoinne an fhíorais gur tugadh an tairiscint arna gcur isteach ag MOL chun scaireanna Slovnaft a éadáil, roimh an rún sin, a bhí bailí ón 10 Bealtaine go dtí an 18 Iúil 2019. D’áitigh siad, áfach, nár chomhlíon an tairiscint sin na coinníollacha is gá chun í a aicmiú mar ‘thairiscint táthcheangail’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(a) den Treoir sin. Ar an gcéad dul síos, bhí scairsheilbh cheannasach in Slovnaft faighte ag MOL i bhfad sular cuireadh an tairiscint sin isteach, agus mar thoradh air sin ní féidir é a mheas mar thairiscint éigeantach de réir bhrí Airteagal 5(1) den Treoir sin. Ar an dara dul sios, ní fhéadfadh an tairiscint sin a bheith ina tairiscint dheonach ach oiread, ós rud é nár shaothraigh sí an cuspóir ceannas a fháil ar Slovnaft, a bhí á fheidhmiú cheana féin ag MOL sular cuireadh a thairiscint isteach.
17 Le breithiúnas an 13 Nollaig 2021, dhíbh Okresný súd Bratislava II (Cúirt Dúiche na Bratasláive II, an tSlóvaic) an chaingean a thionscain Korfin agus Sempiola. Chinn an chúirt sin go bhfuil an leagan Slóvaicise d’Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25 neamhbheacht sa mhéid is go leanann sé as sin go sainmhínítear tairiscint táthcheangail mar thairiscint phoiblí éigeantach nó dheonach – seachas tairiscint arna déanamh ag an gcuideachta is tairgí féin – a dhéantar le sealbhóirí urrús de chuid cuideachta chun na hurrúis sin uile nó cuid díobh a éadáil, agus as a n‑eascraíonn, nó gurb é is cuspóir di, ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí i gcomhréir leis an dlí náisiúnta. Mar sin féin, leanann sé ó na leaganacha Seicise agus Béarla den fhoráil sin go bhféadfar tairiscint dheonach a chur isteach fiú tar éis don tairgeoir ceannas a fháil ar an gcuideachta is ábhar don tairiscint.
18 Seasadh le breithiúnas Okresný súd Bratislava II (Cúirt Dúiche na Bratasláive II) ar achomharc le breithiúnas a tugadh an 1 Márta 2023 ag Krajský súd v Bratislave (Cúirt Réigiúnach na Bratasláive, an tSlóvaic), ar thug Korfin agus Sempiola achomharc ina choinne os comhair Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. Luann an chúirt a rinne an tarchur, mar thaca lena n‑achomharc, go n‑áitíonn Korfin agus Sempiola go leanann sé as léiriú córasach agus teileolaíoch ar Threoir 2004/25 gur cheart tairiscint éigeantach a chur isteach tar éis scairsheilbh cheannasach a fháil sa chuideachta is tairgí, cé go bhféadfaí tairiscint dheonach a chur isteach tráth ar bith, ach amháin chun scairsheilbh cheannasach a fháil sa chuideachta is tairgí.
19 Sna himthosca sin, chinn Najvyšší súd Slovenskej republiky (Cúirt Uachtarach Phoblacht na Slóvaice) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘An bhfuil Airteagal 2(1)(a) de Treoir [2004/25] le léiriú sa chaoi nach féidir tairiscint táthcheangail dheonaigh a dhéanamh ach amháin má tá sé mar chuspóir aige [scairsheilbh cheannasach] a fháil sa chuideachta is tairgí, agus mar sin nach féidir le heintiteas a bhfuil [scairsheilbh cheannasach] aige cheana féin sa chuideachta is táirgí tairiscint táthcheangail [dheonach] a dhéanamh?’
Inghlacthacht na hiarrata ar réamhrialú
20 Áitíonn Slovnaft go bhfuil an iarraidh ar réamhrialú do-ghlactha ar an bhforas nach bhfuil an freagra ar an gceist a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur ábhartha chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach. Áitíonn sé, i ndáil leis sin, nach bhforáiltear le Treoir 2004/25 ach do chomhchuibhiú íosta, agus mar thoradh air sin go bhfuil sé de rogha ag na Ballstáit foráil a dhéanamh go bhféadfaidh scairshealbhóir atá i gceannas cheana féin ar an gcuideachta is tairgí tairiscint táthcheangail dheonach a chur isteach freisin. Leanann sé as Airteagal 114(1) den Dlí maidir le hUrrúis, go bhféadfaidh scairshealbhóir den sórt sin tairiscint dheonach a dhéanamh.
21 I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go bhfuil toimhde ábharthachta ag ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta sa chomhthéacs fíorasach agus reachtach a bhfuil an chúirt sin freagrach as a shainiú, agus nach faoin gCúirt atá sé a chruinneas a chinneadh. Ní féidir leis an gCúirt diúltú rialú a thabhairt ar iarraidh ar réamhrialú ó chúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíorais iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, más fadhb de chineál hipitéiseach í, nó mura bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a chuirtear uirthi (breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Alace agus Canpelli, C‑758/24 agus C‑759/24, EU:C:2025:591, mír 38 agus an cásdlí dá dtagraítear).
22 Sa chás seo, baineann an díospóid sna príomhimeachtaí le bailíocht rúin lena bhformheastar, tar éis tairiscint arna cur isteach ag scairshealbhóir tromlaigh cuideachta chun scaireanna na cuideachta sin a éadáil, aistriú na scaireanna uile atá i seilbh na scairshealbhóirí mionlaigh a bhí fágtha chuig an scairshealbhóir sin, i gcomhthéacs cúngach éigeantach a bheith á dhéanamh. I dTreoir 2004/25, lena mbaineann an cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú, tá Airteagal 15, a bhaineann go sonrach leis an gceart chun cúngach éigeantach a dhéanamh.
23 Sna himthosca sin, ní dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar Threoir 2004/25 le fíorais iarbhír nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí nó gur fadhb de chineál hipitéiseach í an fhadhb a ardaíodh. D’fhéadfadh sé go mbeadh gá le freagra na Cúirte ar an gceist a tarchuireadh chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach, go háirithe chun measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht fhorálacha dhlí na Slóvaice leis an Treoir sin, eadhon Airteagal 114(1) agus Airteagal 118i den Dlí maidir le hUrrúis, ar glacadh an rún atá i gceist sna príomhimeachtaí ar a mbonn, agus, i gcás inarb iomchuí, chun na forálacha sin a léiriú i gcomhréir leis an Treoir sin.
24 Thairis sin, baineann argóint Slovnaft nach gcuirtear cosc le Treoir 2004/25, go bunúsach, ar na Ballstáit foráil a dhéanamh, ina ndlí náisiúnta, don fhéidearthacht cúngaigh éigeantach a dhéanamh gan na coinníollacha a leagtar síos in Airteagal 15 den Treoir sin a chomhlíonadh, le léiriú na Treorach sin agus, dá bhrí sin, tagann sí faoi raon feidhme an scrúdaithe ar shubstaint na ceiste a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú agus ní ar a hinghlacthacht.
25 Dá bhrí sin, tá an iarraidh ar réamhrialú inghlactha.
An cheist a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
26 Lena ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25 a léiriú sa chaoi gurb ionann tairiscint a dhéantar le sealbhóirí urrús de chuid cuideachta chun na hurrúis sin uile nó cuid díobh a éadáil agus tairiscint dheonach a thagann faoin gcoincheap ‘tairiscint táthcheangail’, de réir bhrí na forála sin, i gcás ina gcuireann tairgeoir atá i gceannas cheana féin ar an gcuideachta is tairgí isteach í.
27 De réir cásdlí socair, d’fhonn foráil de dhlí an Aontais a léiriú, ní mór a chur san áireamh ní hamháin foclaíocht na forála de dhlí an Aontais atá i gceist, ach freisin a comhthéacs agus na cuspóirí agus an chríoch a shaothraítear leis an ngníomh ar cuid de í (breithiúnais an 17 Samhain 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, mír 12, agus an 30 Deireadh Fómhair 2025, Pome, C‑398/24, EU:C:2025:843, mír 23).
28 Ar an gcéad dul síos, maidir le foclaíocht Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25, ba cheart a thabhairt faoi deara go sainmhínítear leis an bhforáil sin an coincheap ‘tairiscint táthcheangail’ nó ‘tairiscint’ mar thairiscint phoiblí, seachas tairiscint arna déanamh ag an gcuideachta is tairgí féin, a dhéantar le sealbhóirí urrús de chuid cuideachta chun na hurrúis sin uile nó cuid díobh a éadáil, bíodh an tairiscint éigeantach nó deonach, ‘ar choinníoll go dtarlaíonn sí tar éis, nó gurb é is cuspóir di, ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí i gcomhréir leis an dlí náisiúnta’.
29 Leanann sé ón sainmhíniú sin gur féidir idirdhealú a dhéanamh idir tairiscintí táthcheangail, de réir bhrí na forála sin, de réir dhá chatagóir critéar. Sa chéad áit, d’fhéadfadh tairiscint a bheith éigeantach nó deonach. Sa dara háit, féadfar é a dhéanamh tar éis ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí nó féadfaidh sé gurb é an ceannas sin a fháil is cuspóir di.
30 Níl sé soiléir ón bhfoclaíocht sin conas is féidir na critéir a thagann faoin dá chatagóir sin a idirnascadh. Go háirithe, tagann an cheist chun cinn, an féidir gach ceann de na critéir sa chéad chatagóir a chomhcheangal le critéar amháin, nó leis an dá chritéar, den dara catagóir.
31 Ba cheart a thabhairt faoi deara, thairis sin, gur tharraing an chúirt a rinne an tarchur, mar aon le Slovnaft agus an Coimisiún sna barúlacha i scríbhinn arna dtíolacadh don Chúirt, aird ar an bhfíoras go bhfuil foclaíocht Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25 ina leagan Slóvaicise éagsúil leis an bhfoclaíocht a úsáidtear i leaganacha teanga eile den fhoráil sin, a mhéid a shainmhíníonn sí an tairiscint táthcheangail, de réir bhrí na forála sin, mar thairiscint ‘as a n‑eascraíonn, nó gurb é is cuspóir di, ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí i gcomhréir leis an dlí náisiúnta’, ar cosúil go n‑eisiatar ón sainmhíniú sin tairiscint a dhéantar tar éis an ceannas sin a fháil.
32 Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go n‑úsáidtear an briathar ‘sich [...] anschließt’ sa leagan Gearmáinise d’Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25 chun tairiscint a ainmniú a rinneadh tar éis ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí, rud a thugann le fios go bhfuil gaireacht ama áirithe idir ceannas a fháil agus an tairiscint a chur isteach. Dá bhrí sin, is cosúil go n‑eisiatar leis an bhfoclaíocht sin ón sainmhíniú ar an gcoincheap ‘tairiscint táthcheangail’, de réir bhrí na forála sin, tairiscint chun urrúis uile nó cuid d’urrúis na cuideachta is tairgí a éadáil, arna gcur isteach ag an tairgeoir tráth atá i bhfad níos faide nó níos giorra ó cheannas na cuideachta sin a fháil.
33 Maidir leis na héagsúlachtaí idir na leaganacha teanga difriúla d’Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25, dá dtagraítear i míreanna 31 agus 32 den bhreithiúnas seo, ní mór a mheabhrú, de réir cásdlí socair, nach féidir leis an bhfoclaíocht a úsáidtear i leagan teanga amháin d’fhoráil de dhlí an Aontais a bheith mar bhonn aonair do léiriú na forála sin ná nach féidir tosaíocht a thabhairt di ar na leaganacha teanga eile. Ní mór forálacha dhlí an Aontais a léiriú agus a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach i bhfianaise na leaganacha go léir a dréachtaíodh i dteangacha uile an Aontais. Mar sin, i gcás éagsúlacht idir na leaganacha teanga de théacs de dhlí an Aontais, ní mór an fhoráil atá i gceist a léiriú trí thagairt a dhéanamh do scéim ghinearálta agus do chuspóir na reachtaíochta ar cuid di í (breithiúnais an 27 Deireadh Fómhair 1977, Bouchereau, 30/77, EU:C:1977:172, mír 14; agus an 30 Aibreán 2025, Celní jednatelství Zelinka, C‑330/24, EU:C:2025:296, mír 19 agus an cásdlí dá dtagraítear).
34 Dá réir sin, ós rud é, ar na cúiseanna a leagtar amach i míreanna 29 go 32 den bhreithiúnas seo, nach féidir an cheist a tharchuir an chúirt a rinne an tarchur a fhreagairt ar bhonn fhoclaíocht Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25 amháin, ní mór comhthéacs na forála sin agus an cuspóir a shaothraítear leis an Treoir sin a chur san áireamh freisin.
35 Dá bhrí sin, ar an dara dul síos, maidir le comhthéacs Airteagal 2(1)(a) den Treoir sin, is gá, sa chéad áit, Airteagal 5 den Treoir sin a chur san áireamh. Ceanglaítear le hAirteagal 5(1) ar na Ballstáit a áirithiú, i gcás go bhfuil céatadán sonraithe de na cearta vótála sa chuideachta sin ag duine nádúrtha nó dlítheanach – bíodh sin go díreach nó go hindíreach – mar thoradh ar éadáil arna déanamh aige féin nó mar thoradh ar éadáil arna déanamh ag daoine ag gníomhú i gcomhbheart, i seilbh urrúis cuideachta a thagann faoi raon feidhme Threoir 2004/25 lena dtugtar ceannas dó, sa bhreis ar aon sealúchas eile dá chuid urrús atá ann agus sa bhreis ar na hurrús sin atá ag daoine a ghníomhaíonn i gcomhbheart leis, ar an gcuideachta sin, go gceanglófar ar an duine sin tairiscint táthcheangail a dhéanamh, a luaithe agus is féidir, do shealbhóirí uile na n‑urrús sin ar a gcuid sealúchas uile ar an bpraghas cóir a shainmhínítear in Airteagal 5(4) den Treoir sin é.
36 Dá bhrí sin, foráiltear le hAirteagal 5(1) den Treoir sin do thairiscint táthcheangail éigeantach a dhéanamh tar éis ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí. Is é sin an t‑aon tairiscint éigeantach dá bhforáiltear leis an Treoir sin, ós rud é nach bhforchuirtear oibleagáid den sórt sin le haon fhoráil eile den Treoir sin. Leanann sé go ndéantar tairiscint táthcheangail éigeantach, de réir bhrí Airteagal 2(1)(a) den Treoir sin, tar éis ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí agus ní féidir gurb é ceannas a fháil ar an gcuideachta sin is cuspóir di.
37 Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 5(2) de Threoir 2004/25, i gcás go bhfaightear ceannas ar an gcuideachta is tairgí tar éis tairiscint dheonach a chur isteach i gcomhréir leis an Treoir seo leis na sealbhóirí urrús uile le haghaidh a sealúchas uile, ní bheidh feidhm a thuilleadh ag an oibleagáid a leagtar síos i mír 1 d’Airteagal 5 i dtaobh tairiscint a lainseáil. Is léir ó fhoclaíocht na forála sin gur tairiscint gurb é ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí is cuspóir di agus a raibh fáil an cheannais sin mar thoradh uirthi í an tairiscint táthcheangail dheonach atá beartaithe aici.
38 Sa dara háit, ní mór a chur san áireamh freisin, chun críocha léiriú comhthéacsúil ar Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25, Airteagal 15 den Treoir sin, lena bhforáiltear, más mian leis an tairgeoir a cheart a fheidhmiú, a leagtar amach i mír 2 den Airteagal sin, a cheangal ar shealbhóirí uile na n‑urrús atá fágtha na hurrúis sin a dhíol leis ar phraghas cóir, go gceanglaítear air an ceart sin a fheidhmiú laistigh de 3 mhí ó dheireadh na tréimhse glactha tairisceana, mar a leagtar síos in Airteagal 7 den Treoir sin.
39 Bhainfí aon éifeacht phraiticiúil den tréimhse sin dá nglacfaí leis go bhféadfaidh an duine a bhfuil ceannas aige ar chuideachta a thagann faoi raon feidhme Threoir 2004/25, tráth ar bith tar éis an ceannas sin a fháil, tairiscint dheonach a chur isteach, de réir bhrí Airteagal 2(1)(a) den Treoir sin, d’fhonn na hurrúis atá fágtha ag an gcuideachta sin a éadáil. Dá staonfadh an duine sin óna cheart a fheidhmiú chun cúngach éigeantach a dhéanamh ar shealbhóirí urrús laistigh den tréimhse a leagtar síos in Airteagal 15(4) den Treoir sin, is leor dó tairiscint dheonach nua a chur isteach chun tús a chur le tréimhse nua chun an ceart sin a fheidhmiú.
40 Dá bhrí sin, tá na breithnithe a leagtar amach i míreanna 35 go 39 den bhreithiúnas seo i bhfabhar léiriú ar dá réir nach mór tairiscint dheonach, de réir bhrí Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25, a thuiscint mar thairiscint gur tairiscint gurb é ceannas a fháil ar an gcuideachta is tairgí is cuspóir di agus, dá bhrí sin, nach féidir léi a bheith ina tairiscint a chuirtear isteach tar éis an ceannas sin a fháil.
41 Ar an tríú dul síos, tacaítear leis an léiriú sin leis an gcuspóir a shaothraítear leis an Treoir sin.
42 Mar a d’áitigh Rialtas na hÍsiltíre agus an Coimisiún ina mbarúlacha, is léir ón dara habairt d’Airteagal 3(1)(a) den Treoir sin agus ó aithrisí 2 agus 9 di go bhféachtar leis an Treoir sin le cosaint scairshealbhóirí cuideachtaí a thagann faoina raon feidhme a áirithiú i gcás ina bhfuil na cuideachtaí sin faoi réir éadáil ceannais nó gurb é ceannas a fháil ar na cuideachtaí sin is cuspóir don tairiscint phoiblí.
43 Os a choinne sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, in éagmais athrú ceannais, nach dtagann cosaint scairshealbhóirí mionlaigh faoi na cuspóirí a shaothraítear le Treoir 2004/25.
44 I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, sa chéad áit, go n‑aicmítear in Airteagal 3(2) den Treoir sin, i bpointe (a), na ceanglais a leagtar amach sa Treoir sin mar cheanglais ‘íosta’ agus, i bpointe (b), go n‑aithnítear go bhféadfaidh na Ballstáit coinníollacha agus forálacha breise a leagan síos bheidh níos déine ná coinníollacha agus forálacha na Treorach seo maidir le rialáil tairiscintí.
45 Sa dara háit, luaitear in aithris 24 de Threoir 2004/25, maidir le nós imeachta cúngaithe éigeantaigh na sealbhóirí urrús atá fágtha de chuid cuideachta agus le nós imeachta cúngaithe éigeantaigh na n-urrús sin, nach gcomhlíonann na coinníollacha a leagtar síos, faoi seach, in Airteagail 15 agus 16 den Treoir sin, go bhféadfaidh na Ballstáit leanúint dá bhforálacha náisiúnta a chur i bhfeidhm maidir le sin.
46 Dá bhrí sin, tá sé de rogha ag na Ballstáit foráil a dhéanamh, ina ndlí náisiúnta, go bhféadfaidh scairshealbhóir atá i gceannas cheana féin ar chuideachta tairiscint a chur isteach chun na scaireanna atá fágtha sa chuideachta sin a éadáil agus, ina dhiaidh sin, ceangal a chur ar na scairshealbhóirí atá fágtha a scaireanna a aistriú chuige i gcomhthéacs cúngach éigeantach a bheith á dhéanamh ar shealbhóirí urrús.
47 Sa chás seo, is faoin gcúirt a rinne an tarchur, a bhfuil dlínse aici amháin a dlí náisiúnta a léiriú, atá sé a chinneadh an gá forálacha dhlí na Slóvaice is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí a léiriú sa chaoi go gceadaítear do scairshealbhóir den sórt sin tairiscint den sórt sin a chur isteach agus cinneadh a ghlacadh, ina dhiaidh sin, chun cúngach éigeantach a dhéanamh ar shealbhóirí na n‑urrús sin chun tairbhe an scairshealbhóra sin.
48 I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear nach mór Airteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25 a léiriú sa chaoi nach ionann tairiscint a dhéantar le sealbhóirí urrús de chuid cuideachta chun na hurrúis sin uile nó cuid díobh a éadáil agus tairiscint dheonach a thagann faoin gcoincheap ‘tairiscint táthcheangail’, de réir bhrí na forála sin, i gcás ina gcuireann tairgeoir atá i gceannas cheana féin ar an gcuideachta is tairgí isteach í.
Costais
49 Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Cúigiú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 2(1)(a) de Threoir 2004/25/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Aibreán 2004 maidir le tairiscintí táthcheangail,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní ionann tairiscint a dhéantar le sealbhóirí urrús de chuid cuideachta chun na hurrúis sin uile nó cuid díobh a éadáil agus tairiscint dheonach a thagann faoin gcoincheap ‘tairiscint táthcheangail’, de réir bhrí na forála sin, i gcás ina gcuireann tairgeoir atá i gceannas cheana féin ar an gcuideachta is tairgí isteach í.
Sínithe
* Teanga an cháis: an tSlóvaicis.