<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-627/18</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62018CC0627</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:1084">EU:C:2019:1084</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>14</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>14</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Konklużjonijiet Saugmandsgaard Øe – Kawża C‑627/18</HT></P><P><HT TYPE="SC">Nelson Antunes da Cunha</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Saugmandsgaard Øe</HT></P><P>ippreżentati fit‑<DATE ISO="20191212">12 ta’ Diċembru 2019</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa oriġinali: il-Franċiż.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Kawża C‑627/18</HT></P><P>Nelson Antunes da Cunha Lda</P><P>vs</P><P>Instituto de Financiamento da Agricultura e Pescas IP (IFAP)</P><P><HT TYPE="NORMAL">(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (il-Qorti Amministrattiva u Fiskali ta’ Coimbra, il-Portugall))</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="“"><KEYWORD>Rinviju għal deċiżjoni preliminari</KEYWORD><KEYWORD>Irkupru ta’ għajnuna illegali</KEYWORD><KEYWORD>Preskrizzjoni fil-qasam tal-irkupru</KEYWORD><KEYWORD>Terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin</KEYWORD><KEYWORD>Interessi</KEYWORD><KEYWORD>Terminu ta’ preskrizzjoni iqsar previst mil-leġiżlazzjoni nazzjonali</KEYWORD><KEYWORD>Ċertezza legali</KEYWORD><KEYWORD>Regolament (UE) 2015/1589</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 17(1)</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 16(2)</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 16(3)</KEYWORD><KEYWORD>Prinċipju ta’ effettività</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Introduzzjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>It-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mit-Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (il-Qorti Amministrattiva u Fiskali ta’ Coimbra, il-Portugall) tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 16(2) u (3) u tal-Artikolu 17(1) tar-Regolament (UE) 2015/1589<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Regolament tal-Kunsill tat‑<DATE ISO="20150713">13 ta’ Lulju 2015</DATE> li jistabblixxi regoli dettaljati għall‑applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="248" PAGE.FIRST="9" DATE.PUB="2015">ĠU 2015, L 248, p. 9</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>. L-Artikolu 17(1) ta’ dan ir-regolament jissuġġetta s-setgħat tal-Kummissjoni Ewropea fil-qasam tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat illegali għal terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il‑kumpannija Nelson Antunes da Cunha Lda u l-Instituto de Financiamento da Agricultura e Pescas IP (l-Istitut għall-Finanzjament tal-Agrikoltura u tas-Sajd (IFAP) dwar l-irkupru forzat, wara deċiżjoni tal‑Kummissjoni, ta’ għajnuna mill-Istat illegali mingħand Nelson Antunes da Cunha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589, l-irkupru ta’ din l-għajnuna illegali għandu jsir skont il-proċeduri previsti mid-dritt Portugiż, sakemm dawn jippermettu li l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni tal‑Kummissjoni ssir b’mod effettiv.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, id-dritt Portugiż jissuġġetta l-irkupru tal-kapital tal-għajnuna għal terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għoxrin sena, terminu li l-applikazzjoni tiegħu, f’dan il-każ, ma jipprekludix l-irkupru tal‑imsemmi kapital. Minn naħa l-oħra, f’dak li jirrigwarda l-irkupru tal‑interessi tal-għajnuna inkwistjoni, id-dritt Portugiż jipprevedi, skont il-qorti tar-rinviju, terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin li jibda jiddekorri mid-data li fiha dawn huma dovuti. L-applikazzjoni ta’ dan it‑terminu jipprekludi l-irkupru sħiħ tal-interessi tal-għajnuna u, tal-inqas għal parti minn dawn l-interessi, jidher li l-preskrizzjoni kienet bdiet qabel l-għoti mill-Kummissjoni tad-deċiżjoni msemmija iktar ’il fuq.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju, permezz tar-raba’ domanda tagħha, essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 16(2) tar-Regolament 2015/1589, li jipprevedi li l-għajnuna li għandha tiġi rkuprata għandha tinkludi l-interessi, u l-prinċipju ta’ effettività previst fl-Artikolu 16(3) ta’ dan ir-regolament, jipprekludux l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ preskrizzjoni għall-irkupru tal-interessi tal-għajnuna illegali ta’ tul taż-żmien inqas mit-terminu ta’ għaxar snin previst fl‑Artikolu 17(1) tal-imsemmi regolament, bħat-terminu ta’ ħames snin tad-dritt Portugiż.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Skont it-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser ikunu limitati għall-analiżi ta’ din id-domanda biss, li għaliha ser nipproponi lill‑Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi fl-affermattiv.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Ir-Regolament 2015/1589</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>L-Artikolu 16 tar-Regolament 2015/1589, intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>Rkupru ta’ għajnuna<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>, jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="016.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Fejn jittieħdu deċiżjonijiet negattivi f’każijiet ta’ għajnuna kontra l‑liġi, il-Kummissjoni għandha tiddeċiedi li l-Istat Membru kkonċernat għandu jieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex jirkupra l-għajnuna mill‑benefiċjarju (<QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>deċiżjoni għall-rkupru<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="2019" ID="QE0003"/>). Il-Kummissjoni m’għandhiex teħtieġ li jsir irkupru tal-għajnuna jekk dan imur kontra xi prinċipju ġenerali tal-liġi tal-Unjoni.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="016.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>L-għajnuna li tkun rkuprata skont deċiżjoni għall-irkupru għandha tinkludi l-imgħax b’rata xierqa ffissata mill-Kummissjoni. L-imgħax huwa pagabbli mid-data li fiha l-għajnuna kontra l-liġi kienet disponibbli għall-benefiċjarju sad-data li fiha tiġi rkuprata.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="016.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Mingħajr preġudizzju għall-ebda ordni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑Unjoni skont l-Artikolu 278 tat-TFUE, irkupru għandu jsir mingħajr dewmien u f’konformità mal-proċeduri tal-liġi nazzjonali tal-Istat Membru kkonċernat, sakemm jippermettu li l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni ssir b’mod immedjat u effettiv. Għal dan il-għan u fl‑eventwalità ta’ proċedura quddiem il-qrati nazzjonali, l-Istati Membri kkonċernati għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa li huma disponibbli fis-sistemi legali rispettivi tagħhom, li jinkludu miżuri provviżorji, mingħajr preġudizzju għal-liġi tal-Unjoni.<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>L-Artikolu 17 tar-Regolament 2015/1589, intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>Perjodu ta’ preskrizzjoni għall-irkupru tal-għajnuna<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>, jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Il-setgħat tal-Kummissjoni biex tirkupra l-għajnuna għandhom ikunu suġġetti għal perjodu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin.<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt Portugiż</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>L-Artikolu 309 tal-Código Civil (il-Kodiċi Ċivili Portugiż, iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Kodiċi Ċivili<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>), intitolat <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>Terminu ordinarju<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>, jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>It-terminu ordinarju ta’ preskrizzjoni huwa ta’ għoxrin sena.<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>L-Artikolu 310 ta’ dan il-kodiċi jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Jiġu preskritti wara terminu ta’ ħames snin:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>l-interessi miftehma jew legali, anki jekk mhux illikwidati, u d‑dividendi tal-kumpanniji;</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><?PAGE NO="3"?><ALINEA>[…].<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kawża prinċipali</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Peress li dawn il-konklużjonijiet huma limitati għall-analiżi tar‑raba’ domanda preliminari mqajma mit-Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (il-Qorti Amministrattiva u Fiskali ta’ Coimbra, il-Portugall), l-espożizzjoni tal-fatti li minnhom oriġinat il-kawża ser tkun limitata għall-elementi essenzjali u neċessarji sabiex tinftiehem din id‑domanda.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Fit‑<DATE ISO="19930408">8 ta’ April 1993</DATE> u fis‑<DATE ISO="19930707">7 ta’ Lulju 1993</DATE>, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, Nelson Antunes da Cunha kkonkludiet ma’ Caixa de Crédito Agrícola Mútuo - Coimbra, kuntratti ta’ kreditu relatati ma’ linja ta’ kreditu sabiex jissaħħu l-attivitajiet agrikoli u ta’ trobbija ta’ annimali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Fil-kuntest ta’ dawn il-kuntratti ta’ kreditu, il-predeċessur tal‑IFAP<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Nippreċiża li mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li fil-mument tal-għoti tal‑għajnuna inkwistjoni, l-organu kompetenti Portugiż kien l-Instituto de Financiamento e Apoio ao Desenvolvimento da Agricultura e da Pesca (l-Istitut ta’ Finanzjament u ta’ Għajnuna għall-Iżvilupp tal-Agrikoltura u tas-Sajd). Dan kien, jekk fhimt tajjeb, il-predeċessur tal-IFAP.</P></NOTE>, skont id-decreto-lei n 146/94 (id-Digriet‑Liġi Nru 146/94) tal‑<DATE ISO="19940524">24 ta’ Mejju 1994</DATE>, wettaq, bejn is-sena 1994 u s-sena 1996, pagamenti favur Nelson Antunes da Cunha ta’ ammont globali ta’ EUR 7 526.90 bħala sussidji fuq ir-rata tal-interessi (EUR 4 189.90 tħallsu fit‑<DATE ISO="19940712">12 ta’ Lulju 1994</DATE>; EUR 2 513.94 fit‑<DATE ISO="19950712">12 ta’ Lulju 1995</DATE> u EUR 823.06 fit‑<DATE ISO="19960430">30 ta’ April 1996</DATE>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Fil‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>, il-Kummissjoni adottat id‑Deċiżjoni 2000/200/KE dwar l-iskema ta’ għajnuna implimentata mill-Portugall sabiex jitnaqqas id-dejn tal-impriżi fis-settur tat-trobbija intensiva tal-annimali u sabiex tissaħħaħ l-attività tat-trobbija tal‑ħnieżer<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="066" PAGE.FIRST="20" DATE.PUB="2000">ĠU 2000, L 66, p. 20</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE> (iktar ’il quddiem id-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE><QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>F’din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li, minn naħa, il‑linja ta’ kreditu sabiex jitnaqqas id-dejn tal-impriżi ta’ trobbija intensiva tal-annimali implimentata permezz tal-Kapitolu I tad‑Digriet‑Liġi Nru 146/94 tal‑<DATE ISO="19940524">24 ta’ Mejju 1994</DATE> fil-każijiet fejn, flimkien mal-għajnuna rċevuta għall-investimenti, is-sussidju ekwivalenti ta’ din il‑linja ta’ kreditu jaqbeż il-35% fiż-żoni agrikoli inqas favoriti, u, min‑naħa l-oħra, il-linja ta’ kreditu sabiex tissaħħaħ l-attività tat-trobbija tal-ħnieżer implimentata permezz tal-Kapitolu II tad-Digriet‑Liġi Nru 146/94 tal‑<DATE ISO="19940524">24 ta’ Mejju 1994</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>.</P></NOTE>, ma kinux kompatibbli mas‑suq intern.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Skont id-dispożittiv tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>, il-Portugall kellu jieħu l‑miżuri kollha neċessarji sabiex jirkupra mingħand il-benefiċjarji l‑għajnuna hawn fuq imsemmija mogħtija lilhom illegalment, flimkien mal-interessi kif dovuti għall-perijodu bejn id-data ta’ meta l‑benefiċjarji rċevew l-għajnuna inkwistjoni u dik tal-irkupru effettiv tagħha. L-awtoritajiet Portugiża ntalbu wkoll jinfurmaw lill‑Kummissjoni, f’terminu ta’ xahrejn li jibda jiddekorri mid-data tan‑notifika tad-deċiżjoni, bil-miżuri li huma kienu ħadu sabiex jiġu konformi magħha<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Artikoli 3 u 4 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>F’Marzu 2001, il-predeċessur tal-IFAP bagħat ittra lil Nelson Antunes da Cunha li fiha talabha r-rimbors tal-ammonti li hija rċeviet indebitament. Nelson Antunes da Cunha ma weġbitx għal din l-ittra.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="4"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Fit‑<DATE ISO="20090812">12 ta’ Awwissu 2009</DATE>, l-IFAP bagħtilha ittra oħra, li permezz tagħha talabha l-ħlas ta’ EUR 14 953.56 (jiġifieri EUR 7 526.90 bħala għajnuna mħallsa, miżjuda bl-interessi moratorji ta’ EUR 7 426.66) f’terminu ta’ mhux iktar tard minn għaxart ijiem ta’ xogħol mid-data li fiha tirċievi l-imsemmija ittra.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Fis‑<DATE ISO="20130707">7 ta’ Lulju 2013</DATE>, iċ-Ċentru tat-Taxxi ta’ Cantanhede (il-Portugall) beda proċedura ta’ eżekuzzjoni fiskali ta’ dan il-kreditu kontra r‑rikorrenti fil‑kawża prinċipali sabiex jiġu rkuprati l-krediti tal-IFAP.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Nelson Antunes da Cunha opponiet din il-proċedura quddiem it‑Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (il-Qorti Amministrattiva u Fiskali ta’ Coimbra).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Nelson Antunes da Cunha tallega, minn naħa, li, skont l‑Artikolu 40 tad-decreto-lei n 155/92 (id-Digriet‑Liġi Nru 155/92), tat‑<DATE ISO="19920728">28 ta’ Lulju 1992</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Din id-dispożizzjoni, intitolata <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>Preskrizzjoni<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>, tipprevedi:</P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>1 – In-natura obbligatorja tar-rimbors tal-ammonti rċevuti għandha tiġi preskritta ħames snin wara li dawn ikunu ġew irċevuti.</P><P>2 – It-terminu msemmi iktar ’il fuq għandu jiġi interrott jew sospiż jekk iseħħu l-kawżi ġenerali ta’ interruzzjoni jew ta’ sospensjoni tal-preskrizzjoni.<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/></P></QUOT.S></NOTE>, l-obbligu ta’ rimbors tal-ammonti rċevuti bħala għajnuna illegali jiġi preskritt wara li jiskadi terminu ta’ ħames snin li jibda jiddekorri mid-data ta’ meta jiġu rċevuti, b’tali mod li l-obbligu ta’ rimbors tal-għajnuna rċevuta f’dan il-każ huwa preskritt. Min-naħa l‑oħra, f’dak li jirrigwarda l-interessi moratorji, hija ssostni li, sa fejn għaddew iktar minn ħames snin mid-data li fiha l-obbligu li miegħu dawn huma marbuta huwa dovut, dawn huma wkoll preskritti bis‑saħħa tal‑Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tipprevedix terminu ta’ preskrizzjoni applikabbli b’mod speċifiku għall-eżekuzzjoni tal-ordni ta’ rkupru ta’ għajnuna illegali, fatt li wassal lill-qrati superjuri nazzjonali sabiex jiddeċiedu li l-krediti tal‑IFAP li jikkorrispondu għall-irkurpu ta’ għajnuna finanzjarja mogħtija mill-Istat Portugiż u li, b’deċiżjoni tal-Kummissjoni, huma kkunsidrati bħala għajnuna inkompatibbli mas-suq intern, huma suġġetti għat-terminu ordinarju ta’ preskrizzjoni ta’ għoxrin sena previst fl‑Artikolu 309 tal-Kodiċi Ċivili.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju żżid li f’dak li jirrigwarda l-preskrizzjoni tal‑interessi, il-qrati superjuri nazzjonali ddeċidew li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>indipendentament min-natura u min-<QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/><HT TYPE="ITALIC">nomen juris</HT><QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="2019" ID="QE0014"/> li jistgħu jiġu attribwiti lill-interessi […], ma jistax jiġi konkluż, mingħajr formalità oħra, li tali interessi (kemm jekk ikunu kklassifikati bħala interessi kumpensatorji kif ukoll jekk ikunu kklassifikati bħala interessi moratorji) huma suġġetti għat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għoxrin sena previst fl-Artikolu 309 tal-[Kodiċi Ċivili]. Fil-fatt, l-interessi miftehma jew legali, anki jekk mhux illikwidati, huma preskritti f’terminu ta’ 5 snin [Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili], terminu li, skont ir‑regola tal-Artikolu 306 tal-imsemmi kodiċi, jibda jiddekorri b’effett mid-data li fiha l-obbligu jkun dovut<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Sentenza tas-Supremo Tribunal Administrativo (il-Qorti Amministrattiva Suprema, il-Portugall) tat‑<DATE ISO="20111012">12 ta’ Ottubru 2011</DATE>. Skont l-Artikolu 306(1) tal-Kodiċi Ċivili, dan it‑terminu ta’ ħames snin għandu jiġi kkalkolat mid-data li fiha l-obbligu jkun dovut u huwa interrott permezz ta’ ċitazzjoni jew ta’ notifika ġudizzjarja ta’ kwalunkwe att li jesprimi, direttament jew indirettament, l-intenzjoni li jsir użu mid‑dritt.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju tqis madankollu li jista’ jkun kuntrarju għall-prinċipju ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni li jiġi kkunsidrat li l-interessi ta’ deċiżjoni ta’ rkupru ta’ għajnuna huma suġġetti għal dan it-terminu ta’ ħames snin. Fil‑fatt, jekk jiġi kkunsidrat li l-interessi dovuti għall-perijodu preċedenti għall-ħames snin qabel l-att li jinterrompi l-preskrizzjoni huma preskritti, jista’ jkun il-każ li, anki jekk is-setgħa tal-Kummissjoni li titlob l-irkupru skont l-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 tkun għadha ma ġietx preskritta, il-kreditu relatat mal-interessi jkun diġà preskritt.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Fir-rigward tas-sitwazzjoni fil-kawża prinċipali, il-qorti tar‑rinviju, bħala tweġiba għal talba għal kjarifika tal-Qorti tal‑Ġustizzja<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Tweġiba tat‑<DATE ISO="20190730">30 ta’ Lulju 2019</DATE> għat-talba għal kjarifika tal-Qorti tal-Ġustizzja tas‑<DATE ISO="20190627">27 ta’ Ġunju 2019</DATE>.</P></NOTE>, irrilevat li, sa fejn il-kontroparti Nelson Antunes da Cunha kienet ġiet iċċitata għall-finijiet tal-proċedura ta’ eżekuzzjoni intiża għall-irkupru tal-għajnuna inkwistjoni biss permezz ta’ ittra rreġistrata tas‑<DATE ISO="20130726">26 ta’ Lulju 2013</DATE>, l-interessi kollha dovuti qabel is‑<DATE ISO="20080626">26 ta’ Ġunju 2008</DATE> kienu preskritti skont id‑dispożizzjoni hawn fuq imsemmija tal-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, skont l-imsemmija qorti tar-rinviju, it-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili ma jistax, fid-dawl tad-dritt nazzjonali, jiġi kkunsidrat bħala li ġie interrott permezz ta’ ittra mibgħuta mill-Kummissjoni lill-awtoritajiet Portugiżi, jew minn dawn tal-aħħar lill-kontroparti, sa fejn tali ittra ma għandhiex valur ta’ ċitazzjoni jew ta’ notifika ġudizzjarja ta’ att fis-sens tal-Artikolu 323 tal-Kodiċi Ċivili. Fil-fatt, min-naħa tal-IFAP ma kien hemm l-ebda att ġudizzjarju (minbarra l-eżekuzzjoni fiskali) li fih dan wera l-intenzjoni tiegħu li jeżerċita d-dritt li jitlob il-ħlas tal-interessi dovuti mingħand il-kontroparti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tirrileva li ċitazzjoni permezz ta’ ittra rreġistrata biss ċertament ma hijiex tali li tinterrompi b’mod effettiv terminu ta’ preskrizzjoni li beda jiddekorri, peress li din ma għandhiex il‑karatteristiċi proprji u speċifiċi taċ-ċitazzjoni, imsemmija fl‑Artikoli 326 u 327(1) tal-Kodiċi Ċivili. B’hekk, fis‑<DATE ISO="20130726">26 ta’ Lulju 2013</DATE>, kien beda jiddekorri terminu ġdid ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin, u dan it-terminu seta’ jiġi interrott mill-ġdid biss fil-każ ta’ seħħ ta’ kawża ġdida ta’ interruzzjoni skont l-Artikolu 323 tal-Kodiċi Ċivili.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-qorti tar-rinviju tqis li l-applikazzjoni tal-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili għall‑interessi dovuti minħabba d-deċiżjoni ta’ rkupru ta’ għajnuna tista’ tippreġudika l-prinċipju ta’ effettività u l-prinċipju ta’ inkompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat mas-suq intern.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest, permezz ta’ deċiżjoni tal‑<DATE ISO="20180731">31 ta’ Lulju 2018</DATE>, li wasslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑<DATE ISO="20181005">5 ta’ Ottubru 2018</DATE>, it-Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (il-Qorti Amministrattiva u Fiskali ta’ Coimbra) iddeċidiet li tissospondendi l-proċedura u li tagħmel id‑domanda preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>L-Artikolu 16(2) tar-Regolament [2015/1589] kif ukoll il‑prinċipji tal-Unjoni, b’mod speċifiku l-prinċipju ta’ effettività u l‑prinċipju ta’ inkompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat mas-suq [intern] jipprekludu l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ preskrizzjoni iqsar minn dak iffissat fl-Artikolu 17 [tal-imsemmi regolament], hekk kif previst fl‑Artikolu 310(1)(d) tal-[Kodiċi Ċivili), għall-interessi li jingħaddu mal-għajnuna li għandha tiġi rkuprata?<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>L-IFAP, il-Gvern Portugiż u l-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. L-istess partijiet dehru waqt is-seduta għas-sottomissjonijiet orali li nżammet fit‑<DATE ISO="20190912">12 ta’ Settembru 2019</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiżi</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Permezz tad-domanda preliminari li hija s-suġġett ta’ dawn il‑konklużjonijiet, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-kompatibbiltà ta’ regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest tal‑irkupru tal-għajnuna illegali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>B’mod iktar preċiż, din il-qorti tistaqsi, essenzjalment, jekk l‑Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589, u l-prinċipju ta’ effettività previst fl-Artikolu 16(3) tal-imsemmi regolament<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Nippreċiża li l-qorti tar-rinviju, fil-formulazzjoni tad-domanda magħmula, tirreferi għall-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>prinċipji tal-Unjoni, b’mod speċifiku l-prinċipju ta’ effettività u l‑prinċipju ta’ inkompatibbiltà tal-għajnuna mill‑Istat mas-suq [intern]<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> (Ara l-punt 29 ta’ dawn il-konklużjonijiet). F’dan ir‑rigward, ninnota li, fil-qasam tal-irkupru ta’ għajnuna, il-prinċipju ta’ effettività huwa espress fl-Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589, u minħabba f’hekk id‑domanda għandha tiġi mifhuma f’dan is-sens. Fir-rigward tal-prinċipju ta’ inkompatibbiltà tal-għajnuna mill-Istat mas-suq intern, nirrileva li, sa fejn ir-Regolament 2015/1589 jistabbilixxi modalitajiet ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 108 TFUE, ir-risposta għad-domanda magħmula tista’ tingħata biss fid-dawl ta’ dan ir-regolament.</P></NOTE>, jipprekludux l‑applikazzjoni għall-interessi li jiżdiedu mal-għajnuna li għandha tiġi rkuprata ta’ terminu ta’ preskrizzjoni li, bħat-terminu ta’ ħames snin previst fl-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili, huwa ta’ tul taż-żmien inqas mit‑terminu ta’ għaxar snin li għandha l-Kummissjoni skont l‑Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 sabiex titlob l-irkupru tal‑għajnuna illegali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>F’dan il-każ, huwa stabbilit li l-obbligu tal-irkurpru tal-għajnuna inkwistjoni jinkludi l-interessi. Dan ir-rekwiżit jirriżulta kemm mill‑Artikolu 16(2) tar-Regolament 2015/1589, kif ukoll mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Ara l-punt 16 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>, li, nippreċiża, ma kienet is-suġġett ta’ ebda azzjoni ġudizzjarja.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589, u kif jirriżulta mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>, l-irkupru tal‑għajnuna illegali fil-kawża prinċipali għandu, bħala regola, isir skont il-proċeduri previsti fid-dritt Portugiż, inkluż il-proċeduri li jirregolaw ir-regoli tal-preskrizzjoni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Eesti Pagar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0114">114</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, nikkonstata li mill-fajl sottomess lill-Qorti tal‑Ġustizzja jirriżulta li l-partijiet ikkonċernati għandhom opinjonijiet diverġenti dwar ir-regoli ta’ preskrizzjoni applikabbli bis-saħħa tad-dritt Portugiż, kemm f’dak li jirrigwarda l-kapital tal-għajnuna kkonċernata kif ukoll f’dak li jirrigwarda l-interessi tiegħu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Minkejja dan, skont dak li tirrileva l-qorti tar-rinviju<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja, meta tiġi adita b’talba għal deċiżjoni preliminari minn qorti nazzjonali, tibbaża ruħha fuq l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali li tkun ingħatatilha minn din il-qorti nazzjonali (sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170614">14 ta’ Ġunju 2017</DATE>, <NAME.CASE>Online Games <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑685/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:452">EU:C:2017:452</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>)). Għaldaqstant, irrispettivament mill-kritiki magħmula mill‑partijiet fil-kawża prinċipali fir-rigward tal-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali adottata mill-qorti tar-rinviju, l-eżami ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari għandu jsir fid-dawl tal-interpretazzjoni ta’ dan id-dritt mogħtija minn din il-qorti (sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20160621">21 ta’ Ġunju 2016</DATE>, <NAME.CASE>New Valmar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑15/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:464">EU:C:2016:464</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>)).</P></NOTE>, hemm lok li jiġi kkunsidrat li t-terminu ta’ preskrizzjoni applikabbli skont id‑dritt Portugiż għall-irkupru tal-<HT TYPE="ITALIC">kapital</HT> tal-għajnuna huwa t-terminu ta’ għoxrin sena previst fl-Artikolu 309 tal-Kodiċi Ċivili<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Ara l-punt 22 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Nippreċiża li filwaqt li l-Gvern Portugiż u l-IFAP huma wkoll tal-istess opinjoni, Nelson Antunes da Cunha tikkontesta din l‑evalwazzjoni magħmula mill-qorti tar-rinviju (ara l-punt 21 ta’ dawn il‑konklużjonijiet).</P></NOTE>. Ma hemm xejn fit-talba għal deċiżjoni preliminari li jindika li l-applikazzjoni ta’ dan it-terminu tostakola l-irkupru ta’ dan il-kapital fil-kawża prinċipali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Sabiex inkun eżawrjenti, madankollu nirrileva li mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ dan it-terminu ma’ aspetti oħra tad-dritt tal-Unjoni, iżda li dan il-punt mhux ser ikun ittrattat f’dawn il-konklużjonijiet, li l-għan tagħhom huwa limitat għar-raba’ domanda preliminari.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Minn naħa l-oħra, fir-rigward tal-irkupru tal-interessi tal‑għajnuna, jidhirli li, minn naħa, il-qorti tar-rinviju tqis li, bħala regola, huwa t-terminu ta’ ħames snin previst fl-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili, li għandu japplika<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Ara l-punti 23 u 24 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Nippreċiża li l-qorti tar-rinviju, fit‑talba għal deċiżjoni preliminari, tenfasizza l-obbligu li d-dritt tal-Unjoni jimponi fuq il-qorti nazzjonali li tinterpreta d-dritt nazzjonali b’mod li jkun konformi mas‑sens u mal-portata tad-dritt tal-Unjoni. Fid-dawl ta’ din ir-rimarka, nirrileva li tista’ tqum id-domanda dwar jekk huwiex possibbli li d-dritt nazzjonali jiġi interpretat fis-sens li l-interessi tal-għajnuna jkunu wkoll suġġetti għat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għoxrin sena previst fl-Artikolu 309 tal-Kodiċi Ċivili, ipoteżi li fiha d-dritt nazzjonali ma jidhirx li jostakola l-irkupru tal-interessi tal-għajnuna, li jidher barra minn hekk li hija l-pożizzjoni tal-Gvern Portugiż (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet). Madankollu nikkonstata li din il-kwistjoni tirrigwarda, essenzjalment, l-interpretazzjoni tad-dritt nazzjonali, li taqa’ fuq il‑qrati nazzjonali. Għalhekk mhux ser nittratta dan il-punt f’dawn il‑konklużjonijiet.</P></NOTE>. Min naħa l-oħra, jidher ukoll, li l-applikazzjoni ta’ dan it-terminu ta’ ħames snin tipprekludi l-irkupru sħiħ tal-interessi tal-għajnuna f’dan il-każ<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Nippreċiża li mill-fajl sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li kemm il-Gvern Portugiż kif ukoll l-IFAP jikkontestaw din l-evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju. Il‑Gvern Portugiż iqis li d-dritt nazzjonali ma jipprevedix terminu ta’ preskrizzjoni speċifiku għall-irkupru tal-għajnuna mill-Istat rċevuta indebitament. It-terminu ta’ preskrizzjoni applikabbli għalhekk huwa t-terminu nazzjonali ta’ preskrizzjoni ordinarju, li huwa ta’ għoxrin sena. Dan it-terminu japplika wkoll għall-interessi moratorji marbuta mal-ammont tal-vantaġġ rċevut indebitament, peress li dawn l‑interessi u dan l-ammont huma inseparabbli. L-IFAP, min-naħa tiegħu, isostni li huwa biss b’effett mit-tmiem tal-proċedura amministrattiva miftuħa għall-irkupru tal-għajnuna li jista’ jiġi eżerċitat, kontra l-parti l-oħra, id-dritt ibbażat fuq il‑kreditu inkwistjoni, raġuni li għaliha huwa jqis li l-interessi ma ġewx preskritti.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Fil-fatt, mit-tweġiba tal-qorti tar-rinviju għat-talba għal kjarifika mill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin kien ġie interrott fis‑<DATE ISO="20130726">26 ta’ Lulju 2013</DATE> u li l-interessi kollha dovuti qabel is‑<DATE ISO="20080626">26 ta’ Ġunju 2008</DATE> kienu preskritti skont l-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Ara l-punti 25 u 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Fid-dawl tal-fatt li t-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin ġie interrott fis‑<DATE ISO="20130726">26 ta’ Lulju 2013</DATE>, madankollu nistaqsi jekk id-data ta’ preskrizzjoni tal-interessi kinitx, fil-fatt, is‑<DATE ISO="20080726">26 ta’ Lulju 2008</DATE>, minflok is‑<DATE ISO="20080626">26 ta’ Ġunju 2008</DATE>, kif tesponi l-qorti tar-rinviju.</P></NOTE>. Jiena nifhem id-dispożizzjoni nazzjonali fis-sens li l-krediti ta’ interessi huma preskritti mal-iskadenza ta’ terminu ta’ ħames snin wara d‑data li fiha dawn huma dovuti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Minn dan jista’ jiġi dedott li d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE> ma kinitx, taħt id-dritt Portugiż, ta’ natura li tinterrompi t-terminu ta’ preskrizzjoni. F’dan ir-rigward nippreċiża li jidher li parti mill-interessi kienu diġà ġew preskritti, anki li kieku l‑awtoritajiet Portugiżi kienu interrompew it-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin immedjatament wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni tal‑Kummissjoni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Infakkar li l-ewwel ammont tħallas fit‑<DATE ISO="19940712">12 ta’ Lulju 1994</DATE>. Ara l-punt 13 ta’ dawn il‑konklużjonijiet.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Fid-dawl ta’ din l-informazzjoni, sabiex tingħata risposta għad‑domanda magħmula, għandha ssir distinzjoni bejn żewġ perijodi: dak qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni (Taqsima A) u dak wara l-imsemmija deċiżjoni (Taqsima B).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Fil-fatt, fir-rigward ta’ dan l-ewwel perijodu, id-domanda li tqum hija dik dwar jekk l-Artikolu 17(1) u l-Artikolu 16(2) u (3) tar‑Regolament 2015/1589 jipprekludux l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin, bħat-terminu hawn ikkontestat, sa fejn dan it-terminu jista’ jwassal għall-preskrizzjoni tal-interessi tal-għajnuna dovuti anki qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ għaxar snin li għandha l‑Kummissjoni bis-saħħa tal-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 sabiex titlob l-irkupru tal-għajnuna illegali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>F’dak li jirrigwarda t-tieni perijodu, jidher li l-preskrizzjoni tal‑interessi tal-għajnuna mogħtija tirriżulta mill-fatt li l-IFAP ikkonforma ruħu mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni kunsiderabbilment tard.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Fil-fatt, minkejja li l-awtoritajiet Portugiżi kienu obbligati li jikkonformaw ruħhom immedjatament mad-deċiżjoni tal‑Kummissjoni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Infakkar li l-Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589 jitlob lill-awtoritajiet nazzjonali jipproċedu bl-irkupru tal-għajnuna illegali immedjatament wara d‑deċiżjoni tal-Kummissjoni, kif titlob ukoll id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>. Fil-fatt, l-Artikolu 4 ta’ din id-deċiżjoni jitlob lill-awtoritajiet Portugiżi, sabiex f’terminu ta’ xahrejn li jibda jiddekorri mid-data tan-notifika tad-deċiżjoni, jinformaw lill-Kummissjoni dwar il-miżuri li huma ħadu sabiex jiġu konformi magħha.</P></NOTE>, għaddew erbatax-il sena bejn l-adozzjoni tad‑deċiżjoni tal-Kummissjoni u l-interruzzjoni tat-terminu ta’ preskrizzjoni, li jfisser li, jekk jiġi applikat l-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili, il-parti l-kbira tal-interessi dovuti wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni jiġu preskritti.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Il-kwistjoni li tqum f’din is-sitwazzjoni hija għalhekk jekk il‑benefiċjarju ta’ għajnuna jistax jinvoka regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali fil-kuntest ta’ deċiżjoni finali tal-Kummissjoni dwar l‑irkupru ta’ għajnuna illegali meta l-applikazzjoni ta’ din ir-regola tipprekludi l-irkupru sħiħ tal-interessi tal-għajnuna.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet dwar kwistjonijiet simili, din il-kawża tippermettilha tippreċiża sa fejn tali regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali hija applikabbli fil-qasam tal-irkurpru ta’ għajnuna illegali f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li r-regoli ta’ preskrizzjoni għandhom rwol fundamentali fid-dritt patrimonjali. Fil-fatt, il‑preskrizzjoni tfisser li l-kreditur ma jkunx jista’ jirkupra l‑kreditu tiegħu. Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat, billi jimponu limitazzjoni <HT TYPE="ITALIC">rationae temporis</HT>, ir-regoli ta’ preskrizzjoni jiżguraw iċ‑ċertezza legali tad-debitur<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190123">23 ta’ Jannar 2019</DATE>, <NAME.CASE>Fallimento Traghetti del Mediterraneo</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑387/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:51">EU:C:2019:51</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0071">71</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Kif ser nispjega, jiena nqis, bħall-Kummissjoni u l-IFAP, li għal kull wieħed miż-żewġ perijodi ma għandhiex tiġi applikata regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali ta’ ħames snin bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Dwar il-pożizzjoni tal-Gvern Portugiż, infakkar li dan huwa tal-opinjoni li t‑terminu ta’ għoxrin sena previst fl-Artikolu 309 tal-Kodiċi Ċivili huwa applikabbli kemm għall‑kapital tal-għajnuna kif ukoll għall-interessi tagħha (ara n-nota ta’ qiegħ il‑paġna 17).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Fuq il-perijodu preċedenti għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Qabelxejn, infakkar li, skont l-Artikolu 17(1) tar‑Regolament 2015/1589, il-Kummissjoni hija suġġetta għal terminu ta’ preskrizzjoni ta’ għaxar snin sabiex titlob l-irkupru tal-għajnuna illegali. Skont l-Artikolu 17(2) ta’ dan ir-regolament, dan it‑terminu ta’ preskrizzjoni jibda jiddekorri fil-jum li fih ingħatat l-għajnuna illegali lill‑benefiċjarju, bħala għajnuna individwali jew taħt skema ta’ għajnuna. Kull għajnuna li fir-rigward tagħha dan it-terminu ta’ preskrizzjoni jkun skada hija meqjusa bħala għajnuna eżistenti skont l‑Artikolu 17(3) tal-imsemmi regolament<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Kif jirriżulta mill-premessa 26 tar-Regolament 2015/1589, dan it-terminu ta’ preskrizzjoni, li fi tmiemu ma jistax jiġi ordnat iktar l-irkupru tal-għajnuna, huwa previst għal raġunijiet ta’ ċertezza legali.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>F’dan il-każ, huwa stabbilit li d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE> ingħatat qabel l-iskadenza ta’ dan it-termiu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Fil-fatt, l-għajnuna tħallset bejn is-sena 1994 u s-sena 1996. Ara l-punt 13 ta’ dawn il‑konklużjonijiet. Nispjega li, fil-mument tal-adozzjoni tad-Deċiżjoni tal‑Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>, id-dispożizzjoni fis-seħħ kienet l-Artikolu 15(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999 tat‑<DATE ISO="19990322">22 ta’ Marzu 1999</DATE> li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu [108 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 339), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 734/2013 tat‑<DATE ISO="20130722">22 ta’ Lulju 2013</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="204" PAGE.FIRST="15" DATE.PUB="2013">ĠU 2013, L 204, p. 15</REF.DOC.OJ>) (iktar ’il quddiem ir-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>Regolament Nru 659/1999<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>). Din id-dispożizzjoni tħassret bir-Regolament Nru 2015/1589 u tikkorrispondi għall-Artikolu 17(1) tal-imsemmi regolament.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Sussegwentement, nippreċiża li l-Artikolu 16(3) tar‑Regolament 2015/1589 jirrifletti r-rekwiżiti li jirriżultaw mill‑prinċpiju ta’ effettività stabbilit preċedentement mill-ġurisprudenza<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100520">20 ta’ Mejju 2010</DATE>, <NAME.CASE>Scott u Kimberly Clark</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑210/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:294">EU:C:2010:294</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Skont din il-ġurisprudenza, għalkemm, fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet tal-Unjoni dwar il-proċedura ta’ rkupru ta’ għajnuna mogħtija illegalment, dan l-irkupru għandu jseħħ, bħala regola, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tad‑dritt nazzjonali, dawn id-dispożizzjonijiet għandhom madankollu jiġu applikati b’mod li ma jirrendux prattikament impossibbli l-irkupru mitlub mid-dritt tal-Unjoni, filwaqt li jiġi kkunsidrat b’mod sħiħ l‑interess tal-Unjoni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20030626">26 ta’ Ġunju 2003</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Spanja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑404/00</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:373">EU:C:2003:373</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0051">51</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata), u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20100520">20 ta’ Mejju 2010</DATE>, <NAME.CASE>Scott u Kimberly Clark</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑210/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:294">EU:C:2010:294</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0021">21</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l‑ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>B’hekk, regola nazzjonali li tipprekludi l-qorti nazzjonali jew awtorità nazzjonali milli tiddetermina l-konsegwenzi kollha tal-ksur tat‑tielet sentenza tal-Artikolu 108(3) TFUE għandha titqies li hija inkompatibbli mal-prinċipju ta’ effettività<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Eesti Pagar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0140">140</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Bħall-qorti tar-rinviju, inqis li, mill-Artikolu 17(1) u mill‑Artikolu 16(2) u (3) tar-Regolament 2015/1589 moqrija flimkien, jirriżulta li dawn id-dispożizzjonijiet jipprekludu l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ ħames snin bħal dak previst, fil-kawża prinċipali, fl‑Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Fil-fatt, dispożizzjoni bħal dik tal-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili, moqrija flimkien mal-Artikolu 306 ta’ dan il-kodiċi, hija tali li tippreġudika l‑kompetenza tal-Kummissjoni, sa fejn il-preskrizzjoni tal-interessi ta’ għajnuna tista’ tintervjeni qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ għaxar snin li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-Kummissjoni bis-saħħa tal‑Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589 sabiex tadotta deċiżjoni ta’ rkupru ta’ għajnuna illegali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Fil-kawża prinċipali, jidher li parti mill-interessi jkunu ġew b’hekk preskritti jekk jiġi applikat l-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Ara l-punt 39 u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 19 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>. Din ir-regola nazzjonali għandha għalhekk l-effett li tagħmel impossibbli l-irkupru sħiħ tal-interessi tal-għajnuna.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>L-interpretazzjoni li qiegħed nipproponi hija kkonfermata wkoll fis‑sentenza Eesti Pagar, mogħtija reċentement mill-Awla Manja tal‑Qorti tal-Ġustizzja<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 ta’ Marzu 2019</DATE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>). Nippreċiża li din is‑sentenza ngħatat wara d-deċiżjoni tal-qorti tar-rinviju f’din il-kawża li tissospendi l-proċeduri u tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’talba għal deċiżjoni preliminari.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Din il-kawża kienet tirrigwarda, b’mod partikolari, il-kwistjoni dwar liema terminu ta’ preskrizzjoni kien applikabbli għall-irkupru ta’ għajnuna illegali u jekk it-terminu ta’ preskrizzjoni applikabbli kienx dak previst mid-dritt nazzjonali jew dak previst mid‑dritt tal-Unjoni, u eventwalment, f’dan il-każ, dak imsemmi fl‑Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 659/1999<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Ara s-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Eesti Pagar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0107">107</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). F’dak li jikkonċerna l-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 659/1999, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 24 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li s-sempliċi fatt li regoli ta’ preskrizzjoni nazzjonali huma, bħala prinċipju, applikabbli għall-irkupru ta’ għajnuna mogħtija illegalment, fuq l-inizjattiva tal-awtoritajiet nazzjonali, ma jaffettwax il-possibbiltà li l-irkupru ta’ din l-għajnuna jseħħ sussegwentement, b’implimentazzjoni ta’ deċiżjoni f’dan is-sens tal-Kummissjoni li, meta jkollha fil-pussess tagħha informazzjoni rigward l-allegata illegalità tal-imsemmija għajnuna, indipendentement mis-sors ta’ din l-informazzjoni, wara l-iskadenza tat-termini ta’ preskrizzjoni nazzjonali, tibqa’ libera li twettaq, fit-terminu ta’ għaxar snin previst fl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 659/1999, eżami tal‑imsemmija għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190305">5 ta’ Marzu 2019</DATE>, <NAME.CASE>Eesti Pagar</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑349/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:172">EU:C:2019:172</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0114">114</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Fi kliem ieħor, il-Kummissjoni tista’ dejjem, fit-terminu ta’ għaxar snin previst fl-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589, titlob l-irkupru ta’ għajnuna illegali, u dan minkejja l-iskadenza eventwali tat‑terminu ta’ preskrizzjoni applikat fil-proċedura nazzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 16(2) u (3) tar-Regolament 2015/1589, u l-Artikolu 17(1) ta’ dan ir-regolament jipprekludu l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali bħall-Artikolu 310(d) tal-Kodiċi Ċivili. Hija l-qorti nazzjonali li ma għandhiex tapplika tali dispożizzjoni f’kawża bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20070718">18 ta’ Lulju 2007</DATE>, <NAME.CASE>Lucchini</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑119/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:434">EU:C:2007:434</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0061">61</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="10"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Fuq il-perijodu sussegwenti għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Fir-rigward tal-perijodu sussegwenti għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, mill‑Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589 jirriżulta b’mod ċar li għandha tiġi mwarba regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali ta’ ħames snin bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, peress li din tipprekludi l-irkupru sħiħ tal-għajnuna skont id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tal‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Madankollu, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-prinċipju ta’ effettività previst fl-Artikolu 16(3) tar-Regolament 2015/1589 jeżiġix ukoll l-irkupru sħiħ tal-għajnuna, b’mod konformi mad-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni, meta l-awtorità kompetenti tkun ħalliet jiskadi t‑terminu ta’ preskrizzjoni previst fid-dritt nazzjonali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>F’dan ir-rigward, nippreċiża li l-Kummissjoni enfasizzat waqt is-seduta li l-kwistjoni dwar jekk dispożizzjoni nazzjonali dwar il-preskrizzjoni tistax tipprekludi l‑eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li tordna l-irkupru ta’ għajnuna illegali tqum kemxejn frekwenti fil-prattika, għaliex l-Istati Membri ħafna drabi jdumu sabiex jeżegwixxu deċiżjoni tal-Kummissjoni f’dan il-qasam.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Fi kliem ieħor, peress li għadda perijodu ta’ erbatax-il sena wara l-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, għandu jiġi mistoqsi jekk ir‑rekwiżit ta’ ċertezza legali jistax, f’tali sitwazzjoni, jiġġustifika l‑applikazzjoni ta’ regola nazzjonali bħal din.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, nirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-prinċipju ta’ effettività ma huwiex assolut, peress li jista’ jkun hemm ċirkustanzi eċċezzjonali fejn ma jkunx xieraq li jiġi ordnat ir-rimbors ta’ għajnuna illegali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080212">12 ta’ Frar 2008</DATE>, <NAME.CASE>CELF u Ministre de la Culture et de la Communication</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑199/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:79">EU:C:2008:79</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>B’mod iktar speċifiku, fir-rigward, minn naħa, tas-segħat tal-Kummissjoni, dan il-prinċipju huwa espress fl-aħħar sentenza tal‑Artikolu 16(1) tar-Regolament 2015/1589, li tipprevedi li l‑Kummissjoni ma għandhiex titlob ir-rimbors tal-għajnuna jekk, fil-każ li tagħmel dan, hija tmur kontra prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>F’dak li jirrigwarda, min-naħa l-oħra, id-dritt nazzjonali tal-Istati Membri, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li peress li l-prinċipju ta’ aspettattivi leġittimi jifforma parti mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni, dan l-ordinament ġuridiku ma jistax jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tiżgura l-osservanza tal-aspettattivi leġittimi u taċ-ċertezza legali f’qasam bħal dak tal-irkupru ta’ għajnuna illegali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19900920">20 ta’ Settembru 1990</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑5/89</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1990:320">EU:C:1990:320</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0013">13</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0014">14</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, anki f’sitwazzjoni fejn il-Kummissjoni adottat deċiżjoni finali negattiva<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Ara s-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080212">12 ta’ Frar 2008</DATE>, <NAME.CASE>CELF u Ministre de la Culture et de la Communication</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑199/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:79">EU:C:2008:79</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>F’dan il-każ, nikkonstata, qabelxejn, li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fid-dawl tan-natura imperattiva tal-kontroll tal-għajnuna mill-Istat mill-Kummissjoni bis-saħħa tal-Artikolu 108 TFUE, l-impriżi benefiċjarji ta’ għajnuna jistgħu jkollhom, bħala regola, aspettattivi leġittimi dwar ir-regolarità tal-għajnuna biss jekk din tkun ġiet mogħtija skont il-proċedura prevista fl-imsemmi artikolu. Fil-fatt, operatur ekonomiku diliġenti normalment għandu jkun f’pożizzjoni li jiżgura ruħu li din il-proċedura ġiet osservata<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19900920">20 ta’ Settembru 1990</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑5/89</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1990:320">EU:C:1990:320</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0013">13</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0014">14</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), u tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. L-istess japplika kemm fil‑każ ta’ għajnuna individwali kif ukoll f’dak ta’ għajnuna mogħtija taħt skema ta’ għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Ara, f’dan ir-rigward, b’mod partikolari, is-sentenza tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110728">28 ta’ Lulju 2011</DATE>, <NAME.CASE>Diputación Foral de Vizcaya <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑471/09 P sa C‑473/09 P</NO.CASE>, mhux ippubblikata, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:521">EU:C:2011:521</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0063">63</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0066">66</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Minn dan isegwi li r-rikorrenti ma tistax, f’dan il-każ, issostni li hija kellha aspettattiva leġittima dwar ir-regolarità tal-għajnuna.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Sussegwentement, dwar il-prinċipju ta’ ċertezza legali, nirrileva li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet dwar kwistjoni simili għal dik li tqum f’dan il-każ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Fil-fatt, waħda mid-domandi magħmula fis-sentenza tal‑<DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> kienet dwar jekk l‑awtorità kompetenti kinitx obbligata, bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, li tirtira d‑deċiżjoni ta’ għoti ta’ għajnuna mogħtija b’mod illegali, skont deċiżjoni finali tal-Kummissjoni li tiddikjara l-għajnuna inkompatibbli u li tordna l-irkupru tagħha, anki meta l-awtorità kompetenti kienet ħalliet jiskadi t-terminu previst għal dan il-għan fl-interess taċ-ċertezza legali mid-dritt nazzjonali. Ir-regola nazzjonali inkwistjoni kienet tippermetti l-irtirar ta’ atti amministrattivi biss f’terminu ta’ sena li jibda jiddekorri mill-mument li fih l-awtorità kellha konoxxenza tal-fatti li jiġġustifikaw dan l-irtirar.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Qabelxejn, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret il-prinċipju ta’ effettività u l-prinċipju li jipprevedi li benefiċjarju ta’ għajnuna jista’ jkollu biss, bħala regola, aspettattiva leġittima dwar ir-regolarità tal‑għajnuna meta din tkun ingħatat skont il-proċedura prevista mill‑Artikolu 108 TFUE. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-risposta għad‑domanda magħmula kellha tingħata fid-dawl ta’ dawn il‑prinċipji<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR> sa <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat, fil-punti 34 sa 37 ta’ din is-sentenza:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>34. […] fir-rigward ta’ għajnuna mill-Istat iddikjarata inkompatibbli, ir-rwol tal-awtoritajiet nazzjonali huwa […] limitat għall-eżekuzzjoni ta’ kull deċiżjoni tal-Kummissjoni. Dawn l-awtoritajiet għalhekk ma għandhom l-ebda setgħa ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-irtirar ta’ deċiżjoni ta’ għoti. B’hekk, meta l-Kummissjoni tordna, permezz ta’ deċiżjoni li ma hija suġġetta għal ebda azzjoni ġudizzjarja, l-irkupru ta’ ammonti mħallsa indebitament, l-awtorità nazzjonali ma għandha dritt tagħmel l‑ebda konstatazzjoni oħra.</P><P>35. Meta madankollu l-awtorità nazzjonali tħalli t-terminu ta’ dekadenza previst mid-dritt nazzjonali għall-irtirar tad-deċiżjoni ta’ għoti jiskadi, din is-sitwazzjoni ma tistax tiġi assimilata ma’ sitwazzjoni li fiha operatur ekonomiku jinjora jekk l-amministrazzjoni kompetenti hijiex ser tagħti deċiżjoni u fejn il-prinċipju ta’ ċertezza legali jirrikjedi li din l-inċertezza tintemm mal-iskadenza ta’ ċertu terminu.</P><P>36. Fid-dawl tal-assenza ta’ setgħa diskrezzjonali tal-awtorità nazzjonali, il-benefiċċjarju ta’ għajnuna mogħtija illegalment ma jibqax fl-inċertezza meta l-Kummissjoni tkun adottat deċiżjoni li tiddikjara din l-għajnuna inkompatibbli u titlob l-irkupru tagħha.</P><P>37. Il-prinċipju ta’ ċertezza legali ma jistax għalhekk jostakola l-ħlas lura tal-għajnuna minħabba l-fatt li l-awtoritajiet nazzjonali kkonformaw ruħhom tardivament mad-deċiżjoni li tirrikjedi dan il-ħlas lura. Fin-nuqqas, l-irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament isir prattikament impossibbli u d-dispożizzjonijiet [tad-dritt tal-Unjoni] dwar l-għajnuna mill-Istat jitneħħilhom kull effett utili<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja minn dan ikkonkludiet li l-awtorità kompetenti hija obbligata, bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, tirtira d-deċiżjoni ta’ għoti ta’ għajnuna illegali, skont deċiżjoni finali tal-Kummissjoni li tiddikjara l‑għajnuna inkompatibbli u titlob l-irkupru tagħha, anki meta din tkun ħalliet jiskadi t-terminu previst għal dan il-għan fl-interess taċ-ċertezza legali mid‑dritt nazzjonali<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Inqis li mis-sentenza msemmija iktar ’il fuq jista’ jiġi dedott li, b’mod ġenerali, ir-regoli ta’ preskrizzjoni previsti fid-dritt nazzjonali ma jistgħux jiġu applikati fil-qasam tal-irkupru tal-għajnuna meta dawn jostakolaw l-irkupru ta’ għajnuna skont deċiżjoni finali tal‑Kummissjoni, u meta l-unika raġuni li tipprekludi tali rkupru tkun tinsab fil‑fatt li l-awtoritajiet nazzjonali jkunu kkonformaw ruħhom ma’ din id-deċiżjoni kunsiderabbilment tard, b’tali mod li l-għajnuna hija preskritta bis‑saħħa tad-dritt nazzjonali.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Ċertament, is-sentenza Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ma tikkonċernax regola ta’ preskrizzjoni <HT TYPE="ITALIC">strictu sensu</HT>, iżda regola ta’ dekadenza<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Infakkar li r-regola ta’ dekadenza nazzjonali fil-kawża Alcan Deutschland (sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>)) kienet tistabbilixxi terminu <HT TYPE="ITALIC">fil-konfront tal-awtoritajiet</HT> għall-irtirar ta’ atti amministrattivi. Il-kwistjoni f’dik il-kawża għalhekk kienet dwar jekk <HT TYPE="ITALIC">l-awtoritajiet</HT> kinux obbligati, bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, li jwarrbu tali regola ta’ dekadenza nazzjonali sabiex jitolbu l‑irkupru ta’ għajnuna illegali skont deċiżjoni finali ta-Kummissjoni. Fir-rigward tas-sitwazzjoni inkwistjoni f’din il-kawża, id-domanda li tqum hija dik dwar jekk <HT TYPE="ITALIC">il‑benefiċjarju</HT> ta’ għajnuna illegali jistax jinvoka regola nazzjonali ta’ preskrizzjoni sabiex jikkontesta talba għall-irkupru ta’ għajnuna illegali mill‑awtoritajiet nazzjonali, minkejja li parti mill-ammont li għandu jiġi rkuprat huwa preskritt bis-saħħa tad-dritt nazzjonali.</P></NOTE>. Madankollu nirrileva li regoli ta’ dekadenza, bħal regoli ta’ preskrizzjoni, huma adottati fl-interess taċ-ċertezza legali, u huwa għalhekk li l-motivi tas-sentenza Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> huma trasponibbli għar-regoli ta’ preskrizzjoni, kif il-Qorti tal-Ġustizzja tidher li tindika fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Italja<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111117">17 ta’ Novembru 2011</DATE> (<NO.CASE>C‑496/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:740">EU:C:2011:740</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0078">78</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>F’din l-aħħar sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja effettivament applikat b’analoġija l-prinċipji tas-sentenza Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> fil-kuntest ta’ regoli ta’ preskrizzjoni. B’mod iktar preċiż, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, fir-rigward tal-każijiet li fihom l-ordnijiet ta’ rkupru ta’ għajnuna illegali jkunu s-suġġett ta’ kontestazzjonijiet quddiem il-qrati nazjzonali, huwa l-Istat Membru kkonċernat, skont ir-rekwiżit ta’ rkupru effettiv tal-għajnuna inkompatibbli mas-suq intern, li għandu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>jikkontesta kull deċiżjoni nazzjonali li tagħmel ineffettiva d-deċiżjoni tal-Kummissjoni, speċjalment għal raġunijiet li jirrigwardaw […] l‑applikazzjoni tar-regoli tal-preskrizzjoni (ara, b’analoġija, sentenza tal‑<DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, Alcan Deutschland, C‑24/95, […], punti 34 u 38)<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Sentenza tas‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20111117">17 ta’ Novembru 2011</DATE>, <NAME.CASE>Il-Kummissjoni vs L-Italja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑496/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:740">EU:C:2011:740</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0078">78</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Sussegwentement, nenfasizza li, filwaqt li s-sentenza Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> kienet tirrigwarda għajnuna individwali, ir-raġunament tal‑Qorti tal-Ġustizzja fl-imsemmija sentenza huwa intiż li japplika, fl‑opinjoni tiegħi, għall-għajnuna mogħtija bis-saħħa ta’ skema ta’ għajnuna.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Fil-fatt, infakkar li l-prinċipju li l-impriżi benefiċjarji ta’ għajnuna jistgħu jkollhom, bħala regola, aspettattiva leġittima dwar ir-regolarità tal-għajnuna biss jekk din tkun ingħatat skont il‑proċedura prevista fl-Artikolu 108 TFUE japplika kemm għall‑għajnuna individwali kif ukoll għall-għajnuna mogħtija taħt skema ta’ għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Ara l-punt 67 ta’ dawn il-konklużjonijiet u n-nota ta’ qiegħ il-paġna 38.</P></NOTE>. Għalhekk ma hemmx lok li ssir distinzjoni bejn dawn iż‑żewġ sitwazzjonijiet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Finalment, nenfasizza li t-tul taż-żmien ta’ sena tar-regola ta’ dekadenza inkwistjoni fil-kawża Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ma għandha l‑ebda effett, fl-opinjoni tiegħi, fuq ir-raġunament adottat mill-Qorti tal‑Ġustizzja f’dik is-sentenza.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Fil-fatt, kif irrilevat, essenzjalment, il-Kummissjoni waqt is‑seduta, it-tul taż-żmien ta’ regola ta’ preskrizzjoni huwa irrilevanti għall‑argumenti esposti hawn fuq li jiġġustifikaw li benefiċjarju ta’ għajnuna illegali ma jingħatax il-possibbiltà li jinvoka regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Sabiex niġbor fil-qosor il-kunsiderazzjonijiet preċedenti, meta l‑Kummissjoni tordna l-irkupru ta’ għajnuna illegali li ma kinitx suġġetta għal azzjoni ġudizzjarja, ir-rwol tal-awtoritajiet nazzjonali huwa limitat sabiex jeżegwixxu din id-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Dawn l-awtoritajiet ma għandhom għaldaqstant l-ebda setgħa diskrezzjonali fir-rigward tal‑irkupru tal-għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0034">34</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Fid-dawl tal-assenza ta’ setgħa diskrezzjonali tal-awtorità nazzjonali, il-benefiċjarju ta’ għajnuna mogħtija illegalment ma jibqax fl-inċertezza meta l-Kummissjoni tkun adottat deċiżjoni li tiddikjara din l-għajnuna inkompatibbli u titlob l-irkupru tagħha<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Ara, f’dan is-sens is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Dan huwa l-każ kemm f’dak li jirrigwarda l-għajnuna individwali kif ukoll f’dak li jirrigwarda l-għajnuna mogħtija taħt skema ta’ għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Ara, f’dan is-sens, il-punt 67 u n-nota ta’ qiegħ il‑paġna 38 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>. Il-prinċipju ta’ ċertezza legali għalhekk ma jistax jostakola l-ħlas lura tal-għajnuna minħabba l-fatt li l-awtoritajiet nazzjonali kkonformaw ruħhom tardivament mad-deċiżjoni li titlob dan il-ħlas lura, u dan minkejja t-tul taż-żmien previst għat-terminu ta’ preskrizzjoni. Fin-nuqqas, l-irkupru tal-ammonti mħallsa indebitament isir prattikament impossibli u d‑dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat jitneħħilhom kull effett utli<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>Ara, f’dan is-sens is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Dan l-approċċ strett huwa kkorroborat mill-fatt li għandha tiġi eliminata distorsjoni tal-kompetizzjoni li tikser it-Trattat FUE. Fil-fatt, l-irkupru tal-għajnuna, inklużi tal-interessi relatati magħha, huwa l‑konsegwenza loġika tal-illegalità tagħha. L-għan tal-irkupru huwa li terġa’ tiġi stabbilita s-sitwazzjoni preċedenti. Permezz ta’ dan il-ħlas lura, il-benefiċjarju jitlef il-vantaġġ li minnu jkun ibbenefika fis-suq meta mqabbel mal-konkorrenti tiegħu, u s-sitwazzjoni preċedenti għall‑ħlas tal-għajnuna hija kkunsidrata bħala li ġiet stabbilita mill‑ġdid<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20040429">29 ta’ April 2004</DATE>, <NAME.CASE>Il‑Ġermanja vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑277/00</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2004:238">EU:C:2004:238</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0074">74</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0075">75</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Ara, f’dan is-sens, ukoll, il-premessa 25 tar-Regolament 2015/1589.</P></NOTE>. L-irkupru tal-interessi jikkostitwixxi għalhekk aġġunt neċessarju għall-irkupru sħiħ tal-għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080212">12 ta’ Frar 2008</DATE>, <NAME.CASE>CELF u Ministre de la Culture et de la Communication</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑199/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:79">EU:C:2008:79</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0054">54</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), u tat‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150903">3 ta’ Settembru 2015</DATE>, <NAME.CASE>A2A</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑89/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:537">EU:C:2015:537</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, kif osserva l-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawża Alcan Deutschland<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1996:433">EU:C:1996:433</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, għandu jitfakkar li regola ta’ preskrizzjoni tqajjem problemi intrinsiċi meta hija applikata fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>Fil-fatt, tali regola tissupponi li l-interessi tal-awtoritajiet huma kontra dawk tal-individwu. Huwa normalment fl-interess ta’ awtorità, meta hija tkun skopriet li deċiżjoni li tagħti vantaġġ finanzjarju hija illegali, li tipproċedi bl-iktar mod rapidu possibbli għall-irkupru tal-ammonti mħallsa. Minn naħa tal-individwu, l-interess tiegħu huwa li jżomm il‑vantaġġ akkwistat. Madankollu, l-interessi tal-awtorità u dawk tal‑individwu jistgħu jkunu konkordanti fil-każ fejn awtorità Statali tkun deliberatament kisret id-dritt tal-Unjoni billi tat għajnuna u, tal-inqas jekk ma tkunx bidlet il-politika tagħha, ikollha għalhekk interess li l‑benefiċjarju jżomm il-vantaġġ akkwistat bi ksur tad-dritt tal-Unjoni, peress li hija stess tkun kisret dan id-dritt<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Jacobs fil-kawża <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1996:433">EU:C:1996:433</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>F’dak li jirrigwarda s-sitwazzjoni fil-kawża prinċipali, mill‑kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li ma teżisti l-ebda ċirkustanza li tista’ tiġġustifika li l-interessi tal-għajnuna ma jkunux irkuprati, minkejja l-fatt li huma preskritti skont regoli nazzjonali. Fil‑fatt, b’effett mill‑<DATE ISO="19991125">25 ta’ Novembru 1999</DATE>, data li fiha l-Kummissjoni tat id-deċiżjoni tagħha li titlob l-irkupru tal-għajnuna, Nelson Antunes da Cunha ma baqgħetx iktar fl-inċertezza fir-rigward tal-fatt li l-għajnuna kellha tiġi rkuprata kollha kemm hi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0037">37</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, kif tirrileva l-Kummissjoni, nikkonstata li l‑IFAP bagħtet ittra lil Nelson Antunes da Cunha f’Marzu 2001 li fiha talbitha r-rimbors tal-għajnuna<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Ara l-punt 17 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</P></NOTE>. Jidher għalhekk, li kien, b’mod partikolari, ir-rifjut tal-benefiċjarju li jilqa’ din it-talba li wassal għal dewmien fl‑irkupru tal-għajnuna. Għalhekk, is-sitwazzjoni fil-kawża prinċipali ma tistax tiġi assimilata ma’ dik li fiha operatur ekonomiku jinjora jekk l-amministrazzjoni kompetenti kinitx ser tiddeċiedi u li fiha l‑prinċipju ta’ ċertezza legali jitlob li din l-inċertezza tintemm f’ċertu terminu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑<REF.DOC.ECR><DATE ISO="19970320">20 ta’ Marzu 1997</DATE>, <NAME.CASE>Alcan Deutschland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑24/95</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1997:163">EU:C:1997:163</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>Minn dan isegwi li l-qorti tar-rinviju hija obbligata twarrab regola nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, anki f’dak li jirrigwarda l-perijodu sussegwenti għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, sa fejn din ir‑regola tipprekludi l-irkupru sħiħ tal-interessi tal-għajnuna.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0088"><NO.P>88.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi bil-mod segwenti għar-raba’ domanda magħmula mit-Tribunal Administrativo e Fiscal de Coimbra (il-Qorti Amministrattiva u Fiskali ta’ Coimbra, il-Portugall):</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>L-Artikolu 17(1) u l-Artikolu 16(2) u (3) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 tat‑<DATE ISO="20150713">13 ta’ Lulju 2015</DATE> li jistabblixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tal-Artikolu 108 tat-Trattat dwar il‑Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ preskrizzjoni ta’ ħames snin previst fid-dritt nazzjonali, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jimplika preskrizzjoni tal-irkupru sħiħ tal-għajnuna mill-Istat, inkluż l‑interessi, qabel l-iskadenza stess tat-terminu ta’ għaxar snin previst mill‑Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>L-Artikolu 16(2) u (3) tar-Regolament 2015/1589 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-applikazzjoni ta’ regola ta’ preskrizzjoni nazzjonali ta’ ħames snin, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, applikabbli għall-irkupru tal-interessi ta’ għajnuna mill-Istat iddikjarata illegali u inkompatibbli mas-suq intern f’deċiżjoni finali tal‑Kummissjoni, sa fejn din ir-regola tostakola l-irkupru sħiħ tal‑għajnuna.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>