1

Trína achomharc, iarrann an Coimisiún Eorpach go gcuirfí ar neamhní breithiúnas Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh an 14 Meán Fómhair 2022, PB v an Coimisiún (T‑775/20, ‘an breithiúnas atá faoi achomharc’, EU:T:2022:542) lenar neamhnigh an Chúirt Ghinearálta Cinneadh C(2020) 7151 final ón gCoimisiún an 22 Deireadh Fómhair 2020, maidir le beart riaracháin a chur i bhfeidhm i gcoinne stiúrthóir cuideachta [faoi rún], lena n‑aistarraingítear na méideanna a íocadh go míchuí faoi na conarthaí leis na tagairtí TACIS/2006/101-510 agus CARDS/2008/166-429 (‘an cinneadh atá faoi chonspóid’).

2

Sonraítear leis an tríú, an ceathrú agus an cúigiú aithris sa Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 ón gComhairle an 18 Nollaig 1995 maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO 1995 L 312, lch. 1):

‘de bhrí [...] go bhfuil sé tábhachtach [...] ionsaithe ar leasanna airgeadais na gComhphobal [Eorpach] i ngach réimse a chomhrac;

de bhrí go n‑éilíonn éifeachtacht an chomhraic i gcoinne na calaoise a dhéanann difear do leasanna airgeadais na gComhphobal go mbunófar creat dlíthiúil is coiteann do na réimsí uile a chumhdaítear le beartais an Chomhphobail;

de bhrí go ndéantar foráil i rialacha earnála i gcomhréir leis an Rialachán seo maidir leis an iompar arb ionann é agus neamhrialtachtaí, agus na bearta riaracháin agus na pionóis a bhaineann leo’.

3

Faoi Airteagal 1(2) den Rialachán sin:

‘Ciallaíonn “neamhrialtacht” aon sárú ar fhoráil de chuid dhlí an Chomhphobail de thoradh gníomh nó easnamh ag oibreoir eacnamaíochta, a raibh, nó a mbeadh, sé mar thoradh air dochar a dhéanamh do bhuiséad ginearálta na gComhphobal nó do na buiséid a bhainistíonn siad, trí ioncam a fhabhraíonn óna n‑acmhainní féin atá bailithe go díreach thar ceann na gComhphobal, nó trí mhír neamhdhlisteanach caiteachais a laghdú nó a chailliúint’.

4

Foráiltear in Airteagal 2 den Rialachán sin:

‘1.   Déanfar rialuithe agus bearta riaracháin agus pionóis riaracháin a fhorchur a mhéid is gá chun a áirithiú go gcuirfear dlí an Chomhphobail i bhfeidhm i gceart. Caithfidh siad a bheith éifeachtach, athchomhairleach, agus comhréireach, chun cosaint leordhóthanach leasanna airgeadais na gComhphobal a áirithiú.

2.   Ní fhéadfar aon phionós riaracháin a ghearradh go dtí go dtabharfar isteach gníomh Comhphobail roimh an neamhrialtacht. I gcás ina ndéanfar leasú ina dhiaidh sin ar na forálacha maidir le pionóis riaracháin atá i rialachán an Chomhphobail, beidh feidhm go cúlghabhálach ag na forálacha nach bhfuil chomh dian céanna.

[...]’

5

Cuimsíonn Teideal II de Rialachán Uimh. 2988/95, dar teideal ‘Bearta riaracháin agus pionóis riaracháin’, Airteagail 4 go 7 den Rialachán.

6

Foráiltear in Airteagal 4 den Rialachán sin freisin:

‘1.   Mar riail ghinearálta, beidh de thoradh ar neamhrialtacht ar bith go dtarraingeofar siar an sochar a fuarthas go míchuí:

2.   Beidh cur i bhfeidhm na mbeart dá dtagraítear i mír 1 teoranta d’aistarraingt an bhuntáiste a fuarthas móide, i gcás ina bhforáiltear amhlaidh, ús a fhéadfar a chinneadh ar bhonn ráta comhréidh.

3.   Gníomhartha a dtaispeántar go bhfuil an cuspóir acu buntáiste a fháil atá contrártha le cuspóirí dhlí an Chomhphobail is infheidhme sa chás i dtrácht, trí na coinníollacha a chruthú go saorga is gá chun an buntáiste sin a fháil, is dá thoradh sin nach bhfaighfear an buntáiste nó a tharraingt siar, ag brath ar an gcás.

4.   Ní mheasfar gur pionóis iad na bearta dá bhforáiltear san Airteagal seo.’

7

Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 5 den Rialachán céanna:

‘1.   D’fhéadfadh na pionóis riaracháin seo a leanas a bheith mar thoradh ar neamhrialtachtaí a dhéantar d’aon ghnó nó trí fhaillí:

[...]

[...]

2.   Gan dochar do na forálacha a leagtar síos sna rialacha earnála atá ann tráth theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo, ní fhéadfaidh neamhrialtachtaí eile a bheith mar thoradh ach ar na pionóis seachas na pionóis choiriúla dá bhforáiltear i mír 1, a mhéid a bhfuil pionóis den sórt sin sár-riachtanach chun na rialacha a chur i bhfeidhm i gceart.’

8

De réir Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 2988/95:

Féadfar bearta agus pionóis riaracháin an Chomhphobail a chur i bhfeidhm ar na hoibreoirí eacnamaíocha dá dtagraítear in Airteagal 1, i.e. daoine nádúrtha nó dlítheanacha agus eintitis eile ar deonaíodh inniúlacht dhlíthiúil dóibh faoin dlí náisiúnta agus a rinne an neamhrialtacht. Féadfaidh siad feidhm a bheith acu freisin maidir le daoine a ghlac páirt sa neamhrialtacht, agus maidir leo siúd a gceanglaítear orthu freagra a thabhairt ar an neamhrialtacht nó chun í a chosc.’

9

Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 99/2000 ón gComhairle an 29 Nollaig 1999 maidir le cúnamh a sholáthar do na Stáit chomhpháirtíochta in Oirthear na hEorpa agus san Áise Láir (IO 2000 L 12, lch. 1), arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 2112/2005 ón gComhairle an 21 Samhain 2005 (IO 2005 L 344, lch. 23), bunaíodh Clár TACIS chun an t‑aistriú chuig geilleagar margaidh a chothú agus an daonlathas agus an smacht reachta a neartú sna Stáit chomhpháirtíochta in Oirthear na hEorpa agus san Áise Láir.

10

Rialachán (CE) Uimh. 2666/2000 ón gComhairle an 5 Nollaig 2000 maidir le cúnamh do Phoblacht na hAlbáine, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, an Chróit, Poblacht Chónaidhme na hIúgslaive agus Poblacht iar-Iúgslavach na Macadóine, lena n‑aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1628/96 agus lena leasaítear Rialacháin (CEE) Uimh. 3906/89 agus (CEE) Uimh. 1360/90 agus Cinneadh 97/256/CE agus Cinneadh 1999/311/CE (IO 2000 L 306, lch. 1), arna leasú le Rialachán (CE) Uimh. 2257/2004 ón gComhairle an 20 Nollaig 2004 (IO 2004 L 389, lch. 1) lenar foráladh do chúnamh Comhphobail um athfhoirgníocht, forbairt agus cobhsú do thíortha Oirdheisceart na hEorpa d’fhonn a rannpháirtíocht sa phróiseas cobhsaíochta agus comhlachais leis an Aontas Eorpach, trí Chlár CARDS.

11

Foráiltear le hAirteagal 103 de Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1605/2002 ón gComhairle an 25 Meitheamh 2002 maidir leis an Rialachán Airgeadais is infheidhme ar bhuiséad ginearálta na gComhphobal Eorpach (IO 2002 L 248, lch. 1, ‘Rialachán Airgeadais 2002’) mar seo a leanas:

‘I gcás ina ndéantar dochar don nós imeachta dámhachtana nó do chomhlíonadh conartha trí earráidí substaintiúla nó neamhrialtachtaí nó trí chalaois, déanfaidh na hinstitiúidí comhlíonadh an chonartha a fhionraí.

I gcás ina bhféadfar na hearráidí, na mírialtachtaí nó an chalaois sin a chur i leith an chonraitheora, féadfaidh sé diúltú na híocaíochtaí a dhéanamh agus, ina theannta sin, méideanna a íocadh cheana a ghnóthú, i gcomhréir le tromchúis na n‑earráidí, na mírialtachtaí nó na calaoise.’

12

Faoi Airteagal 103 de Rialachán Uimh. 1605/2002, arna leasú le Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 1995/2006 ón gComhairle an 13 Nollaig 2006 (IO 2006 L 390, lch. 1):

‘I gcás ina gcruthófar gur raibh earráidí móra, mírialtachtaí nó calaois sa nós imeachta um dhámhachtain, déanfaidh na hinstitiúidí an nós imeachta a chur ar fionraí agus féadfaidh siad aon bhearta is gá a ghlacadh, lena n‑áirítear an nós imeachta a chur ar ceal.

I gcás ina gcruthófar, tar éis an conradh a dhámhachtain, go raibh earráidí móra, mírialtachtaí nó calaois sa nós imeachta um dhámhachtain nó i gcomhlíonadh an chonartha, féadfaidh na hinstitiúidí, ag brath ar an staid ag a bhfuil an nós imeachta, staonadh ón gconradh a thabhairt i gcrích nó comhlíonadh an chonartha a chur ar fionraí nó, más iomchuí, deireadh a chur leis an gconradh.

I gcás ina bhféadfar na hearráidí, na mírialtachtaí nó an chalaois sin a chur i leith an chonraitheora, féadfaidh na hinstitiúidí diúltú na híocaíochtaí a íoc agus, ina theannta sin, méideanna a íocadh cheana a ghnóthú nó féadfaidh sé na conarthaí go léir a tugadh i gcrích leis an gconraitheoir sin a fhoirceannadh, i gcomhréir le tromchúis na n‑earráidí, na mírialtachtaí nó na calaoise.’

13

Tá cúlra na díospóide leagtha amach i míreanna 2 go 33 den bhreithiúnas atá faoi achomharc. Chun críocha an achomhairc seo, d’fhéadfaí an achoimre seo a leanas a thabhairt air.

14

Bhronn an tAontas dhá chonradh phoiblí ar chuibhreannas agus, mar thoradh air sin, thug sé dhá chonradh i gcrích le cuideachta chomhordaithe an chuibhreannais seo (‘an chuideachta chomhordaithe’) in 2006 agus 2008 faoi seach. Ba é an chéad chonradh, arbh fhiú suas le EUR 4410000 é, chun cúnamh teicniúil a sholáthar d’údaráis na hÚcráine d’fhonn dlí na hÚcráine a thabhairt i gcomhréir le dlí an Aontais Eorpaigh. Ba é an dara ceann, arbh fhiú suas le EUR 1999125 é, chun cúnamh teicniúil a sholáthar don Ard-Chomhairle Breithiúnach sa tSeirbia.

15

Tar éis gearáin anaithnide faoin gcuideachta chomhordaithe, rinne an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) imscrúdú agus conclúid, in dhá thuarascáil, go raibh neamhrialtachtaí tromchúiseacha agus éilliú féideartha sa dá chonradh.

16

Ar bhonn na dtuarascálacha sin ó OLAF, ghlac an Coimisiún, an 15 Deireadh Fómhair 2019, dhá chinneadh inar chuir sé i leith na cuideachta comhordaithe go ndearna sé neamhrialtachtaí suntasacha, de réir bhrí Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002, le linn nósanna imeachta soláthair an dá chonradh atá i gceist. Mheas sé go raibh na neamhrialtachtaí sin tromchúiseach go leor chun na híocaíochtaí go léir a rinneadh a mheas mar íocaíochtaí a bheith déanta go míchuí agus go gcaithfí iad a aisghabháil.

17

Chuir an chuideachta chomhordaithe in aghaidh an dá chinneadh seo os comhair na Cúirte. Ina breithiúnais an 21 Nollaig 2021, HB v anCoimisiún (T‑795/19, EU:T:2021:917), agus an 21 Nollaig 2021, HB v an Coimisiún (T‑796/19, EU:T:2021:918), dhíbh an Chúirt Ghinearálta an dá chaingean a thug an chuideachta sin ar an bhforas go raibh siad neamh-inghlactha, sa mhéid gur lorg siad neamhniú na gcinntí aisghabhála sin, agus gan bhunús, sa mhéid gur fhéach siad le dliteanas neamhchonarthach an Aontais a shuíomh. Rinneadh na breithiúnais seo, a ndearnadh achomharc ina leith, a neamhniú le breithiúnas an lae inniu, an Coimisiún v HB, C‑160/22 P agus C‑161/22 P.

18

An 13 Nollaig 2019, chuir an Coimisiún in iúl do PB, atá ina riarthóir ar an gcuideachta chomhordaithe, go raibh sé beartaithe aige bearta riaracháin a ghlacadh ina leith, dá bhforáiltear in Airteagail 4 agus 7 de Rialachán Uimh. 2988/95. Ina thuairim, d’fhéadfadh PB a bheith faoi dhliteanas pearsanta dá mbeadh sé, mar stiúrthóir, rannpháirteach sna neamhrialtachtaí a tharla le linn don dá chonradh i gceist a dhámhachtain. Mar stiúrthóir ar an gcuideachta chomhordaithe, áfach, ba cheart go gcinnteodh PB nach ndearnadh aon neamhrialtachtaí dá leithéid.

19

An 22 Deireadh Fómhair 2020, ghlac an Coimisiún an cinneadh atá faoi chonspóid ar bhonn Airteagail 4 agus 7 de Rialachán Uimh. 2988/95 agus, go substaintiúil, Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002. Dearbhaíodh sa chinneadh seo go raibh PB faoi dhliteanas i gcomhpháirt agus go leithleach leis an gcuideachta chomhordaithe as méideanna EUR 4241507 a íoc i ndáil leis an gcéad chonradh dá dtagraítear i mír 14 den bhreithiúnas seo agus EUR 797 230.86 i ndáil leis an dara conradh dá dtagraítear sa mhír chéanna.

20

Trí iarratas a taisceadh i gClárlann na Cúirte Ginearálta an 24 Nollaig 2020, thug PB caingean os comhair na Cúirte Ginearálta ag iarraidh an cinneadh atá faoi chonspóid a neamhniú, a ordú go n‑aisíocfadh an tAontas Eorpach aon suimeanna a ghnóthaigh an Coimisiún ar bhonn an chinnidh sin, i.e. mar aon le hús mainneachtana de réir an ráta arna chur i bhfeidhm ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE) móide seacht bpointe céatadáin, EUR 10000 a íoc mar dhamáistí agus ús, inmhéadaithe, agus na costais go léir a íoc freisin.

21

Sa bhreithiúnas atá faoi achomharc, ní raibh an Chúirt Ghinearálta ach ag scrúdú an tríú pléadáil dlí mar thaca leis an iarratas ar neamhniú an chinnidh atá faoi chonspóid, ag líomhain nach raibh aon bhunús dlí leis an gcinneadh sin agus gur sháraigh sé prionsabal dhlíthiúlacht na bpionós agus prionsabal chur i bhfeidhm an dlí choiriúil níos boige. Go bunúsach, i míreanna 55, 63 agus 64 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, bhain sé as breithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2010SGS Belgium agus páirtithe eile (C‑367/09 EU:C:2010:648, míreanna 52 go 56), nach bhfuil éifeacht dhíreach ag Airteagail 5 agus 7 de Rialachán Uimh. 2988/95, lena gceadaítear bearta riaracháin agus pionóis riaracháin a ghlacadh, lasmuigh de raon feidhme an chomhbheartais talmhaíochta (CBT) agus réimsí eile atá faoi réir rialacha coibhéiseacha, amhail an comhbheartas tráchtála. Chinn an Chúirt Ghinearálta dá bhrí sin, le bearta riaracháin agus pionóis riaracháin a ghlacadh i gcoinne déantóirí neamhrialtachtaí, go dtoimhdeofar go n‑achtófar rialacha earnáilsonracha i gcomhréir leis an Rialachán seo, ar a gcaithfear na bearta agus na pionóis sin a bhunú. Ní féidir, dá bhrí sin, na bearta agus na pionóis sin a bhunú ar Rialachán Uimh. 2988/95 amháin.

22

Ina theannta sin, i míreanna 66 agus 67 den bhreithiúnas faoi achomharc, chinn an Chúirt Ghinearálta nach n‑údaraítear le hAirteagal 4 den Rialachán sin ná leis an dara mír d’Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002 don Choimisiún aisíocaíocht méideanna a fuarthas go héagórach a éileamh ó dhaoine nó ó eintitis seachas an faighteoir. Chuir sí in iúl freisin nach sonraítear in Airteagal 7 de Rialachán 2988/95 cén chatagóir gníomhaithe ar cheart a bheith faoi réir beart riaracháin i gcás den sórt sin.

23

Dá réir sin, i mír 70 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, chinn an Chúirt Ghinearálta nach raibh bunús dlí leis an gcinneadh atá faoi chonspóid. Tar éis di an tríú saincheist dlí sa chaingean le haghaidh neamhniú a cheadú i mír 71 den bhreithiúnas sin, neamhnigh an Chúirt Ghinearálta an cinneadh sin agus dá bhrí sin níor mheas sí gur ghá scrúdú a dhéanamh ar na naoi saincheist dlí eile a d’ardaigh PB.

24

Ar deireadh, i mír 91 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, dhíbh an Chúirt Ghinearálta éilimh PB ar chúiteamh, agus í á rá, i mír 80 den bhreithiúnas sin, nach raibh aon ghá le rialú ar dtús maidir lena n‑inghlacthacht. Go háirithe, ag mír 89 den bhreithiúnas, chinn sí nár chruthaigh PB go raibh nasc cúiseach idir iompar éagórach líomhnaithe an Choimisiúin agus an damáiste a éilíodh.

25

Trína achomharc, iarrann an Coimisiún ar an gCúirt Bhreithiúnais:

26

Iarrann PB ar an gCúirt Bhreithiúnais:

27

Chun tacú lena achomharc, tá an Coimisiún ag brath ar shaincheist amháin atá dírithe i gcoinne na chéad mhíre den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc.

28

Chun tacú lena shaincheist dlí aonair, déanann an Coimisiún agóid, ar dtús, i gcoinne na réasúnaíochta a ghlac an Chúirt Ghinearálta i míreanna 51 go 64 den bhreithiúnas faoi achomharc, a mhéid a thug sé ar an gCúirt breith, i mír 65 den bhreithiúnas sin, nach bhféadfadh Rialachán Uimh. 2988/95, ann féin, a bheith ina bhunús dlí ábhartha chun bearta riaracháin a ghlacadh chun méideanna a íocadh go míchuí a aisghabháil. Agus an rialú sin á dhéanamh thug an Chúirt Ghinearálta neamhaird ar Airteagail 4 agus 7 den Rialachán sin ar bhonn uathrialach agus beacht go leor chun bearta den sórt sin a ghlacadh, nach bhfuil de chineál pionóis acu.

29

Rinne an Chúirt Ghinearálta earráid sa dlí, i mír 51 den bhreithiúnas sin, arb ionann é agus túsphointe a réasúnaíochta, agus í ag fáil as an gcúigiú haithris sa bhrollach a ghabhann leis an rialachán sin go ndéanann reachtas an Aontais bearta riaracháin agus pionóis riaracháin a fhorchur ar dhéantóirí neamhrialtachtaí atá faoi réir rialacha earnáilsonracha a achtú. Mar sin féin, ní gá go mbeifí in ann brath ar rialacha earnáilsonracha don aithris sin, agus ní chuirfeadh sí cosc ar Rialachán Uimh. 2988/95 ó éifeacht neamhspleách a bheith aici.

30

Tugann an Coimisiún dá aire freisin, i míreanna 51 go 57 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, gur thuig an Chúirt Ghinearálta ó bhreithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2010SGS Belgium agus páirtithe eile (C‑367/09, EU:C:2010:648) gur chreat‑rialachán a bhí i rialachán lena gceanglaítear rialacha earnáilsonracha maidir le pionóis a chur i bhfeidhm agus chun na catagóirí daoine a bhfuil feidhm ag na pionóis sin maidir leo a shainaithint. Mar sin féin, ní bheadh feidhm ag an léiriú sin ach amháin maidir leis na pionóis dá bhforáiltear in Airteagal 5 den Rialachán sin, lena mbaineann prionsabal dhlíthiúlacht na gcionta coiriúla agus na bpionós a leagtar amach in Airteagal 49 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus in Airteagal 2(2) den Rialachán sin. I dtuairim an Choimisiúin, dá ndéanfaí léirmhíniú den sórt sin a leathnú chuig bearta riaracháin, atá ceaptha chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint agus nach pionóis iad, is ionann é agus a éifeacht úsáideach agus a chineál ceangailteach a bhaint as Rialachán Uimh. 2988/95.

31

Ina theannta sin, má tá sé beartaithe go mbeidh feidhm ag rialacha earnáilsonracha mar lex specialis, dá n‑éagmais, thabharfadh Rialachán Uimh. 2988/95 a éifeacht dhlíthiúil uathrialach féin. Ina theannta sin, i mbreithiúnas an 28 Deireadh Fómhair 2010, SGS Belgium agus páirtithe eile (C‑367/09, EU:C:2010:648, míreanna 32 go 34), chuir an Chúirt in iúl go bhfuil éifeacht láithreach, mar riail ghinearálta, ag forálacha rialacháin sna horduithe dlí náisiúnta, ionas nach mbeidh sé sin ach go heisceachtúil i gcás ‘forálacha áirithe de rialachán’, amhail, i Rialachán Uimh. 2988/95, na forálacha a bhaineann le pionóis, go bhfuil gá le bearta cur chun feidhme.

32

Chuige sin, tá breithiúnais an 21 Nollaig 2011 in Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre (C‑465/10, EU:C:2011:867) agus an 18 Nollaig 2014in Somvao (C‑599/13, EU:C:2014:2462), ina dtagraíonn an Chúirt Ghinearálta do mhíreanna 59 agus 60 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, teoranta do chinneadh a dhéanamh, i gcás ina bhfuil rialacha earnáilsonracha ann lena rialaítear aisghabháil méideanna atá dlite, nach mór feidhm a bheith ag na rialacha sin mar lex specialis, in ionad an lex generalis a chomhdhéanann Rialachán Uimh. 2988/95. Ar aon nós, ós rud é, sna cásanna ba chúis leis an dá bhreithiúnas sin, go raibh rialacha earnála ann, níor ghá don Chúirt an cheist a scrúdú an bhféadfadh an rialachán sin a bheith ina bhunús uathrialach le haghaidh aisghabháil, d’éagmais rialacha earnála.

33

Dá bhrí sin, d’aithin an Chúirt Ghinearálta agus an Chúirt araon go sainráite, go minic, cur i bhfeidhm díreach agus uathrialach Airteagal 4 den rialachán sin chun méideanna den sórt sin a aisghabháil, go háirithe i mbreithiúnais an 15 Aibreán 2011in IPK International v an Coimisiún (T‑297/05, EU:T:2011:185, mír 117), an 13 Nollaig 2012FranceAgriMer (C‑670/11, EU:C:2012:807, mír 72), agus an 9 Iúil 2015in Cimmino agus páirtithe eile (C‑607/13, EU:C:2015:448, mír 76). Tá raon feidhme ginearálta ag an gcásdlí sin agus ní féidir é a theorannú, dá bhrí sin, contrártha leis an méid a luaigh an Chúirt Ghinearálta i míreanna 62 go 64 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, do CBT agus don chomhbheartas tráchtála.

34

Ar an dara dul síos, cuireann an Coimisiún in aghaidh na réasúnaíochta atá i míreanna 67 agus 69 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, a mhéid a chinn an Chúirt Ghinearálta go gceadaítear le hAirteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002, mar rialacha earnáilsonracha le haghaidh aisghabhálacha a dhéanamh i gcoinne an chonraitheora amháin agus ní i gcoinne tríú páirtí, amhail riarthóir na cuideachta comhordaithe.

35

Dealraíonn sé ó mhír 67 den bhreithiúnas sin nach sonraítear in Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 2988/95 an catagóir gníomhaithe nach mór a bheith faoi réir beart riaracháin. Ina theannta sin, i mír 69 dá breithiúnas, tháinig an Chúirt Ghinearálta ar an gconclúid ar deireadh nach gceadaítear le cur i bhfeidhm comhpháirteach Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002 agus Airteagail 4 agus 7 de Rialachán 2988/95 beart a ghlacadh i gcoinne PB, ós rud é nárbh é tairbhí díreach na n‑íocaíochtaí i gceist é.

36

Mar sin féin, i dtuairim an Choimisiúin, leanann sé ó Airteagal 322(1)(a) CFAE gur rialachán ginearálta é rialachán, cosúil le Rialachán Airgeadais 2002, lena leagtar síos, rialacha airgeadais a leagann amach go háirithe na nósanna imeachta chun an buiséad a bhunú agus a chur chun feidhme, rialachán ginearálta maidir le cur chun feidhme an bhuiséid ach ní rialacha earnáilsonracha. Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán Airgeadais 2002 agus Rialachán Uimh. 2988/95 a thuiscint mar dhá phíosa chomhlántacha den reachtaíocht ghinearálta seachas mar lex generalis agus lex specialis faoi seach. Mar sin, d’fhéadfaí, agus fiú in a lán cásanna tá sé riachtanach, an dá rialachán seo a chur i bhfeidhm le chéile.

37

Sa chás seo, is iad na rialacha earnáilsonracha ábhartha, don chonradh poiblí a bhaineann leis an Úcráin, Rialachán Uimh. 99/2000, arna leasú le Rialachán Uimh. 2112/2005, agus, i gcás an chonartha phoiblí a bhaineann leis an tSeirbia, Rialachán Uimh. 2666/2000, arna leasú le Rialachán Uimh. 2257/2004.

38

Ina theannta sin, ag glacadh leis, i mír 67 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, nach sonraítear in Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 2988/95 ‘an catagóir daoine a bheidh le clúdach ag beart riaracháin’, gur mhainnigh an Chúirt Ghinearálta aird a thabhairt ar an dara habairt den Airteagal sin, ar dá réir a ‘fhéadfaidh bearta riaracháin a bheith infheidhme freisin do dhaoine a ghlac páirt i gcur chun feidhme na neamhrialtachta agus dóibh siúd a gceanglaítear orthu freagra a thabhairt ar an neamhrialtacht nó chun í a chosc’. Sa chás seo, mar stiúrthóir ar an gcuideachta chomhordaithe, thiocfadh PB faoi raon feidhme na forála sin.

39

Maidir lena chuid féin, diúltaíonn PB, ar dtús, argóint an Choimisiúin, ag cur in iúl nár chinn an Chúirt Ghinearálta go bhféadfadh an cúigiú haithris a ghabhann leis an rialachán sin a bheith i réim ar fhorálacha an rialacháin sin. Ina theannta sin, tá argóint an Choimisiúin ag tabhairt aghaidh ar aicmiú na Cúirte Ginearálta ar an rialachán mar ‘chreat‑rialachán’ neamhoibríoch, ós rud é gur ionann an t‑aicmiú mar ‘rialacha ginearálta’ a mhol an Coimisiún.

40

Ina theannta sin, áitíonn PB go bhfuil sé mícheart ag an gCoimisiún agóid a dhéanamh i gcoinne thrasuíomh na Cúirte Ginearálta ar an gcásdlí a bhaineann le pionóis riaracháin chuig bearta riaracháin agus a chinneadh nach féidir le hAirteagal 4 den Rialachán sin, ann féin, a bheith mar bhunús dlí ábhartha do bhearta riaracháin chun méideanna a íocadh go míchuí a aisghabháil. Go deimhin, ní bheadh aon cheann de na trí bhreithiúnas a luaigh an Coimisiún ábhartha ó tharla breithiúnas an 14 Nollaig 2000, Emsland-Stärke (C‑110/99, EU:C:2000:695, míreanna 56 agus 57) agus breithiúnais an 13 Nollaig 2012, FranceAgriMer (C‑670/11, EU:C:2012:807, mír 72), agus an 9 Iúil 2015, Cimmino agus páirtithe eile (C‑607/13, EU:C:2015:448, mír 76) a thagann faoi raon feidhme CBT. Bhunaigh an Chúirt Ghinearálta go ceart, mar chuid den bheartas sin, gur tugadh isteach córas na bpionós agus na mbeart riaracháin fiú sular tháinig Rialachán Uimh. 2988/95 i bhfeidhm.

41

Thairis sin, chuir an Chúirt in iúl cheana féin, go háirithe i mír 37 de bhreithiúnas an 18 Nollaig 2014in Somvao (C‑599/13, EU:C:2014:2462), nach bhfuil sa Rialachán sin ach rialacha ginearálta a leagan síos maidir le maoirseacht agus pionóis nach féidir a bheith ina mbunús le dlí leordhóthanach chun cistí a mí-úsáideadh a aisghabháil. I dtuairim PB, tá an cásdlí sin ábhartha chun tacú leis an dearbhú, atá leagtha amach i mír 58 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, nach bhfuil aon difríochtaí suntasacha i gcásdlí na Cúirte idir cur chun feidhme na bpionós riaracháin agus na bearta riaracháin dá bhforáiltear sa Rialachán sin.

42

Ceistíonn PB freisin úsáideacht argóint an Choimisiúin, ós rud é nach ndéanann sé agóid go raibh dhá bhonn dlí ag an gcinneadh atá faoi chonspóid. Dá gcinnfeadh an Coimisiún go raibh Rialachán Uimh. 2988/95 ina bhunús dlí leordhóthanach chun an cinneadh atá faoi chonspóid a ghlacadh, ní bheadh sé bunaithe ar Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002 ach an oiread.

43

Ar deireadh, measann PB nach mbaineann sé le hábhar cibé an dtugtar ‘rialacha earnáilsonracha’ nó ‘rialacha ginearálta’ ar Rialachán Airgeadais 2002. Tagann sé ó bhreithiúnas an 18 Nollaig 2014in Somvao (C‑599/13, EU:C:2014:2462) go bhféadfadh an Rialachán Airgeadais sin a bheith mar bhonn le beart a laghdódh méid an deontais arna dheonú faoin gCiste Eorpach um Dhídeanaithe. Ní dhearna an Chúirt Ghinearálta ach an breithiúnas sin a chomhlíonadh trí bhreithniú a dhéanamh, i míreanna 65 agus 66 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, cibé ar údaraigh an Rialachán Airgeadais don Choimisiún an cinneadh atá faoi chonspóid a ghlacadh.

44

Ar an dara dul síos, cuireann PB in aghaidh argóintí an Choimisiúin i míreanna 67 agus 69 den bhreithiúnas atá faoi achomharc agus áitíonn sé, ar an gcéad dul síos, gur foráil roghnach amháin í an dara habairt d’Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 2988/95 nach mór, chun í a chur i bhfeidhm, a shonrú le gníomh de chuid an Aontais. Ar an taobh eile, áitíonn PB nach féidir beart riaracháin a chur i bhfeidhm ach amháin sa mhéid go gceadaítear leis buntáiste míchuí a tharraingt siar. Leanann sé mar sin, nach féidir aistarraingt den sórt sin a ordú i leith duine, cosúil le PB, nár bhain an buntáiste sin amach.

45

Maidir leis an tsaincheist dlí aonair, déanann an Coimisiún agóid, ar dtús, i gcoinne na réasúnaíochta a lean an Chúirt Ghinearálta i míreanna 51 go 64 den bhreithiúnas faoi achomharc, a mhéid a chinn an Chúirt, i mír 65 den bhreithiúnas sin, nach bhféadfadh Rialachán Uimh. 2988/95, ann féin, a bheith ina bhunús dlí ábhartha chun bearta riaracháin a ghlacadh chun méideanna a íocadh go míchuí a aisghabháil.

46

Mar a chinn an Chúirt arís agus arís eile i gcomhthéacs CBT agus an chomhbheartais tráchtála, ní pionós ag a bhfuil bunús dlí soiléir agus neamhdhébhríoch í an oibleagáid buntáiste a íocadh go míchuí trí bhíthin cleachtas neamhrialta a aisíoc, ar leith ó Rialachán Uimh.2988/95, ach is iarmhairt shimplí í ar chinneadh gur cruthaíodh go saorga na coinníollacha is gá chun an buntáiste a bhaint as reachtaíocht an Aontais Eorpaigh, rud a fhágann go bhfuil an buntáiste a fuarthas míchuí agus ar an gcaoi sin a thugann údar maith don oibleagáid é a aisíoc (féach, chuige sin, breithiúnais an 14 Nollaig 2000, Emsland-Stärke, C‑110/99, EU:C:2000:695, mír 56; an 4 Meitheamh 2009, Pometon, C‑158/08, EU:C:2009:349, mír 28; an 13 Nollaig 2012, FranceAgriMer, C‑670/11, EU:C:2012:807, mír 65; an 17 Meán Fómhair 2014, Cruz & Companhia, C‑341/13, EU:C:2014:2230, mír 45, agus an 29 Feabhra 2024, Eesti Vabariik (Põllumajanduse Registrite ja Informatsiooni Amet), C‑437/22, EU:C:2024:176, mír 57).

47

Is é an toradh atá air sin, i gcás ina bhfuil d’éifeacht ag na neamhrialtachtaí nach bhféadfaí a mheas go bhfuil na conarthaí faoina raibh cistiú Eorpach le leithdháileadh ar oibreoir eacnamaíoch tugtha i gcrích go bailí chun críocha an cistiú i dtrácht a fháil, ba cheart beart riaracháin de réir bhrí na chéad fhleasc d’Airteagal 4(1) de Rialachán Uimh. 2988/95 a chur i bhfeidhm, arb éard é a éileamh go n‑aisíocfaí na cistí a íocadh go míchuí (féach, chuige sin, breithiúnas an 13 Nollaig 2012, FranceAgriMer, C‑670/11, EU:C:2012:807, mír 67).

48

Dá bhrí sin tá glactha ag an gCúirt cheana féin go bhféadfar beart riaracháin arb éard é an buntáiste a bhain sé as go míchuí a aisghabháil ó thrádálaí a ghlacadh ar bhonn Airteagal 4 de Rialachán Uimh. 2988/95 amháin.

49

Go deimhin, trí fhoráil a dhéanamh go bhfuil ‘[g]níomhartha a dtaispeántar go bhfuil an cuspóir acu buntáiste a fháil atá contrártha le cuspóirí dhlí an [Aontais] is infheidhme sa chás i dtrácht, trí na coinníollacha a chruthú go saorga is gá chun an buntáiste sin a fháil, is dá thoradh sin nach bhfaighfear an buntáiste nó a tharraingt siar, ag brath ar an gcás’, tá Airteagal 4(3) den Rialachán sin infheidhme go díreach ina iomláine, lena n‑áirítear, dá bhrí sin, in éagmais rialacha lena dtugtar foirm nithiúil dóibh.

50

Dá bhrí sin, contrártha leis an méid a chinn an Chúirt Ghinearálta i míreanna 62 go 64 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, tá an cásdlí dá dtagraítear i míreanna 46 agus 47 den bhreithiúnas seo inaistrithe chuig staid ina ndéantar conarthaí poiblí a mhaoiniú as cistí arna ndeonú ag an Aontas faoi na cláir CARDS agus TACIS. I ndáil leis sin, is léir ó chásdlí na Cúirte gurb é ról an Aontais, trí bhíthin a chistí, gan ach gníomhaíochtaí a mhaoiniú a dhéantar i gcomhlíonadh iomlán na bprionsabal agus na rialacha maidir le soláthar poiblí ach amháin (féach, chuige sin, breithiúnais an 14 Iúil 2016, Wrocław – Miasto na prawach powiatu, C‑406/14, EU:C:2016:562, mír 43, agus an 8 Meitheamh 2023, ANAS, C‑545/21, EU:C:2023:451, mír 31).

51

Rannchuidíonn léiriú den sórt sin le cosaint éifeachtach leasanna airgeadais an Aontais agus éifeachtacht Rialachán Uimh. 2988/95 a áirithiú. Leanann sé ón tríú haithris agus ón gceathrú haithris a ghabhann leis an Rialachán gurb é an cuspóir atá aige cosaint leasanna airgeadais an Aontais a áirithiú ‘i ngach réimse’ agus ‘comhchreat dlíthiúil a bhunú do na réimsí uile a chumhdaítear le beartais [an Aontais]’. Leanann sé freisin ó Airteagal 2(1) den Rialachán sin go ndéanfar rialuithe agus bearta riaracháin agus pionóis riaracháin a fhorchur a mhéid ‘a bhfuil gá leo chun cur i bhfeidhm ceart dhlí an Aontais a áirithiú’, lena n‑áirítear gan dabht rialacha maidir le soláthar poiblí.

52

Daingnítear leis an gcuspóir leasanna airgeadais an Aontais a shaothraítear le Rialachán Uimh. 2988/95 a chosaint nach mór Airteagal 4(3) den Rialachán sin a chur i bhfeidhm gan gá le rialacha earnáilsonracha a ghlacadh, agus dá uireasa sin bheadh pairilis ar raon feidhme an Aontais chun a leasanna airgeadais a chosaint.

53

Ar an taobh eile, i gcás inar roghnaigh reachtóir an Aontais oibleagáid a chruthú, i rialacha ginearálta eile nó i rialacha earnáilsonracha, chun cistí mí-úsáidte nó a fuarthas go neamhrialta a aisghabháil, is iad na rialacha sin atá ina mbunús dlí ábhartha chun na cistí sin a aisghabháil (féach, go háirithe, breithiúnais an 21 Nollaig 2011, Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre, C‑465/10, EU:C:2011:867, mír 33, agus an 18 Nollaig 2014, Somvao, C‑599/13, EU:C:2014:2462, mír 37).

54

Sna himthosca sin, ní féidir an cúigiú haithris a ghabhann le Rialachán Uimh. 2988/95 a léamh sa chaoi a gciallaíonn go bhfuil oibleagáid ar an Aontas rialacha earnáilsonracha a ghlacadh chun na bearta riaracháin dá bhforáiltear in Airteagal 4 den Rialachán sin a chur i bhfeidhm. Ní bhaineann oibleagáid den sórt sin ach leis na pionóis riaracháin dá dtagraítear in Airteagal 5 den Rialachán sin. Mar sin féin, coimeádann an tAontas an ceart rialacha maidir le bearta riaracháin a leagan síos sna rialacha earnáilsonracha a ghlacann sé.

55

Thairis sin, más rud é nach féidir Airteagal 5 de Rialachán Uimh. 2988/95 a chur i bhfeidhm go díreach ar oibreoir eacnamaíoch a bhfuil neamhrialtacht déanta aige de réir bhrí Airteagal 1(2) den Rialachán sin, is é an fáth go beacht ná go bhfuil pionós riaracháin a údaraítear le hAirteagal 5 sin a fhorchur, dá chuid féin, faoi réir phrionsabal dhlíthiúlacht na gcionta coiriúla agus na bpionós (féach, go háirithe, breithiúnais an 28 Deireadh Fómhair 2010, SGS Belgium agus páirtithe eile, C‑367/09, EU:C:2010:648, míreanna 39, 43 agus 61, agus an 13 Nollaig 2012FranceAgriMer, C‑670/11, EU:C:2012:807, míreanna 61 agus 62).

56

Dá bhrí sin, rinne an Chúirt Ghinearálta earráid dlí le cinneadh, i mír 65 den bhreithiúnas sin, nach bhféadfadh Rialachán Uimh. 2988/95, ann féin, a bheith ina bhunús dlí ábhartha chun bearta riaracháin a ghlacadh chun méideanna a íocadh go míchuí a aisghabháil.

57

Ar an dara dul síos, cuireann an Coimisiún in aghaidh mhír 67 den bhreithiúnas atá faoi achomharc, sa mhéid is gur chinn an Chúirt Ghinearálta nach sonraítear in Airteagal 7 den Rialachán sin an catagóir gníomhaithe nach mór a bheith faoi réir beart riaracháin.

58

I dtaca leis sin, leanann sé ón dara habairt d’Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 2988/95 go bhféadfadh feidhm a bheith ag bearta agus pionóis riaracháin an Aontais ‘maidir le daoine a ghlac páirt i ndéanamh neamhrialtachta, chomh maith leo siúd a gceanglaítear orthu freagra a thabhairt ar an neamhrialtacht nó chun é a chosc’.

59

Cuidíonn an rogha a osclaíodh leis an bhforáil seo leis an gcuspóir a bhaint amach maidir le leasanna airgeadais an Aontais a chosaint, go háirithe i gcás inar duine dlítheanach é an tairbhí nach bhfuil ann a thuilleadh nó nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu chun na suimeanna atá i gceist a aisíoc. Tá údar maith leis an léiriú sin, go háirithe, i bhfianaise an chuspóra maidir le héifeachtacht chun calaois a chomhrac, dá dtagraítear sa cheathrú haithris a ghabhann le Rialachán Uimh. 2988/95 (breithiúnas an 29 Feabhra 2024, Eesti Vabariik (Põllumajanduse Registrite ja Informatsiooni Amet), C‑437/22, EU:C:2024:176, mír 53).

60

Sa chás seo, áitíonn an Coimisiún gur ghlac PB páirt in neamhrialtachtaí de réir bhrí Airteagal 1(2) den Rialachán, go háirithe trí na neamhrialtachtaí sin a chomhordú agus trí ríomhphoist a dhréachtú, nó trí lón a roinnt le comhalta den choiste meastóireachta tairiscintí. Mar sin féin, ag glacadh leis go raibh údar maith leis na fíorais seo, ní hamháin gur cheart go staonfadh PB, mar stiúrthóir ar an gcuideachta chomhordaithe, ó bheith rannpháirteach sna neamhrialtachtaí sin, ach ba cheart go gcinnteodh sé freisin nár tharla siad. Dá bhrí sin, cuimsíodh gníomhaíochtaí PB faoi fhorálacha an dara habairt d'Airteagal 7 den Rialachán sin.

61

Dá bhrí sin, ag glacadh leis gur fíor na fíricí, go deimhin, bhí an Coimisiún i dteideal a dhearbhú go raibh PB faoi dhliteanas, i gcomhpháirt agus go leithleach leis an gcuideachta chomhordaithe, as na méideanna a fuair an chuideachta sin go míchuí a íoc faoin dá chonradh phoiblí atá i gceist, agus an cinneadh atá faoi chonspóid a bhunú go hiomlán ar Airteagail 4 agus 7 de Rialachán Uimh. 2988/95.

62

Ina theannta sin, mar a d’áitigh an Coimisiún go ceart, leanann sé ó Airteagal 322(1)(a) CFAE gurb éard atá i Rialachán Airgeadais 2002 ná rialacha ginearálta a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid agus nach rialacha earnáilsonracha iad ar cheart tosaíocht a thabhairt dóibh ar na rialacha ginearálta a chomhdhéanann Rialachán Uimh. 2988/95. Ní bhaineann sé le hábhar, mar sin, nach mbaineann an Rialachán Airgeadais sin ach le conraitheoir an Aontais Eorpaigh.

63

Tá feidhm ag an gconclúid seo freisin maidir le Rialachán Airgeadais 2002, arna leasú le Rialachán Uimh. 1995/2006, a bhí infheidhme maidir leis an gcuid den chinneadh atá faoi chonspóid lena n‑ordaítear do PB na híocaíochtaí a mheas an Coimisiún a bheith déanta go míchuí leis an gcuideachta chomhordaithe a aisíoc de bhun an chonartha a tugadh i gcrích in 2008 i gcomhréir leis an dara conradh soláthair phoiblí.

64

Thairis sin, ag féachaint don chuspóir uileghabhálach maidir le leasanna airgeadais an Aontais a chosaint arna shaothrú le Rialachán 2988/95, dá dtagraítear i mír 51 den bhreithiúnais seo, ní mór an dara fomhír d’Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002 agus an tríú fomhír d’Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002 arna leasú le Rialachán Uimh. 1995/2006, a léiriú i bhfianaise Airteagal 7 de Rialachán Uimh. 2988/95.

65

Dá réir sin, ní mór a mheas go dtugann an dara fomhír d’Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(2) agus le hAirteagail 4 agus 7 de Rialachán Uimh. 2988/95, cumhacht d’institiúidí an Aontais iarratas a dhéanamh d’fhonn aisíocaíocht a fháil ar shuimeanna a íocadh go míchuí, le daoine a bhfuil baint acu leis an gconraitheoir a ghlac páirt i ndéanamh neamhrialtachtaí le linn an nós imeachta chun conradh a dhámhachtain nó a chomhlíonadh, ach freisin do dhaoine atá freagrach as na neamhrialtachtaí sin agus daoine a bhí freagrach as a áirithiú nach ndearnadh na neamhrialtachtaí sin.

66

Sna himthosca sin, chinn an Chúirt Ghinearálta go héagórach, i mír 69 den bhreithiúnas faoi achomharc, nár cheadaigh cur i bhfeidhm comhpháirteach d’Airteagail 4 agus 7 den Rialachán sin agus Airteagal 103 de Rialachán Airgeadais 2002 beart riaracháin a ghlacadh i leith PB.

67

Ba cheart, dá bhrí sin, an tsaincheist dlí aonair a d’ardaigh an Coimisiún chun tacú lena achomharc a cheadú ina hiomláine agus an breithiúnas atá faoi chonspóid a chur ar neamhní.

68

Faoin dara habairt den chéad mhír d’Airteagal 61 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, féadfaidh an Chúirt Bhreithiúnais, i gcás ina gcuirfear breith na Cúirte Ginearálta ar neamhní, breithiúnas críochnaitheach a thabhairt ar an díospóid má cheadaíonn staid na n‑imeachtaí a leithéid.

69

Ní hamhlaidh, áfach, sa chás seo.

70

Níl an fhaisnéis is gá ag an gCúirt chun rialú deiridh a thabhairt ar an gcaingean a mhéid a lorgaíonn sí an cinneadh atá faoi chonspóid a chur ar neamhní.

71

Sna cúinsí seo, níl an cás réidh le breithniú. Dá réir sin, ba cheart an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta a mhéid a bhaineann sé le neamhniú an chinnidh atá faoi chonspóid.

72

Ar an taobh eile de, is res judicata í mír 2 den chuid oibríochtúil den bhreithiúnas atá faoi achomharc, trínar dhíbh an Chúirt Ghinearálta caingean PB maidir leis an gcuid eile agus nach bhfuil achomharc déanta ina leith, d’ainneoin an breithiúnas sin a bheith curtha ar leataobh go páirteach (féach, chuige sin, breithiúnas an 4 Márta 2021, an Coimisiún v Fútbol Club Barcelona, C‑362/19 P, EU:C:2021:169, míreanna 109 agus 110).

73

Ós rud é go ndéantar an cás a tharchur ar ais chuig an gCúirt Ghinearálta, ní mór na costais a bhaineann leis an achomharc seo a fhorchoimeád.

Ar na forais sin, dearbhaíonn agus rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas: