<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.55-20141201.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C‑542/14</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62014CC0542</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:797">EU:C:2015:797</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>12</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>12</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P>KONKLUŻJONIJIET WATHELET – KAWŻA C‑542/14</P><P>VM REMONTS <HT TYPE="ITALIC">ET</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Wathelet</HT></P><P>ippreżentati fit-<DATE ISO="20151203">3 ta’ Diċembru 2015</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa oriġinali: il-Franċiż.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Kawża C‑542/14</HT></P><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>VM Remonts<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/> SIA (li kienet <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>DIV un Ko<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/> SIA),</P><P><HT TYPE="BOLD"><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>Ausma grupa<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/> SIA</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">vs</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Konkurences padome</HT></P><P><HT TYPE="NORMAL">[talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Augstākā Tiesa (Qorti suprema, il-Latvja)]</HT></P></STI></TITLE><INDEX><KEYWORD>Rinviju għal deċiżjoni preliminari</KEYWORD><KEYWORD>Kompetizzjoni</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 101(1) TFUE</KEYWORD><KEYWORD>Imputabbiltà lil impriża tal-aġir illegali ta’ fornitur ta’ servizzi indipendenti</KEYWORD><KEYWORD>Assenza ta’ konoxxenza mill-impriża tal-aġir li jikkostitwixxi ksur tal-fornitur ta’ servizzi indipendenti</KEYWORD></INDEX><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I –</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Introduzzjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, ippreżentata fis-<DATE ISO="20141127">27 ta’ Novembru 2014</DATE> mill-Augstākā Tiesa (Qorti suprema), tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 101(1) TFUE fir-rigward ta’ allegat ftehim bejn impriżi waqt il-parteċipazzjoni tagħhom f’sejħa għal offerti organizzata mill-belt ta’ Jūrmala (Il-Latvja).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II –</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A –</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt tal-Unjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>L-Artikolu 101 TFUE (li qabel kien l-Artikolu 81 KE) jipprevedi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="101.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Is-segwenti għandhom ikunu inkompatibbli mas-suq intern u għandhom ikunu projbiti: l-akkordji kollha bejn impriżi, id-deċiżjonijiet kollha ta’ deċiżjonijiet assoċjazzjonijiet bejn impriżi u l-prattiċi kollha miftiehma li jistgħu jolqtu l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li jkollhom bħala għan jew riżultat tagħhom il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq intern, partikolarment dawk li jinvolvu:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>l-iffissar dirett jew indirett tal-prezzijiet ta’ l-akkwist jew tal-bejgħ, jew ta’ kondizzjonijiet oħra tan-negozju,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>il-limitazzjoni jew kontroll tal-produzzjoni, tas-swieq, ta’ l-iżvilupp tekniku jew ta’ l-investiment,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>ċ)</NO.P><TXT>it-taqsim tas-swieq jew it-taqsim ta’ fonti ta’ provvista,</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="2"?><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>l-applikazzjoni ta’ kondizzjonijiet differenti għal transazzjonijiet ekwivalenti ma partijiet oħra, li b’hekk jiġu mqiegħda fi żvantaġġ kompetittiv,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>e)</NO.P><TXT>is-suġġettar tal-konklużjoni ta’ kuntratti għall-aċċettazzjoni mill-parti l-oħra, ta’ obbligi addizzjonali li, jew min-natura tagħhom jew skond l-użu kummerċjali, ma jkollhom l-ebda konnessjoni mas-suġġett ta’ dawk il-kuntratti.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><P>[...]<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/></P></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B –</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt Latvjan</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 11(1) tal-Liġi dwar il-kompetizzjoni (Konkurences likums), tal-<DATE ISO="20011004">4 ta’ Ottubru 2001</DATE> [Latvijas Vēstnesis, 2001, Nru 151]:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Huma pprojbiti u nulli sa mill-konklużjoni tagħhom il-ftehimiet bejn operaturi li għandhom l-għan jew l-effett li jikkawżaw ostakolu, restrizzjoni jew distorsjoni tal-kompetizzjoni fit-territorju tal-Latvja, inkluż il-ftehimiet dwar:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>il-parteċipazzjoni jew l-assenza ta’ parteċipazzjoni f’sejħa għal offerti jew f’għoti jew f’dispożizzjonijiet li jirrigwardaw tali azzjonijiet (astensjonijiet) sakemm il-kompetituri ma jkunux ħabbru pubblikament l-offerta komuni tagħhom u sakemm tali offerta ma jkollhiex l-għan li tikkawża ostakolu, restrizzjoni jew distorsjoni tal-kompetizzjoni;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III –</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Il-kunsill muniċipali tal-belt ta’ Jūrmala fetaħ sejħa għal-offerti dwar il-provvista ta’ ikel fl-istabbilimenti edukattivi. <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>VM Remonts<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/> SIA, li kienet <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>DIV un Ko<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/> SIA (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>DIV un Ko<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>), <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Ausma grupa<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/> SIA (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>Ausma<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>) u <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>Pārtikas kompānija<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/> SIA (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>Pārtikas<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>) issottomettew offerti f’din is-sejħa għal offerti.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Pārtikas talbet lil <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>Juridiskā sabiedrība ‘B&amp;Š partneri<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> SIA sabiex tirċievi assistenza legali fil-kuntest tal-preparazzjoni u l-preżentazzjoni tal-offerta tagħha. Għal dan il-għan, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>Juridiskā sabiedrība <QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>B&amp;Š partneri<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="2019" ID="QE0015"/><QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/> SIA talbet, min-naħa tagħha, lil subappaltatur, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>MMD lietas<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> SIA (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>Lietas<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>), li rċeviet mingħand Pārtikas abbozz ta’ offerta, ippreparat minn din il-kumpannija b’mod indipendenti, mingħajr ftehim ma’ DIV un Ko jew Ausma.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Fil-fatt, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta b’mod ċar li Pārtikas stabbilixxiet il-prezzijiet tagħha b’mod indipendenti (ara b’mod partikolari mill-punti 3.3 u 3.5 ta’ din id-deċiżjoni) u li, fl-ewwel istanza, l-administratīvā tiesa (qorti amministrattiva) – kompetenti biss fi kwistjonijiet ta’ fatt – indikat li ma jeżistix ftehim jew prattika miftiehma bejn Pārtikas u l-impriżi l-oħra kkonċernati (ara b’mod partikolari mill-punti 3 u 3.5 tal-imsemmija deċiżjoni).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta wkoll li Lietas kienet b’mod parallel, mingħajr ma informat lil Pārtikas, ippreparat l-offerti rispettivi ta’ DIV un Ko u ta’ Ausma. F’dan il-kuntest, impjegat ta’ Lietas uża l-offerta ta’ Pārtikas bħala riferiment sabiex jipprepara l-offerti ta’ żewġ offerenti oħra. B’mod partikolari, Lietas kienet ippreparat dawn iż-żewġ offerti billi telqet mill-prezzijiet li kienu jinsabu f’dik ta’ Pārtikas, b’tali mod li l-offerta ta’ Ausma kienet madwar 5 % orħos minn dik ta’ Pārtikas u dik ta’ DIV un Ko, 5 % orħos minn dik ta’ Ausma.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Permezz ta’ deċiżjoni tal-<DATE ISO="20111021">21 ta’ Ottubru 2011</DATE>, il-Konkurences padome (kunsill tal-kompetizzjoni) ikkunsidra li t-tliet kumpanniji offerenti kienu kisru l-Artikolu 11(1)(5) tal-Liġi dwar il-kompetizzjoni, billi ppreparaw l-offerti tagħhom b’mod konġunt bil-għan li jissimulaw kompetizzjoni effettiva bejniethom. Il-kunsill tal-kompetizzjoni kkunsidra li din il-prattika miftiehma kienet ikkawża distorzjoni tal-kompetizzjoni u impona multa fuq dawn l-impriżi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>DIV un Ko, Ausma u Pārtikas talbu l-annullament tad-deċiżjoni tal-kunsill tal-kompetizzjoni quddiem l-administratīvā tiesa (qorti amministrattiva), u imbagħad quddiem l-Administratīvā apgabaltiesa (qorti amministrattiva reġjonali). Permezz tas-sentenza tat-<DATE ISO="20130703">3 ta’ Lulju 2013</DATE>, din l-aħħar qorti annullat id-deċiżjoni kkontestata sa fejn hija kkonstatat ksur fir‑rigward ta’ Pārtikas, iżda kkonfermat din id-deċiżjoni għal dak li jirrigwarda ż-żewġ kumpanniji l-oħra.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Minkejja, li din l-istess qorti kkunsidrat li r-relazzjoni aritmetika li teżisti bejn il-prezzijiet tal-offerti tat-tliet offerenti turi l-eżistenza ta’ prattika miftiehma rigward il-parteċipazzjoni fis-sejħa għal offerti, hija kkunsidrat, minn naħa l-oħra, li ebda element ma juri li Pārtikas kienet assoċjata f’din il-prattika.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>DIV un Ko u Ausma ppreżentaw appell ta’ kassazzjoni quddiem l-Augstākā Tiesa (Qorti suprema) kontra s-sentenza tal-Administratīvā apgabaltiesa (qorti amministrattiva reġjonali) peress li din kienet ċaħdet ir-rikors tagħhom. Il-kunsill tal-kompetizzjoni, min-naħa tiegħu, ippreżenta appell ta’ kassazzjoni kontra din is-sentenza peress li din laqgħet ir-rikors ta’ Pārtikas.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar jekk il-parteċipazzjoni ta’ impriża fi ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tistax twassal għar-responsabbiltà tagħha, meta ma kienx stabbilit li d-diretturi ta’ din il-kumpannija kienu taw il-kunsens tagħhom għal dawn l-atti jew kienu jafu bihom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-Artikolu 11(1) tal-Liġi dwar il-kompetizzjoni kien elaborat wara t-teħid inkunsiderazzjoni tan-neċessità ta’ armonizzazzjoni bejn id-dritt nazzjonali u d-dritt tal-Unjoni fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni u li għalhekk l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma tistax tkun differenti minn dik tal-Artikolu 101(1) TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, u b’mod partikolari mis-sentenzi <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Musique Diffusion française <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>100/80 sa 103/80</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:158">EU:C:1983:158</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) kif ukoll <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Slovenská sporiteľňa</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑68/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:71">EU:C:2013:71</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) jirriżulta li impriża hija responsabbli, fir-rigward tal-Artikolu 101 TFUE, għall-atti mwettqa minn persuna li, bħal impjegat, taġixxi f’isem din l-impriża, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk il-persuni li għandhom is-setgħa li jieħdu deċiżjonijiet fi ħdan l-imsemmija impriża qabdux lil din il-persuna sabiex taġixxi f’dan is-sens jew jekk huma kinux jafu. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk din il-ġurisprudenza hijiex applikabbli f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, sa fejn l-atti eżaminati f’din il-kawża ma huwiex l-għemil ta’ impjegat ta’ Pārtikas, iżda ta’ fornitur ta’ servizzi indipendenti ta’ din il-kumpannija. Barra minn hekk, dan il-fornitur ma kienx jaġixxi biss għal din il-kumpannija, iżda wkoll f’isem DIV un Ko u Ausma.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Augstākās Tiesa (Qorti suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>L-Artikolu 101(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li sabiex jiġi ddikkjarat li impriża tkun ipparteċipat fi ftehim li jirrestrinġi l-kompetizzjoni, għandu jiġi pprovat aġir personali ta’ diriġent tal-impriża jew tal-fatt li dan kien jaf dwar, jew ikkonsenta, għal aġir ta’ persuna li kienet tipprovdi servizzi esterni għall-impriża filwaqt li taġixxi f’isem parteċipanti oħra għall-eventwali akkordju?<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/></P></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="4"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV –</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-Gvernijiet tal-Latvja u tal-Italja kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Il-Gvern Latvjan u l-Kummissjoni pparteċipaw fis-seduta li nżammet fil-<DATE ISO="20151021">21 ta’ Ottubru 2015</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V –</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">L-analiżi</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A –</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Fuq l-ammissibbiltà</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Il-Kummissjoni, li kienet l-unika li ppreżentat osservazzjonijiet dwar dan il-punt, timmilita favur l-ammissibbiltà tad-domanda preliminari. Fil-fatt, minkejja li d-dritt tal-Unjoni ma huwiex applikabbli għall-proċedura prinċipali, peress li l-prattika miftiehma inkwistjoni f’din il-kawża ma tistax taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri, il-liġi dwar il-kompetizzjoni kienet adottata preċiżament bil-għan li d-dritt Latvjan ikun allinjat ma’ dak tal-Unjoni. Il-Kummissjoni żżid li ċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali huma, iktar paragunabbli ma’ dawk li taw lok għas-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Allianz Hungária Biztosító <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑32/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:160">EU:C:2013:160</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) milli ma’ dawk tas-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Kleinwort Benson</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑346/93</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1995:85">EU:C:1995:85</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Fl-opinjoni tiegħi, din id-domanda hija ammissibbli.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar domandi preliminari li jirrigwardaw dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet fejn il-fatti fil-kawża prinċipali ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-dritt, iżda fejn dawn id-dispożizzjonijiet saru applikabbli mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, li hija konformi, għas-soluzzjoni ta’ sitwazzjonijiet purament interni, ma’ dawk użati mid-dritt tal-Unjoni Ewropea. Fil-fatt, f’tali każijiet, jeżisti interess ċert tal-Unjoni li, biex jiġu evitati differenzi ta’ interpretazzjoni fil-futur, id-dispożizzjonijiet jew il-kunċetti fid-dritt tal-Unjoni jirċievu interpretazzjoni uniformi, irrispettivament miċ-ċirkustanzi li fihom għandhom japplikaw<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Ara s-sentenzi <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Allianz Hungária Biztosító <HT TYPE="ITALIC">et</HT></NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑32/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:160">EU:C:2013:160</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata) kif ukoll <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>FNV Kunsten Informatie en Media</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑413/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2411">EU:C:2014:2411</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), li fiha f’ċirkustanzi analogi għal din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet għad-domandi preliminari.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B –</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Dwar il-mertu</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>F’din il-kawża, id-domanda tal-qorti tar-rinviju tistieden lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk impriża tistax titqies, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, li pparteċipat fi prattika miftiehma pprojbita mill-Artikolu 101 TFUE, konsistenti f’offerta kollużorja magħmula fil-kuntest ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti (<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>bid rigging<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Fil-lingwa Franċiża, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>trucage des offres<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>. B’mod ġenerali, ikun hemm tbagħbis tal-offerti meta tal-inqas żewġ impriżi li jipparteċipaw għal sejħa għal offerti jiftehmu sabiex wieħed jew iktar minnhom ma jissottomettux offerta, jissottomettu offerta jew jirtirawha.</P></NOTE>), abbażi biss tal-prova tal-aġir illegali ta’ fornitur ta’ servizzi indipendenti minn din l-impriża, responsabbli mill-preparazzjoni tal-offerta, meta ma huwiex ipprovat li d-diriġenti tal-imsemmija impriża kienu jafu b’dan l-aġir jew awtorizzawh.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Ġabra fil-qosor tal-argumenti tal-partijiet</TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Il-Gvern Latvjan jissuġġerixxi li r-risposta għad-domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 101(1) TFUE għandu jkun interpretat fis-sens li l-konstatazzjoni li impriża pparteċipat fi ftehim li jirrestrinġi l-kompetizzjoni ma teħtieġx il-prova la ta’ aġir personali ta’ diriġent tal-impriża, u lanqas tal-fatt li huwa kien jaf jew ikkonsenta għall-aġir tal-fornitur ta’ servizzi lill-impriża tiegħu li jaħdem ukoll għall-parteċipanti oħra fl-eventwali akkordju.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Fil-fatt, dan il-Gvern jikkunsidra li, f’kawża bħall-kawża prinċipali, l-istatus legali tal-persuna li teżegwixxi l-funzjoni fdata mill-impriża (impjegat jew indipendenti, ħaddiem jew aġent) ma huwiex rilevanti sabiex tiġi stabbilita r-responsabbiltà tal-impriża għal ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Skont l-imsemmi Gvern, mid-definizzjonijiet ta’ mandatarju u ta’ ħaddiem fid-dritt Latvjan jirriżulta li, kemm wieħed kif ukoll l-ieħor jaġixxu fl-interess tal-impriża li tirrikorri għas-servizzi tagħhom. L-istess japplika għall-fornitur indipendenti mqabbad mill-impriża sabiex jipprovdi servizz legali. Fil-fatt, dan tal-aħħar ikun kiseb l-awtorizzazzjoni sabiex jaġixxi bl-użu ta’ informazzjoni miżmuma mill-impriża. Il-fornitur ta’ servizzi esterni ma jassumix ir-riskji tal-attività ekonomika meta huwa jaġixxi f’isem terz u, f’dawn iċ-ċirkustanzi, l-atti tiegħu jkunu imputabbli lill-impriża li tirrikorri għas-servizzi tiegħu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, impriża għandha turi prova ta’ prudenza fl-għażla tal-mandatarju tagħha, kif għandha tkun waqt ir-reklutaġġ ta’ ħaddiem. Jekk dan l-obbligu ma jeżistix, l-impriżi jirrikorru għal terzi sabiex iwettqu l-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni mingħajr riskju ta’ sanzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, għandu jiġi evalwat jekk l-informazzjoni mibgħuta mill-impriża lill-fornitur jistax ikollha effett fuq il-kompetizzjoni. F’dan ir-rigward, informazzjoni dwar l-offerta konkreta ta’ impriża fil-kuntest ta’ sejħa għal offerti jista’ jkollha tali effett, peress li tinkludi indikazzjonijiet mhux aċċessibbli għal pubbliku kkonċernat, pereżempju, il-prezz propost jew l-funzjonament tal-impriża.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-fatt li, fil-kawża prinċipali, Lietas kienet fil-pussess ta’ informazzjoni (sensittiva) li seta’ kellha effett fuq il-kompetizzjoni fis-suq inkwistjoni u li hija kellha mandat li taġixxi f’isem Pārtikas b’din l-informazzjoni, jista’ jiġi konkluż li din l-impriża hija responsabbli għall-atti tal-fornitur mwettqa f’isem il-parteċipanti l-oħra fl-eventwali akkordju.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, il-Gvern Latvjan jargumenta li ma huwiex neċessarju li jintwera li d-diretturi tal-impriża awtorizzaw il-fornitur indipendenti sabiex jibgħat l-informazzjoni kkontestata jew anki li huma kienu jafu b’dan. Fil-fatt, id-diretturi għandhom jiġu kkunsidrati bħala neċessarjament informati bl-atti mwettqa mill-fornituri ta’ servizzi indipendenti marbuta man-negozju tagħhom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Il-Gvern Taljan jipproponi li r-risposta għad-domanda preliminari għandha tkun fis-sens li r-responsabbiltà ta’ ftehim antikompetittiv tista’ tkun imputata lil impriża li hija nvoluta minħabba l-aġir ta’ fornitur ta’ servizzi indipendenti, li bagħat lill-impriżi kompetituri l-informazzjoni li huwa rċieva mill-ewwel impriża, anki jekk id-diretturi ta’ din l-impriża jinjoraw din it-trażmissjoni ta’ informazzjoni u ma jawtorizzawhiex, sa fejn l-impriża kkonċernata ma tipprovax li hija ma kellha l-ebda possibbiltà raġonevoli li tipprevedi u tevita l-aġir illegali tal-fornitur.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, dan il-Gvern iqis li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirrigwarda l-aġir imwettaq minn impjegati ta’ impriża hija trasponibbli <HT TYPE="ITALIC">mutatis mutandis</HT> għal sitwazzjoni, bħal dik fil-kawża prinċipali, fejn l-aġir ikkontestat twettaq minn fornitur indipendenti. Għalhekk ma huwiex neċessarju li l-aġir li jikkostitwixxi akkordju jitwettaq mid-diretturi jew rappreżentanti ta’ din l-impriża, iżda sempliċement minn persuna li taġixxi f’isem l-impriża.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Fil-fatt, minn naħa, li l-impriżi jitħallew jinvokaw l-argument li l-aġir illegali twettaq minn persuni li ma humiex parti mit-tmexxija tal-impriża sabiex jevitaw ir-responsabbiltà tagħhom jikkomprometti l-possibbiltà li jiġi pprojbit il-ftehim illegali.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Min-naħa l-oħra, ksur tar-regoli tal-Artikolu 101 TFUE ma jeħtieġx intenzjoni min-naħa tal-impriża, iżda jista’ jirriżulta minn negliġenza ta’ din tal-aħħar. B’hekk, is-sempliċi fatt li d-diretturi ta’ impriża bħal Pārtikas ma awtorizzawx b’mod espliċitu lil Lietas tikkomunika l-abbozz tal-offerta lill-kompetituri ta’ din l-impriża jew li njoraw li saret tali komunikazzjoni ma jistax jeskludi li l-imsemmija impriża pparteċipat fl-akkordju li jirriżulta mill-aġir ta’ dan il-fornitur. Pārtikas kienet negliġenti meta fdat l-abbozzar tal-offerta lil fornitur mingħajr ma pprojbitu li jagħmel l-istess għall-impriżi kompetituri u li juża l-kontenut għall-benefiċċju tagħhom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Għalhekk, Pārtikas aċċettat riskju li hija tkun totalment imputabbli bir-responsabbiltà tal-ftehim antikompetittiv li jirriżulta mill-aġir ta’ dan il-fornitur. Minn dan isegwi li din l-impriża ma tistax tkun eżentata minn din ir-responsabbiltà ħlief jekk tipprova b’mod speċifiku li hija ma kellha l-ebda possibbiltà raġonevoli li tipprevedi jew tevita l-aġir illegali tal-fornitur.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Il-Kummissjoni tipproponi li r-risposta għad-domanda preliminari tal-qorti tar-rinviju tkun kif ġej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>L-Artikolu 101(1) TFUE għandu jkun interpretat fis-sens li l-konstatazzjoni li impriża pparteċipat fi ftehim li jirrestrinġi l-kompetizzjoni minħabba l-aġir ta’ aġent li ma huwiex wieħed mill-impjegati tagħha teħtieġ il-prova:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>li l-aġir li jikkostitwixxi ksur jaqa’ fil-qasam tal-missjonijiet delegati lill-aġent mill-impriża, jew</P></ITEM><ITEM><P>li l-impriża kienet taf bl-aġir li jikkostitwixxi ksur tal-aġent u ma tbegħditx minnu pubblikament.</P></ITEM></LIST><P>Meta l-aġir li jikkostitwixxi ksur jaqa’ fil-qasam ta’ attivitajiet delegati lill-aġent, ma huwiex madankollu neċessarju li jintwera li dan kien ingħata mandat sabiex jeżerċita l-imsemmija attivitajiet b’mod illegali, u lanqas li t-tmexxija tal-impriża kienet taf jew ikkonsentit dan l-aġir<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>.</P></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tiddistingwi l-kunċetti ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>impjegat<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> u ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>aġent<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>. B’mod partikolari, fis-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Suiker Unie <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>40/73 sa 48/73, 50/73, 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1975:174">EU:C:1975:174</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat li aġent jista’ jkun impriża distinta minn dik prinċipali għall-finijiet tal-applikazzjoni tal‑Artikolu 101 TFUE, ħlief fil-każ fejn l-aġent ikun <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>integrat<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> mal-impriża prinċipali. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet kriterji differenti, jiġifieri, minn naħa, jekk l-aġent ħax ir-responsabbiltà ta’ riskju ekonomiku, u min-naħa l-oħra, in-natura esklużiva jew le tas-servizzi pprovduti minnu. Dawn il-kriterji kienu applikati b’mod partikolari mill-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea fis-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Minoan Lines vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑66/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2003:337">EU:T:2003:337</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), fejn kienet eżaminata l-kwistjoni tal-imputazzjoni lill-impriża tar-responsabbiltà ta’ att li jikkostitwixxi ksur imwettaq minn aġent.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Madankollu, dawn iż-żewġ kriterji ma humiex la eżawrjenti u lanqas kumulattivi. Mis-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Energetický a průmyslový u EP Investment Advisors vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑272/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2014:995">EU:T:2014:995</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) jirriżulta li huwa importanti wkoll li jiġi ddeterminat jekk l-aġir li jikkostitwixxi ksur inkwistjoni jaqax fil-qasam tal-kompetenzi tal-aġent filwaqt li l-kriterju ta’ riskju ekonomiku jew tal-esklużività ma humiex dejjem deċiżivi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Dan l-approċċ huwa wkoll dak segwit mill-Competition Appeal Tribunal (qorti tal-appell fil-qasam tal-kompetizzjoni, Ir-Renju Unit) fis-sentenza tagħha A H Willis &amp; Sons Ltd vs Office of Fair Trading (OFT) [2011] CAT 13. Din il-qorti ddeċidiet, essenzjalment, li l-aġir illegali ta’ aġent ma jistax ikun imputat lill-prinċipal tiegħu meta jikkostitwixxi att kompletament distint mill-funzjonijiet fdati lilu minn dan tal-aħħar.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>It-tieni nett, fir-rigward tal-prinċipji ġenerali tad-dritt applikabbli għar-responsabbiltà tal-prinċipal għall-attivitajiet tal-aġenti tiegħu, il-Kummissjoni targumenta b’mod partikolari li, fid-dritt Franċiż<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Il-Kummissjoni tirreferi għall-Artikolu 1384 tal-Kodiċi Ċivili.</P></NOTE>, prinċipal huwa responsabbli mill-aġir tal-aġent tiegħu bil-kundizzjoni li l-ksur twettaq fil-kuntest – reali jew apparenti – tal-funzjonijiet tiegħu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Il-Kummissjoni tirreferi għal sentenza tal-Qorti tal-Kassazzjoni Franċiża tad-<DATE ISO="19880519">19 ta’ Mejju 1988</DATE>, Nru 87-82654. Minn din is-sentenza jirriżulta li prinċipal jista’ jkun eżentat mir-reponsabbiltà tal-atti tal-mandatarju tiegħu jekk dan tal-aħħar jaġixxi lil hinn mill-funzjonijiet tiegħu, mingħajr awtorizzazzjoni u għall-finijiet barranin minn dawk mogħtija lilu.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Minn din il-ġurisprudenza u minn dawn il-prinċipji jirriżulta li l-fatt biss li Lietas ma kinitx aġent esklużiv ta’ Pārtikas ma huwiex biżżejjed sabiex jeżenta lil din l-impriża mir-responsabbiltà tagħha fir-rigward tal-aġir ta’ Lietas. Mill-banda l-oħra, l-aġir ta’ Lietas ma jistax ikun imputat lil Pārtikas jekk ma jaqax fil-kuntest tal-funzjonijiet li kienu fdati lilu ħlief jekk Pārtikas kienet taf b’dan l-aġir u ma tbegħditx minnu pubblikament. Lietas kienet responsabbli biss mill-preparazzjoni tad-dokumenti tal-offerta ta’ Pārtikas skont struzzjonijiet mogħtija minn din l-impriża (sempliċi rappreżentazzjoni tal-impriża u preżentazzjoni tal-offerta), għalhekk id-deċiżjoni ta’ impjegat ta’ Lietas li jipprepara l-offerti tal-kompetituri ta’ Pārtikas abbażi ta’ dak stabbilit minn din l-impriża tidher bħala l-eżerċizzju ta’ funzjoni totalment distinta li ma tistax tkun imputata lill-imsemmija impriża. Barra minn hekk jirriżulta wkoll mill-fajl ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja li Lietas ma ngħatatx mandat sabiex tinnegozja mal-impriżi l-oħra.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Evalwazzjoni</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Riflessjonijiet ġenerali u ġurisprudenza</TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Preliminarjament, hemm lok li jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>prattika miftiehma<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> fis-sens tal-Artikolu 101(1) TFUE, jirreferi għal forma ta’ koordinazzjoni bejn l-impriżi li permezz tagħha, mingħajr ma din tkun laħqet l-istadju fejn akkordju veru u proprju jkun ġie konkluż, il-kooperazzjoni prattika bejniethom tiġi ssostitwita intenzjonalment għar-riskji tal-kompetizzjoni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Imperial Chemical Industries vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>48/69</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1972:70">EU:C:1972:70</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0064">64</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Tali prattika tista’ tirriżulta b’mod partikolari minn kuntatt dirett jew indirett bejn l-impriżi kompetituri, li l-għan jew l-effett tiegħu huwa li jinfluwenza kondotta fis-suq ta’ kompetitur attwali jew potenzjali, jew li jiżvela lil tali kompetitur l-aġir li huma stess iddeċidew li jadottaw jew li għandhom il-ħsieb li jadottaw fis-suq<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Suiker Unie <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>40/73 sa 48/73, 50/73, 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1975:174">EU:C:1975:174</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0174">174</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li impriża ma tistax tkun imputata prattika miftiehma mingħajr ma jkun stabbilit li hija pparteċipat deliberatament. F’dan il-kuntest, għalkemm il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma teħtieġx il-prova li tali impriża tikser b’mod konxju l-Artikolu 101 TFUE, għandu madankollu jiġi kkonstatat li din l-impriża ma tistax tinjora li l-aġir tagħha għandu l-effett li jirrestrinġi l-kompetizzjoni<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Sentenzi <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Miller International Schallplatten vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>19/77</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1978:19">EU:C:1978:19</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0018">18</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Musique Diffusion française <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>100/80 sa 103/80</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:158">EU:C:1983:158</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0112">112</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), kif ukoll <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>IAZ International Belgium <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il‑Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>96/82 sa 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 u 110/82</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:310">EU:C:1983:310</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>B’mod partikolari minħabba s-sanzjonijiet kbar marbuta mal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, bħala regola, ir-responsabbiltà għandha tkun personali, kemm jekk il-ksur seħħ intenzjonalment kif ukoll jekk twettaq b’negliġenza.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>It-talba għal deċiżjoni preliminari tpoġġi quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja l-kwistjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni, tal-imputazzjoni possibbli lill-impriżi ta’ atti mwettqa minn terzi.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, huwa possibbli li ssir distinzjoni tal-prattika ipprojbita mid-dritt tal-kompetizzjoni mwettqa minn:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>impjegat tal-impriża;</P></ITEM><ITEM><P>wieħed mis-sussidjarji tagħha, jew</P></ITEM><ITEM><P>minn terz (persuna fiżika jew morali) li ma hijiex integrata fl-istruttura organizzattiva tal-kumpannija.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Jekk tkun l-impriża stess, permezz tar-rappreżentanti jew tal-impjegati tagħha fl-eżerċizzju tal-funzjonijiet tagħhom fi ħdan il-kumpannija, li tadotta aġir li jmur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni, ir-responsabbiltà diretta tagħha hija stabbilita, kemm jekk il-ksur twettaq intenzjonalment kif ukoll b’negliġenza. F’dan il-każ, l-applikazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni għall-impriża <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>tippreżumi mhux azzjoni jew saħansitra għarfien mill-persuni assoċjati jew mill-amministraturi prinċipali tal-impriża kkonċernata, iżda l-azzjoni ta’ persuna li hija awtorizzata taġixxi f’isem l-impriża<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Musique Diffusion française <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>100/80 sa 103/80</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:158">EU:C:1983:158</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0097">97</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>il-parteċipazzjoni f’akkordji pprojbiti mit-Trattat FUE spiss tikkostitwixxi attività moħbija li ma hijiex suġġetta għal regoli formali. Huwa rari li rappreżentant ta’ impriża jipparteċipa f’laqgħa b’mandat għall-finijiet li jwettaq ksur<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/>. Għalhekk <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>l-Artikolu 101(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ ftehim li jirrestrinġi l-kompetizzjoni ma teħtieġx il-prova ta’ aġir personali tar-rappreżentant awtorizzat ta’ impriża jew ta’ ftehim partikolari li permezz tiegħu dan ir-rappreżentant awtorizza, taħt forma ta’ mandat, l-aġir tal-impjegat tiegħu li pparteċipa f’laqgħa antikompetittiva<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Slovenská sporiteľňa</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑68/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:71">EU:C:2013:71</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0026">26</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0028">28</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> rispettivament). Ara wkoll, il-punti 25 u 27 tal-imsemmija sentenza.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Il-ġurisprudenza rriteniet ukoll ir-responsabbiltà tal-kumpanniji parent għall-atti li jmorru kontra d-dritt tal-kompetizzjoni mwettqa mis-sussidjarji tagħhom fil-każijiet fejn dawn l-impriżi jifformaw unità ekonomika, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>[m]eta entità ekonomika bħall din tikser ir-regoli tal-kompetizzjoni, hija għandha, skont il-prinċipju ta’ responsabbiltà personali, twieġeb għal dan il-ksur<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:536">EU:C:2009:536</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta wkoll li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>l-aġir ta’ sussidjarja jista’ jiġi imputat lill-kumpannija parent b’mod partikolari meta din tal-ewwel, għalkemm ikollha personalità ġuridika separata, ma tiddeterminax awtonomament l-aġir tagħha fis-suq iżda essenzjalment tapplika l-istruzzjonijiet li tingħata mill-kumpannija parent [...] b’mod partikolari fid-dawl tar-rabtiet ekonomiċi, organizzazzjonali u ġuridiċi li jgħaqqdu lil dawn iż-żewġ entitajiet ġuridiċi<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibidem</HT> (punt 58 u l-ġurisprudenza ċċitata).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Jibqa’ l-każ fejn l-att li jmur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni jitwettaq minn persuna (fiżika jew ġuridika), li la hija sussidjarja ta’ u lanqas integrata fl-impriża imsemmija, u fejn, bħal f’dan il-każ, dan it-terz għall-impriża aġixxa fil-kwalità ta’ fornitur ta’ servizzi indipendenti. Sa fejn l-impriża li tibbenefika minn servizzi ta’ tali fornitur, tista’ tinżamm responsabbli għall-atti ta’ dan tal-aħħar ?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Jista’ jkun hemm żewġ eventwalitajiet:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>it-terz aġixxa f’isem l-impriża u wettaq l-att li jmur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni fl-eżekuzzjoni tal-missjonijiet assenjati lilu minn din tal-aħħar. F’dan il-każ, ir-responsabbiltà tal-impriża li rrikorriet għas-servizzi ta’ terz hija ċara peress li taf jew kellha neċessarjament tkun taf li t-terz kien ser iwettaq jew wettaq att li jmur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni, li hija kienet ikkonsentat, anki jekk dan l-att jagħmel parti mill-missjonijiet fdati lit-terz,</P></ITEM><?PAGE NO="9"?><ITEM><P>it-terz aġixxa fil-kuntest ta’ kuntratt mal-impriża msemmija iżda ħa inizjattivi (li jikkonsistu b’mod partikolari f’atti li jmorru kontra d-dritt tal-kompetizzjoni) mhux previsti fil-missjonijiet fdati lilu mingħajr ma jiġi stabbilit li d-diretturi ta’ din l-impriża kienu jafu b’tali att li jmur kontra l-kompetizzjoni mwettaq mill-fornitur ta’ servizzi u lanqas ma taw il-kunsens tagħhom minn qabel għalih.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Abbażi ta’ liema kriterji r-responsabbiltà ta’ att li jikkostitwixxi ksur imwettaq minn dan it-terz tista’ tiġi imputata lill-impriża li rrikorriet għas-servizzi tiegħu?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Fis-sentenza tagħha <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Minoan Lines vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-66/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2003:337">EU:T:2003:337</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Din is-sentenza kienet suġġetta għal appell, li wieħed mill-aggravji tiegħu kien jirrigwarda ġustament il-kwistjoni tal-imputabbiltà lill-mandatarju tal-aġir tal-aġent, iżda l-Qorti tal-Ġustizzja ċaħditu bħala purament fattwali u għalhekk manifestament inammissibbli (Digriet <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Minoan Lines vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑121/04 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2005:695">EU:C:2005:695</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0019">19</REF.NP.ECR> u <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Għal dak li jirrigwarda s-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Minoan Lines vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-66/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2003:337">EU:T:2003:337</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), ara Blaise, J.-B., u Idot, L., <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>Chronique de droit communautaire de la concurrence – Mise en œuvre des articles 81 et 82 CE<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/>, <HT TYPE="ITALIC">Revue trimestrielle de droit européen</HT>, 2005, p. 131 sa 223, punt 81, u Idot, L., <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>Transports maritimes – Commentaires aux arrêts du Tribunal du <DATE ISO="20031211">11 décembre 2003</DATE><QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>, <HT TYPE="ITALIC">Europe</HT>, 2004, Nru 2, p. 18 u 19.</P></NOTE>, il-Qorti Ġenerali ġustament riedet tkun taf jekk l-impriża u l-aġent <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>jifformawx jew jaqgħux taħt l-istess impriża jew entità ekonomika li għandhom aġir uniku fis-suq<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201C" ID="QE0033"/> (punt 124). <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>Jekk dan huwa l-każ, it-terz li jeżerċita attività għall-benefiċċju tal-prinċipal tiegħu, jista’ fil-prinċipju jkun ikkunsidrat bħala <QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>organu awżiljarju integrat fl-impriża<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="2019" ID="QE0035"/> [tiegħu], li għandu jsegwi l-istruzzjonijiet tal-prinċipal u jifforma għalhekk flimkien ma’ din l-impriża, bħall-impjegat tal-kummerċ, unità ekonomika<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> (punt 125).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Imbagħad il-Qorti Ġenerali rriteniet żewġ parametri ta’ riferiment fid-determinazzjoni tal-eżistenza ta’ unità ekonomika, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>minn naħa, ir-responsabbiltà għan-nom permezz ta’ intermedjarju ta’ riskju ekonomiku u, min-naħa l-oħra, in-natura esklużiva jew le tas-servizzi pprovduti mill-intermedjarju<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> (punt 126), l-assenza ta’ kondiviżjoni tar-riskji u l-esklużività tas-servizzi jimmilitaw favur l-eżistenza ta’ unità ekonomika.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Kif irrilevaw il-Gvern Latvjan u l-Kummissjoni matul is-seduta, dawn iż-żewġ kriterji ma jistgħux ikunu eżawrjenti u waħedhom deċiżivi sabiex jistabbilixxu jekk l-aġir li jikkostitwixxi ksur ta’ aġent jistax ikun imputat lill-prinċipal tiegħu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Fis-sentenza tagħha <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>voestalpine u voestalpine Wire Rod Austria vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>T-418/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2015:516">EU:T:2015:516</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), il-Qorti Ġenerali, peress li ebda prova ma setgħet tistabilixxi li l-impriża seta’ kellha l-inqas informazzjoni dwar l-aġir antikompetittiv tal-aġent tagħha u, wara li eżaminat b’mod konkret l-aġir kif ukoll il-funzjonijiet ta’ dan tal-aħħar, ddeċidiet li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>[m]adankollu, f’ċirkustanzi bħal dawk ineżami, fejn l-aġent jaġixxi f’isem u fl-interess tal-prinċipal mingħajr ma jassumi r-riskju ekonomiku tal-attivitajiet li kienu fdati lilu, l-aġir antikompetittiv ta’ dan l-aġent fil-kuntest ta’ dawn l-attivitajiet jista’ jiġi imputat lill-prinċipal, bħalma jista’ jsir fir-rigward ta’ persuna li timpjega għall-atti sanzjonabbli ta’ wieħed mill-impjegati tagħha, u dan anki mingħajr prova tal-għarfien min-naħa tal-prinċipal tal-aġir antikompetittiv tal-aġent<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> (punt 175) u kkonkludiet fil-punt 178 tal-imsemmija sentenza <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>fil-kawża ineżami, il-Kummissjoni tista’, minn naħa, tikkonkludi li teżisti unità ekonomika bejn l-aġent u l-prinċipal fir-rigward tal-attivitajiet li kienu ġew fdati lis-Sur G. minn Austria Draht u, min-naħa l-oħra, tqis li, minħabba din l-unità ekonomika, huwa possibbli li jiġu imputati lill-prinċipal l-atti sanzjonabbli mwettqa mis-Sur G. fl-interess ta’ Austria Draht fil-kuntest tal-attivitajiet li kienu ġew fdati lilu mingħajr ma jkun meħtieġ li jintwera li l-prinċipal kellu konoxxenza tagħhom<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, fl-istess sentenza, il-Qorti Ġenerali kkunsidrat ukoll li l-parteċipazzjoni ta’ aġent f’ċerti laqgħat antikompetittivi ma tistax tkun imputata lill-prinċipal tiegħu, ladarba l-kwistjonijiet diskussi b’mod ċar ma jaqgħux fil-missjoni ta’ rappreżentanza fdata mill-prinċipal lill-imsemmi aġent (ara, f’dan is-sens il-punt 384 tal-imsemmija sentenza). Il-Qorti Ġenerali kkunsidrat li r-responsabbiltà<?PAGE NO="10"?> tal-aġir antikompetittiv tal-aġent li seħħ barra mis-suq Taljan ma tistax tiġi imputata lil voestalpine Austria Draht (il-prinċipal ikopri biss it-territorju Taljan). Fid-dawl ta’ dawn l-elementi, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li tnaqqas il-multa imposta <HT TYPE="ITALIC">in solidum</HT> liż-żewġ kumpannija minn EUR 22 miljuni għal EUR 7.5 miljuni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Għandu jiżdied li fl-imsemmija kawża (kif ukoll f’dik li wasslet għas-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Minoan Lines vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE>, (<NO.CASE>T-66/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2003:337">EU:T:2003:337</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), l-aġent aġixxa b’mod ċar f’isem l-impriża u kellu setgħat fir-rigward tal-politika kummerċjali tal-prinċipal tiegħu, minkejja li l-<HT TYPE="ITALIC">istabbiliment tal-prezzijiet kien wieħed mill-aspetti tal-mandat</HT> li kien mogħti lilu, li jimplika negozjar mal-impriżi l-oħra.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Ma huwiex l-istess f’din il-kawża fejn mill-fajl ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li Pārtikas stess kienet iddeterminat il-prezz tal-offerta tagħha (ara l-punt 6 ta’ dawn il-konklużjonijiet) u li Lietas kienet biss aġent responsabbli mill-abbozzar tekniku tad-dokumenti. Jidher għalhekk li d-deċiżjoni ta’ Lietas li tieħu l-offerta ta’ Pārtikas bħala bażi għall-preparazzjoni tal-offerta ta’ impriżi oħra taqa’ fl-eżerċizzju ta’ funzjoni totalment distinta minn dik mogħtija lilha u li fl-opinjoni tiegħi ma tistax tkun imputata lil Pārtikas.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Nirrepeti li f’dan il-fajl ma hemmx provi li juru l-konoxxenza u/jew l-approvazzjoni tal-aġir tal-aġent minn Pārtikas, u dan għall-kuntrarju tal-kawża li tat lok għas-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Minoan Lines vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE>, (<NO.CASE>T-66/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2003:337">EU:T:2003:337</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, b’mod partikolari l-punti 139 sa 147).</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Il-vertenza fil-kawża prinċipali</TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>X’jiġi deċiż għalhekk fil-każ inkwistjoni f’din il-kawża fejn xejn ma jippermetti li jiġi stabbilit li Pārtikas kienet taf bl-aġir ta’ Lietas, fejn dan l-intermedjarju aġixxa bħala negozjant indipendenti, ma kienx jikkondividi r-riskju ekonomiku ma’ Pārtikas, ma kienx marbut kuntrattwalment minn ebda ftehim ta’ esklużività ma’ din l-impriża (anki jekk id-deontoloġija minima tal-professjoni jidhirli li timponih <HT TYPE="ITALIC">ex officio</HT> fir-rigward tal-offerta inkwistjoni) u ħa inizjattivi li manifestament eċċedew il-missjoni fdata lilu minn Pārtikas.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Jidhirli li għandhom jiġu miċħuda żewġ pożizzjonijiet estremi. Minn naħa, imputazzjoni awtomatika tar-responsabbiltà lill-kumpannija ta’ azzjonijiet ta’ terz, ikun x’ikun il-grad ta’ implikazzjoni ta’ din il-kumpannija li tmur kontra l-prinċipji fundamentali li jirregolaw l-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet bħal dawk previsti mid-dritt tal-kompetizzjoni (b’mod partikolari l-individwalità tal-pieni u ċ-ċertezza legali), u, min-naħa l-oħra, l-obbligu tal-awtorità kompetenti fil-qasam tad-dritt tal-kompetizzjoni li tipprova b’mod konvinċenti li l-kumpannija li tibbenefika mis-servizzi ta’ terz kienet taf b’atti kriminali mwettqa minn dan tal-aħħar jew li tat il-kunsens tagħha u dan bi ħsara kbira għall-effettività tad-dritt tal-kompetizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Fil-fatt, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>peress li l-projbizzjoni mill-parteċipazzjoni fi prattiki u f’akkordji antikompetittivi kif ukoll is-sanzjonijiet li jinkorri min jikser din il-projbizzjoni huma magħrufa, huwa komuni li l-attivitajiet li jinvolvu dawn il-prattiki u dawn l-akkordji jseħħu b’mod klandestin, li l-laqgħat jinżammu b’mod sigriet, l-iktar spiss fi Stat terz, u li d-dokumentazzjoni relatata titnaqqas kemm jista’ jkun<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Knauf Gips vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑407/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:389">EU:C:2010:389</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Ikun għalhekk sempliċi ħafna li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>jinħeba<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/> wara terz sabiex jevita s-sanzjoni fir-rigward tad-dritt tal-kompetizzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, l-importanza li tiġi ppreżervata l-kompetizzjoni libera tippermetti li jkun meħtieġ mill-impriżi li jafdaw f’idejn terzi missjonijiet bħal dawk inkwistjoni, li jieħdu l-prekawzjonijiet kollha sabiex jevitaw li dawn it-terzi jwettqu ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, billi jevitaw b’mod partikolari kull negliġenza jew imprudenza fid-definizzjoni u t-twettiq ta’ dawn il-missjonijiet.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Fuq il-linja tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, is-soluzzjoni li jiena nipproponi għall-proċessi bħal dak inkwistjoni hija li tiġi stabbilita preżunzjoni konfutabbli tar-responsabbiltà ta’ impriża għall-atti li jmorru kontra d-dritt tal-kompetizzjoni mwettqa minn terzi li hija rrikorriet għas-servizzi tagħhom u li ma jistgħux ikunu kkunsidrati bħala organu awżiljarju integrat f’din il-kumpannija. Preżunzjoni simili żżomm ekwilibriju bejn, minn naħa, l-għan li jiġi pprojbit b’mod effettiv l-aġir li jmur kontra r-regoli tal-kompetizzjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 101 TFUE, u l-prevenzjoni tat-twettiq mill-ġdid tagħhom billi jkun magħruf li l-osservanza ta’ dawn ir-regoli timponi aġir attiv tal-impriżi f’kull waqt, u min-naħa l-oħra, ir-rekwiżiti tad-drittijiet fundamentali fil-qasam tas-sanzjonijiet. Din il-preżunzjoni tapplika wkoll jekk l-atti mwettqa mit-terz huma distinti mill-funzjonijiet fdati lilu u anki jekk huwa juri li l-kumpannija li rrikorriet għas-servizzi tiegħu kienet taf u tat il-kunsens għall-atti tiegħu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Il-preżunzjonijiet huma magħrufa fid-dritt tal-Unjoni. Kemm il-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll il-Qorti Ġenerali użaw preżunzjonijiet sabiex jistabbilixxu r‑responsabbiltà <HT TYPE="ITALIC">in solidum</HT> tal-kumpannija parent fir-rigward tal-atti mwettqa mis‑sussidjarji tagħha (sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akzo Nobel <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:536">EU:C:2009:536</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), jew għal atti mwettqa mill-ħaddiema u impjegati (sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Musique Diffusion française <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>100/80 sa 103/80</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:158">EU:C:1983:158</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0097">97</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Din il-preżunzjoni għandha tapplika fir-rigward ta’ impriża meta l-awtorità responsabbli mill-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni tipprova l-eżistenza ta’ att li jmur kontra d-dritt tal-kompetizzjoni mwettaq minn persuna li taħdem għal din l-impriża mingħajr ma tagħmel parti, direttament jew le, mill-istruttura organizzattiva tagħha.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Sabiex jiġi osservat l-ekwilibriju li jiena semmejt fil-punt 63 ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-impriża tista’ tikkonfuta l-preżunzjoni tar-responsabbiltà billi tippreżenta l-provi kollha li jistgħu jsostnu l-argument li hija ma kienet taf xejn dwar l-aġir kriminali tat-terz fornitur ta’ servizzi u billi turi li hija ħadet il-prekawzjonijiet kollha sabiex tevita tali aġir fir-rigward tad-dritt tal-kompetizzjoni, u dan fi tliet mumenti<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Dwar il-konfutabbiltà tal-preżunzjoni tar-responsabbiltà ta’ kumpannija parent għall-aġir tas-sussidjarja tagħha, ara s-sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>ENI vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C-508/11 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:289">EU:C:2013:289</NO.ECLI>, punti <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> et seq kif ukoll 68 u 69).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>L-ewwel jinsab fil-mument tal-reklutaġġ jew l-għażla ta’ terz. Dan jirrigwarda b’mod partikolari l-għażla tal-fornitur, id-definizzjoni tal-missjonijiet u l-eżekuzzjoni tagħhom, il-kundizzjonijiet (jew l-esklużjoni) ta’ użu ta’ sub-appaltatur, l-obbligi imposti sabiex tkun żgurata l-osservanza tad-dritt, b’mod partikolari tal-kompetizzjoni u s-sanzjonijiet previsti f’każ ta’ inosservanza tal-kuntratt, l-awtorizzazzjoni meħtieġa għal kull att mhux previst fil-kuntratt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>It-tieni mument jipprevedi l-perijodu kollu ta’ eżekuzzjoni tal-missjonijiet fdati lit-terz billi tiżgura li t-terz iżomm strettament mal-missjonijiet kif iddefiniti fil-kuntratt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>It-tielet mument huwa dak fejn, anki jekk ma kinitx taf bih, jitwettaq ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni mit-terz. L-impriża ma tistax sempliċement tagħżel li tinjorah, hija għandha titbiegħed pubblikament mill-att ipprojbit, tipprekludi li jerġa’ jseħħ u/jew tirrappurtah lill-entitajiet amministrattivi. Fil-fatt, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>il-parteċipazzjoni passiva fil-ksur, bħall-preżenza ta’ impriża f’laqgħat li matulhom ġew konklużi ftehimiet bi skop antikompetittiv, mingħajr ma tkun manifestament opposta għal dan, hija kompliċità li hija ta’ natura li tinvolvi r-responsabbiltà tagħha fil-qafas tal-Artikolu 81(1) KE, peress li l-approvazzjoni taċita ta’ inizjattiva illeċita, mingħajr ma tbiegħed ruħha pubblikament mill-kontenut tagħha jew tirrappurtah mal-impriżi amministrattivi, għandha bħala effett li tinkoraġġixxi l-kontinwazzjoni tal-ksur u li tikkomprometti s-sejba tiegħu<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> (sentenza <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>AC-Treuhand vs Il-Kummissjoni</NAME.CASE>, <NO.CASE>C-194/14 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:717">EU:C:2015:717</NO.ECLI>, punt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Matul is-seduta tqajmet il-kwistjoni dwar jekk tistax tkun ta’ xi importanza fil-konfutabbiltà tal-preżunzjoni, id-dimostrazzjoni li magħmula mill-impriża li hija ma setgħetx tislet l-ebda benefiċċju mill-atti li jmorru kontra d-dritt tal-kompetizzjoni mwettqa mill-aġent. Kemm il-Gvern Latvjan kif ukoll il-Kummissjoni rrispondew fin-negattiv għal din il-kwistjoni.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Din ma hijiex l-opinjoni tiegħi, iżda taħt żewġ kundizzjonijiet li wara kollox kienu indirettament fiċ-ċentru tad-dibattitu waqt is-seduta. Huwa korrett li l-interess jew le ta’ impriża fi prattika miftiehma ma jista’ jkollu ebda effett fuq l-istabbiliment tal-ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni. Madankollu, hawnhekk ma hawnx kuntest tal-istabbiliment tal-ksur, iżda kuntest ta’ prova li tista’ tikkonfuta preżunzjoni ta’ responsabbiltà. Id-dimostrazzjoni minn impriża li l-aġir ta’ aġent kellu biss fil-konfront tagħha konsegwenzi negattivi tista’ ssaħħaħ il-provi l-oħra prodotti sabiex jikkonfutaw il-preżunzjoni ta’ responsabbiltà. Il-kuntrarju huwa b’mod evidenti minnu jekk, għall-kuntrarju, l-impriża kienet interessata fir-riżultat tal-akkordju jew tal-prattika miftiehma.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Matul is-seduta kien indikat li l-fatt li Pārtikas ma kisbitx il-kuntratt ma jipprovax li hija ma pparteċipatx b’mod jew ieħor fil-prattika miftiehma, sa fejn hija setgħet tiftiehem mal-impriżi l-oħra dwar qsim tal-kuntratti matul iż-żmien (<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>bid rigging<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/>). Jiena naqbel ma’ dak li ġie nnotat, iżda dan ma huwiex il-każ li jiena nipprevedi, jiġifieri d-dimostrazzjoni magħmula minn impriża li, anki lil hinn min-nuqqas ta’ kisba tal-kuntratt inkwistjoni, hija ma pparteċipat f’ebda element ieħor ta’ negozjar li permezz tiegħu hija bbenefikat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni. B’mod evidenti, din hija biss prova fost oħrajn li l-impriża tista’ tippreżenta fl-argument tagħha sabiex tikkonfuta l-preżunzjoni.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Fil-qosor, l-impriża tista’ tikkonfuta l-preżunzjoni jekk hija tistabilixxi li t-terz aġixxa lil hinn mill-missjonijiet fdati, li hija ħadet il-prekawzjonijiet kollha neċessarji fl-għażla tiegħu, fit-twettiq tal-missjoni fdata lilu u li ladarba saret taf b’aġir ipprojbit, hija tbiegħdet pubblikament minnu u rrapportatu lill-entitajiet amministrattivi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>B’mod evidenti hija l-qorti nazzjonali li għandha tevalwa fid-dawl tal-elementi ta’ hawn fuq, il-fatti ppreżentati f’dan il-proċess sabiex tikkonkludi jew le r-responsabbiltà ta’ Pārtikas.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VI –</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, jiena nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mill-Augstākā Tiesa (Qorti suprema):</TXT><P>L-Artikolu 101(1) TFUE għandu jkun interpretat fis-sens li l-konstatazzjoni li impriża pparteċipat fi ftehim li jirrestrinġi l-kompetizzjoni ma teħtieġx il-prova ta’ aġir personali ta’ direttur tal-impriża jew tal-fatt li huwa kien jaf jew ta il-kunsens tiegħu għall-aġir ta’ persuna li tipprovdi servizzi esterni lill-impriża billi ħadmet f’isem parteċipanti oħra fl-eventwali akkordju.</P><P>Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika fil-kawża li għandha quddiemha jekk, dwar il-fatt li terz aġixxa lil hinn mill-missjonijiet li hija fdatlu, dwar il-prekawzjonijiet li hija ħadet fl-għażla tat-terz, fl-eżekuzzjoni tal-missjonijiet inkwistjoni u dwar l-aġir proprju tagħha ladarba hija kienet taf bl-aġir ipprojbit, l-impriża setgħetx tippreżenta provi konvinċenti biżżejjed sabiex tikkonfuta l-preżunzjoni tar-responsabbiltà tagħha.</P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>