Ο Kirk που συνελήφθη την ίδια ημέρα οδηγήθηκε ενώπιον του Magistrates Court του North Shields και καταδικάστηκε, στις 7 Ιανουαρίου 1983, σε πρόστιμο 30000 λιρών στερλινών και στα δικαστικά έξοδα (400 λίρες στερλίνες). Άσκησε έφεση κατά της καταδικαστικής αποφάσεως ενώπιον του Crown Court του Newcastle-upon-Tyne το οποίο σας υπέβαλε με απόφαση της 9ης Μαρτίου 1983 το ακόλουθο ερώτημα:

Έχοντας υπόψη όλες τις σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε άραγε το δικαίωμα, μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1982, να θέσει σε ισχύ το Sea Fish (Specified United Kingdom Waters) (Prohibition of Fishing) Order του 1982 (διάταγμα περί θαλάσσιας αλιείας) κατά το μέτρο που το εν λόγω Order απαγορεύει μόνο στα νηολογημένα στη Δανία σκάφη να αλιεύουν υπό τις συνθήκες που προβλέπει;

Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα ερωτήματος στο οποίο, όπως είναι διατυπωμένο, δεν μπορεί να δοθεί απάντηση στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 177: ο εθνικός δικαστής δεν αναφέρει καμιά κοινοτική διάταξη προς το σκοπό ερμηνείας ή ελέγχου του κύρους· αντιθέτως, ερωτά το Δικαστήριο αν συμβιβαζόταν προς το κοινοτικό δίκαιο μια συγκεκριμένη εθνική νομοθετική διάταξη.

Όπως συνήθως, πρέπει λοιπόν να ερευνηθεί ποιο ήταν το ισχύον κοινοτικό καθεστώς ώστε να μπορέσει ο εθνικός δικαστής να εκτιμήσει αν το εθνικό μέτρο στο οποίο αναφέρεται συμβιβαζόταν προς τους σχετικούς κανόνες και, αν όχι, να το κρίνει μη εφαρμοστέο.

Το πρόβλημα αυτό, από απλώς στοιχείο της κοινής γεωργικής πολιτικής που ήταν αρχικά

'Αρθρο 38, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

Η γενική εξέλιξη στον τομέα της αλιείας και η σημασία αυτού του τομέα για τα νέα κράτη μέλη δεν ευνοούσαν την αυστηρή και άμεση εφαρμογή της γενικής αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων λόγω ιθαγενείας που θεσπίζει το άρθρο 7 της Συνβήκης και επαναλαμβάνει για το συγκεκριμένο τομέα το άρθρο 2 του κανονισμού 2141/70 του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 1970 περί θεσπίσεως κοινής διαρθρωτικής πολιτικής στον τομέα της αλιείας

JO L 236 της 27.10.1970, σ. 1.

Βεβαίως, το άρθρο 4 του εν λόγω κανονισμού πρόβλεπε ότι:

κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 2, η άσκηση ορισμένων ειδών αλιείας σε ορισμένες ζώνες ... [μπορούσε] να περιοριστεί επί περίοδο μέχρι πέντε ετών ..., στον εγχώριο πληθυσμό που είναι εγκαταστημένος κατά μήκος των εν λόγω ζωνών εφόσον εξαρτάται κυρίως από την παράκτια αλιεία.

Με την ίδια προοπτική, το άρθρο 100 της πράξεως προσχωρήσεως επέτρεπε στα κράτη μέλη:

να περιορίζουν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1982 την άσκηση της αλιείας στα ύδατα που υπάγονται στην κυριαρχία ή στη δικαιοδοσία τους ... στα σκάφη των οποίων η αλιευτική δραστηριότητα ασκείται στα ύδατα αυτά,

οι κατ' αυτό τον τρόπο όμως θεσπιζόμενες διατάξεις δεν μπορούσαν να είναι λιγότερο περιοριστικές από εκείνες που εφαρμόζονται πράγματι κατά το χρόνο της προσχωρήσεως.

Δυνάμει του άρθρου 103 της Πράξεως Προσχωρήσεως, η Επιτροπή είχε την υποχρέωση πριν από την 31η Δεκεμβρίου 1982 να παρουσιάζει στο Συμβούλιο έκθεση περί της κοινωνικής και οικονομικής αναπτύξεως των παρακτίων ζωνών των κρατών μελών και της καταστάσεως των αποθεμάτων, διευκρινίζεται δε περαιτέρω ότι, με βάση την έκθεση αυτή και τους στόχους της κοινής αλιευτικής πολιτικής το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής, θα εξήταζε τις διατάξεις που θα ηδύναντο να επακολουθήσουν τις παρεκκλίσεις που ισχύουν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1982.

Κάνοντας χρήση αυτής της δυνατότητας που είχε από το άρθρο 100, το Ηνωμένο Βασίλειο θέσπισε το Fishing Boats (European Economic Community) Designation Order του 1972 που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1973 με το οποίο αναγνωρίστηκαν ορισμένα ειδικά αλιευτικά δικαιώματα σε ορισμένα άλλα κράτη μέλη στα οποία δεν περιλαμβανόταν η Δανία.

Ο κανονισμός 2141/70 του Συμβουλίου καταργήθηκε από τον κανονισμό 101/76 της 19ης Ιανουαρίου 1976

JO L 20 της 28.1.1976, α 19.

Στις αιτιολογικές σκέψεις της προτάσεως αυτής υπογραμμίζεται ότι,

ενόψει της υπερεκμεταλλεύσεως των αποθεμάτων των κυρίων ειδών, πρέπει η Κοινότητα, προς το συμφέρον τόσο των αλιέων όσο και των καταναλωτών, να διασφαλίσει, με κατάλληλη πολιτική προστασίας των αλιευτικών βυθών, τη διατήρηση και την ανασύσταση των αποθεμάτων ... πρέπει προς συμπλήρωση των διατάξεων που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 101/76 του Συμβουλίου της 19ης Ιανουαρίου 1976, περί θεσπίσεως κοινής διαρθρωτικής πολιτικής στον τομέα της αλιείας, να θεσπιστεί κοινοτικό καθεστώς διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων, το οποίο θα εγγυάται την ισόρροπη εκμετάλλευση των εν λόγω πόρων·

Η πρόταση περιλαμβάνει δεκατρία άρθρα από τα οποία παραθέτω,

Το άρθρο 1 :

Με σκοπό την προστασία των αλιευτικών βυθών, τη διατήρηση των θαλασσίων βιολογικών πόρων και την ισόρροπη εκμετάλλευση τους σε διαρκή βάση και υπό ανάλογες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, θεσπίζεται κοινοτικό καθεστώς διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων.

Προς το σκοπό αυτόν, το εν λόγω καθεστώς περιλαμβάνει ιδίως μέτρα διατηρήσεως, κανόνες χρησιμοποιήσεως και κατανομής των πόρων, ειδικές διατάξεις για την παράκτια αλιεία και μέτρα ελέγχου.

Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή απευθύνει στο Συμβούλιο δήλωση

ΕΕ C 343 της 31.12.1982, σ. 2.

υπενθυμίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν όχι μόνο το δικαίωμα να πάρουν τα αναγκαία μέτρα, με την επιφύλαξη της έγκρισης τους από την Επιτροπή, αλλά και την υποχρέωση να το κάνουν για το συλλογικό συμφέρον, υποχρέωση που η Επιτροπή μπορεί να τους ζητήσει να αναλάβουν,

Στις 22 Δεκεμβρίου 1982 η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εκδίδει το Order 1849, που τέθηκε σε ισχύ για ένα έτος από 1ης Ιανουαρίου 1983, δυνάμει του οποίου, υπό ορισμένες επιφυλάξεις,

απαγορεύεται στα νηολογημένα στη Δανία αλιευτικά σκάφη να αλίίύουν σε οποιοδήποτε μέρος της βρετανικής ζώνης αλιείας που βρίσκεται εντός ορίου 12 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσεως των ακτών του Ηνωμένου Βασιλείου.

Την ίδια ημέρα η εν λόγω κυβέρνηση, εκφράζοντας τη δυσαρέσκεια της για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων της προηγουμένης ημέρας υποβάλλει στην Επιτροπή προς έγκριση το μέτρο που θέσπισε υπογραμμίζοντας ότι είναι βεβαίως διατεθειμένη να το τροποποιήσει ή να το καταργήσει προκειμένου να αποφύγει κάθε διάκριση μεταξύ των αλιέων των διαφόρων κρατών μελών, αν η δανική κυβέρνηση μπορούσε να τη βεβαιώσει ότι θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί ο σχετικός σκοπός όσον αφορά τα δανικά σκάφη.

Με την απόφαση 83/3/ΕΟΚ. της 5ης Ιανουαρίου 1983

ΕΕ L 12 της 14.1.1983, α 50.

Η έγκριση αυτή που δόθηκε προκειμένου να αποφευχθεί για λόγους δημοσίας τάξεως να προκληθούν, κατά την περίοδο εξετάσεως των κοινοποιηθέντων μέτρων, συγκρούσεις ελλείψει κανόνων εφαρμοστέων στις αλιευτικές δραστηριότητες στα κοινοτικά ύδατα, δόθηκε, προσωρινά έως τις 26 Ιανουαρίου 1983 το αργότερο.

Πράγματι, το Συμβούλιο των αρμοδίων για την αλιεία υπουργών θα συνερχόταν στις 25 Ιανουαρίου. Η σύνοδος αυτή είχε, όπως παρατηρεί ο Sack, αποτελέσματα πέραν πάσης προσδοκίας

Προμν. άρθρο, σ. 444.

Αυτό είναι, κύριοι δικαστές, το κοινοτικό πλαίσιο της υποθέσεως την οποία εκδικάζετε. Από το πλαίσιο αυτό προκύπτει προδήλως ότι η διατήρηση, επί περαιτέρω περίοδο 10 ετών του εξαιρετικού καθεστώτος που θεσπίζει το άρθρο 100 της πράξεως προσχωρήσεως, αποτελεί συστατικό στοιχείο της κοινής πολιτικής αλιείας.

Δεν θα υπήρχε καμιά δυσκολία αν ο κανονισμός 170/83 είχε εκδοθεί και τεθεί σε ισχύ πριν από την 1η Ιανουαρίου 1983. Αυτό όμως δεν συνέβη. Ο κανονισμός εκδόθηκε στις 25 Ιανουαρίου και, κατ' εφαρμογή του άρθρου 16, τέθηκε σε ισχύ στις 27 Ιανουαρίου, ημερομηνία της δημοσιεύσεως του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Η αναδρομική ισχύ του κανονισμού και ειδικότερα του άρθρου 6 το οποίο, υπενθυμίζω, επιτρέπει την παράταση του προηγουμένου συστήματος από 1ης Ιανουαρίου 1983 προκάλεσε συζητήσεις. Οι συζητήσεις αυτές αναφέρθηκαν κυρίως στις ποινικές επιπτώσεις αυτής της αναδρομικότητας. Στον τομέα του ποινικού δικαίου η αναδρομικότητα δεν γίνεται δεκτή. Εν προκειμένω όμως το πρόβλημα δεν φαίνεται να ανακύπτει από αυτή τη σκοπιά.

Ποια είναι πράγματι η κατάσταση λίγο πριν από την 1η Ιανουαρίου 1983; Ο κανονισμός που εκπονείται δεν έχει εκδοθεί ακόμη. Το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν κατέληξε σε απόφαση ... δεν έχει... ως αποτέλεσμα να στερήσει την Κοινότητα από την αρμοδιότητα της στον τομέα της διατήρησης των αλιευτικών αποθεμάτων. Ενόψει αυτής της καταστάσεως, δέχτηκε το Δικαστήριο ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη, όσον αφορά τις θαλάσσιες ζώνες που ανήκουν στη δικαιοδοσία τους, να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα διατηρήσεως, προς το κοινό συμφέρον σεβόμενα τόσο τους ουσιαστικούς όσο και τους διαδικαστικούς κανόνες που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο

Απόφαση της 10.7.1980, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, υπόθεση 32/79, Recueil σ. 2434, σκέψη 15.

Ένα μέτρο αυτού του είδους, ίσως αδέξια διατυπωμένο, είναι μόνο κατά φαινόμενο εισαγωγικό διακρίσεων. Πράγματι, τα δανικά σκάφη που δεν ασκούσαν εκ παραδόσεως αλιεία στα εν λόγω ύδατα είχαν νόμιμα αποκλειστεί από πλευράς κοινοτικού δικαίου δυνάμει της εγκρίσεως που παρέχει το άρθρο 100 της πράξεως προσχωρήσεως. Οι προτάσεις της Επιτροπής που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 25 Ιανουαρίου 1983 δεν τους έδωσαν σχετικώς νέα δικαιώματα.

Πρόκειται λοιπόν εδώ όχι για διάκριση αλλά για παρέκκλιση που συνδέεται με την κατάσταση των δύο ενδιαφερομένων κρατών την οποία παρέτεινε το Ηνωμένο Βασίλειο με το επίδικο Order.

Το νομοθέτημα αυτό φάνηκε επιβεβλημένο καθόσον μάλιστα, αντίθετα προς τα πλείστα των άλλων κρατών μελών, η Δανία είχε αρνηθεί τότε να δώσει στο Ηνωμένο Βασίλειο τις σχετικές διαβεβαιώσεις ως προς το status quo αναμένοντας τη θέσπιση του κανονισμού του Συμβουλίου.

Προτείνω επομένως στο Δικαστήριο να κρίνει ότι:

σε περίπτωση παραλείψεως της αρχής που είναι κατά νόμο αρμόδια να καθορίζει το κοινοτικό καθεστώς διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων και λαμβανομένου υπόψη του τότε ισχύοντος κοινοτικού δικαίου, τα κράτη μέλη είχαν το δικαίωμα, εφόσον τηρούσαν τους εφαρμοστέους σχετικούς διαδικαστικούς κανόνες να θέτουν σε ισχύ, μετά την 31η Δεκεμβρίου 1982, μέτρα που παρέτειναν προσωρινά την απαγόρευση στα νηολογημένα σε άλλα κράτη μέλη πλοία να αλιεύουν εντός της παράκτιας ζώνης τους των 12 μιλίων.