<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.55-20141201.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C‑143/13</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62013CJ0143</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:127">EU:C:2015:127</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>14</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>14</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P>SENTENZA TAS-<DATE ISO="20150226">26.2.2015</DATE> – KAWŻA C‑143/13</P><P>MATEI</P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja</HT> (Id-Disa’ Awla)</P><P><DATE ISO="20150226">26 ta’ Frar 2015</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="STAR" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa tal-kawża: ir-Rumen.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INDEX><KEYWORD>Direttiva 93/13/KEE</KEYWORD><KEYWORD>Klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi bejn negozjant u konsumatur</KEYWORD><KEYWORD>Artikolu 4(2)</KEYWORD><KEYWORD>Evalwazzjoni tan-natura inġusta tal-klawżoli kuntrattwali</KEYWORD><KEYWORD>Esklużjoni tal-klawżoli dwar l-għan prinċipali tal-kuntratt jew l-adegwatezza tal-prezz jew tar-remunerazzjoni sakemm dawn ikunu redatti b’mod ċar u komprensibbli</KEYWORD><KEYWORD>Klawżoli li jinkludu <QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="2019" ID="QE0001"/> miġbura mill-persuna li ssellef u li tawtorizza lil din tal-aħħar, f’ċertu ċirkustanzi, li tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi</KEYWORD></INDEX><JUDGMENT.INIT><P>Fil-Kawża C‑143/13,</P><P>li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunalul Specializat Cluj (ir-Rumanija), permezz ta’ deċiżjoni tas-<DATE ISO="20121126">26 ta’ Novembru 2012</DATE>, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-<DATE ISO="20130320">20 ta’ Marzu 2013</DATE>, fil-proċedura</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Bogdan Matei,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Ioana Ofelia Matei</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>vs</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">SC Volksbank România SA,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Id-Disa’ Awla),</P><P>komposta minn K. Jürimäe, President tal-Awla, M. Safjan u A. Prechal (Relatur), Imħallfin,</P><P>Avukat Ġenerali: N. Wahl,</P><P>Reġistratur: L. Carrasco Marco, Amministratur,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tad-<DATE ISO="20141119">19 ta’ Novembru 2014</DATE>,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>għal SC Volksbank România SA, minn D. Ciubotariu, G. Murgulescu u G. Vintilă, kif ukoll minn M. Clough, QC, u B. Papandopol, avukat,</P></ITEM><ITEM><P>għall-Gvern Rumen, minn R.-H. Radu u I.-R. Haţieganu, bħala aġenti,</P></ITEM><ITEM><P>għall-Kummissjoni Ewropea, minn C. Gheorghiu u M. Owsiany-Hornung, kif ukoll minn M. van Beek, bħala aġenti,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><?PAGE NO="2"?><GR.VISA><VISA>wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>tagħti l-preżenti</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Sentenza</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>1</NO.P><TXT>It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE, tal-<DATE ISO="19930405">5 ta’ April 1993</DATE>, dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 288).</TXT></NP><NP><NO.P>2</NO.P><TXT>Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn B. u I.O Matei (iktar ’il quddiem, flimkien, il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>persuni li jissellfu<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/> u SC Volksbank România SA (iktar ’il quddiem <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>Volksbank<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>) dwar in-natura allegatament inġusta ta’ klawżoli inklużi f’kuntratti ta’ kreditu għall-konsum li jipprevedu, minn naħa, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/> miġbura minn Volksbank u li jawtorizzaw, min-naħa l-oħra, lil din tal-aħħar, f’ċertu ċirkustanzi, tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt tal-Unjoni</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><P>Id-Direttiva 93/13</P></TI></TITLE><NP><NO.P>3</NO.P><TXT>It-tnax, id-dsatax u l-għoxrin premessi tad-Direttiva 93/13 jiddikjaraw li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Billi, [...], kif inhuma bħalissa, il-liġijiet nazzjonali jippermettu li tiġi kkunsidrata biss armonizzazzjoni parzjali; billi b’mod partikolari, din id-Direttiva tkopri biss klawżoli kuntrattwali li ma jkunux ġew innegozjati individwalment; billi l-Istati Membri għandu jkollhom l-għażla b’konsiderazzjoni xierqa tat-Trattat [KEE], li joffru lill-konsumaturi livell ogħla ta’ protezzjoni permezz ta’ disposizzjonijiet nazzjonali li jkunu aktar stretti minn dawk ta’ din id-Direttiva;</P></CONSID><P>[...]</P><CONSID><P>Billi, għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, m’għandhiex issir stima [evalwazzjoni] ta’ karattru inġust ta’ klawżoli li jiddeskrivu l-kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt u lanqas il-proporzjon bejn kwalità/il-prezz tal-merkanzija jew is-servizzi pprovduti; billi l-kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt u l-proporzjon bejn kwalità/prezz jistgħu madankollu jiġu kkunsidrati meta tkun qiegħda ssir l-istima dwar jekk klawżoli oħra jkunux ġusti; [...]</P></CONSID><CONSID><P>Billi l-kuntratti għandhom jiġu abbozzati f’lingwa ċara, li tiftiehem [komprensibbli], il-konsumatur għandu fil-fatt jingħata opportunità biex jeżamina l-klawżoli kollha [...]<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</P></CONSID></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>4</NO.P><TXT>L-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li japprossima l-liġijiet, ir-regolamenti u d-disposizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri relatati ma’ klawżoli inġusti f’kuntratti konklużi bejn bejjiegħ jew fornitur u konsumatur.<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><?PAGE NO="3"?><NP><NO.P>5</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="003.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Klawżola kuntrattwali li ma tkunx ġiet negozjata individwalment għandha titqies inġusta jekk, kontra l-ħtieġa ta’ buona fede, tkun tikkawża żbilanċ sinifikanti fid-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet li joħorġu mill-kuntratt, bi ħsara għall-konsumatur.</ALINEA></PARAG><P>[...]</P><PARAG IDENTIFIER="003.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>L-Anness għandu jkun fih lista indikattiva u mhux eżawrjenti tal-klawżoli li jistgħu jiġu kkunsidrati inġusti.<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>6</NO.P><TXT>L-Artikolu 4 tad-Direttiva 93/13 huwa redatt kif ġej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="004.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 7, il-karattru inġust ta’ klawżola kuntrattwali għandu jiġi stmat, billi titqies in-natura tal-merkanzija [oġġetti] jew servizzi li għalihom ikun kien konkluż il-kuntratt u ssir referenza, filwaqt li jiġi konkluż il-kuntratt, għaċ-ċirkostanzi kollha preżenti waqt il-konklużjoni tal-kuntratt u għall-klawżoli l-oħra kollha tal-kuntratt jew ta’ kuntratt ieħor li jiddependi fuqu.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>L-istima [evalwazzjoni] tan-natura inġusta tal-klawżoli la għandha tirrelata mad-definizzjoni tal-kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt [suġġett prinċipali tal-kuntratt] u lanqas mas-suffiċjenza [mal-adegwatezza] tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra [meta mqabbla ma]s-servizzi jew l-merkanzija [mal-oġġetti p]provduti bi tpartit [inkambju], fuq in-naħa l-oħra, safejn [sakemm] dawn il-klawżoli jkunu f’lingwaġġ sempliċi u ċar [redatti b’mod ċar u komprensibbli].<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>7</NO.P><TXT>L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Fil-każ ta’ kuntratti fejn ċerti klawżoli jew il-klawżoli kollha offruti lill-konsumatur ikunu bil-miktub, dawn il-klawżoli għandhom ikunu abbozzati b’lingwaġġ sempliċi u ċar. [...]<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>8</NO.P><TXT>L-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>L-Istati Membri jistgħu jintroduċu jew iżommu, fil-qasam kopert [mid-] Direttiva, dispożizzjonijiet aktar stretti kompatibbli mat-Trattat, sabiex jiżguraw livell ogħla ta’ protezzjoni tal-konsumatur.<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>9</NO.P><TXT>L-Anness tal-istess direttiva, marbut mal-klawżoli msemmija fl-Artikolu 3(3) ta’ din tal-aħħar, jinkludi, fil-punt 1 tiegħu, lista mhux limitattiva tal-klawżoli li jistgħu jiġu kkunsidrati li huma inġusti. F’dan il-punt 1(j), hemm inklużi l-klawżoli li għandhom l-għan jew l-effett li <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>jawtorizzaw lill-bejjiegħ jew lill-fornitur li jibdel il-klawżoli ta’ kuntratt minn naħa waħda biss mingħajr raġuni valida li tkun speċifikata fil-kuntratt<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>. Fl-imsemmi punt 1(l), hemm inklużi dawk li għandhom l-għan jew l-effett <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>li jipprovdu [...] lil fornitur ta’ servizzi jżid il-prezz [tiegħu] mingħajr ma’ jagħti lill-konsumatur [...] id-dritt korrispondenti li jikkanċella l-kuntratt jekk l-aħħar prezz ikun għoli wisq f’relazzjoni mal-prezz miftiehem meta l-kuntratt ikun ġie konkluż<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>10</NO.P><TXT>Il-punt 2 ta’ dan l-anness huwa marbut mal-portata tal-punt 1(g), (j) u (l) ta’ dan tal-aħħar. Dan il-punt 2(b) jindika b’mod partikolari li l-punt 1(j) <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>huwa mingħajr xkiel għal klawżoli li taħthom fornitur ta’ servizzi finanzjarji jirriserva d-dritt li jibdel ir-rata ta’ imgħaxijiet pagabbli mill-konsumatur jew dovuti lilu, jew l-ammont ta’ imposti oħra għal servizzi finanzjarji bla avviż fejn ikun hemm raġuni valida, sakemm dak il-fornitur ikun meħtieġ jinforma lil parti jew partijiet kontraenti oħra tagħhom fl-opportunità l-aktar kmieni u li dawn ta’ l-aħħar ikunu liberi li jxolju l-kuntratt immedjatament<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>. Il-punt 2(d) tal-istess anness jiddikjara li l-punt 1(l) ta’ dan tal-aħħar <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>huwa mingħajr xkiel għal klawsoli ta’l-indiċjar tal-prezzijiet, fejn legali, sakemm il-metodu li bih ivarjaw il-prezzijiet jiġi deskritt b’mod espliċitu<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="4"?><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><P>Id-Direttiva 2008/48/KE</P></TI></TITLE><NP><NO.P>11</NO.P><TXT>Id-Direttiva 2008/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat‑<DATE ISO="20080423">23 ta’ April 2008</DATE>, dwar ftehim ta’ kreditu għall-konsumatur u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 87/102/KEE (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="133" PAGE.FIRST="66" DATE.PUB="2008">ĠU L 133, p. 66</REF.DOC.OJ>, u rettifiki <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="207" PAGE.FIRST="14" DATE.PUB="2008">ĠU L 207, p. 14</REF.DOC.OJ>, <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="199" PAGE.FIRST="40" DATE.PUB="2008">ĠU L 199, p.40</REF.DOC.OJ> u <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="234" PAGE.FIRST="46" DATE.PUB="2008">ĠU L 234, p. 46</REF.DOC.OJ>), tistabbilixxi obbligu ġenerali għall-persuna li ssellef sabiex tindika lill-konsumatur, fl-istadju prekuntrattwali kif ukoll fil-kuntratt ta’ self, ċerta informazzjoni li tinkludi r-rata annwali effettiva globali (iktar ’il quddiem l-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>APR<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>). L-Anness I ta’ din id-direttiva jistabbilixxi l-metodu ta’ kalkolu armonizzat tal-APR.</TXT></NP><NP><NO.P>12</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva Nru 2008/48:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal dawn li ġejjin:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>ftehim [kuntratti] ta’ kreditu li huma [g]garantiti b’ipoteka jew b’garanzija komparabbli oħra użata komunament fi Stat Membru fuq proprjetà immobbli jew garantiti bi dritt relatat ma’ proprjetà immobbli;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[...]<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>13</NO.P><TXT>L-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, id-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw:</P><P>[...]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>g)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="2019" ID="QE0018"/> tfisser l-ispejjeż kollha, inklużi interessi, kummissjonijiet, taxxi, u kwalunkwe tip ta’ onorarji oħrajn li l-konsumatur għandu jħallas b’konnessjoni mal-ftehim [kuntratt] ta’ kreditu u li huma magħrufin mal-kreditur ħlief spejjeż notarili; l-ispejjeż relatati ma’ servizzi anċillari fir-rigward tal-ftehim [kuntratt] ta’ kreditu, b’mod partikolari ħlasijiet obbligatorji ta’ assigurazzjoni, huma inklużi wkoll jekk, barra minn hekk, il-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ servizz huwa obbligatorju biex jinkiseb il-kreditu jew biex jinkiseb il-kreditu skond it-termini u l-kondizzjonijiet kummerċjalizzati;</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[...]</P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>[APR]<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="2019" ID="QE0019"/> tfisser l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur espressa bħala perċentwali annwali ta’ l-ammont totali ta’ kreditu [...]</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[...]<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt Rumen</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><P>Il-Liġi Nru 193/2000</P></TI></TITLE><NP><NO.P>14</NO.P><TXT>Il-Liġi Nru 193/2000 dwar il-klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi bejn negozjanti u konsumaturi, fil-verżjoni tagħha ppubblikata mill-ġdid (<HT TYPE="ITALIC">Monitorul Oficial al României</HT>, Parti I, Nru 305 tat-<DATE ISO="20080418">18 ta’ April 2008</DATE>, iktar ’il quddiem il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>Liġi Nru 193/2000<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>), hija intiża li tittraspona d-Direttiva 93/13 fid-dritt intern.</TXT></NP><NP><NO.P>15</NO.P><TXT>L-Artikolu 1(3) tal-Liġi Nru 193/2000 jipprovdi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>In-negozjanti huma pprojbiti milli jinkludu klawżoli inġusti fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi.<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><?PAGE NO="5"?><NP><NO.P>16</NO.P><TXT>L-Artikolu 4 ta’ din il-liġi jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="004.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Klawżola kuntrattwali li ma ġietx innegozzjata direttament mal-konsumatur hija kkunsidrata li hija inġusta jekk, ikkunsidrata b’mod iżolat jew flimkien ma’ dispożizzjonijiet oħra tal-kuntratt, toħloq, bi ħsara għall-konsumatur jew b’mod kuntrarju għar-rekwiżiti ta’ <HT TYPE="ITALIC">bona fede</HT>, żbilanċ sinjifikattiv bejn id-drittijiet u l-obbligi tal-partijiet.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Klawżola kuntrattwali hija kkunsidrata li hija ma ġietx innegozzjata direttament mal-konsumatur jekk din tkun ġiet stabbilita fejn il-konsumatur ma kellux il-possibbiltà li jinfluwenza n-natura tagħha, bħal fil-każ ta’ kuntratti standard jew ta’ kundizzjonijiet ġenerali ta’ bejgħ użati min-negozjati li joperaw fis-suq tal-prodott jew tas-servizz ikkonċernat.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Il-fatt li ċerti elementi tal-klawżoli kuntrattwali jew waħda biss minn dawn il-klawżoli jkunu s-suġġett ta’ negozjati diretti mal-konsumatur ma jeskludix l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi għall-kumplament tal-kuntratt jekk l-evalwazzjoni globali tal-kuntratt turi li dan tal-aħħar ġie stabbilit minn qabel unilateralment min-negozjant. Jekk negozjant jallega li klawżola standard ġiet innegozjata direttament mal-konsumatur, huwa għandu l-oneru li jipproduċi provi f’dan is-sens.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>L-Anness, li jifforma parti integrali minn din il-liġi, jinkludi, bħala eżempju, lista ta’ klawżoli kkunsidrati li huma inġusti.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA><P>Mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, in-natura inġusta ta’ klawżola kuntrattwali għandha tiġi evalwata skont:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>in-natura tal-prodotti jew tas-servizzi li huma s-suġġetti tal-kuntratt fil-mument tal-konklużjoni tiegħu;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>il-fatturi kollha li wasslu għall-konklużjoni tal-kuntratt;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>ċ)</NO.P><TXT>klawżoli oħra tal-kuntratt jew ta’ kuntratti oħra li dan jiddependi fuqhom.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="004.006"><NO.PARAG>6.</NO.PARAG><ALINEA>L-evalwazzjoni tan-natura inġusta tal-klawżoli la għandha tirrelata mad-definizzjoni tas-suġġett prinċipali tal-kuntratt u lanqas mal-adegwatezza tal-prezz jew tar-remunerazzjoni, minn naħa, meta mqabbla mas-servizzi jew mal-oġġetti pprovduti inkambju, sakemm dawn il-klawżoli jkunu redatti b’mod ċar u komprensibbli<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>17</NO.P><TXT>Il-punt 1(a) tal-Anness imsemmi fl-Artikolu 4(4) tal-Liġi Nru 193/2000 jirriproduċi b’mod litterali l-punti 1(j) u 2(b) tal-anness tad-Direttiva 93/13.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><P>Id-DUG Nru 50/2010</P></TI></TITLE><NP><NO.P>18</NO.P><TXT>Id-digriet ta’ urġenza tal-Gvern Nru 50/2010 dwar il-kuntratti ta’ kreditu lill-konsumaturi (<HT TYPE="ITALIC">Monitorul Oficial al României</HT>, Parti I, Nru 389, tal-<DATE ISO="20100611">11 ta’ Ġunju 2010</DATE>, iktar ’il quddiem id-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>DUG Nru 50/2010<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>) huwa intiż li jittrasponi d-Direttiva 2008/48 fid-dritt intern.</TXT></NP><NP><NO.P>19</NO.P><TXT>L-Artikolu 2(1) tad-DUG Nru 50/2010 jistabbilixxi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>Dan id-digriet ta’ urġenza japplika għall-kuntratti ta’ kreditu, inklużi l-kuntratti ta’ kreditu ggarantiti permezz ta’ ipoteka jew permezz ta’ dritt fuq immobbli, kif ukoll il-kuntratti ta’ kreditu li s-suġġett tagħhom huwa l-akkwist jew iż-żamma ta’ drittijiet għall-proprjetà fuq immobbli eżistenti jew ipproġettati, jew ir-rinnovazzjoni, l-iżvilupp, il-konsolidazzjoni, ir-riabilitazzjoni, l-estenzjoni jew il-valorizzazzjoni ta’ immobbli, irrispettivament mill-ammont totali tal-kreditu.<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><?PAGE NO="6"?><NP><NO.P>20</NO.P><TXT>L-Artikolu 36 tad-DUG Nru 50/2010 jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>Għall-kreditu mogħti, il-kreditur jista’ jirċievi biss il-kummissjoni għall-ipproċessar tal-fajl, il-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-kreditu jew il-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-kont kurrenti, il-kumpens fil-każ ta’ rimbors antiċipat, l-ispejjeż marbuta mal-assigurazzjoni, u jekk ikun il-każ, il-penalitajiet, kif ukoll kummissjoni waħda għas-servizzi pprovduti fuq talba tal-konsumaturi<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>21</NO.P><TXT>L-Artikolu 95 tad-DUG Nru 50/2010 jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="095.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Fir-rigward ta’ kuntratti fi stadju ta’ eżekuzzjoni, il-kredituri għandhom, f’terminu ta’ 90 jum wara d-data ta’ dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet ta’ urġenza, jiggarantixxu l-konformità tal-kuntratt mad-dispożizzjonijiet ta’ dan id-digriet ta’ urġenza.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="095.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>L-emenda ta’ kuntratti fi stadju ta’ eżekuzzjoni għandha ssir permezz ta’ addendum, f’terminu ta’ 90 jum wara d-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet ta’ urġenza.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><P>Il-Liġi Nru 288/2010</P></TI></TITLE><NP><NO.P>22</NO.P><TXT>Skont il-punt 39 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu I tal-Liġi Nru 288/2010 dwar l-approvazzjoni tad-digriet ta’ urġenza tal-Gvern Nru 50/2010 dwar kuntratti ta’ kreditu mal-konsumaturi (<HT TYPE="ITALIC">Monitorul Oficial al României</HT>, Parti I, Nru 888, tat-<DATE ISO="20101230">30 ta’ Diċembru 2010</DATE>):</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>L-Artikolu 95 [tad-DUG Nru 50/2010] huwa emendat kif ġej:</P><P>Artikolu 95 – Id-dispożizzjonijiet ta’ dan id-digriet ta’ urġenza ma humiex applikabbli għall-kuntratti viġenti fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet ta’ urġenza, bl-eċċezzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 37a, tal-Artikoli 66 sa 69 [...], tal-Artikoli 50 sa 55, 56(2), 57(1) u (2) u 66 sa 71.<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/></P></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>23</NO.P><TXT>L-Artikolu II tal-Liġi Nru 288/2010 jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="002.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>L-addendum konklużi u ffirmati sad-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi sabiex tiġi ggarantita l-konformità tal-kuntratti mad-dispożizzjonijiet tad-[DUG Nru 50/2010] għandhom jipproduċu l-effetti tagħhom skont it-termini tal-kuntratt stabbiliti mill-partijiet.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>L-addendum mhux iffirmati mill-konsumaturi, ikkunsidrati li huma aċċettati taċitament sad-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi, għandhom jipproduċu l-effetti tagħhom skont it-termini li huma redatti fihom, mingħajr ħsara għal notifika kuntrarja tal-konsumatur jew tal-persuna li ssellef f’terminu ta’ 60 jum li jiddekorri mid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi.<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>24</NO.P><TXT>Il-persuni li ssellfu kkonkludew żewġ kuntratti ta’ kreditu ma’ Volksbank. L-ewwel kuntratt, konkluż fl-<DATE ISO="20080304">4 ta’ Marzu 2008</DATE> li kien intiż li jkopri spejjeż kurrenti personali, kien jirrigwarda kreditu fl-ammont ta’ EUR 8 000. Dan il-kreditu, li għandu jiġi rrimborsat fuq perijodu ta’ ħames snin, ingħata b’rata ta’ interessi annwali attwali fissa ta’ 9 % u b’APR ta’ 20.49 %.</TXT></NP><NP><NO.P>25</NO.P><TXT>It-tieni kuntratt, konkluż fis-<DATE ISO="20080307">7 ta’ Marzu 2008</DATE>, jirrigwarda kreditu fl-ammont ta’ CHF 103 709. 18 li kien intiż sabiex jiffinanzja x-xiri ta’ proprjetà immobbli u li huwa ggarantit b’ipoteka fuq din il-proprjetà. Peress li dan il-kreditu kellu jitħallas lura fuq perijodu ta’ 25 sena, ir-rata ta’ interessi annwali attwali hija ta’ 3.99 % u l-APR tiegħu hija ta’ 19.55 %.</TXT></NP><?PAGE NO="7"?><NP><NO.P>26</NO.P><TXT>Skont il-klawżola 3(d) tal-kundizzjonijiet partikolari ta’ dawn iż-żewġ kuntratti, marbuta man-natura varjabbli tar-rata tal-interessi, <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>il-bank jirriżerva d-dritt li jirrevedi r-rata ta’ interessi attwali f’każ li jseħħ tibdil sinjifikattiv fis-suq monetarju, ir-rata l-ġdida tal-interessi tiġi kkomunikata lill-persuna li tissellef; ir-rata tal-interessi hekk mibdula għandha tapplika mid-data tal-komunikazzjoni<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>27</NO.P><TXT>Il-klawżola 3.5 tal-kundizzjonijiet ġenerali tal-kuntratti ta’ kreditu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, intitolata <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>, tipprovdi li, sabiex jingħata l-kreditu, il-persuna li tissellef tista’ tkun suġġetta, fir-rigward tal-bank, għal kummissjoni għal riskju, ikkalkolata fuq l-ammont tal-kreditu, li hija tħallas fix-xahar matul il-perijodu kollu tal-kreditu.</TXT></NP><NP><NO.P>28</NO.P><TXT>Il-klawżola 5 tal-kundizzjonijiet partikolari tal-imsemmija kuntratti, intitolata wkoll <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/>, tispeċifika li din il-kummissjoni tekwivali għall-bilanċ tal-kreditu mmultiplikat b’ 0.74 % għall-kreditu mogħti f’euro u b’0.22 % għall-kreditu mogħti fi franki Svizzeri. L-ammont totali dovut abbażi ta’ din il-kummissjoni jammonta għal EUR 397.17 għall-kreditu mogħti f’euro u għal CHF 39 955.98 għall-kreditu mogħti fi franki Svizzeri.</TXT></NP><NP><NO.P>29</NO.P><TXT>Wara t-<DATE ISO="20100622">22 ta’ Ġunju 2010</DATE>, data tad-dħul fis-seħħ tad-DUG Nru 50/2010, Volksbank adottat miżuri sabiex il-kuntratti ta’ kreditu inkwistjoni fil-kawża prinċipali jkunu konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ dan id-digriet. Għaldaqstant dan il-bank ippropona li jissostitwixxi, fl-abbozzi tal-addendum għal dawn il-kuntratti ta’ kreditu, l-isem tal-klawżoli dwar il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/> b’dak ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-kreditu<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/>, peress li l-ġbir ta’ din il-kummissjoni kienet awtorizzata espressament mill-Artikolu 36 tal-imsemmi digriet, mingħajr ma jbiddel il-kontentut ta’ dawn il-klawżoli. Il-persuni li ssellfu opponew din il-proposta u, konsegwentement, irrifjutaw li jiffirmaw dawn l-addenda.</TXT></NP><NP><NO.P>30</NO.P><TXT>Peress li qiesu li l-klawżoli kollha tal-kuntratti ta’ kreditu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li fosthom hemm il-klawżoli dwar in-natura varjabbli tar-rata tal-interessi u l-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>kummissjoni għar-riskju<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/> kienu ta’ natura inġusta fis-sens tal-Artikolu 4 tal-Liġi Nru 193/2000, il-persuni li ssellfu, wara li indirizzaw lill-Awtorità nazzjonali għall-protezzjoni tal-konsumaturi li ma laqgħetx it-talba tagħhom, ippreżentaw kawża quddiem il-Judecătoria Cluj-Napoca (qorti tal-ewwel istanza ta’ Cluj-Napoca), bil-għan li din tal-aħħar tikkonstata n-natura inġusta tal-klawżoli kkonċernati u għaldaqstant in-nullità tagħhom.</TXT></NP><NP><NO.P>31</NO.P><TXT>Permezz ta’ sentenza tat-<DATE ISO="20111212">12 ta’ Diċembru 2011</DATE>, din il-qorti laqgħet parzjalment ir-rikors tal-persuni li ssellfu.</TXT></NP><NP><NO.P>32</NO.P><TXT>Din il-qorti ddeċidiet li ċerti klawżoli huma ta’ natura inġusta u għandhom konsegwentement jiġu kkunsidrati li huma nulli. Dan għandu jgħodd ukoll, skont l-istess qorti, għall-klawżola dwar in-natura varjabbli tar-rata tal-interessi peress li, il-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>tibdil sinjifikattiv fis-suq monetarju<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> kien wisq vag, sa fejn dan tal-aħħar kien jippermetti lill-bank ibiddel ir-rata tal-interessi b’mod diskrezzjonali.</TXT></NP><NP><NO.P>33</NO.P><TXT>Għall-kuntrarju, din il-qorti kkunsidrat li l-klawżoli dwar il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> kif ukoll il-proposta ta’ klawżola dwar il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-kreditu<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> ma jistgħux jiġu kklassifikati li huma inġusti, peress li, b’mod partikolari, ma huwiex kompitu tagħha li tevalwa r-riskju konkret assunt mill-bank u lanqas l-effikaċja tal-garanziji kuntrattwali.</TXT></NP><NP><NO.P>34</NO.P><TXT>Adita b’appell minn din is-sentenza, kemm min-naħa tal-persuni li ssellfu kif ukoll min-naħa ta’ Volksbank, it-Tribunalul Specializat Cluj jirrileva li, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ddeċidietx fuq il-kwistjoni dwar jekk klawżoli kuntrattwali bħal dawk li jirrigwardaw l-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> inkwistjoni fil-kawża prinċipali jifformawx parti mill-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett [mis-suġġett prinċipali]<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> u/jew mill-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>prezz<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/>, fis-sens tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, ċerti qrati Rumeni diġà ddeċidew li tali klawżoli ma jaqgħux taħt l-imsemmija kunċetti, kif inklużi fl-Artikolu 4(6) tal-liġi Nru 193/2000, peress li din id-dispożizzjoni tirriproduċi b’mod litterali it-termini tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, b’tali mod li dawn il-klawżoli ma humiex esklużi minn evalwazzjoni tan-natura inġusta possibbli tagħhom.</TXT></NP><?PAGE NO="8"?><NP><NO.P>35</NO.P><TXT>Dawn il-qrati kkunsidraw li din l-esklużjoni ma tapplikax għal tali klawżoli, peress li, b’mod partikolari, l-persuna li ssellef ma tipprovdi ebda servizz li jikkostitwixxi korrispettiv li jiġġustifika l-ġbir ta’ din il-kummissjoni u li, barra minn hekk, ir-redazzjoni ta’ dawn il-klawżoli ma hijiex ċara biżżejjed.</TXT></NP><NP><NO.P>36</NO.P><TXT>F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunalul Specializat Cluj a ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>Fid-dawl tal-fatt li, skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, l-evalwazzjoni tan-natura abbużiva [inġusta] tal-klawżoli ma tirrigwarda la d-definizzjoni tas-suġġett prinċipali tal-kuntratt u lanqas l-adegwatezza tal-prezz u tar-remunerazzjoni, minn naħa, meta mqabbla mas-servizzi jew mal-prodotti [oġġetti] pprovduti inkambju, min-naħa l-oħra, sakemm dawn il-klawżoli jkunu redatti b’mod ċar u li jinftiehem [komprensibbli], u peress li, skont l-Artikolu 2(2)(a) tad-Direttiva 2008/48, id-definizzjoni li l-Artikolu 3(g) ta’ din l-istess direttiva jagħti tal-kunċett tal-ispiża totali tal-kreditu għall-konsumatur, li tinkludi l-kummissjonijiet kollha li l-konsumatur għandu jħallas għall-kuntratt ta’ kreditu lill-konsumaturi, ma hijiex applikabbli sabiex jiġi ddeterminat is-suġġett ta’ kuntratt ta’ kreditu ggarantit permezz ta’ ipoteka, b’hekk il-kunċetti ta’ <QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>suġġett [prinċipali]<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="2019" ID="QE0042"/> u/jew ta’ <QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>prezz<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="2019" ID="QE0043"/> li għalihom jirreferi l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13/KEE jistgħu jiġu interpretati fis-sens li dawn il-kunċetti - is-<QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>suġġett [prinċipali]<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="2019" ID="QE0044"/> u/jew il-<QUOT.START CODE="2018" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>prezz<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="2019" ID="QE0045"/> ta’ kuntratt ta’ kreditu ggarantit permezz ta’ ipoteka - jinkludu wkoll, fost l-elementi li jiffurmaw il-korrispettiv dovut għall-istabbiliment tal-kreditu, l-[APR] ta’ dan il-kuntratt ta’ kreditu ggarantit permezz ta’ ipoteka, iffurmat b’mod partikolari mir-rata ta’ interessi fissa jew varjabbli, mill-kummissjonijiet bankarji u mill-ispejjeż l-oħra inklużi u ddefiniti fil-kuntratt ta’ kreditu?<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Fuq id-domanda preliminari</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Fuq l-ammissibbiltà</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>37</NO.P><TXT>Volksbank issostni li l-kawża bejn il-partijiet fil-kawża prinċipali ġiet riżolta minħabba l-konklużjoni ta’ tranżazzjoni mal-persuni li ssellfu. Għaldaqstant peress li ma baqa’ l-ebda kawża pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju, ma hijiex neċessarja risposta għad-domanda preliminari u l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tikkonstata, skont l-Artikolu 100(2) tar-Regoli tal-Proċeduri tagħha, li l-kundizzjonijiet tal-ġurisdizzjoni tagħha ma humiex issodisfatti.</TXT></NP><NP><NO.P>38</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li jekk din tal-aħħar tikkonstata li effettivament ma jkun għad hemm l-ebda kawża pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju, b’tali mod li r-risposta għad-domanda preliminari ma jkollha l-ebda utilità għal din il-qorti sabiex tiġi riżolta kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi li ma għadx hemm lok li tingħata sentenza fuq it-talba għal deċiżjoni preliminari (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi Djabali, C-314/96, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:104">EU:C:1998:104</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 16, 21 u 22; García Blanco, C-225/02, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2005:34">EU:C:2005:34</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 23 u 29 sa 31, u d-digriet Mohammad Imran, C-155/11 PPU, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:387">EU:C:2011:387</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 14 u 19 sa 21).</TXT></NP><NP><NO.P>39</NO.P><TXT>F’dan il-każ, hemm lok li jiġi rrilevat li, permezz ta’ ittra tal-<DATE ISO="20140214">14 ta’ Frar 2014</DATE>, il-qorti tar-rinviju informat lill-Qorti tal-Ġustizzja li kien ġie konkluż kuntratt ta’ tranżazzjoni bejn Volksbank u l-persuni li ssellfu.</TXT></NP><NP><NO.P>40</NO.P><TXT>Madankollu, f’din l-istess ittra, din il-qorti indikat li hija ma kinitx ħadet kont ta’ dan il-kuntratt sa fejn dan jikkonċerna l-kwistjoni tan-natura allegatament inġusta tal-klawżoli kuntrattwali dwar il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/> miġbura minn Volksbank, peress li din id-domanda għandha tiġi kkunsidrata li hija tikkostitwixxi kwistjoni ta’ ordni pubbliku li dwarha l-partijiet ma jistgħux jittranżiġu u li, konsegwentement, risposta min-naħa tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domanda preliminari magħmula tibqa’, għall-imsemmija qorti, ta’ importanza enormi sabiex issolvi l-kawża prinċipali.</TXT></NP><?PAGE NO="9"?><NP><NO.P>41</NO.P><TXT>F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jistax jiġi kkonstatat, skont il-prinċipju stabbilit mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 38 ta’ din is-sentenza, li effettivament ma għad hemm l-ebda kawża pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju. Għall-kuntrarju, mill-indikazzjonijiet ipprovduti minn din tal-aħħar jirriżulta espressament li risposta mill-Qorti tal-Ġustizzja għad-domanda magħmula tibqa’ mhux biss utli, iżda bl-istess mod determinanti għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali.</TXT></NP><NP><NO.P>42</NO.P><TXT>Għaldaqstant, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma minn Volksbank għandha tiġi miċħuda u għandha tingħata deċiżjoni fuq id-domanda preliminari.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Fuq il-mertu</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>43</NO.P><TXT>Preliminarjament, hemm lok li tiġi ddeterminata l-portata tad-deċiżjoni magħmula.</TXT></NP><NP><NO.P>44</NO.P><TXT>Skont din id-domanda, din tirrigwarda l-punt dwar jekk il-kunċetti ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> u/jew ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>prezz<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>, fis-sens tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, jistgħux jiġu interpretati fis-sens li dawn jinkludu, fost l-elementi li jifformaw il-korrispettiv dovut għall-istabbiliment ta’ kreditu, l-APR tal-kuntratt ta’ kreditu, ifformata b’mod partikolari mir-rata tal-interessi fissa jew varjabbli, minn kummissjonijiet bankarji u spejjeż oħra inklużi u ddefiniti f’dan il-kuntratt.</TXT></NP><NP><NO.P>45</NO.P><TXT>Il-kliem tal-imsemmija domanda jsemmi barra minn hekk li din tal-aħħar tirrigwarda l-inklużjoni f’dawn il-kunċetti ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> u/jew ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>prezz<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/> ta’ kull klawżola ta’ kuntratt ta’ kreditu għall-konsum iggarantit b’ipoteka, li jinkludu korrispettiv dovut mill-konsumatur lill-persuna li ssellef u li jifformaw parti mill-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>, kif iddefinit fl-Artikolu 3(ġ) tad-Direttiva 2008/48, u, għaldaqstant, tal-APR.</TXT></NP><NP><NO.P>46</NO.P><TXT>Issa, hemm lok li jiġi kkonstatat, minn naħa, li mill-motivi kollha tad-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-kawża prinċipali, kif inhi pendenti fl-istadju tal-appell ippreżentat quddiem il-qorti tar-rinviju, tikkonċerna l-iktar l-iktar żewġ tipi ta’ klawżoli dwar il-korrispettiv dovut mill-konsumatur lill-persuna li ssellef u inklużi fil-kuntratti ta’ kreditu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri klawżoli li jipprevedu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0052" ID="QS0052"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> miġbura mill-persuna li ssellef u klawżoli li jawtorizzaw lil din tal-aħħar, f’ċertu ċirkustanzi, li tbiddel ir-rata tal-interessi. Fil-kuntest ta’ din il-kawża, tqum il-kwistjoni dwar jekk tali klawżoli jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 4(6) tal-Liġi Nru 193/2000, li huwa intiż li jittrasponi l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 fid-dritt Rumen.</TXT></NP><NP><NO.P>47</NO.P><TXT>Min-naħa l-oħra, il-portata eżatta tal-kunċetti ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0053" ID="QS0053"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> u/jew ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0054" ID="QS0054"/>prezz<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/>, fis-sens tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, ma tistax tiġi ddeterminata permezz tal-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0055" ID="QS0055"/>l-ispiża totali tal-kreditu lill-konsumatur<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/>, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tad-Direttiva 2008/48.</TXT></NP><NP><NO.P>48</NO.P><TXT>Dan l-aħħar kunċett huwa, fil-fatt, iddefinit b’mod partikolarment wiesa’, b’tali mod li s-somma totali tal-ispejjeż kollha imposti fuq il-konsumatur u marbuta ma’ ħlasijiet mwettqa minn dan tal-aħħar kemm lill-persuna li ssellef kif ukoll lill-terzi jissemmew b’mod ċar fil-kuntratti ta’ kreditu għall-konsum, peress li tali obbligu proċedurali jipparteċipa fl-għan prinċipali ta’ trasparenza segwit minn din id-direttiva.</TXT></NP><NP><NO.P>49</NO.P><TXT>Għall-kuntrarju, l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 jeħtieġ li jingħata interpretazzjoni stretta peress li dan jistabbilixxi eċċezzjoni għall-mekkaniżmu ta’ kontroll tal-fondi tal-klawżoli inġusti kif previst fil-kuntest ta’ sistema ta’ protezzjoni tal-konsumaturi implementata minn din id-direttiva (sentenza Kásler u Káslerné Rábai, C-26/13, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 42).</TXT></NP><?PAGE NO="10"?><NP><NO.P>50</NO.P><TXT>Barra minn hekk, it-termini <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0056" ID="QS0056"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> u <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0057" ID="QS0057"/>suffiċjenza [adegwatezza] tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra [meta mqabbla ma]s-servizzi jew il-merkanzija [mal-oġġetti p]provduti bi tpartit [inkambju], fuq in-naħa l-oħra<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/>, li jinsabu fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, għandhom jingħataw normalment, fl-Unjoni Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi li għandha tiġi stabbilita fid-dawl tal-kuntest tad-dispożizzjoni u tal-għan segwit mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 37 u 38).</TXT></NP><NP><NO.P>51</NO.P><TXT>Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja barra minn hekk żviluppat kriterji għall-interpretazzjoni tal-imsemmija kunċetti, li jieħdu preċiżament inkunsiderazzjoni l-għan proprju tad-Direttiva 93/13, jiġifieri dak intiż sabiex l-Istati Membri jkunu obbligati jipprovdu għal mekkaniżmu li jiżgura li n-natura possibbilment inġusta ta’ kull klawżola kuntrattwali li ma kinitx ġiet innegozzjata individwalment tkun tista’ tistħarreġ għall-finijiet tal-protezzjoni li għandha tingħata lill-konsumatur minħabba l-fatt li dan jinsab f’sitwazzjoni ta’ inferjorità fil-konfront tan-negozjant kemm fir-rigward tas-setgħa ta’ negozjati kif ukoll fir-rigward tal-livell ta’ informazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 39 u 40).</TXT></NP><NP><NO.P>52</NO.P><TXT>Għaldaqstant, hemm lok li jiġi kkunsidrat li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 għandux jiġi interpretat fis-sens li t-termini <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0058" ID="QS0058"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/> u <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0059" ID="QS0059"/>suffiċjenza [adegwatezza] tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra [meta mqabbla ma]s-servizzi jew [mal-oġġetti p]provduti bi tpartit [inkambju], fuq in-naħa l-oħra<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/> jkopru tipi ta’ klawżoli inklużi f’kuntratti ta’ kreditu konklużi bejn negozjant u konsumaturi, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, minn naħa, jippermettu, f’ċertu ċirkustanzi, lill-persuna li ssellef li tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi, u, min-naħa l-oħra, jipprovdu għal <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0060" ID="QS0060"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/> miġbura minn din tal-aħħar.</TXT></NP><NP><NO.P>53</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, għalkemm hija biss il-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi dwar il-klassifikazzjoni ta’ dawn il-klawżoli skont iċ-ċirkustanzi proprji tal-każ quddiemha, xorta jibqa’ l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-ġurisdizzjoni sabiex tislet mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 93/13, f’dan il-każ dawk tal-Artikolu 4(2), il-kriterji li l-qorti nazzjonali tista’ jew għandha tapplika waqt l-eżami tal-klawżoli kuntrattwali fid-dawl ta’ dawn tal-aħħar (sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 45).</TXT></NP><NP><NO.P>54</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-klawżoli kuntrattwali li jaqgħu taħt il-kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0061" ID="QS0061"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġetttal-kuntratt [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/>, fis-sens tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, għandhom jinftiehmu li huma dawk li jistabbilixxu l-elementi essenzjali ta’ dan il-kuntratt u li, bħala tali, jikkaratterizzawh. Għall-kuntrarju, il-klawżoli li huma ta’ natura aċċessorja meta mqabbla ma’ dawk li jiddefinixxu l-essenza anki tar-relazzjoni kuntrattwali ma jistgħux jaqgħu taħt l-imsemmi kunċett ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0062" ID="QS0062"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/>. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl tan-natura, l-istruttura ġenerali u l-istipulazzjonijiet tal-kuntratt ta’ self ikkonċernat kif ukoll fil-kuntest legali u fattwali li jkun fih dan tal-aħħar, jekk il-klawżola kkonċernata tikkostitwixxix element essenzjali tal-obbligu tad-debitur li jikkonsisti fir-rimbors tal-ammont ipprovdut lilu mill-persuna li ssellef (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 49 sa 51).</TXT></NP><NP><NO.P>55</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat ukoll li mit-termini tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 jirriżulta li t-tieni kategorija ta’ klawżoli li fir-rigward tagħhom ma tistax issir evalwazzjoni tan-natura possibbilment inġusta tagħhom, għandha portata mnaqqsa, peress li din l-esklużjoni tikkonċerna biss l-adegwatezza bejn il-prezz jew ir-remunerazzjoni prevista u s-servizzi jew l-oġġetti li għandhom jiġu pprovduti bħala korrispettiv, u din l-esklużjoni hija spjegata mill-fatt li ma teżisti ebda skala jew kriterju legali li jista’ jappoġġa u jiggwida l-istħarriġ ta’ din l-adegwatezza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 54 u 55).</TXT></NP><?PAGE NO="11"?><NP><NO.P>56</NO.P><TXT>Għaldaqstant, il-klawżoli dwar il-korrispettiv dovut mill-konsumatur lill-persuna li ssellef jew li jinċidu fuq il-prezz effettiv li għandu jitħallas lil dan tal-aħħar mill-konsumatur, fil-prinċipju, ma jaqgħux taħt din it-tieni kategoriji ta’ klawżoli, ħlief fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk l-ammont tal-korrispettiv jew tal-prezz kif stabbilit fil-kuntratt ikunx adegwat għas-servizz ipprovdut bħala korrispettiv mill-persuna li ssellef.</TXT></NP><NP><NO.P>57</NO.P><TXT>Fir-rigward b’mod partikolari tal-klassifikazzjoni, fid-dawl tal-kriterji mfakkra fil-punti 54 sa 56 ta’ din is-sentenza, tal-klawżoli kuntrattwali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 u, fl-ewwel lok, tal-klawżoli li jippermettu lill-persuna li ssellef, f’ċertu ċirkustanzi, tbiddel unilateralment ir-rata ta’ interess, diversi elementi għandhom tendenza jindikaw li dawn tal-aħħar ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-esklużjoni prevista minn din id-dispożizzjoni.</TXT></NP><NP><NO.P>58</NO.P><TXT>Fil-fatt, jeħtieġ, qabel xejn, li jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li klawżola simili, li tirrigwarda mekkaniżmu ta’ tibdil tal-ispejjeż tas-servizzi li jiġu pprovduti lill-konsumatur, ma taqax taħt l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 (sentenza Invitel, C-472/10, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2012:242">EU:C:2012:242</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 23).</TXT></NP><NP><NO.P>59</NO.P><TXT>Sussegwentement, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-klawżoli li jippermettu lill-persuna li ssellef li tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi tinsab espressament fil-punt 1(j) tal-Anness tad-Direttiva 93/13 li, skont l-Artikolu 3(3) ta’ din tal-aħħar, jinkludi lista indikattiva, u mhux eżawrjenti, ta’ klawżoli li jistgħu jiġu ddikjarati inġusti. Il-punt 2(b) ta’ dan l-anness jippreċiża l-kundizzjonijiet li fihom l-imsemmi punt 1(j) ma jipprekludix tali klawżoli.</TXT></NP><NP><NO.P>60</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-għan segwit mill-Anness tad-Direttiva 93/13, jiġifieri li tingħata <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0063" ID="QS0063"/>lista griża<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/> ta’ klawżoli li jistgħu jiġu kkunsidrati li huma inġusti, l-inklużjoni f’din tal-aħħar ta’ klawżoli bħal dawk li jippermettu lill-persuna li ssellef li tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi tkun fil-parti l-kbira tagħha inutli jekk dawn tal-aħħar huma qabel xejn esklużi minn evalwazzjoni tan-natura inġusta possibbli tagħhom, skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13.</TXT></NP><NP><NO.P>61</NO.P><TXT>Dan jgħodd ukoll għal-leġiżlazzjoni Rumena applikabbli u, b’mod partikolari, għall-Artikolu 4(4) tal-Liġi Nru 193/2000 li huwa intiż li jittrasponi l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 93/13 u l-Anness imsemmi minn din id-dispożizzjoni, permezz ta’ mekkaniżmu li jikkonsisti fl-istabbiliment ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0064" ID="QS0064"/>lista sewda<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/> ta’ klawżoli li għandhom jiġu kkunsidrati bħala inġusti. Barra minn hekk, tali mekkaniżmu jaqa’ taħt dispożizzjonijiet iktar stretti li l-Istati Membri jistgħu, f’osservanza tad-dritt tal-Unjoni, jadottaw jew iżommu, fil-qasam irregolat mid-Direttiva 93/13, sabiex jiġi żgurat livell ta’ protezzjoni ogħla għall-konsumatur, skont l-Artikolu 8 ta’ din tal-aħħar.</TXT></NP><NP><NO.P>62</NO.P><TXT>Barra minn hekk, jista’ wkoll jikkostitwixxi indizju tan-natura aċċessorja ta’ tali klawżoli ċ-ċirkustanza li dawn tal-aħħar, peress li jinkludu essenzjalment mekkaniżmu ta’ aġġustament li jippermetti lill-persuna li ssellef li tbiddel il-klawżola li tistabbilixxi r-rata tal-interessi, ma jidhrux madankollu li jistgħu jiġu sseparati minn din il-klawżola li tista’ tifforma parti mill-għan prinċipali tal-kuntratt.</TXT></NP><NP><NO.P>63</NO.P><TXT>Fl-aħħar, dawn il-klawżoli jidhru wkoll li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13, peress li, b’riżerva għal verifika min-naħa tal-qorti tar-rinviju, jidher li jirriżulta mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja, li n-natura inġusta hija invokata mhux minħabba allegata inadegwatezza bejn il-livell tar-rata mibdula u kwalunkwe korrispettiv ipprovdut inkambju għal din il-bidla, iżda minħabba kundizzjonijiet u kriterji li jippermettu lill-persuna li ssellef li twettaq din il-bidla, b’mod partikolari minħabba raġuni bbażata fuq it-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0065" ID="QS0065"/>tibdil sinifikattiv fis-suq monetarju<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>64</NO.P><TXT>Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-klawżoli li jipprevedu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0066" ID="QS0066"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> miġbura mill-persuna li ssellef, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, diversi elementi jippermettu li jiġi kkunsidrat li dawn tal-aħħar ma jaqgħux taħt waħda minn dawn iż-żewġ kategoriji ta’ esklużjoni previsti fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13.</TXT></NP><?PAGE NO="12"?><NP><NO.P>65</NO.P><TXT>Qabelxejn, tqum il-kwistjoni dwar jekk tali klawżoli jistgħux jaqgħu taħt l-esklużjoni prevista fl-imsemmi Artikolu 4(2) peress li jiġi kkunsidrat, fatt li għandu jiġi vverifikat, kif diġà ntqal fil-punt 54 ta’ din is-sentenza, mill-qorti tar-rinviju, li dawn jifformaw parti minn klawżoli kuntrattwali li jiddefinixxu l-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0067" ID="QS0067"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett [is-suġġett prinċipali]<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/> tal-kuntratt.</TXT></NP><NP><NO.P>66</NO.P><TXT>Għalhekk, hija din il-qorti li għandha tevalwa jekk, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet stabbiliti fil-punt 54, dawn il-klawżoli jistabbilixxux wieħed mill-elementi essenzjali previsti mill-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali jew jekk dawn tal-aħħar humiex pjuttost ta’ natura aċċessorja meta mqabbla mal-klawżoli, li jiddefinixxu l-essenza stess tar-relazzjoni kuntrattwali.</TXT></NP><NP><NO.P>67</NO.P><TXT>Fil-kuntest ta’ din l-evalwazzjoni, l-imsemmija qorti għandha b’mod partikolari, tieħu inkunsiderazzjoni l-għan essenzjali segwit mill-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0068" ID="QS0068"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> li tikkonsisti fil-garanzija tar-rimbors tas-self, li jikkostitwixxi manifestament obbligu essenzjali impost fuq il-konsumatur bħala korrispettiv għall-provvista tal-ammont misluf.</TXT></NP><NP><NO.P>68</NO.P><TXT>Barra minn hekk, fid-dawl tal-għan ta’ protezzjoni tal-konsumaturi li għandu jiggwida l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 93/13, imfakkra fil-punt 51 ta’ din is-sentenza, il-fatt biss li l-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0069" ID="QS0069"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/> tista’ tiġi kkunsidrata li hija tirrappreżenta parti relattivament sinjifikattiva mill-APR u għaldaqstant mid-dħul tal-persuna li ssellef mill-kuntratti ta’ kreditu kkonċernati huwa fil-prinċipju irrilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-punt dwar jekk il-klawżoli kuntrattwali li jipprovdu għal din il-kummissjoni jiddefinixxux il-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0070" ID="QS0070"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett [suġġett prinċipali]<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/> tal-kuntratt.</TXT></NP><NP><NO.P>69</NO.P><TXT>Sussegwentement, hija wkoll il-qorti tar-rinviju li għandha teżamina l-punt dwar jekk il-klawżoli li jipprevedu <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0071" ID="QS0071"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/> miġbura mill-persuna li ssellef, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jistgħux ikunu koperti mit-tieni kategorija ta’ esklużjonijiet msemmija fl-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13. Issa ċerti elementi tal-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jindikaw pjuttost li dan ma huwiex il-każ.</TXT></NP><NP><NO.P>70</NO.P><TXT>Fil-fatt, dejjem b’riżerva għall-verifika minn din il-qorti, uħud mill-imsemmija elementi jidhru li jindikaw li s-suġġett tal-kawża prinċipali ma jirrigwardax l-adegwatezza bejn l-ammont ta’ din il-kummissjoni u kwalunkwe servizz ipprovdut mill-persuna li ssellef, peress li huwa sostnut li l-persuna li ssellef ma tipprovdi l-ebda servizz effettiv li jista’ jikkostitwixxi l-korrispettiv għal din il-kummissjoni, b’tali mod li l-kwistjoni tal-adegwatezza ta’ din il-kummissjoni ma tistax tqum (ara, b’analoġija, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 58).</TXT></NP><NP><NO.P>71</NO.P><TXT>Għall-kuntrarju, l-elementi tal-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jidhru li jindikaw li l-vertenza fil-kawża prinċipali hija ċċentrata fuq il-kwistjoni tar-raġunijiet li jiġġustifikaw il-klawżoli kkonċernati, u b’mod partikolari fuq dik dwar jekk, sa fejn dawn jimponu fuq il-konsumatur il-ħlas ta’ kummissjoni f’ammont sinjifikattiv maħsuba sabiex jiżgura r-rimbors tas-self, meta huwa sostnut li dan ir-riskju huwa diġà ggarantit minn ipoteka u li, inkambju għal din il-kummissjoni, il-bank ma jipprovdi l-ebda servizz reali lill-konsumatur, fl-interess waħdieni ta’ dan tal-aħħar, dawn il-klawżoli għandhomx jiġu kkunsidrati li huma inġusti, fis-sens tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 93/13.</TXT></NP><NP><NO.P>72</NO.P><TXT>Fl-aħħar, hemm lok li jiġi kkunsidrat li, għalkemm il-qorti tar-rinviju għandha tikkonkludi, fid-dawl tal-elementi prodotti mill-Qorti tal-Ġustizzja b’risposta għad-domanda magħmula, li l-klawżoli kkonċernati jifformaw parti madankollu mill-għan prinċipali tal-kuntratt jew li huma fil-fatt ikkontestati inkonnessjoni mal-adegwatezza tal-prezz jew tar-remunerazzjoni, xorta jibqa’ l-fatt li dawn il-klawżoli għandhom, fi kwalunkwe każ, ikunu s-suġġett ta’ evalwazzjoni tan-natura inġusta possibbli tagħhom, f’każ li kellu jiġi kkonstatat, għal darba oħra kompitu tal-qorti tar-rinviju li tivverifika, li dawn ma humiex redatti b’mod ċar u komprensibbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 61).</TXT></NP><?PAGE NO="13"?><NP><NO.P>73</NO.P><TXT>F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitfakkar li r-rekwiżit ta’ trasparenza tal-klawżoli kuntrattwali msemmi fl-Artikoli 4(2) u (5) tad-Direttiva 93/13, dispożizzjonijiet li għandhom barra minn hekk, portata identika, ma jistax jitnaqqas għan-natura komprensibbli biss ta’ dawn tal-aħħar fuq il-livelli formali u grammatikali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punti 69 u 71).</TXT></NP><NP><NO.P>74</NO.P><TXT>Mill-Artikoli 3 u 5 tad-Direttiva 93/13 kif ukoll mill-punti 1(j) u (l), u 2(b) u (d) tal-anness ta’ din id-direttiva jirriżulta li huwa ta’ importanza sinjifikattiva għall-finijiet tal-osservanza tar-rekwiżit ta’ trasparenza, il-punt dwar jekk il-kuntratt ta’ self jesponix b’mod trasparenti r-raġunijiet u l-partikolaritajiet tal-mekkaniżmu ta’ tibdil tar-rata tal-interessi u r-relazzjoni bejn din il-klawżola u klawżoli oħra dwar ir-remunerazzjoni tal-persuna li ssellef, b’tali mod li konsumatur informat ikun jista’ jipprevedi, abbażi ta’ kriterji preċiżi u li jinftiehmu, il-konsegwenzi ekonomiċi li jirriżultaw għalih (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 73).</TXT></NP><NP><NO.P>75</NO.P><TXT>Din il-kwistjoni għandha tiġi eżaminata mill-qorti tar-rinviju, fid-dawl tal-elementi ta’ fatt rilevanti, fosthom ir-reklamar u l-informazzjoni pprovduta mill-persuna li ssellef fil-kuntest tan-negozjati ta’ kuntratt ta’ self, u b’kunsiderazzjoni tal-livell ta’ attenzjoni li jista’ jiġi mistenni minn konsumatur medju normalment informat u raġonevolment attent u avżat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kásler u Káslerné Rábai, <REF.DOC.ECR><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:282">EU:C:2014:282</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, punt 74).</TXT></NP><NP><NO.P>76</NO.P><TXT>Issa, fir-rigward tal-klawżoli kuntrattwali inkwistjoni fil-kawża prinċipali u, fl-ewwel lok, ta’ dawk li jippermettu lill-persuna li ssellef tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi, jeħtieġ li titqajjem id-domanda dwar il-prevedibbiltà tal-konsumatur fir-rigward taż-żidiet ta’ din ir-rata li jistgħu jitwettqu mill-persuna li ssellef skont il-kriterju, <HT TYPE="ITALIC">prima facie</HT> mhux tant trasparenti, marbut mat-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0072" ID="QS0072"/>tibdil sinjifikattiv fis-suq monetarju<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/>, anki jekk din l-aħħar imsemmija formulazzjoni hija fiha nnifisha grammatikament ċara u komprensibbli.</TXT></NP><NP><NO.P>77</NO.P><TXT>Fit-tieni lok, fir-rigward tal-klawżoli li jipprovdu għall-<QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0073" ID="QS0073"/>kummissjoni għal riskju<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/>, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-kuntratt ta’ self ikkonċernat jesponix b’mod trasparenti r-raġunijiet li jiġġustifikaw ir-remunerazzjoni li tikkorrispondi ma’ din il-kummissjoni, peress li huwa kkontestat li l-persuna li ssellef hija obbligata li tipprovdi korrispettiv reali għall-finijiet tal-kisba tal-imsemmija kummissjoni, minbarra l-fatt li tassumi riskju ta’ nuqqas ta’ ħlas lura, li huwa sostnut li huwa diġà ggarantit permezz ta’ ipoteka. In-nuqqas ta’ trasparenza tal-inklużjoni, fil-kuntratti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tal-motivi li jiġġustifikaw dawn il-klawżoli jidher, barra minn hekk, li huwa kkonfermat mill-fatt, imfakkar fil-punt 29 ta’ din is-sentenza, li, f’dan il-każ, il-persuna li silfet ipproponiet lill-persuni li ssellfu li l-isem tal-imsemmija klawżoli jinbidel b’dak ta’ <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0074" ID="QS0074"/>kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-kreditu<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/>, mingħajr ma jinbidel il-kontentut ta’ dawn tal-aħħar.</TXT></NP><NP><NO.P>78</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva 93/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, t-termini <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0075" ID="QS0075"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt [suġġett prinċipali tal-kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/> u <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0076" ID="QS0076"/>suffiċjenza [adegwatezza] tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra [meta mqabbla ma]s-servizzi jew il-merkanzija [mal-oġġetti p]provduti [bħala korrispettiv], fuq in-naħa l-oħra<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/> ma jkoprux, fil-prinċipju, tipi ta’ klawżoli inklużi f’kuntratti ta’ kreditu konklużi bejn negozjant u konsumaturi, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, minn naħa, jippermettu, taħt ċerti kundizzjonijiet, lill-persuna li ssellef li tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi, u, min-naħa l-oħra, jipprovdu għal <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0077" ID="QS0077"/>kummissjoni għal risku<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/> miġbura minn din tal-aħħar. Madankollu hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika din il-klassifikazzjoni tal-imsemmija klawżoli kuntrattwali fid-dawl tan-natura, tal-istruttura ġenerali u tal-istipulazzjonijiet tal-kuntratti kkonċernati kif ukoll tal-kuntest legali u fattwali li jkunu fih.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="14"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Fuq l-ispejjeż</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>79</NO.P><TXT>Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO>Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja taqta’ u tiddeċiedi:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">L-Artikolu 4(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE, tal-<DATE ISO="19930405">5 ta’ April 1993</DATE>, dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, it-termini <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0078" ID="QS0078"/>kwistjoni prinċipali tas-suġġett tal-kuntratt [suġġett prinċipali ta’ kuntratt]<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/> u <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0079" ID="QS0079"/>suffiċjenza [adegwatezza] tal-prezz u r-remunerazzjoni, fuq naħa waħda, kontra [meta mqabbla ma]s-servizzi jew il-merkanzija [mal-oġġetti p]provduti [bħala korrispettiv], fuq in-naħa l-oħra<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/> ma jkoprux, fil-prinċipju, tipi ta’ klawżoli inklużi f’kuntratti ta’ kreditu konklużi bejn negozjant u konsumaturi, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, minn naħa, jippermettu, taħt ċerti kundizzjonijiet, lill-persuna li ssellef li tbiddel unilateralment ir-rata tal-interessi u, min-naħa l-oħra, jipprovdu għal <QUOT.START CODE="201C" REF.END="QE0080" ID="QS0080"/>kummissjoni għal risku<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/> miġbura minn din tal-aħħar. Madankollu hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika din il-klassifikazzjoni tal-imsemmija klawżoli kuntrattwali fid-dawl tan-natura, tal-istruttura ġenerali u tal-istipulazzjonijiet tal-kuntratti kkonċernati kif ukoll tal-kuntest legali u fattwali li jkunu fih.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Firem</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>