<TI><NP><NO.P>Α —</NO.P><TXT>Η αγορά και τα οικεία προϊόντα</TXT></NP></TI>11.Οι προσφεύγουσες θεωρούν ότι η αγορά των ασφαλτούχων επενδύσεων, όπως τη θεωρεί η Επιτροπή στην απόφαση της, αποτελεί απλώς μια υποδιαίρεση της ευρύτερης αγοράς των εύκαμπτων στεγανωτικών προϊόντων για στέγες, η οποία περιλαμβάνει ακόμη τα λεγόμενα συνθετικά προϊόντα , με βάση κυρίως τα πολυμερή, που δεν περιέχουν ή περιέχουν σε μικρό βαθμό άσφαλτο. Αυτήν ακριβώς την αγορά έπρεπε να λάβει υπόψη της η Επιτροπή για να εκτιμήσει ορθά την κατάσταση, όσον αφορά τον ανταγωνισμό, καθώς και το μερίδιο της αγοράς που κατείχαν οι προσφεύγουσες.12.Η Επιτροπή αρνείται ότι προέβη σε εσφαλμένη εκτίμηση, μη συμπεριλαμβάνοντας τα συνθετικά προϊόντα για τον καθορισμό της οικείας αγοράς, και υποστηρίζει ότι, έστω και αν έπρεπε να τα λάβει υπόψη, τα μερίδια της αγοράς που κατείχαν οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις παρέμειναν αμετάβλητα για τα έτη 1978 έως 1980, ελάχιστα δε μεταβλήθηκαν μεταξύ 1981 και 1984, έτσι ώστε αναμφίβολα παρέμεναν σταθερά πέραν του 50 ο/ο.13.Όσον αφορά αυτή τη διχογνωμία πρέπει να παρατηρηθεί καταρχάς, όπως ορθά αναφέρει η Επιτροπή, ότι, στο πλαίσιο του άρθρου 85, ο καθορισμός των οικείων προϊόντων δεν έχει την ίδια ακριβώς σημασία όπως στο πλαίσιο του άρθρου 86. Στην τελευταία αυτί] περίπτωση χρησιμεύει για να προσδιορισθεί αν μία επιχείρηση κατέχει στην οικεία αγορά, η οποία αποτελείται από συγκεκριμένα προϊόντα, τέτοια θέση ώστε να πρέπει να θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε κατάσταση δεσπόζουσας θέσεως στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της. Η δεσπόζουσα θέση, ουσιώδης προϋπόθεση για την εφαρμογή του άρθρου 86, δεν είναι νοητή παρά μόνο σε σχέση με μια συγκεκριμένη αγορά.14.Στο πλαίσιο του άρθρου 85 πρόκειται κυρίως για τον καθορισμό των προϊόντων τα οποία αφορά πράγματι μία σύμπραξη και στην αγορά των οποίων η σύμπραξη αυτή είχε ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Η θέση και η σπουδαιότητα των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων στην αγορά αυτή λαμβάνονται υπόψη μόνο στη συνέχεια, για να διευκρινισθεί εάν οι περιορισμοί του ανταγωνισμού, που αποτελούν το αντικείμενο ή το αποτέλεσμα της συμπράξεως, καθώς και ο επηρεασμός του εμπορίου τον οποίο μπορεί να προκαλέσει, πρέπει να θεωρηθούν ως ελάχιστα ή και καθόλου αισθητοί .15.Όσον αφορά τα οικεία προϊόντα, τις ασφαλτούχες επενδύσεις, τα οποία αφορούσε η σύμβαση Belasco και τα μέτρα που ελήφθησαν προς εφαρμογή της, η Επιτροπή κάνει διάκριση, στα σημεία 3 και 4 της αποφάσεως της, μεταξύ:των ασφαλτούχων πιλημάτων και άλλων παρόμοιων προϊόντων, τα οποία ονομάζονται προϊόντα Belasco ·
των προϊόντων με βάση βελτιωμένες ασφάλτους, με προσθήκη πλαστικών ουσιών, που ονομάζονται νέα προϊόντα και
των πιλημάτων εμποτισμένων ή επαλειμμένων με πίσσα.
16.Στο σημείο 5 προσέθεσε ότι τα μέλη της Belasco διαθέτουν επίσης στην αγορά τα λεγόμενα συναφή προϊόντα, τα οποία πωλούνται στους ίδιους πελάτες και χρησιμοποιούνται γενικά σε συνδυασμό με τις ασφαλτούχες επενδύσεις.17.Ο ισχυρισμός των προσφευγουσών ότι η σύμβαση δεν εφαρμοζόταν παρά μόνο στα προϊόντα παλαιού τύπου που ονομάζονται Belasco και όχι στα νέα ή βελτιωμένα, τα οποία εμφανίστηκαν στην αγορά μόνο προς το τέλος της δεκαετίας του 1970, νομίζω ότι αντιφάσκει προς το σημείο 1, στοιχείο β) του κεφαλαίου Αντικείμενο της συμβάσεως, βάσει του οποίου ως προϊόντα νοούνται τα πιλήματα κάθε είδους... εμποτισμένα με άσφαλτο ή επαλειμμένα με άσφαλτο... όσο και τα προϊόντα του ίδιου είδους που θα παρασκευαστούν στο μέλλον για την ικανοποίηση των ίδιων αναγκών .18.Σ' αυτό το πλαίσιο, το γεγονός ότι η απόφαση της Επιτροπής δεν απευθύνθηκε στην εταιρεία Derbit, η οποία παράγει αποκλειστικά νέα προϊόντα (σημείο 30 της αποφάσεως), δεν σημαίνει, όπως ισχυρίζονται οι προσφεύγουσες, ότι η απόφαση δεν εφαρμόζεται σ' αυτά τα προϊόντα ούτε, κατά μείζονα λόγο, ότι η επίμαχη σύμβαση δεν τα αφορά, αλλά εξηγείται από τη διαπίστωση ότι η εταιρεία Derbit, η οποία δεν είναι μέλος της Belasco, δεν συμμετέσχε, ως μη μέλος, στις συμφωνίες που συνάφθηκαν με τα μέλη. Επομένως δεν υφίσταται εν προκειμένω αντίφαση στην αιτιολογία της αποφάσεως της Επιτροπής, η οποία καθόρισε ορθά τα οικεία προϊόντα.19.Αυτό δεν σημαίνει ότι το σύνολο των μέτρων που ελήφθησαν κατ' εφαρμογή της συμβάσεως επεκτάθηκε κατ' ανάγκη και στα νέα προϊόντα. Αυτή η επέκταση δεν έγινε παρά μόνο περιορισμένα και προοδευτικά , όπως διευιφίνησε ρητά η Επιτροπή [ σημείο 74, xi ) της αποφάσεως ].20.Όσον αφορά το ζήτημα αν τα προϊόντα που καθορίστηκαν μ' αυτό τον τρόπο αποτελούν μια ξεχωριστή αγορά ή αν εντάσσονται σε μια ευρύτερη αγορά, στην οποία ανταγωνίζονται άμεσα άλλα προϊόντα με τα ίδια χαρακτηριστικά και για τις ίδιες χρήσεις, θα ήθελα να παρατηρήσω καταρχάς ότι οι ίδιες οι προσφεύγουσες παραδέχονται ότι δεν υπάρχει μία μόνο αγορά προϊόντων στεγανοποιήσεως και επιστρώσεως στεγών, αλλά κάνουν διάκριση μεταξύ της αγοράς κεραμιδιών και σχιστο-λίθων και εκείνης των εύκαμπτων στεγανω-τικών προϊόντων για στέγες.21.Τα χαρακτηριστικά ή η χρήση δεν είναι τα μόνα κριτήρια της δυνατότητας εναλλαγής προϊόντων μεταξύ τους, βάσει της οποίας προϊόντα αυτά καθαυτά διαφορετικά θεωρούνται ότι ανήκουν γενικά στην ίδια αγορά. Αλλα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη είναι οι ιδιότητες και οι τιμές των οικείων προϊόντων, υπό την έννοια ότι, καταρχήν, αποτελούν μία και μόνη αγορά μόνο τα προϊόντα τα οποία, λόγω ιδίως αυτών των διαφόρων στοιχείων, θεωρούνται ως όμοια από τον καταναλωτή.22.Προϊόντα χρησιμοποιούμενα καταρχήν για τους ίδιους σκοπούς είναι δυνατό στην πράξη, λόγω άλλων στοιχείων, να μη μπορούν να χρησιμοποιηθούν αδιακρίτως από τους καταναλωτές.23.Επ' αυτού οι ίδιες οι προσφεύγουσες αναγνωρίζουν ότι τα συνθετικά προϊόντα έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και διαφέρουν βασικά μερικές φορές από τα παραδοσιακά ασφαλτούχα υλικά, ιδίως όσον αφορά τη σύνθεση τους και την τεχνική τοποθετήσεως τους.24.Κατά την Επιτροπή ο ιδιαίτερος τρόπος τοποθετήσεως απαιτεί πολύ ειδικευμένο και ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό, έτσι ώστε οι χρήστες (επιχειρήσεις κατασκευών γενικής φύσεως ή εργασιών σε στέγες) δεν μπορούν να μεταπηδήσουν από τις ασφαλτούχες επενδύσεις στα συνθετικά προϊόντα από τη μια μέρα στην άλλη, πράγμα το οποίο απαιτεί ιδιαίτερη μετεκπαίδευση του προσωπικού τους. Το έγγραφο του Centre scientifique et technique de la construction ( CSTC ), το οποίο οι προσφεύγουσες επισυνάπτουν ως παράρτημα C στο δικόγραφο της προσφυγής τους και ως παράρτημα 1 στο υπόμνημα απαντήσεως, επιβεβαιώνει σαφώς αυτή την άποψη, τουλάχιστον για μια ουσιώδη κατηγορία των εν λόγω προϊόντων, δηλαδή τα προϊόντα με βάση τα ελαστομερή ή τα πλαστομερή( βλέπε σημείο 3.21, σ. 12).25.Η Επιτροπή ισχυρίζεται ακόμα — και οι προσφεύγουσες το αναγνώρισαν κατά τη διάρκεια της προφορικής διαδικασίας — ότι οι τιμές των συνθετικών προϊόντων κυμαίνονται σε σαφώς ανώτερα επίπεδα, έτσι ώστε να μην αποτελούν πραγματική εναλλακτική λύση από οικονομικής απόψεως για τις εργασίες στεγανοποιήσεως οι οποίες συνήθως πραγματοποιούνται με χρήση ασφαλτούχων επενδύσεων.26.Υπό τις συνθήκες αυτές δεν πιστεύω ότι είναι εσφαλμένο να θεωρηθεί ότι τα συνθετικά προϊόντα χρησιμοποιούνται για ειδικές εφαρμογές και δεν αποτελούν πράγματι υποκατάστατο ανταγωνιστικό προϊόν σε σχέση με τις ασφαλτούχες επενδύσεις.27.Στην πράξη, εξάλλου, οι προσφεύγουσες δεν φαίνεται να θεωρούσαν ότι βρίσκονται σε ανταγωνισμό με τους παραγωγούς των συνθετικών προϊόντων, όπως δείχνει το γεγονός, αφενός, ότι, κατά τη διάρκεια των συχνών συσκέψεων της συνελεύσεως των συμβαλλομένων, τα μέλη της Belasco, οπωσδήποτε πολύ λεπτολόγα όσον αφορά τα συμβαίνοντα στην αγορά, δεν ανησυχούσαν σχεδόν καθόλου για τον ανταγωνισμό αυτών, αφετέρου, ότι δεν προέβαλαν κανένα σχετικό ισχυρισμό κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας που προηγήθηκε της εκδόσεως από την Επιτροπή της προσβαλλόμενης αποφάσεως.28.Επομένως δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι επιχείρησαν να προσδιορίσουν με αριθμητικά στοιχεία μόλις με το υπόμνημα απαντήσεως τους ( σ. 46 ) την επίπτωση που θα είχε η διεύρυνση της οικείας αγοράς με την προσθήκη σ' αυτήν των συνθετικών προϊόντων στο μερίδιο που κατείχαν στην αγορά, όπως το προσδιόρισε η Επιτροπή στο σημείο 8 της αποφάσεως της.29.Αφού αναγνώρισαν ότι είναι πολύ δύσκολο να γίνει μια τέτοια εκτίμηση, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι από το 1981 έως το 1983 το μερίδιο τους στην αγορά θα έπρεπε να περιορισθεί κατά 10 έως 15 ο/ο, εάν λαμβανόταν υπόψη το σύνολο των υποκατάστατων προϊόντων, πράγμα το οποίο θα είχε ως συνέπεια το ότι για το 1981 θα κυμαινόταν μόνο μεταξύ 47 και 50 ο/ο, για δε το 1983 μεταξύ 42 και 45 %, αντί 58,7 ο/ο και 59,6 ο/ο, αντίστοιχα.30.Σ' αυτό τον ισχυρισμό πρέπει να γίνουν οι εξής παρατηρήσεις:- 1.Ο ισχυρισμός αφορά μόνο τα έτη 1981 έως 1983, έτσι ώστε από αυτό μπορεί να συναχθεί ότι το μερίδιο στην αγορά των προσφευγουσών παρέμεινε πράγματι αμετάβλητο από το 1978 έως το 1980.
- 2.Έστω και μειωμένο κατά ένα τέτοιο ποσοστό, το μερίδιο τους στην αγορά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ελάχιστο (βλέπε σ. 36 του δικογράφου της προσφυγής ).
- 3.Για να μπορούσαν να επιφέρουν μείωση κατά 10 έως 15 % όσον αφορά το μερίδιο στην αγορά των προσφευγουσών, τα συνθετικά προϊόντα θα έπρεπε να αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεταξύ 20 και 30 ο/ο της αγοράς που ορίζεται με τον τρόπο αυτό. Όμως, ενώ οι προσφεύγουσες δεν θεμελίωσαν με κανένα τρόπο τα αριθμητικά στοιχεία που προβάλλουν, η Επιτροπή απέδειξε, με βάση μία μελέτη της αγοράς από μια γερμανική εταιρεία, ότι στο τέλος του 1981 το μερίδιο των συνθετικών προϊόντων δεν υπερέβη το 10 %. Ο εκπρόσωπος των προσφευγουσών εξάλλου παραδέχθηκε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση ότι κατά τη σχετική χρονική περίοδο τα συνθετικά προϊόντα δεν αντιπροσώπευαν παρά μόνο ένα ποσοστό μεταξύ 8 και 10 ο/ο της οικείας αγοράς.
- 4.Επιπλέον προκύπτει από την έκθεση Buytaert, την οποία προσεκόμισαν οι ίδιες οι προσφεύγουσες, ότι η Επιτροπή υποτίμησε στην πραγματικότητα το μερίδιο των μελών στην αγορά την οποία έλαβε υπόψη ( βλέπε παράρτημα III του υπομνήματος αντικρούσεως ).
31.Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή έχει δίκιο υποστηρίζοντας ότι, και αν ακόμα υποτεθεί ότι έπρεπε να λάβει υπόψη τα συνθετικά προϊόντα για τον καθορισμό της οικείας αγοράς, τα μερίδια στην αγορά των μελών της Belasco, από το 1981 έως το 1984, δεν θα ήταν μικρότερα παρά μόνο κατά 5 έως 7o/ο σε σχέση με τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται στην προσβαλλόμενη απόφαση και ότι θα εξακολουθούσαν να υπερβαίνουν σαφώς το 50 ο/ο.32.Ενόψει της σπουδαιότητας των μεριδίων στην αγορά, έστω και διορθωμένων κατά τον τρόπο αυτό, οι μεταβολές αυτές, σχετικά μικρές, δεν θα επέβαλλαν διαφορετική νομική εκτίμηση εν προκειμένω των πραγματικών περιστατικών και καταστάσεων. Όποιο σφάλμα κι αν υπήρξε — πράγμα που δεν συμβαίνει — όσον αφορά τον καθορισμό της οικείας αγοράς και τον προσδιορισμό των μεριδίων που κατείχαν οι προσφεύγουσες, αυτό δεν θα αρκούσε για να δικαιολογήσει αφεαυτού την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης.<TI><NP><NO.P>Β —</NO.P><TXT>Η αλλοίωση του ανταγωνισμού</TXT></NP></TI>33.Δυνάμει της νομολογίας του Δικαστηρίου, για να εκτιμηθεί εάν μία συμφωνία πρέπει να θεωρηθεί ότι απαγορεύεται λόγω αλλοιώσεων του ανταγωνισμού, οι οποίες αποτελούν το αντικείμενο ή το αποτέλεσμα της, πρέπει να εξετασθεί η λειτουργία του ανταγωνισμού στο πραγματικό πλαίσιο στο οποίο θα εξελίσσετο εάν δεν υπήρχε η επίδικη συμφωνία. Για το σκοπό αυτό πρέπει να ληφθούν υπόψη ιδίως η φύση και η περιορισμένη ή μη ποσότητα των προϊόντων που αποτελούν το αντικείμενο της συμφωνίας, η θέση και η σπουδαιότητα των μερών στην αγορά των οικείων προϊόντων, το αν η επίδικη συμφωνία είναι μεμονωμένη ή, σε αντίθετη περίπτωση, το γεγονός ότι εντάσσεται σε ένα σύνολο συμφωνιών Βλέπε ιδίως τις αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 1980, Lán-comé κατά Elos, 99/79, Rec. 1980, σ. 2511, σκέψη 24, και της 11ης Δεκεμβρίου 1980, ĽOreal κατά De Nieuwe AMCK, 31/80, Rec. 1980, σ. 3775, σκέψη 19.
.
Με αυτά τα τελευταία στοχεία είναι δυνατό να εξακριβωθεί εάν η παρεμπόδιση του ανταγωνισμού είναι αισθητή, διότι οι συμπράξεις οι οποίες επιφέρουν ασήμαντους μόνο περιορισμούς του ανταγωνισμού διαφεύγουν από την απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1.
34.Το άρθρο 85, παράγραφος 1, αφορά τις συμφωνίες που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τη νόθευση του ανταγωνισμού. Στην απόφαση LTMΑπόφαση της 30ής Ιουνίου 1966, υπόθεση 56/65, Société technique minière κατά Maschinenbau Ulm GmbH, Rec. 1966, σ. 337,
, το Δικαστήριο είχε ήδη κρίνει ότι ο μη σωρευτικός αλλά διαζευκτικός χαρακτήρας αυτών των προϋποθέσεων,που καθίσταται φανερός από το σύνδεσμο ή , έχει, καταρχάς ως συνέπεια ότι πρέπει να εξετάζεται αυτό καθεαυτό το αντικείμενο της συμφωνίας, λαμβανομένου υπόψη του οικονομικού πλαισίου εντός του οποίου πρέπει να εκτελεστεί ( Rec. 1966, σ. 359 ).
35.Η περιγραφή στην οποία προέβη η Επιτροπή, στα σημεία 12 έως 21 της αποφάσεως, της συμβάσεως που συνήφθη μεταξύ των μελών της Belasco αντιστοιχεί πιστά στο περιεχόμενο της ( όπως αυτό επαναλαμβάνεται στο παράρτημα 3 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων που επισυνάπτεται ως παράρτημα Ι στο υπόμνημα αντικρούσεως ).36.Το αντικείμενο της συμβάσεως καθορίστηκε ως εξής από τα συμβαλλόμενα μέρη:- 1)Καθορισμός ελαχίστων τιμών και όρων πώλησης που εφαρμόζονται για κάθε παράδοση στο Βέλγιο, χωρίς καμία εξαίρεση, των προϊόντων που καθορίζονται πιο κάτω, καθώς και για την εκτέλεση κάθε είδους εργασιών από τους συμβαλλομένους με χρήση προϊόντων που διέπονται από την παρούσα σύμβαση.
- 2)Καθορισμός ελαχίστων τιμών και όρων για την εκτέλεση και την εγγύηση κάθε είδους εργασιών σε στέγες, όπως περιγράφονται στην παρούσα σύμβαση.
- 3)Καθορισμός ποσοστών κατανομής μεταξύ των συμβαλλομένων.
- 4)Καθορισμός κυρώσεων σε περίπτωση μη τηρήσεων των υποχρεώσεων που συνομολογήθηκαν δυνάμει της παρούσας συμφωνίας ή δυνάμει αποφάσεων εγκύρως λαμβανομένων.
- 5)Σύσταση ταμείου εγγυήσεως για την τήρηση της αναλήψεως υποχρεώσεων.
- 6)Προάσπιση και προώθηση από κοινού των συμφερόντων των συμβαλλομένων στο μέτρο του δυνατού, ιδίως στις διαπραγματεύσεις με τις ξένες χώρες και με συλλογικά διαφημιστικά μέτρα υπέρ των προϊόντων που παράγονται από τα μέρη και υπέρ των εργασιών επίστρωσης ασφαλτούχων υλικών οι οποίες εκτελούνται με χρήση των ίδιων αυτών προϊόντων.
- 7)Μελέτη και προώθηση όλων των μέτρων τυποποίησης και ορθολογικής οργάνωσης της παραγωγής και της διανομής των πιλημάτων εμποτισμένων ή επαλειμμένων με πίσσα ή άσφαλτο.
37.Οι άλλοι όροι της συμφωνίας, στους οποίους αναφέρεται ιδιαίτερα η Επιτροπή περιέχονται στο άρθρο 1, παράγραφος 8, της συμβάσεως, που καθορίζει τις αρμοδιότητες της συνελεύσεως των συμβαλλομένων, στην οποία ανατίθεται ιδίως η εκτέλεση της συμβάσεως, στο άρθρο 2, που προβλέπει ότι ένας accountant ( λογιστής εμπειρογνώμων) θα αναλάβει τον έλεγχο της τηρήσεως των ποσοστώσεων και των τιμών, στο άρθρο 3, το οποίο καθορίζει το ίδιο τις ποσοστώσεις κατανομής των παραδόσεων, που αναλογούν σε κάθε ένα από τα μέλη και προβλέπει ένα σύστημα εξισώσεως, στο άρθρο 5, στο οποίο περιγράφονται ορισμένα καθήκοντα των συμβαλλομένων και προβλέπεται ιδίως, στο τέταρτο εδάφιο, ότι η συνέλευση των συμβαλλομένων επιφυλάσσεται του δικαιώματος να καθορίσει τις τιμές πωλήσεως των συναφών προϊόντων, καθώς και στο άρθρο 6, που ρυθμίζει τη συμπεριφορά των μελών σε περίπτωση πτωχεύσεως ενός από αυτά.38.Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η σύμβαση στο σύνολο της και οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, από τους προαναφερθέντες όρους της είχαν πράγματι ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού και ότι, ενόψει της θέσεως που κατείχαν τα μέλη της Belasco στη βελγική αγορά των εν λόγω προϊόντων, είχαν σύμφωνα με τη διατύπωση που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο στην προαναφερθείσα απόφαση LTM, επαρκή βαθμό δυσμενούς επιδράσεως επί του ανταγωνισμού ,
ώστε να μπορεί να γίνει δεκτό ότι επηρέαζαν αισθητά την κανονική λειτουργία του ανταγωνισμού.
39.Έτσι ο καθορισμός από κοινού τιμοκαταλόγων και όρων πωλήσεως και η κατανομή της αγοράς με τον καθορισμό ποσοστώσεων παραδόσεων εμπίπτουν σαφώς στα στοιχεία α ) και γ) του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.40.Εντούτοις οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν (σ. 15 του υπομνήματος απαντήσεως) ότι ο κοινός τιμοκατάλογος... χρησίμευσε... για την υποβολή κοινών αιτήσεων για αυξήσεις τιμών, παρέχοντας τη δυνατότητα στα μη μέλη, καθώς αυτά είχαν λάβει γνώση του τιμοκαταλόγου, να διαμορφώσουν σε σχέση με τις τιμές αυτές τις δικές τους, έτσι ώστε να είναι ανταγωνιστικές . Με άλλα λόγια, ο κοινός τιμοκατάλογος ήταν απλώς ένα μέσο προοριζόμενο να καταστήσει δυνατή την υποβολή συλλογικών αιτήσεων για αυξήσεις τιμών και δεν είχε ως σκοπό την εξάλειψη του ανταγωνισμού μεταξύ των μελών της συμπράξεως. Τα μέλη, εξάλλου, προσέφεραν κάθε φορά ένα δώρο πρώτης τάξεως στις επιχειρήσεις μη μέλη, πληροφορώντας τις για τις κοινές τιμές, προκειμένου να τους καταστεί δυνατό να προσφέρουν τα προϊόντα τους σε τιμές κατώτερες από αυτές και, με τον τρόπο αυτό, να τα ανταγωνισθούν.41.Δεν θα εκπλαγείτε, κύριοι, ακούγοντας ότι δεν πείθομαι από αυτή την επιχειρηματολογία.42.Εάν ο κοινός τιμοκατάλογος δεν είχε χρησιμεύσει παρά μόνο για τον αναφερόμενο σκοπό, δεν θα ήταν αναγκαία παράλληλος ο καθορισμός κοινών κανόνων σχετικά με τις εκπτώσεις. Ο στόχος του ήταν η αποφυγή του ανταγωνισμού ως προς τις τιμές μεταξύ των μελών.43.Εξάλλου η Επιτροπή δικαίως υπογραμμίζει ότι οι βελγικές αρχές, συνιστώντας πράγματι στις επαγγελματικές ενώσεις να υποβάλλουν κοινές αιτήσεις επ' ονόματι των μελών τους, δεν το έκαναν αυτό υπό τη μορφή επιβολής δεσμευτικής υποχρεώσεως ούτε απαιτούσαν να εφαρμόζονται κατ' ανάγκη πλήρως ή αμέσως οι ανώτατες αυξήσεις τις οποίες επέτρεπαν.44.Δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ αυτής της διαπιστώσεως και του γεγονότος ότι η Επιτροπή κατέδειξε στο παράρτημα II του υπομνήματος αντικρούσεως της, καθώς και στο παράρτημα III του υπομνήματος ανταπαντήσεως της, ότι στην πραγματικότητα τα απαιτούμενα χρονικά διαστήματα για τη θέση σε εφαρμογή των επιτρεπομένων αυξήσεων ποίκιλλαν σημαντικά και ότι οι αυξήσεις δεν εφαρμόστηκαν ομοιόμορφα και στο σύνολο τους για όλα τα προϊόντα. Πράγματι, καθώς τόσο τα χρονικά διαστήματα όσο και τα ποσοστά αυξήσεων κατά προϊόντα ήταν ίδια για όλα τα μέλη της Belasco, αυτό ακριβώς αποδεικνύει ότι τα μέλη πράγματι προέβαιναν κάθε φορά σε συνεννοήσεις, όσον αφορά την κατανομή των επιτρεπομένων αυξήσεων μεταξύ των διαφόρων προϊόντων και την πλέον κατάλληλη στιγμή της θέσεως τους σε εφαρμογή.45.Επομένως, ενόψει των προηγουμένων δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η ευθυγράμμιση των τιμοκαταλόγων των μελών της Belasco ήταν το αποτέλεσμα της βελγικής νομοθεσίας περί τιμών ούτε ότι η Επιτροπή, η οποία έλαβε θέση ρητά επί του ισχυρισμού αυτού στο σημείο 74, i ) της αποφάσεως της, διέπραξε σχετικά σφάλμα εκτιμήσεως.46.Η ανακοίνωση των κοινών προθέσεων σε ζητήματα τιμών προς επιχειρήσεις που δεν ήταν μέλη της Belasco είχε ως σκοπό να τις παρακινήσει και αυτές να πωλούν σ' αυτές τις τιμές.47.Κατά τα λοιπά δεν απομένουν παρά μόνο τρεις όροι, την περιοριστική φύση των οποίων αμφισβητούν πράγματι οι προσφεύγουσες (βλέπε σελίδες 8 και 9 του δικογράφου της προσφυγής) και οι οποίοι αφορούν:- 1)την απαγόρευση προσφοράς δώρων και πωλήσεως με ζημία,
- 2)την οργάνωση συλλογικών διαφημιστικών ενεργειών για τα προϊόντα με το σήμα Belasco,
- 3)τη λήψη μέτρων τυποποιήσεως και ορθολογικής οργανώσεως.
48.Ο πρώτος από τους όρους αυτούς έχει ως σκοπό, όπως ορθά υπογράμμισε η Επιτροπή [ σημείο 73, ii ) της αποφάσεως ], την αποφυγή της καταστρατηγήσεως της πειθαρχίας που συμφωνήθηκε σε ζητήματα τιμών και, επομένως, δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο μεταφορά απλώς στη σύμβαση μιας διατάξεως της βελγικής νομοθεσίας σε ζητήματα αθέμιτου ανταγωνισμούΝόμος της 14ης Ιουλίου 1971 περί των εμπορικών πρακτικών. Moniteur belge της 30.7.1971, σ. 9087.
, το αντικείμενο της οποίας είναι η προστασία των καταναλωτών.49.Εάν οι δύο άλλοι όροι δεν έχουν, ίσως, αυτοί καθεαυτοί, περιοριστικό χαρακτήρα, όπως το αναγνωρίζει η Επιτροπή ( σσ. 27 και 28 του υπομνήματος αντικρούσεως), εντούτοις, λόγω του γεγονότος ότι εντάσσονται σε μία σύμβαση, όπως η υπό κρίση, συμβάλλουν στην ενίσχυση τον περιοριστικού σκοπού της, περιορίζοντας ιδίως την ελευθερία των συμμετεχόντων να ενεργούν ανταγωνιστικά με τη διαφοροποίηση των προϊόντων τους [σημεία 73, ν ) και vi ) της αποφάσεως ].50.'Ετσι, νομίζω ότι η εκτίμηση της Επιτροπής σχετικά ιδίως με τον τελευταίο από αυτούς του όρους δεν αντιφάσκει καθόλου προς το γεγονός ότι η κύρια δραστηριότητα της Belasco είναι η επεξεργασία προδιαγραφών ΙΒ Ν, που θεσπίζονται υπό την αιγίδα του βελγικού οργανισμού τυποποιήσεως ( Institut belge de normalisation ). Εξάλλου η Επιτροπή φρόντισε να διευκρινίσει η ίδια στην απόφαση της [ σημείο, 73, vi ), δεύτερο εδάφιο ], ότι δεν αναφερόταν στη συμμετοχή των μελών της Belasco σ' αυτή τη δραστηριότητα. Επομένως, η σχετική αιτίαση για εσφαλμένη και αντιφατική αιτιολογία δεν μπορεί να γίνει δεκτή.51.Το ίδιο ισχύει όσον αφορά τα νέα προϊόντα. Δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ της αναγνωρίσεως ότι τελειοποιούνταν αυτοτελώς από κάθε παραγωγό [ σημείο 74, xi ), τρίτο εδάφιο, της αποφάσεως ] και της διαπιστώσεως ότι, στο πλαίσιο μιας τέτοιας συμπράξεως, ο από κοινού καθορισμός ορισμένων από τα χαρακτηριστικά τους περιορίζει τον ανταγωνισμό, όταν μάλιστα, ελλείψει τυποποιήσεως, ένας τέτοιος συντονισμός συνιστά την απαραίτητη προϋπόθεση για οποιονδήποτε καθορισμό κοινών τιμών.52.Όσον αφορά τους άλλους όρους, οι προσφεύγουσες αμφισβητούν κυρίως την εφαρμογή τους οτψ πράξη και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα τους.53.Όμως, πρέπει να επισημανθεί ότι δυνάμει του άρθρου 10 της ίδιας της συμβάσεως οι αποφάσεις της συνελεύσεως των συμβαλλομένων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της. Επομένως, μπορεί απλώς να θεωρηθεί ότι οι αποφάσεις που ελήφθησαν προς εκτέλεση των επίμαχων όρων περιορίζουν και αυτές τον ανταγωνισμό.54.Εξάλλου, από τις σκέψεις 154 και 155 της αποφάσεως Van Landewyck, της 29ης Οκτωβρίου 1980Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 209 έως 215 και 218/78, Rec. 1980, σσ. 3125 και 3270.
, προκύπτει ότι, όταν ορισμένες επιχειρήσεις έχουν συνομολογήσει όρους που έχουν ως αντικείμενο τον αισθητό περιορισμό του ανταγωνισμού, δεν υφίσταται ανάγκη να εξετασθεί σε ποιο βαθμό τους εφάρμοσαν πράγματι.55.Βρίσκομαι έτσι στον πειρασμό να σταματήσω στο σημείο αυτό την εξέταση του ζητήματος αν το αντικείμενο της επίμαχης συμπράξεως έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού.56.Προφανώς, όμως, η σύμπραξη , όπως την καθόρισε η Επιτροπή στο σημείο 72 της αποφάσεως της, δεν αποτελείται μόνο από μια συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων, δηλαδή τη σύμβαση Belasco, αλλά επίσης από μία σειρά άλλων συμφωνιών που συνήφθησαν και μέτρων και αποφάσεων που ελήφθησαν προς εφαρμογή και συμπλήρωση της. Εξάλλου, η απόφαση της Επιτροπής δεν αφορά μόνο αυτή τη σύμπραξη , αλλά επίσης συμφωνίες μεταξύ μελών και μη μελών για τις εκπτώσεις, του Μαΐου και του Οκτωβρίου 1978 ( άρθρα 2 και 3 της αποφάσεως ).57.Η Επιτροπή αφιέρωσε τα σημεία 22 έως 68 της αποφάσεως της στην περιγραφή των αποφάσεων που έλαβαν και των συμφωνιών που συνήψαν τα μέλη της Belasco προς εφαρμογή της συμβάσεως, συμπεριλαμβανομένων και των συμφωνιών με τα μη μέλη. Για την περιγραφή αυτή βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε εσωτερικά έγγραφα της Belasco, σε πρακτικά των συνεδριάσεων της συνελεύσεως των συμβαλλομένων και σε εκθέσεις του accountant . Στο σημείο 74 διατύπωσε τη νομική εκτίμηση της περί αυτών των αποφάσεων και συμφωνιών σε σχέση με τις επιταγές του άρθρου 85, παράγραφος 1.58.Η ύπαρξη αυτών των εγγράφων και η αληθοφάνεια των αναφερθέντων αποσπασμάτων από αυτά τα έγγραφα δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. 'Ετσι, οι προσφεύγουσες αναγνωρίζουνότι πράγματι θεσπίστηκαν κοινοί τιμοκατάλογοι για τα προϊόντα Belasco,
ότι είχαν γνωστοποιήσει εκ των προτέρων τις προθέσεις τους σε ζητήματα τιμών σε άλλους βέλγους παραγωγούς,
ότι επίσης προέβησαν σε συνεννοήσεις πολλές φορές επί των τιμών των νέων και των συναφών προϊόντων,
ότι θέσπισαν την αρχή της λεγόμενης σταθεροποίησης της πελατείας , σύμφωνα με την οποία κάθε μέλος πρέπει να παραμένει στα πλαίσια της δικής του πελατείας και να μην επιδιώκει να αποκτήσει την πελατεία των άλλων,
ότι υπήρχε συμφωνία καθώς και απόπειρες συνάψεως συμφωνιών μεταξύ των μελών, αφενός, και των μελών και μη μελών, αφετέρου, περί των εφαρμοστέων εκπτώσεων σε σχέση με τον κοινό τιμοκατάλογο,
ότι πράγματι θεσπίστηκε ένα σύστημα ποσοστώσεων το οποίο ελεγχόταν από τον accountant .
59.Η γενική γραμμή άμυνας των προσφευγουσών σε σχέση με τα περισσότερα από αυτά τα πραγματικά περιστατικά συνίσταται στον ισχυρισμό ότι οι ληφθείσες αποφάσεις δεν παρήγαγαν αποτελέσματα ή ότι δεν τηρήθηκαν στην πράξη και ότι τα θεσπισθέντα συστήματα δεν λειτούργησαν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους.60.Εξάλλου αυτό το αναγνωρίζει για ένα ορισμένο αριθμό περιπτώσεων και η ίδια η Επιτροπή, ιδίως όσον αφορά την τήρηση των κοινών τιμοκαταλόγων για τα συναφή προϊόντα [ σημείο 74, vi ) ] και τις τιμές πωλήσεως των νέων προϊόντων [ σημείο 74, xi ) ].61.Όσον αφορά το σύστημα των ποσοστώσεων, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι πωλήσεις δύο μελών της Belasco επί συνόλου επτά υπερέβαιναν κατά πολύ τις ποσοστώσεις που τους είχαν χορηγηθεί (σημείο 26). Αυτό εντούτοις δεν σημαίνει ότι το σύστημα αυτό στο σύνολο του δεν είχε λειτουργήσει, ούτε ότι αυτά τα δύο μέλη μπόρεσαν να το παραβούν ατιμωρητί και χωρίς να οφείλουν να καταβάλουν χρηματικά ποσά προς αντιστάθμιση στα άλλα μέλη.62.Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι τα αριθμητικά στοιχεία που παρατίθενται στο παράρτημα 4 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων με τον τίτλο λογαριασμοί προς εκκαθάριση δεν αναφέρονται σε κανενός είδους κυρώσεις, λόγω ενδεχομένων υπερβάσεων των ποσοστώσεων, αλλά απεικονίζουν προσαρμογές του μεριδίου συμμετοχής καθενός από τα μέλη προς τα έξοδα λειτουργίας της συνεταιριστικής εταιρείας Belasco ( σ. 28 του υπομνήματος απαντήσεως ). Η Επιτροπή απέδειξε εντούτοις πειστικά (σ. 17 του υπομνήματος απαντήσεως και παραρτήματα του VI και VII ) ότι εάν αυτό συνέβαινε, μια εταιρεία μέλος δεν θα είχε συμμετάσχει καθόλου στα έξοδα λειτουργίας, αλλά θα είχε εισπράξει ποσό 119858 βελγικών φράγκων ( BFR ), ενώ μία άλλη εταιρεία θα είχε επιβαρυνθεί με το ένα τρίτο σχεδόν των εξόδων λειτουργίας για το 1983.63.Τα μέλη της Belasco ισχυρίζονται επίσης ότι τα μέτρα άμυνας κατά του ανταγωνισμού της Ι KO, τα οποία συζητήθηκαν στο πλαίσιο των γενικών συνελεύσεων, παρέμειναν στο στάδιο των δηλώσεων και ότι οι προτάσεις δεν υλοποιήθηκαν. Εντούτοις η Επιτροπή κατόρθωσε να αποδείξει, παραθέτοντας αποσπάσματα από πολλά πρακτικά των γενικών συνελεύσεων, ότι οι αποφασισθείσες ενέργειες και, αντίστοιχα, οι υλοποιηθείσες ενέργειες κατά της επιχειρήσεως αυτής είχαν παράσχει τη δυνατότητα σε τρία μέλη της συμπράξεως να αποσπάσουν πελάτες από την επιχείρηση αυτή [ σημεία 60 και 74, vii ) της αποφάσεως, σημείο 36 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων και πρακτικά της γενικής συνελεύσεως που αναφέρονται στο παράρτημα VIII του υπομνή-uaTOC ανταπαντήσεως.64.Όσον αφορά την αποφασισθείσα πειθαρχία επί των εκπτώσεων, η Επιτροπή απέδειξε ότι η συμφωνία που συνήφθη το αργότερο στις 30 Οκτωβρίου 1978 εφαρμόστηκε μέχρι την κατάρρευση της, τον Ιούλιο/Αύγουστο του 1980, που προκλήθηκε από την πτώχευση της UPM στις 4 Ιουλίου 1980. Το γεγονός ότι σε δύο πελάτες της ΑΤΑΒ και σε ένα πελάτη της Asphaltco έγιναν, κατά τη διάρκεια αυτής της πειρόδου, εκπτώσεις οι οποίες υπερέβαιναν το ανώτατο όριο που καθορίστηκε από τη συμφωνία, καθώς και το γεγονός ότι, γενικά, η πειθαρχία σε ζητήματα εκπτώσεων ετηρείτο σαφώς σε πολύ μικρότερη έκταση από το 1981 και μετά [ σημείο 74, iii ) ] και ότι η πρώτη συμφωνία με μη μέλη, του Μαΐου 1978, κατέληξε σε αποτυχία (σημείο 54 ) δεν αρκούν για να διαψεύσουν την καθιέρωση αυτής της πειθαρχίας. Αυτό αποδεικνύεται από τις καταγγελίες εκείνων που την τήρησαν.65.Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι για την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, παρέλκει η εξέταση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων της συμφωνίας, όταν αυτή έχει ως αντικείμενο τον περιορισμό, την παρεμπόδιση ή τη νόθευση του ανταγωνισμού Απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 1985, BNIC κατά Clair, 123/83, Συλλογή 1985, σ. 391, σκέψη 22. Βλέπε επίσης την απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 1987, Verband der Sachversicherer κατά Επιτροπής, 45/85, Συλλογή 1987, σ. 447, σκέψη 39.
.
66.Οι διάφορες αποφάσεις περί θέσεως σε εφαρμογή της συμβάσεως είχαν αναμφισβήτητα ως σκοπό τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Όσον αφορά τα αποτελέσματα τους, δεν υπάρχει ανάγκη να ληφθούν υπόψη αυτά, όπως σημειώνει η ίδια η Επιτροπή στο σημείο 76 της αποφάσεως της, παρά μόνο κατά την εκτίμηση της βαρύτητας των διαπραχθεισών παραβάσεων, ώστε να καθοριστεί το ύψος των επιβλητέων προστίμων.