Met betrekking tot de kindertoelage is in artikel 2, lid 4, van bijlage VII van het Ambtenarenstatuut bepaald dat

in uitzonderlijke gevallen... een persoon ten aanzien van wie de ambtenaar een wettelijke onderhoudsplicht heeft welke hem zware lasten oplegt, bij bijzonder, met redenen omkleed besluit van het tot aanstelling bevoegd gezag, genomen op grond van bewijsstukken, met een te zijnen lasten komend kind [kan] worden gelijkgesteld.

Volgens artikel 1, lid 2, van bijlage VII

hebben recht op de kindertoelage:

In 1978 kon haar in Italië woonachtige moeder uit haar persoonlijk inkomen, dat nog geen 10000 BFR per maand bedroeg, de aan haar huisvesting en levensonderhoud verbonden kosten niet meer bestrijden. Zij is toen te Brussel gaan inwonen bij verzoekster, die sindsdien ruimschoots in de kosten van levensonderhoud van haar moeder bijdraagt. Volgens een doktersattest van 6 juni 1983 maakt de gezondheidstoestand van haatmoeder inwoning bij haar dochter noodzakelijk.

Verzoekster verzocht toen om gelijkstelling van haar moeder met een te laste komend kind in de zin van artikel 2, lid 4, van bijlage VII van het Statuut. Het tot aanstelling bevoegd gezag heeft dit verzoek met ingang van 1 november 1978 ingewilligd.

In een nota van 25 september 1981 deelde de directeur Administratie verzoekster mede dat haar verzoek niet kon worden aanvaard, omdat de gelijkstelling met een te laste komend kind geen recht op de kostwinnersvergoeding geeft, terwijl er op grond van de door verzoekster bedoelde bewijsstukken ten aanzien van één en dezelfde persoon geen twee exceptionele besluiten konden worden genomen.

Op 12 november 1981 wendde verzoekster zich tot de directeur Administratie met een nota, waarin zij argumenten ontvouwde ten betoge dat zij rechtens aan de voorwaarden van artikel 1, lid 2, sub c, voldeed, terwijl er geen exceptioneel besluit behoefde te worden genomen. Zij verzocht de directeur dan ook zijn besluit nader te overwegen.

Op 5 juli 1982 deed de directeur Administratie verzoekster weten dat hij bij zijn reeds mondeling tot uitdrukking gebrachte opvatting bleef: hij achtte de hierbedoelde bepaling geschreven voor andere gevallen dan waarin verzoekster zich bevond, terwijl men zich bij elke instelling hield aan de gedragslijn dat voorschrift niet te zamen met de bepaling betreffende gelijkstelling met een te laste komend kind toe te passen.

Bij nota van 17 februari 1983 beschikte de secretaris-generaal afwijzend, stellende dat verzoeksters dossier enerzijds leerde dat haar moeder over bepaalde inkomsten beschikte, en anderzijds dat er reeds een besluit tot gelijkstelling van haar moeder met een te laste komend kind was genomen. Hij meende dan ook geen bijzonder en gemotiveerd besluit tot toekenning van de kostwinnersvergoeding aan verzoekster te kunnen nemen en bevestigde dat deze afwijkende beslissing in de lijn lag van een als billijk te beschouwen gedragslijn, die geen discriminatie inhield tussen verzoekster en ambtenaren die zich in vergelijkbare situaties bevonden.

1.primair, nietig te verklaren het besluit van 5 juli 1982 van de directeur Administratie om verzoekster geen kostwinnerstoelage krachtens artikel 1, lid 2, sub c, van bijlage VII bij het Ambtenarenstatuut te verlenen;

vast te stellen dat verzoekster in feite gezinslasten draagt, zodat zij voldoet aan de voorwaarden van artikel 1, lid 2, sub c, van bijlage VII van het Statuut, en derhalve te verstaan dat verzoekster recht heeft op een kostwinnersvergoeding, en wel zulks vanaf de dag van indiening van het verzoek, namelijk 23 juli 1981;

het verzoek ongegrond te verklaren, en

Op rapport van de rechterrapporteur en de advocaat-generaal gehoord, heeft het Hof (Derde kamer) besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan.

Verzoekster verklaart haar beroep ontvankelijk te achten, omdat het gericht is tegen een handeling die zich aandient als besluit van het bevoegde gezagsorgaan, bestemd om rechtsgevolg te sorteren en tot stand gekomen aan het eind van een interne procedure van bedoeld orgaan.

Het eerste middel waarop verzoekster haar aanvraag baseert, houdt schending van artikel 1, lid 2, sub c, van bijlage VII van het Statuut in. Volgens die bepaling beschikt het tot aanstelling bevoegd gezag alleen over zekere discretionaire bevoegdheden, wanneer het om een beoordeling van werkelijke lasten van een ambtenaar gaat. Maar door te besluiten verzoeksters moeder met een te laste komend kind gelijk te stellen, heeft het tot aanstelling bevoegd gezag erkend dat verzoekster die lasten werkelijk had op te brengen. Daarentegen is van discretionaire bevoegdheden geen sprake wanneer bedoelde bepaling moet worden toegepast op als zodanig erkende gezinslasten, en in geen enkele wordt uitsluiting van de kostwinnersvergoeding toegestaan op grond dat er ten behoeve van de betrokken ambtenaar een besluit krachtens artikel 2, lid 4, van bijlage VII is genomen. Anders dan in laatstgenoemde bepaling, wordt het tot aanstelling bevoegd gezag in artikel 1, lid 2, sub.c, geen enkele discretionaire bevoegdheid toegekend krachtens welke de opportuniteit van bedoeld besluit zou kunnen worden beoordeeld. De wetgever heeft iedere ambtenaar die voor werkelijk tot het gezin behorende personen gezinslasten heeft op te brengen, aanspraak op de kostwinnerstoelage willen geven.

Verzoeksters tweede middel houdt schending van het gelijkheidsbeginsel en het discriminatieverbod in. Verzoekster betoogt allereerst dat een ambtenaar die weduwnaar, van echt gescheiden, wettelijk gescheiden of ongehuwd is en voorts niet slechts een of meer kinderen, maar ook een of meer met een te laste komend kind gelijkgestelde personen te zijnen laste heeft, recht heeft op de kostwinnersvergoeding, op de kindertoelage en op de in artikel 8 van bijlage VII van het Statuut voor bedoelde gelijkgestelden voorziene vergoedingen. Daarentgegen zou een ambtenaar zonder kinderen, die voor zulk een gelijkgestelde dezelfde gezinslasten zou hebben te dragen, ondanks het feit dat hij wegens onderhoud en huisvesting voor dezelfde kosten komt te staan, voor de kostwinnerstoelage en de in artikel 8 van bijlage VII bedoelde vergoeding niet in aanmerking komen. In de tweede plaats zou een ongehuwde ambtenaar die voor een gelijkgestelde in feite gezinslasten heeft te dragen, er in financieel opzicht onvergelijkbaar veel slechter aan toe zijn dan een gehuwde ambtenaar, wiens echtgenoot werkt en te wiens behoeve er eveneens een besluit tot gelijkstelling is genomen, zodat hij bovendien voor de kostwinnerstoelage en de in artikel 8 van bijlage VII voorziene vergoeding in aanmerking komt.

De Raad wijst er allereerst op dat niet is komen vast te staan dat verzoeksters moeder in 1978 alleen maar bij verzoekster kon inwonen en dat verzoekster zich van haar onderhoudsverplichtingen jegens haar moeder niet op andere wijze heeft kunnen kwijten, bijvoorbeeld door haar in een rust- of verzorgingshuis in Italië te doen opnemen. Van verzoeksters maandelijkse bezoldiging die, met inbegrip van kindertoelage, ten naaste bij 100000 BFR bedraagt, kunnen wel twee personen leven.

Met betrekking tot verzoeksters eerste middel betoogt de Raad dat een besluit tot gelijkstelling niet de erkenning inhoudt dat de betrokken ambtenaar werkelijk de gezinslasten te dragen heeft. Nergens is voorzien dat een ambtenaar die een gelijkgestelde onderhoudt, voor de kostwinnersvergoeding in aanmerking komt. De ratio legis van artikel 1, lid 2, is het bestaan te verlichten van een gehuwde ambtenaar casu quo van een ambtenaar met een of meer te zijnen laste komende kinderen. Uit het feit dat in artikel 1, lid 2, sub c, een op grond van bewijsstukken genomen bijzonder en gemotiveerd besluit wordt verlangd, blijkt dat de wetgever aan het tot aanstelling bevoegd gezag de discretionaire bevoegdheid heeft verleend de opportuniteit en rechtmatigheid van de door betrokkene aangevoerde redenen aan de ratio legis te toetsen. Zowel bij de toepassing van artikel 1, lid 2, sub c, als bij die van artikel 2, lid 4, moet van een restrictieve uitlegging en van een ruime discretionaire marge worden uitgegaan. Zo is er thans maar één ambtenaar van de Raad die, bij bijzonder en gemotiveerd besluit, in het genot van de kostwinnersvergoeding is gesteld; het gaat om iemand die, na het overlijden der ouders, met de voogdij over twee minderjarige broers belast is. De Raad kan zich niet voorstellen dat er op grondslag van dezelfde bewijsstukken, en ten behoeve van dezelfde persoon, twee exceptionele besluiten zouden kunnen worden genomen. Reeds door het gelijkstellingsbesluit zou men verzoeksters ontoereikende middelen recht hebben doen wedervaren. Zou men dezelfde omstandigheden voor de toekenning van de kostwinnerstoelage nogmaals in aanmerking nemen, dan zou het tot discriminatie komen, bijvoorbeeld ten opzichte van ambtenaren die zich van alimentatieverplichtingen kwijten jegens ouders die in hun land van herkomst wonen en zich daar voor zeer veel zwaardere lasten geplaatst zien, dan wel jegens gehuwde ambtenaren zonder kinderen, die alleen de kostwinnerstoelage en niet de kindertoelage ontvangen.

Van een discriminatie als in het tweede middel bedoeld, is volgens de Raad geen sprake. Een ambtenaar zonder kinderen bevindt zich niet in dezelfde situatie als een ambtenaar met kinderen. Dat zij verschillend moeten worden behandeld, is in het Statuut zelf voorzien. Het ontvangen van de in artikel 8 van bijlage VII bedoelde vergoedingen is slechts een bijzonder gevolg van het recht op de kostwinnersvergoeding waarvoor een vrijgezel zonder te zijnen laste komende kinderen geen recht heeft. In den regel kwijten ambtenaren zich van alimentatieverplichtingen jegens anderen door overmaking van geldbedragen. De ambtenaar is natuurlijk vrij zijn verplichtingen na te komen op de manier die hem het meest convenieert, maar dat wil niet zeggen dat zulk een ambtenaar, die verkiest vader of moeder bij zich te doen inwonen, ook aanspraak op de kostwinnersvergoeding moet kunnen maken.