(1)

Fid-9 ta’ Awwissu 2019, ir-Repubblika Slovakka nnotifikat lill-Kummissjoni, abbażi tal-Artikolu 114(4) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), bl-intenzjoni tagħha li żżomm id-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar il-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi li jidderogaw mir-Regolament (UE) 2019/1009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1).

(2)

Fil-paragrafi 4 u 6 tal-Artikolu 114 tat-TFUE huwa stipulat:

(3)

Ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (2) japplika għal prodotti li jitqiegħdu fis-suq bħala fertilizzanti bl-isem ta’ “fertilizzanti tal-KE”. Fertilizzant li jappartjeni għal tip ta’ fertilizzanti elenkat fl-Anness I tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 u li jikkonforma mal-kundizzjonijiet stipulati f’dak ir-Regolament jista’ jiġi ddeżinjat bħala “fertilizzant tal-KE” u jiċċaqlaq liberament fis-suq intern.

(4)

L-Anness I tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 jistabbilixxi lista eżawrjenti ta’ tipi ta’ fertilizzanti koperti mir-regoli ta’ armonizzazzjoni. Għal kull tip ta’ fertilizzant, hemm rekwiżiti speċifiċi li jikkonċernaw, pereżempju, il-kontenut ta’ nutrijenti, is-solubilità tan-nutrijenti, jew il-metodi ta’ pproċessar.

(5)

Ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 japplika l-aktar għall-fertilizzanti inorganiċi. Xi wħud mit-tipi ta’ fertilizzanti koperti għandhom kontenut ta’ fosforu ta’ 5 % ekwivalenti għal pentossidu tal-fosforu (P2O5) jew aktar skont il-massa.

(6)

L-Artikolu 5 tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 jistabbilixxi l-prinċipju ta’ ċirkolazzjoni libera tal-fertilizzanti tal-KE fis-suq intern, u jiddikjara li l-Istati Membri ma għandhomx, għal raġunijiet ta’ kompożizzjoni, ta’ identifikazzjoni, ta’ tikkettar jew ta’ ppakkjar, u fuq il-bażi ta’ dispożizzjonijiet oħra li jinsabu f’dak ir-Regolament, jipprojbixxu, jirrestrinġu jew ifixklu t-tqegħid fis-suq ta’ fertilizzanti tal-KE li jikkonformaw ma’ dak ir-Regolament.

(7)

Ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 ma jistabbilixxi l-ebda valur ta’ limitu għall-kontaminanti fil-fertilizzanti tal-KE. Għalhekk, bi ftit eċċezzjonijiet ibbażati fuq id-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet rispettivi tat-TFUE (3), il-fertilizzanti tal-KE b’kontenut ta’ fosforu ta’ mill-inqas 5 % P2O5 jiċċaqalqu liberament fis-suq intern irrispettivament mill-kontenut tagħhom ta’ kadmju.

(8)

Minkejja dan, l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tindirizza l-kwistjoni tal-kontenut ta’ kadmju mhux intenzjonat fil-fertilizzanti minerali diġà kienet tħabbret fil-premessa 15 tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003. Skont dan “Il-fertilizzanti jistgħu jiġu kontaminati minn sustanzi li jistgħu potenzjalment joħolqu riskju għas-saħħa tal-bniedem u dik tal-annimali u għall-ambjent. B’żieda mal-opinjoni tal-Kumitat Xjentifiku dwar it-Tossiċità, l-Ekotossiċità u l-Ambjent (SCTEE), il-Kummissjoni biħsiebha tittratta l-kwistjoni dwar il-kontenut ta’ kadmju mingħajr intenzjoni f’fertilizzanti minerali u sejra, fejn ikun xieraq, tħejji proposta għal Regolament, li biħsiebha tippreżenta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill. Fejn ikun xieraq, titwettaq reviżjoni simili għal kontaminanti oħra.”

(9)

Ir-Regolament (UE) 2019/1009 jistabbilixxi regoli ta’ armonizzazzjoni għal “prodotti fertilizzanti tal-UE”. Huwa jħassar ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 b’effett mis-16 ta’ Lulju 2022.

(10)

Prodotti fertilizzanti tal-UE huma prodotti fertilizzanti li jkollhom il-markatura CE meta jitqiegħdu għad-dispożizzjoni fis-suq intern. Prodott fertilizzanti tal-UE jrid jissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti fir-Regolament (UE) 2019/1009 għall-kategorija funzjonali ta’ prodotti (“PFC”) rilevanti u għall-kategorija jew għall-kategoriji tal-materjali komponenti, u jkun ittikkettat f’konformità mar-rekwiżiti tat-tikkettar stipulati fih. Hemm seba’ PFCs għal prodotti fertilizzanti tal-UE, u waħda minnhom tkopri l-fertilizzanti.

(11)

Ir-Regolament (UE) 2019/1009 ikopri fertilizzanti inorganiċi b’mod aktar ġeneriku mill-Anness I tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003, soġġett għal xi rekwiżiti ġenerali li jikkonċernaw il-kwalità u s-sikurezza tagħhom. Barra minn hekk, ir-Regolament (UE) 2019/1009 japplika għal fertilizzanti organiċi u organominerali, li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni materjali tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003.

(12)

Ir-Regolament (UE) 2019/1009 jintroduċi fil-livell tal-Unjoni l-kunċett ta’ “fertilizzanti fosfatiċi” għall-fertilizzanti organominerali jew għall-fertilizzanti ta’ makronutrijenti inorganiċi b’kontenut ta’ fosforu ta’ mill-inqas 5 % P2O5.

(13)

Ir-Regolament (UE) 2019/1009 jistabbilixxi, għall-ewwel darba fil-livell tal-Unjoni, valuri ta’ limitu għall-kontaminanti fi prodotti fertilizzanti tal-UE. Abbażi tal-punt 3(a)(ii) fil-PFC 1(B), Fertilizzant organominerali, u tal-punt 2(a)(ii) fil-PFC 1(C)(I), Fertilizzant inorganiku ta’ makronutrijenti, tal-Anness I ta’ dak ir-Regolament, il-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi ma jistax jaqbeż il-valur ta’ limitu ta’ 60 mg/kg P2O5.

(14)

Il-prinċipju tal-moviment liberu huwa minqux fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament (UE) 2019/1009, skontu liema l-Istati Membri ma għandhomx jimpedixxu, għal raġunijiet relatati mal-kompożizzjoni, mat-tikkettar jew ma’ aspetti oħra koperti minn dak ir-Regolament, it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti tal-UE li jikkonformaw ma’ dak ir-Regolament. Madankollu, f’konformità mal-Artikolu 3(2) tar-Regolament (UE) 2019/1009, Stat Membru li, fl-14 ta’ Lulju 2019, jibbenefika minn deroga mir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 fir-rigward tal-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti mogħtija f’konformità mal-Artikolu 114(4) tat-TFUE jista’ jkompli japplika l-valuri ta’ limitu nazzjonali għall-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi sa meta l-valuri ta’ limitu armonizzati għall-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi li jkunu daqs jew taħt il-valuri ta’ limitu nazzjonali jkunu applikabbli fil-livell tal-Unjoni.

(15)

Barra minn hekk, sas-16 ta’ Lulju 2026, il-Kummissjoni għandha obbligu li tirrieżamina l-valuri ta’ limitu għall-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi, bl-għan li tivvaluta l-fattibbiltà li tnaqqas dawn il-valuri ta’ limitu għal livell xieraq aktar baxx. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tqis il-fatturi ambjentali, b’mod partikolari fil-kuntest tal-kundizzjonijiet pedoklimatiċi, il-fatturi tas-saħħa, kif ukoll il-fatturi soċjoekonomiċi, inkluż il-kunsiderazzjonijiet tas-sigurtà tal-provvista.

(16)

Is-suq tal-UE għall-prodotti fertilizzanti huwa biss parzjalment armonizzat.

(17)

Ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 għandu l-għan li jiżgura ċ-ċirkolazzjoni libera tal-fertilizzanti tal-KE fis-suq intern. Madankollu, dan ma jaffettwax il-“fertilizzanti nazzjonali” mqiegħda fis-suq tal-Istati Membri f’konformità mal-leġiżlazzjoni nazzjonali rispettiva. Il-manifatturi jistgħu jagħżlu li jikkummerċjalizzaw il-fertilizzant bħala “fertilizzant tal-KE” jew inkella bħala “fertilizzant nazzjonali”.

(18)

Ir-Regolament (UE) 2019/1009 iżomm ir-reġim fakultattiv mingħajr bidliet. B’hekk, jiżgura l-moviment liberu fis-suq intern tal-prodotti fertilizzanti tal-UE u jkompli jippermetti t-tqegħid fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti nazzjonali. L-għażla tibqa’ tal-manifattur.

(19)

Abbażi kemm tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 u r-Regolament (UE) 2019/1009, l-Istati Membri ma jridux jimpedixxu t-tqegħid fis-suq ta’ fertilizzanti konformi tal-KE u, rispettivament, ta’ prodotti fertilizzanti tal-UE, għal raġunijiet relatati mal-kontenut ta’ kadmju, fost l-oħrajn.

(20)

Madankollu, l-Istati Membri jistgħu jżommu jew jintroduċu kwalunkwe valur ta’ limitu meqjus xieraq għall-kontaminanti fi prodotti fertilizzanti nazzjonali. Kull Stat Membru huwa mħasseb, aktar jew anqas minn oħrajn, mit-theddida li toħloq l-akkumulazzjoni tal-kadmju għas-sostenibbiltà fit-tul tal-produzzjoni tal-għelejjel. Il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri diġà introduċew regoli li jillimitaw il-kontenut ta’ kadmju fi prodotti fertilizzanti nazzjonali bl-objettiv li jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-kadmju fl-ambjent u, b’hekk, l-esponiment tal-bniedem għall-kadmju. Din id-Deċiżjoni ma tirreferix għal dan it-tip ta’ regoli.

(21)

Għalhekk, ir-regoli ta’ armonizzazzjoni tal-Unjoni jeżistu flimkien mad-dispożizzjonijiet nazzjonali applikabbli għall-prodotti fertilizzanti.

(22)

Id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati mir-Repubblika Slovakka fir-rigward tal-valuri ta’ limitu tal-kadmju għall-fertilizzanti fosfatiċi (“id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati”) jinsabu fid-Digriet Nru 577/2005 tal-Ministeru Slovakk tal-Agrikoltura li jistabbilixxi t-tipi ta’ fertilizzanti, il-kompożizzjoni, l-imballaġġ u t-tikkettar tal-fertilizzanti, il-metodi analitiċi għall-ittestjar tal-fertilizzanti, l-elementi ta’ riskju u l-valuri ta’ limitu tagħhom għal gruppi individwali ta’ fertilizzanti, id-devjazzjonijiet permessi u l-limiti għall-fertilizzanti agrikoli għall-finijiet tal-Att Nru 136/2000 dwar il-fertilizzanti u l-Att Nru 220/2004 dwar il-protezzjoni u l-użu tal-art agrikola.

(23)

Il-Punt 1 tal-Anness 3 tad-Digriet Nru 577/2005 jistabbilixxi valur ta’ limitu nazzjonali ta’ 20 mg/kg P2O5 għall-kadmju. Dan il-valur ta’ limitu japplika għal tliet kategoriji ta’ fertilizzanti: fertilizzanti tal-fosforu, fertilizzanti komposti u fertilizzanti li fihom ukoll traċċa ta’ elementi irrispettivament mill-kontenut tagħhom ta’ P2O5. Il-valur ta’ limitu mhuwiex applikabbli għall-fertilizzanti tal-KE skont ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003.

(24)

Fin-notifika tagħha u fl-informazzjoni addizzjonali sottomessa lill-Kummissjoni, ir-Repubblika Slovakka għamlitha ċara li n-notifika tagħha tkopri biss il-fertilizzanti fosfatiċi koperti mir-Regolament (UE) 2019/1009 u mqiegħda għad-dispożizzjoni fis-suq fis-Slovakkja. Fertilizzanti bħal dawn huma msemmija fil-punt 3(a)(ii) PFC 1(B) u fil-punt 2(a)(ii) PFC 1(C)(I) tal-Anness I tal-Parti II għal dak ir-Regolament, li japplikaw għall-fertilizzanti inorganiċi u organominerali b’kontenut totali ta’ fosforu li jkun daqs jew aktar minn 5 % ekwivalenti għal pentossidu tal-fosforu (P2O5) skont il-massa.

(25)

Barra minn hekk, ir-Repubblika Slovakka kkonfermat li din ma tapplika għall-ebda deroga oħra fir-rigward tat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti skont it-tifsira tar-Regolament (UE) 2019/1009.

(26)

Fiż-żmien tal-adozzjoni tar-Regolament (UE) 2019/1009, ir-Repubblika Slovakka flimkien mal-Ungerija u mar-Repubblika Ċeka ffirmaw dikjarazzjoni politika li tesprimi d-dispjaċir tagħhom fir-rigward tal-ambizzjoni baxxa tal-kompromess finali dwar il-valur ta’ limitu għall-kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi, u li fiha diġà kienu indikaw l-appoġġ tagħhom għal derogi nazzjonali minnu abbażi tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE.

(27)

Permezz ta’ ittra tad-9 ta’ Awwissu 2019, ir-Repubblika Slovakka nnotifikat lill-Kummissjoni bl-intenzjoni tagħha li żżomm id-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar il-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi li jidderogaw mir-Regolament (UE) 2019/1009. Skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE moqri flimkien mal-Artikolu 36 tat-TFUE, il-ġustifikazzjoni tar-Repubblika Slovakka hija bbażata fuq raġunijiet ta’ ħtiġijiet kbar relatati mal-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent.

(28)

Permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Awwissu 2019, il-Kummissjoni kkonfermat li rċeviet in-notifika u informat lill-awtoritajiet Slovakki li l-perjodu ta’ sitt xhur għall-eżaminazzjoni tagħha skont l-Artikolu 114(6) tat-TFUE jintemm fl-10 ta’ Frar 2020.

(29)

B’appoġġ għan-notifika tagħhom abbażi tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE, l-awtoritajiet Slovakki bagħtu lill-Kummissjoni informazzjoni addizzjonali permezz tal-ittra tas-27 ta’ Settembru 2019. Dik l-informazzjoni tipprovdi xi kjarifiki fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni materjali tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati li r-Repubblika Slovakka qed tfittex li żżomm, kif ukoll data dettaljata dwar is-suq tal-fertilizzanti Slovakk.

(30)

Minbarra din l-informazzjoni addizzjonali, permezz ta’ ittra tat-8 ta’ Novembru 2019, ir-Repubblika Slovakka bagħtet studju mwettaq mill-Aġenzija Franċiża ANSES dwar l-esponiment għall-kadmju u li jipproponi Valuri ta’ Referenza għat-Tossiċità (TRV) għall-inġestjoni, valuri ta’ referenza sanitarji fil-ġisem (pereżempju fid-demm u fl-awrina) u valuri ta’ limitu għall-kadmju fil-prodotti fertilizzanti kif ukoll fis-sistemi ta’ appoġġ għall-uċuħ tar-raba’ sabiex jiġu kkontrollati t-tniġġis tal-ħamriji agrikoli u l-kontaminazzjoni tal-produzzjoni tal-uċuħ tar-raba’ (4).

(31)

Il-Kummissjoni ppubblikat ukoll avviż dwar in-notifika f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (5) sabiex tinforma lill-partijiet interessati dwar l-intenzjoni tar-Repubblika Slovakka li żżomm id-dispożizzjonijiet nazzjonali tagħha, kif ukoll dwar ir-raġunijiet mogħtija b’appoġġ tat-talba. Permezz ta’ ittra tad-19 ta’ Novembru 2019, il-Kummissjoni għarrfet ukoll lill-Istati Membri l-oħra dwar in-notifika u tathom l-opportunità li jippreżentaw il-kummenti dwarha fi żmien 30 jum.

(32)

Il-Kummissjoni rċeviet il-kummenti sa din l-iskadenza mingħand żewġ Stati Membri, jiġifieri r-Repubblika Ċeka u r-Renju tal-Belġju. Iż-żewġ Stati Membri semmew li ma kellhom l-ebda kumment fir-rigward tan-notifika. Ma wasal l-ebda kumment wara l-pubblikazzjoni tal-avviż f’Il-Ġurnal Uffiċjali.

(33)

Fid-Deċiżjoni tagħha notifikata fid-29 ta’ Jannar 2020 (6), skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 114(6) tat-TFUE, fid-dawl tal-kumplessità tal-kwistjoni u fin-nuqqas ta’ periklu għas-saħħa tal-bniedem ikkawżat mill-estensjoni fiha nnifisha, il-Kummissjoni qieset li kien iġġustifikat li l-perjodu msemmi fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 114(6) tat-TFUE jiġi estiż għal perjodu ulterjuri ta’ sitt xhur li jiskadi fl-10 ta’ Awwissu 2020. Peress li l-kumplessità tal-kwistjoni kienet relatata mal-kundizzjonijiet ta’ ammissibbiltà, il-Kummissjoni rriżervat id-deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà tan-notifika għal din id-deċiżjoni.

(34)

Skont l-Artikolu 114(4) u (6) tat-TFUE, wara l-adozzjoni ta’ miżura ta’ armonizzazzjoni, Stat Membru jista’ jżomm id-dispożizzjonijiet nazzjonali aktar stretti tiegħu minħabba n-neċessitajiet maġġuri msemmija fl-Artikolu 36 tat-TFUE, jew b’rabta mal-ħarsien tal-ambjent jew tal-ambjent tax-xogħol, dment li jinnotifika dawk id-dispożizzjonijiet nazzjonali lill-Kummissjoni u dment li l-Kummissjoni tapprovahom.

(35)

Ir-Repubblika Slovakka qed titlob lill-Kummissjoni tagħti deroga li tippermetti t-tqegħid fis-suq Slovakk ta’ dawk il-fertilizzanti fosfatiċi biss b’kontenut minimu ta’ 5 % pentossidu tal-fosforu (P2O5) li ma jkunx fihom aktar minn 20 mg ta’ kadmju/kg P2O5. Fl-ittra tagħha tas-27 ta’ Settembru 2019, ir-Repubblika Slovakka ċċarat li l-intenzjoni tagħha hija li żżomm deroga mill-valur ta’ limitu stabbilit għall-kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi, kemm għall-fertilizzanti inorganiċi ta’ makronutrijenti kif ukoll għall-fertilizzanti organominerali.

(36)

Sabiex taċċerta l-ammissibbiltà tan-notifika, il-Kummissjoni trid tivvaluta jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati kkonċernati humiex miżura preeżistenti li tidderoga mir-regola ta’ armonizzazzjoni li għadha kemm ġiet introdotta, u jekk humiex aktar protettivi.

(37)

Għall-finijiet ta’ din il-valutazzjoni, huwa importanti li wieħed jieħu nota tal-kumplessità partikolari tas-sitwazzjoni inkwistjoni.

(38)

L-ewwel nett, il-lista eżawrjenti tat-tipi ta’ fertilizzanti tal-KE ddefiniti b’mod ristrett stipulata fir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 se tiġi sostitwita b’reġim regolatorju kompletament differenti. Għalhekk, ir-Regolament (UE) 2019/1009 se jissostitwixxi dawk it-tipi ta’ fertilizzanti b’kategoriji ta’ fertilizzanti ferm aktar ġeneriċi, u jestendi l-kamp ta’ applikazzjoni tal-armonizzazzjoni għal kategoriji ta’ prodotti li mhumiex fertilizzanti. Fi kliem ieħor, filwaqt li r-Regolament (UE) 2019/1009 se jkopri l-prodotti kollha li qabel kienu armonizzati skont ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003, dan se jikkostitwixxi l-ewwel miżura ta’ armonizzazzjoni tal-UE għal ċerti kategoriji ta’ fertilizzanti li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni estiż tiegħu.

(39)

It-tieni nett, filwaqt li r-Regolament (KE) Nru 2003/2003 jarmonizza l-fertilizzanti tal-KE, huwa ma jimponix valur ta’ limitu armonizzat għall-kadmju. Fi kliem ieħor, filwaqt li wħud mill-fertilizzanti fil-mira tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati, bħala tali, diġà kienu soġġetti għal miżuri ta’ armonizzazzjoni, dawk il-miżuri ta’ armonizzazzjoni s’issa ma kinux immirati lejn ir-riskju li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jfittxu li jindirizzaw.

(40)

It-tielet nett, ir-Repubblika Slovakka ma applikatx għal deroga mir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 u bħalissa ma tapplika l-ebda limitu ta’ kadmju għall-fertilizzanti tal-KE.

(41)

Dawn il-kumplessitajiet iqajmu l-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jistgħux jitqiesu li huma fis-seħħ u notifikabbli lill-Kummissjoni f’konformità mal-Artikolu 114(4) tat-TFUE fir-rigward tar-Regolament (UE) 2019/1009 filwaqt li titqies l-armonizzazzjoni stabbilita bir-Regolament (KE) Nru 2003/2003.

(42)

Minn naħa waħda, l-Artikolu 3(2) tar-Regolament (UE) 2019/1009 jestendi d-derogi preċedenti mill-Artikolu 5 tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 għall-Artikolu 3(1) tar-Regolament (UE) 2019/1009, u b’hekk jippermetti li l-miżuri nazzjonali eżistenti japplikaw b’mod legali, abbażi tan-notifiki skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE u tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 114(6) tat-TFUE, għall-fertilizzanti koperti mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-armonizzazzjoni previst mir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 sabiex japplikaw ukoll għall-prodotti fertilizzanti tal-UE li se jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ armonizzazzjoni estiż ġdid għall-ewwel darba bis-saħħa tar-Regolament (UE) 2019/1009. Dan jikkonferma wkoll li r-Regolament (UE) 2019/1009 huwa kontinwazzjoni tal-armonizzazzjoni li tirriżulta mir-Regolament (KE) Nru 2003/2003.

(43)

Min-naħa l-oħra, il-Premessa 11 tar-Regolament (UE) 2019/1009 tikkonferma li l-leġiżlatur, bil-parafrażi tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE, qies li jenħtieġ li r-Regolament (UE) 2019/1009 jiġi kkunsidrat għall-fini tal-valutazzjonijiet skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE:

“Diversi Stati Membri għandhom fis-seħħ dispożizzjonijiet nazzjonali li jillimitaw il-kontenut ta’ kadmju f’fertilizzanti fosfatiċi għal raġunijiet relatati mal-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent. Jekk Stat Membru jqis li jkun meħtieġ li jżomm dawn id-dispożizzjonijiet nazzjonali wara l-adozzjoni ta’ valuri ta’ limitu armonizzati skont dan ir-Regolament, u sakemm dawk il-valuri ta’ limitu armonizzati jkunu daqs jew taħt il-valuri ta’ limitu nazzjonali diġà fis-seħħ, jenħtieġ li huwa jinnotifikahom lill-Kummissjoni f’konformità mal-Artikolu 114(4) tat-TFUE. Barra minn hekk, f’konformità mal-Artikolu 114(5) tat-TFUE, jekk Stat Membru jqis neċessarju li jintroduċi dispożizzjonijiet nazzjonali ġodda, bħal dispożizzjonijiet li jillimitaw il-kontenut tal-kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi, abbażi ta’ provi xjentifiċi ġodda li għandhom x’jaqsmu mal-ħarsien tal-ambjent jew tal-ambjent tax-xogħol fuq il-bażi ta’ xi problema speċifika għal dak l-Istat Membru li toriġina wara l-adozzjoni ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li huwa jinnotifika lill-Kummissjoni dwar id-dispożizzjonijiet li jkollu l-ħsieb jintroduċi kif ukoll bir-raġunijiet għall-introduzzjoni tagħhom. […]”

(44)

Din l-interpretazzjoni hija sostnuta ulterjorment mid-differenza fil-kamp ta’ applikazzjoni materjali tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 u tar-Regolament (UE) 2019/1009, fejn ir-Regolament (UE) 2019/1009 jissostitwixxi r-Regolament (KE) Nru 2003/2003 mhux biss b’kamp ta’ applikazzjoni estiż iżda wkoll b’reġim regolatorju kompletament differenti.

(45)

Jista’ jiġi nnotat ukoll li, f’kawżi fil-passat, fejn miżura ġdida ta’ armonizzazzjoni kienet ġiet issostitwita b’waħda eżistenti, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (“il-Qorti”) irreferiet biss għall-miżura ta’ armonizzazzjoni adottata ġdida bħala dik li jenħtieġ li tiġi kkunsidrata għall-finijiet tal-valutazzjonijiet skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE (7).

(46)

Bħala konklużjoni, peress li r-Regolament (UE) 2019/1009 huwa l-miżura ta’ armonizzazzjoni li jenħtieġ li tiġi kkunsidrata għall-fini tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE, hija l-Kummissjoni li għandha taċċerta jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati kinux diġà jeżistu, f’konformità mar-rekwiżit tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE.

(47)

Ir-raba’ nett, kemm ir-Regolament (UE) 2019/1009 kif ukoll ir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 joperaw b’reġim fakultattiv kif deskritt hawn fuq, li jimplika li r-regoli nazzjonali jistgħu jeżistu flimkien mar-regoli ta’ armonizzazzjoni tal-UE, fl-istess kamp ta’ applikazzjoni materjali bħar-regoli ta’ armonizzazzjoni, iżda biss għal prodotti li ma jitqegħdux fis-suq abbażi tar-regoli ta’ armonizzazzjoni. Id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati s’issa applikaw biss għal dawn il-prodotti msemmija l-aħħar, jiġifieri għall-fertilizzanti msemmija fil-premessa 17 above hawn fuq bħala “fertilizzanti nazzjonali”. Għalhekk, l-applikazzjoni attwali tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati għal fertilizzanti nazzjonali bħal dawn hija legali minħabba li r-regoli ta’ armonizzazzjoni huma fakultattivi għall-persuna li tqiegħed il-fertilizzanti fis-suq. Madankollu, ir-Repubblika Slovakka issa għandha l-intenzjoni li tapplika l-istess dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati bħala deroga mir-Regolament (UE) 2019/1009 filwaqt li dawn mhumiex applikati bħala deroga mir-Regolament (KE) Nru 2003/2003.

(48)

Din il-kumplessità tqajjem il-kwistjoni dwar jekk in-notifika magħmula mir-Repubblika Slovakka tistax titqies bħala li qed iżżomm id-dispożizzjonijiet nazzjonali għall-fini tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE, aktar milli tintroduċi dispożizzjonijiet nazzjonali wara l-adozzjoni tal-miżura ta’ armonizzazzjoni skont l-Artikolu 114(5) tat-TFUE.

(49)

L-ewwel nett jista’ jiġi nnotat li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati ilhom fis-seħħ fl-istat attwali tagħhom mill-2005. Għalhekk, dawn kienu fis-seħħ fiż-żmien tat-tfassil tar-Regolament (UE) 2019/1009 u, għaldaqstant, ġew qabel dak ir-Regolament. B’hekk, ir-Repubblika Slovakka mhijiex qed titlob li tintroduċi dispożizzjonijiet nazzjonali wara l-adozzjoni tal-miżura ta’ armonizzazzjoni, kif ikun il-każ għal notifika skont l-Artikolu 114(5) tat-TFUE.

(50)

Min-naħa l-oħra, jista’ jiġi ddubitat jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati humiex se jinżammu skont it-tifsira tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE, peress li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati, fl-istat attwali tagħhom, ma japplikawx għall-fertilizzanti tal-KE. Madankollu, hija l-intenzjoni tar-Repubblika Slovakka li tapplika wkoll id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati għall-prodotti fertilizzanti tal-UE. Sabiex dan ikun il-każ, huwa meħtieġ aġġustament fil-leġiżlazzjoni Slovakka.

(51)

Sabiex jiġi ddeterminat jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati humiex preeżistenti skont it-tifsira tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE, għalkemm dawn ikollhom bżonn jiġu adattati xi ftit sabiex jinkludu prodotti fertilizzanti tal-UE filwaqt li l-fertilizzanti tal-KE jibqgħu esklużi, huwa importanti li wieħed iħares lejn l-iskop tad-distinzjoni bejn l-Artikolu 114(4) u (5) tat-TFUE.

(52)

Din id-distinzjoni ġiet indirizzata mill-ġurisprudenza tal-Qorti. Fil-kawża C-3/00 Id-Danimarka vs Il-Kummissjoni, il-Qorti kkonkludiet, fir-rigward tal-Artikolu 95 TKE, li jikkorrispondi għall-Artikolu 114 tat-TFUE:

“Id-differenza bejn iż-żewġ sitwazzjonijiet previsti fl-Artikolu 95 hija li, fl-ewwel waħda, id-dispożizzjonijiet nazzjonali ġew qabel il-miżura ta’ armonizzazzjoni. Għalhekk, huma magħrufa mil-leġiżlatura tal-Komunità, iżda l-leġiżlatura ma tistax jew ma turix xewqa li tkun iggwidata minnhom għall-fini ta’ armonizzazzjoni. Għaldaqstant, huwa meqjus aċċettabbli li l-Istat Membru jitlob li r-regoli tiegħu stess jibqgħu fis-seħħ. Għal dak l-għan, it-Trattat tal-KE jeħtieġ li dispożizzjonijiet nazzjonali bħal dawn iridu jkunu ġġustifikati fuq il-bażi tal-ħtiġijiet ewlenin imsemmija fl-Artikolu 30 KE jew b’rabta mal-ħarsien tal-ambjent jew tal-ambjent tax-xogħol. Għall-kuntrarju, fit-tieni sitwazzjoni, l-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali ġdida għandha probabbiltà akbar li tipperikola l-armonizzazzjoni. L-istituzzjonijiet Komunitarji ma setgħux, skont id-definizzjoni, iqisu t-test nazzjonali meta kienu qed ifasslu l-miżura ta’ armonizzazzjoni. F’dak il-każ, ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 30 KE ma jiġux ikkunsidrati, u r-raġunijiet relatati mal-ħarsien tal-ambjent jew tal-ambjent tax-xogħol biss jiġu aċċettati, bil-kundizzjoni li l-Istat Membru jipprovdi evidenza xjentifika ġdida u li l-ħtieġa li jintroduċi dispożizzjonijiet nazzjonali ġodda tirriżulta minn problema speċifika għall-Istat Membru kkonċernat li tirriżulta wara l-adozzjoni tal-miżura ta’ armonizzazzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. (8)

(53)

Fid-dawl tal-ġurisprudenza ċċitata, jenħtieġ li jitqies li l-għan tad-distinzjoni bejn l-Artikolu 114(4) u (5) tat-TFUE huwa li jiġu imposti rekwiżiti ta’ ġustifikazzjoni ogħla f’każijiet fejn l-armonizzazzjoni x’aktarx li tkun ipperikolata peress li d-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni ma kinitx magħrufa mil-leġiżlatur fiż-żmien meta tfasslet il-miżura armonizzata.

(54)

Kif diġà ġie stabbilit, id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati ilhom fis-seħħ fl-istat attwali tagħhom mill-2005. Għalhekk, dawn kienu fis-seħħ fiż-żmien tat-tfassil tar-Regolament (UE) 2019/1009 u, għaldaqstant, ġew qabel dak ir-Regolament ukoll.

(55)

Barra minn hekk, mill-Valutazzjoni tal-Impatt li Takkumpanja l-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi r-regoli dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti bil-markatura CE (9), huwa evidenti li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati kienu magħrufa mil-leġiżlatura tal-Unjoni matul it-tfassil tar-Regolament (UE) 2019/1009. Konsegwentement, id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jenħtieġ li jitqiesu bħala preeżistenti fid-dawl tal-Artikolu 114(4) tat-TFUE.

(56)

Kif ġie nnotat hawn fuq, ir-Regolament (UE) 2019/1009 huwa meqjus bħala l-miżura ta’ armonizzazzjoni rilevanti għal din il-valutazzjoni partikolari. Għalhekk, id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jenħtieġ li jiġu vvalutati fid-dawl ta’ dak ir-Regolament. Għad irid jiġi eżaminat jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati humiex deroga tar-Regolament (UE) 2019/1009 u jekk humiex aktar stretti minn dak ir-Regolament.

(57)

Filwaqt li l-valur ta’ limitu għall-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi stipulat fil-punt 3(a)(ii) PFC 1(B) u fil-punt 2(a)(ii) PFC 1(C)(I) tal-Parti II tal-Anness I tar-Regolament (UE) 2019/1009, li minnu jidderogaw id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati, huwa stabbilit għal 60 mg/kg P2O5, id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jistabbilixxu valur ta’ limitu ta’ 20 mg/kg P2O5 għall-kadmju. Għalhekk, huwa ċar li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament (UE) 2019/1009, u li huma aktar stretti minnhom.

(58)

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, jistgħu jinsiltu l-konklużjonijiet li ġejjin: 1) id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati kienu jeżistu qabel il-miżura ta’ armonizzazzjoni u kienu magħrufa mil-leġiżlatura fiż-żmien tat-tfassil tal-miżura ta’ armonizzazzjoni, jiġifieri r-Regolament (UE) 2019/1009. Għalhekk, dawn jenħtieġ li jitqiesu bħala miżura preeżistenti skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE; u 2) id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati li jidderogaw mill-punt 3(a)(ii) PFC 1(B) u mill-punt 2(a)(ii) PFC 1(C)(I) tal-Parti II tal-Anness I tar-Regolament (UE) 2019/1009 huma aktar stretti mir-Regolament (UE) 2019/1009.

(59)

Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li n-notifika ppreżentata mir-Repubblika Slovakka hija ammissibbli fl-intier tagħha skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE.

(60)

F’konformità mal-Artikolu 114(4) u mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 114(6) tat-TFUE, il-Kummissjoni trid tiżgura li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kollha previsti f’dak l-Artikolu li jagħtu s-setgħa lil Stat Membru jżomm id-dispożizzjonijiet nazzjonali tiegħu li jidderogaw minn miżura ta’ armonizzazzjoni tal-Unjoni.

(61)

B’mod partikolari, il-Kummissjoni trid tivvaluta jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati humiex iġġustifikati mill-ħtiġijiet ewlenin imsemmija fl-Artikolu 36 tat-TFUE jew b’rabta mal-ħarsien tal-ambjent jew tal-ambjent tax-xogħol u li ma jaqbżux dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħaq l-objettiv leġittimu mixtieq. Barra minn hekk, meta l-Kummissjoni tqis li d-dispożizzjonijiet nazzjonali jissodisfaw il-kundizzjonijiet imsemmija hawn fuq, hija għandha tivverifika, skont l-Artikolu 114(6) tat-TFUE, jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali humiex mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja jew humiex restrizzjoni moħbija tal-kummerċ bejn l-Istati Membri jew le, u jekk jikkostitwixxux ostakolu għall-funzjonament tas-suq intern jew le.

(62)

Fid-dawl taż-żmien stabbilit mill-Artikolu 114(6) tat-TFUE, il-Kummissjoni, meta teżamina jekk il-miżuri nazzjonali notifikati skont l-Artikolu 114(4) tat-TFUE humiex iġġustifikati, trid tieħu bħala bażi l-ġustifikazzjonijiet ippreżentati mill-Istat Membru li jinnotifika. L-oneru tal-provi jaqa’ fuq l-Istat Membru rikjedenti li jixtieq iżomm il-miżuri nazzjonali tiegħu.

(63)

Madankollu, meta l-Kummissjoni jkollha tagħrif li fid-dawl tiegħu l-miżura ta’ armonizzazzjoni tal-Unjoni, li minnha jidderogaw id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati, jaf ikun hemm bżonn tiġi riveduta, hi tista’ tqis dan it-tagħrif fil-valutazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati.

(64)

Il-pożizzjoni tar-Repubblika Slovakka fir-rigward tal-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi b’tal-anqas 5 % P2O5 hija mmotivata mill-protezzjoni fit-tul tal-ħamrija u mill-protezzjoni li tirriżulta tas-saħħa tal-bniedem u mill-ħarsien tal-ambjent.

(65)

Fin-notifika tagħha lill-Kummissjoni, ir-Repubblika Slovakka analizzat l-effetti mistennija tal-valur ta’ limitu ta’ 60 mg/kg P2O5 stabbilit fir-Regolament (UE) 2019/1009 fit-territorju nazzjonali tagħha. Dan il-valur ta’ limitu jqajjem tħassib importanti fir-rigward tal-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent. Il-kadmju huwa kkwalifikat bħala sustanza karċinoġenika, ikklassifikata fost l-aktar elementi tossiċi. Il-pjanti jassorbu l-kadmju u, b’dan il-mod, il-kadmju jidħol fil-katina alimentari. Għalhekk, ir-Repubblika Slovakka tenfasizza l-ħtieġa li jkompli jitnaqqas l-esponiment għall-kadmju li jidħol fil-ġisem mal-ikel.

(66)

Minbarra t-tħassib dwar is-saħħa tal-bniedem, ir-Repubblika Slovakka tippreżenta wkoll ġustifikazzjonijiet relatati mal-ħarsien tal-ambjent u mal-protezzjoni fit-tul tal-ħamriji tagħha li minħabba li fil-maġġoranza tagħhom huma aċidużi jew estremament aċidużi, huma aktar vulnerabbli għall-akkumulazzjoni tal-kadmju u, għalhekk, jeħtieġu protezzjoni akbar.

(67)

Fir-raġunament tagħha, ir-Repubblika Slovakka tibbaża fuq għadd ta’ studji li jorbtu l-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ġisem tal-bniedem ma’ diversi problemi tas-saħħa, bħall-effetti negattivi fuq il-qalb, il-pulmun, l-għadam, il-gonadi u, b’mod partikolari, il-kliewi, kif ukoll l-osteoporożi (10). B’mod simili, ir-Repubblika Slovakka tibbaża wkoll fuq diversi sorsi fir-rigward tal-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamrija (11). Dawn is-sorsi jsostnu l-eżistenza ta’ rabta diretta bejn l-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamrija, il-konsum inevitabbli mal-ikel u mal-għalf u l-effetti negattivi fuq is-saħħa tal-bniedem.

(68)

B’mod partikolari, huwa argumentat li l-fattur tat-trasferiment tal-kadmju mill-ħamrija għall-pjanti jiddependi ħafna fuq il-pH tal-ħamrija, bil-ħamriji aċidużi li jirrappreżentaw l-ogħla riskju. Aktar ma l-ħamrija tkun aċiduża, aktar jidħol kadmju fil-pjanta (anke jekk il-ħamrija jkollha kontenut pjuttost baxx ta’ kadmju), li wara jidħol fil-katina alimentari aktar malajr u fi kwantitajiet akbar.

(69)

Peress li l-kadmju huwa kontaminant mhux degradabbli, jippersisti fil-ħamrija għal bejn 75 u 380 sena u ma hemm l-ebda mekkaniżmu li jikkawża t-tkissir tiegħu. Għall-kuntrarju, jinġema’, peress li huwa ħafna anqas mobbli fil-ħamrija milli fl-arja jew fl-ilma. Jeħel sew mal-materja organika fl-uċuħ tal-ħamrija. Il-fatturi ewlenin li jiddeterminaw il-mobbiltà tal-kadmju fil-ħamrija huma l-pH tal-ħamrija, il-kontenut ta’ ħumus u ta’ sustanzi organiċi li jinħallu fl-ilma, il-preżenza ta’ ossiidrossidi u joni konkorrenti u umdità sinifikanti.

(70)

Aktar minn 70 % tal-ħamriji agrikoli Slovakki huma aċidużi jew estremament aċidużi. Għalhekk, fil-kuntest tal-valutazzjoni tal-mobbiltà tal-kadmju fis-sistema tal-ħamrija u tal-pjanti, dan huwa fattur negattiv ħafna u sinifikanti.

(71)

Minbarra li huma aċidużi ħafna, il-ħamriji tas-Slovakkja qed isiru wkoll dejjem ifqar fil-materja organika. L-assorbiment regolari u suffiċjenti ta’ materja organika mill-ħamrija jista’ jinkiseb permezz ta’ fertilizzazzjoni organika marbuta mill-qrib mat-trobbija tal-bhejjem. Il-kontenut ta’ karbonju organiku u l-kwalità tal-materja organika fil-ħamriji agrikoli Slovakki nbidlu b’mod sinifikanti mill-1990, meta l-għadd ta’ bhejjem beda jonqos. Fl-UE, ir-Repubblika Slovakka hija wieħed mill-pajjiżi bl-anqas għadd ta’ unitajiet ta’ bhejjem għal kull ettaru. Għalhekk, din hija raġuni oħra għaliex il-possibbiltà li ma jiżdidux il-livelli ta’ kadmju fil-ħamriji Slovakki hija daqstant importanti.

(72)

Barra minn hekk, ir-Repubblika Slovakka tenfasizza li l-eliminazzjoni jew il-limitazzjoni tad-dħul tal-kadmju mill-fertilizzanti fosfatiċi fl-art agrikola hija ta’ importanza kbira minħabba li jinstab li xi tipi ta’ ħamriji tagħha għandhom konċentrazzjonijiet għoljin ta’ kadmju minħabba diversi fatturi li jvarjaw mill-kompożizzjoni ġeokimika naturali, sad-depożizzjoni atmosferika u attivitajiet industrijali preċedenti qrib dawn iż-żoni. Fiż-żoni agrikoli, il-konċentrazzjoni tal-kadmju primarjament għandha oriġini antropoġenika, li tirriżulta fil-biċċa l-kbira mill-użu ta’ fertilizzanti fosfatiċi. Għalhekk, pressjoni ulterjuri fuq il-ħamrija fiż-żoni msemmija hawn fuq minħabba l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti fosfatiċi mhijiex mixtieqa u tista’ twassal għal effetti negattivi fuq is-saħħa tal-bniedem.

(73)

Il-biċċa l-kbira tal-fertilizzanti fosfatiċi fis-suq Slovakk huma fertilizzanti tal-KE. Madankollu, il-maġġoranza tal-fertilizzanti tal-KE fis-suq Slovakk għandhom kontenut ta’ kadmju ta’ anqas minn 20 mg/kg P2O5. Ir-Repubblika Slovakka hija mħassba li minkejja li 95 % tal-fertilizzanti importati diġà jirrispettaw il-valur ta’ limitu futur ta’ 60 mg/kg P2O5 stabbilit fir-Regolament (UE) 2019/1009, hemm żoni fis-Slovakkja fejn il-kontenut ta’ kadmju qed jiżdied kemm fil-ħamrija kif ukoll fil-prodotti agrikoli. L-effett ta’ dan diġà rriżulta f’żieda fil-kontenut ta’ kadmju fl-ikel tat-trabi. Barra minn hekk, ir-Repubblika Slovakka hija mħassba li x-xejra tal-importazzjonijiet se tinbidel fil-futur u li din se twassal għal żieda sinifikanti fil-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti b’livelli ta’ kadmju ogħla minn 20 mg/kg P2O5 li jirriżultaw f’aktar akkumulazzjoni ta’ kadmju fil-ħamrija u, konsegwentement, fit-trasferiment tiegħu fil-katina alimentari.

(74)

Fl-aħħar nett, ir-Repubblika Slovakka tiddikjara li ma hemm l-ebda manifattur ta’ fertilizzanti fosfatiċi fis-Slovakkja, li jfisser li ma hemmx lok għal biża’ li d-deroga li qed issir applikazzjoni għaliha tista’ tkun ta’ benefiċċju għal produttur nazzjonali.

(75)

Id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati għandhom l-għan li jiksbu livell ogħla ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent minn dak previst fir-Regolament (UE) 2019/1009 fir-rigward tal-esponiment għall-kadmju, billi jipprevjenu l-akkumulazzjoni ulterjuri ta’ kadmju fil-ħamrija. Il-mezz sabiex jintlaħaq dan l-objettiv huwa li jinżamm valur ta’ limitu massimu aktar baxx ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi li jkun fihom tal-anqas 5 % P2O5 skont il-massa meta mqabbel mal-valur ta’ limitu armonizzat stabbilit fir-Regolament (UE) 2019/1009.

(76)

Fir-rigward tal-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem, jenħtieġ li jiġi nnotat li l-kadmju huwa element mhux essenzjali u tossiku għall-bniedem, u ma għandu l-ebda benefiċċju għall-pjanti jew għall-annimali. B’mod partikolari, l-ossidu tal-kadmju ġie kklassifikat bħala sustanza karċinoġenika, kategorija 2, skont ir-Regolament (KE) Nru 1272/2008 (12).

(77)

Il-preżenza tal-kadmju fil-pjanti u l-assorbiment tal-kadmju mill-oġġetti tal-ikel jistgħu eventwalment iwasslu għal effetti negattivi fuq is-saħħa tal-bniedem fit-tul. Barra minn hekk, ladarba jiġi assorbit mill-ġisem tal-bniedem, jinżamm b’mod effiċjenti u jakkumula fih tul il-ħajja tiegħu (13).

(78)

Il-kadmju jista’ jagħmel ħsara lill-kliewi, u jikkawża produzzjoni żejda ta’ proteini fl-awrina. Id-durata u l-livell ta’ esponiment għall-kadmju jiddeterminaw is-severità tal-effett. Il-ħsara fl-iskeletru hija effett kritiku ieħor tal-esponiment kroniku għall-kadmju f’livelli kemxejn ogħla minn dawk li fihom il-proteina fl-awrina tkun indikatur bikri. Il-kadmju, li prinċipalment jinħażen fil-fwied u fil-kliewi, jiġi eliminat bil-mod, u jista’ jibqa’ fil-ġisem tal-bniedem għal għexieren sħaħ ta’ snin.

(79)

Il-pubbliku ġenerali huwa espost għall-kadmju minn diversi sorsi, inkluż it-tipjip. Għall-popolazzjoni li ma tpejjipx, l-ikel jirrappreżenta l-aktar sors dominanti ta’ assorbiment tal-kadmju. Il-kadmju huwa primarjament tossiku għall-kliewi, iżda jista’ jikkawża wkoll demineralizzazzjoni tal-għadam u kien assoċjat statistikament ma’ żieda fir-riskju ta’ kanċer fil-pulmun, fl-endometriju, fil-bużżieqa tal-awrina u fis-sider (14). Barra minn hekk, ir-riskji għas-saħħa ma jistgħux jiġu esklużi għal persuni adulti li jpejpu u għal nies b’nuqqas ta’ ħadid f’ġisimhom u/jew li jgħixu qrib sorsi industrijali (15).

(80)

Barra minn hekk, minbarra l-impatti fuq is-saħħa tal-bniedem, aktar akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamrija jista’ jkollha effetti negattivi fuq il-bijodiversità tal-ħamrija u, għalhekk, fuq il-funzjonijiet tal-ħamrija (eż. id-dekompożizzjoni tal-materja organika) kif ukoll fuq il-kwalità tal-ilma ta’ taħt l-art permezz ta’ lixxivjazzjoni fil-ħamriji. Kemm it-tossiċità kif ukoll il-bijodisponibbiltà tal-kadmju huma influwenzati mill-karatteristiċi tal-ħamrija. Il-mobbiltà u l-bijodisponibbiltà tal-kadmju huma ogħla f’ħamriji aktar aċidużi, u aktar baxxi f’ħamriji ġibsin/kalkarji. Filwaqt li jitqies li: 1) madwar 70 % tal-ħamriji agrikoli fis-Slovakkja huma aċidużi jew estremament aċidużi; 2) il-ħamriji agrikoli Slovakki qed isiru dejjem aktar foqra fil-materja organika minħabba l-għadd baxx ta’ bhejjem fis-Slovakkja; u 3) il-ħamriji Slovakki diġà huma kkontaminati ħafna bil-kadmju minħabba d-diversi fatturi deskritti hawn fuq, nistgħu nikkonkludu li teżisti sitwazzjoni speċifika għal dak l-Istat Membru, li tagħmlu partikolarment vulnerabbli għall-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamriji.

(81)

It-tħassib dwar ir-riskji maħluqa mill-kadmju għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent diġà ssemma mill-Kunsill fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta’ Jannar 1988 (16). Il-Kunsill enfasizza l-importanza li titnaqqas l-introduzzjoni tal-kadmju fil-ħamriji mis-sorsi kollha inkluż mis-sorsi diffużi (eż. id-depożizzjoni atmosferika, il-fertilizzanti fosfatiċi, il-ħama tad-dranaġġ, eċċ.) permezz ta’, fost l-oħrajn, “miżuri xierqa ta’ kontroll għall-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi bbażati fuq teknoloġija adattata li ma tinvolvix kostijiet eċċessivi u li jqisu l-kundizzjonijiet ambjentali fir-reġjuni differenti tal-Komunità” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

(82)

Fl-2002, il-Kumitat Xjentifiku dwar ir-Riskji għas-Saħħa u għall-Ambjent ikkonkluda li limitu ta’ 40 mg/kg P2O5 jew aktar iwassal għal akkumulazzjoni tal-kadmju fil-biċċa l-kbira tal-ħamriji tal-Unjoni Ewropea. Għall-kuntrarju, limitu ta’ 20 mg/kg P2O5 jew anqas ma kienx mistenni li jirriżulta f’akkumulazzjoni fit-tul fil-ħamrija fuq perjodu ta’ 100 sena jekk ma jitqisux sorsi oħra tal-kadmju.

(83)

Fil-premessa 15 tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003, diġà kienet tħabbret l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tindirizza l-kwistjoni ta’ kontenut ta’ kadmju mhux intenzjonat fil-fertilizzanti minerali.

(84)

Fil-proposta tagħha tar-Regolament (UE) 2019/1009 (17), fuq il-bażi tad-data xjentifika disponibbli meta vvalutat l-impatti, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-metall tal-kadmju u l-ossidu tal-kadmju b’mod ġenerali jistgħu joħolqu riskji serji għas-saħħa. Il-Kummissjoni pproponiet li jiġi stabbilit valur ta’ limitu ta’ 60 mg/kg P2O5 fil-fertilizzanti fosfatiċi u li gradwalment dan il-valur ta’ limitu jitnaqqas għal 20 mg/kg P2O5 fi żmien 12-il sena wara l-applikazzjoni tar-Regolament il-ġdid.

(85)

Hemm qbil ġenerali wkoll li l-kadmju fil-fertilizzanti huwa bil-bosta l-aktar sors importanti ta’ introduzzjoni tal-kadmju fil-ħamrija u fil-katina alimentari (18). Ir-Regolament (UE) 2019/1009 jistabbilixxi valur ta’ limitu ta’ 60 mg/kg P2O5 applikabbli mis-16 ta’ Lulju 2022. Il-maġġoranza vasta tal-fertilizzanti disponibbli fis-suq Ewropew diġà jikkonformaw ma’ dan il-valur ta’ limitu. Filwaqt li l-introduzzjoni ta’ dan il-limitu hija pass fid-direzzjoni t-tajba, fuq il-bażi tad-data xjentifika disponibbli, x’aktarx li mhux se tnaqqas b’mod sinifikanti l-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamriji fit-tul.

(86)

Filwaqt li jagħraf il-ħtieġa ta’ valur ta’ limitu armonizzat aktar ambizzjuż għall-kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi fil-futur, ir-Regolament (UE) 2019/1009 jistabbilixxi obbligu fuq il-Kummissjoni sabiex tivvaluta dawn il-limiti mill-ġdid bl-għan li tnaqqashom, jekk dan ikun fattibbli.

(87)

Fuq il-bażi ta’ dan ta’ hawn fuq, irid jitqies li l-valur ta’ limitu massimu stabbilit fid-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati huwa ġġustifikat mill-ħtiġijiet ta’ protezzjoni tas-saħħa u tal-ħajja tal-bniedem u tal-ambjent.

(88)

L-Artikolu 114(6) tat-TFUE jeħtieġ li l-Kummissjoni tivverifika li ż-żamma tal-miżuri notifikati ma tkunx mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti (19), sabiex ma jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni, sitwazzjonijiet komparabbli ma jistgħux jiġu ttrattati b’modi differenti, u sitwazzjonijiet differenti ma jistgħux jiġu ttrattati bl-istess mod, sakemm ma jkollhomx ġustifikazzjoni oġġettiva. In-nuqqas ta’ diskriminazzjoni jfisser li r-restrizzjonijiet nazzjonali fuq il-kummerċ ma jistgħux jintużaw b’tali mod li joħolqu diskriminazzjoni fir-rigward ta’ merkanzija li toriġina minn Stati Membri oħra.

(89)

Ir-Repubblika Slovakka indikat li bħalissa ma hemm l-ebda produzzjoni ta’ fertilizzanti fosfatiċi fis-Slovakkja. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota li, jekk din il-produzzjoni tiġi stabbilita fis-Slovakkja fil-futur, id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jkunu fi kwalunkwe każ japplikaw kemm għall-prodotti domestiċi kif ukoll għall-prodotti mmanifatturati fi Stati Membri oħra. Billi ma hemmx evidenza tal-kuntrarju, jista’ jiġi konkluż li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati mhumiex mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja.

(90)

Il-miżuri nazzjonali, li jistabbilixxu kundizzjonijiet aktar stretti għat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti meta mqabbla ma’ Regolament tal-Unjoni, normalment jikkostitwixxu ostakolu għall-kummerċ. Dan għaliex, bħala riżultat tad-dispożizzjoni nazzjonali, uħud mill-prodotti li jitqiegħdu fis-suq legalment fil-bqija tal-Unjoni mhumiex mistennija jitqiegħdu fis-suq fl-Istat Membru kkonċernat. Il-prekundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 114(6) tat-TFUE huma maħsuba sabiex iżommu r-restrizzjonijiet ibbażati fuq il-kriterji stipulati fil-paragrafi 4 u 5 tiegħu milli jiġu applikati għal raġunijiet mhux xierqa, u li jikkostitwixxu fil-fatt miżuri ekonomiċi li ma jħallux l-importazzjoni ta’ prodotti minn Stati Membri oħra, jiġifieri, bħala mezz biex iħarsu b’mod indirett il-produzzjoni nazzjonali (20).

(91)

Billi d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jimponu wkoll valur ta’ limitu aktar strett fir-rigward tal-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi għall-operaturi ekonomiċi bbażati fi Stati Membri oħra fil-qasam, li fil-bqija tiegħu huwa armonizzat, huma jistgħu jikkostitwixxu restrizzjoni moħbija tal-kummerċ jew ostakolu għall-funzjonament tas-suq intern.

(92)

Fin-nuqqas ta’ evidenza li tindika li d-dispożizzjonijiet nazzjonali jikkostitwixxu miżura maħsuba biex tħares il-produzzjoni nazzjonali, jista’ jiġi konkluż li dawn ma jikkostitwixxux restrizzjoni moħbija tal-kummerċ bejn l-Istati Membri. Għalhekk, jibqa’ f’idejn il-Kummissjoni li tikkunsidra jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jippreżentawx ostakolu għall-funzjonament tas-suq intern.

(93)

L-Artikolu 114(6) tat-TFUE jirrikjedi li l-Kummissjoni tivverifika jekk iż-żamma tal-miżuri notifikati tikkostitwix ostakolu għall-funzjonament tas-suq intern jew le. Il-kundizzjoni ma tistax tiġi interpretata b’mod li hija tipprekludi l-approvazzjoni ta’ xi miżura nazzjonali li probabbli taffettwa l-funzjonament tas-suq intern. Fil-fatt, kull miżura nazzjonali b’deroga minn miżura ta’ armonizzazzjoni mmirata lejn l-istabbiliment u t-tħaddim tas-suq intern fis-sustanza tikkostitwixxi miżura li probabbli taffettwa s-suq intern. Għaldaqstant, sabiex jinżamm il-karattru utli tal-proċedura stabbilita fl-Artikolu 114 tat-TFUE, fil-kuntest tal-Artikolu 114(6) tat-TFUE l-kunċett ta’ ostakolu għall-funzjonament tas-suq intern irid jinftiehem bħala effett sproporzjonat b’rabta mal-objettiv mixtieq (21).

(94)

Meta jkun qed jiġi vvalutat jekk id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati humiex adegwati u neċessarji sabiex jiksbu l-objettiv tagħhom, iridu jitiqiesu diversi fatturi. Il-Kummissjoni trid tevalwa jekk il-livell ta’ protezzjoni li jirriżulta mill-valur ta’ limitu għall-kadmju stabbilit fid-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati huwiex ogħla milli fil-miżura ta’ armonizzazzjoni u effettiv fil-protezzjoni tas-saħħa u tal-ħajja tal-bniedem minn naħa, u tal-ambjent min-naħa l-oħra.

(95)

Id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati għandhom l-għan li jipproteġu s-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent billi jipprevjenu l-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamrija. Fin-notifika tagħha lill-Kummissjoni, ir-Repubblika Slovakka tiġġustifika l-ħtieġa għad-deroga billi tirreferi għaċ-ċirkostanzi speċifiċi relatati mal-aċidità għolja u mal-livell baxx ta’ materja organika tal-ħamriji agrikoli Slovakki u għall-effetti negattivi sussegwenti għal-livelli ta’ kadmju tal-ħamrija u għas-saħħa tal-popolazzjoni tal-pajjiż. Madwar 70 % tal-ħamriji agrikoli Slovakki huma aċidużi jew estremament aċidużi u ħafna minnhom qed isiru dejjem ifqar fil-materja organika u dan iwassal għal sitwazzjoni speċifika għal dan l-Istat Membru li tagħmlu partikolarment vulnerabbli għall-akkumulazzjoni tal-kadmju fil-ħamriji.

(96)

Minbarra dan, valur ta’ limitu massimu ta’ 20 mg/kg P2O5 jew anqas ta’ konċentrazzjoni ta’ kadmju fil-fertilizzanti ġie identifikat bħala effiċjenti sabiex tiġi evitata akkumulazzjoni fit-tul ta’ kadmju fil-ħamrija fuq 100 sena.

(97)

Filwaqt li jitqiesu wkoll l-elementi relatati mas-sitwazzjoni speċifika tar-Repubblika Slovakka, id-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jistgħu jitqiesu meħtieġa sabiex jintlaħqu l-għanijiet segwiti minnhom.

(98)

Barra minn hekk, ir-Repubblika Slovakka ssostni li l-biċċa l-kbira tal-fertilizzanti fis-suq għandhom kontenut ta’ kadmju iktar baxx mil-limitu ta’ 20 mg/kg P2O5, għalkemm bħalissa dan mhuwiex meħtieġ għall-fertilizzanti tal-KE. Għalhekk, l-iffissar ta’ valur ta’ limitu għal 20 mg/kg P2O5 mhux se jikkawża tfixkil sinifikanti fis-suq.

(99)

L-applikazzjoni ta’ miżuri oħra bħar-restrizzjonijiet fuq l-użu tkun diffiċli ħafna sabiex tiġi kkontrollata fil-prattika u ma tkunx tista’ tilħaq l-objettiv mixtieq. Il-Kummissjoni tqis li ż-żamma tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati mhijiex sproporzjonata u ma tikkostitwix ostakolu għall-funzjonament tas-suq intern skont it-tifsira tal-Artikolu 114(6) tat-TFUE.

(100)

Fid-dawl ta’ dik l-analiżi, il-Kummissjoni tqis li l-kundizzjoni marbuta man-nuqqas ta’ ostakoli għall-funzjonament tas-suq intern hija ssodisfata.

(101)

Sabiex jiġi żgurat li l-miżura nazzjonali u l-ostakolu potenzjali għall-funzjonament tas-suq intern ikunu limitati għal dak li huwa strettament meħtieġ sabiex jintlaħqu l-objettivi mfittxija mir-Repubblika Slovakka, id-deroga nazzjonali jenħtieġ li tkun limitata fiż-żmien. Id-deroga ma tibqax meħtieġa jekk, fil-futur, il-valur ta’ limitu armonizzat jiġi stabbilit fil-livell tal-valur ta’ limitu Slovakk jew taħtu.

(102)

Il-valur ta’ limitu armonizzat jista’ jiġi stabbilit biss fil-livell tal-valur ta’ limitu Slovakk jew taħtu permezz ta’ deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ibbażata fuq proposta mill-Kummissjoni, pereżempju fil-kuntest tar-rieżami msemmi fl-Artikolu 49(b) tar-Regolament (UE) 2019/1009. Għalhekk, jenħtieġ li l-perjodu li għalih tingħata d-deroga ma jkunx limitat għal ċerta data b’din id-Deċiżjoni, iżda jkun allinjat ma’ tali deċiżjoni futura mil-leġiżlatur.

(103)

Dan ikun konformi mal-Artikolu 3(2) tar-Regolament (UE) 2019/1009, li jistipula li d-derogi mir-Regolament (KE) Nru 2003/2003 f’konformità mal-Artikolu 114(4) tat-TFUE fir-rigward tal-kontenut ta’ kadmju jistgħu jkomplu japplikaw sakemm fil-livell tal-Unjoni jkunu applikabbli valuri ta’ limitu armonizzati għall-kontenut ta’ kadmju fil-fertilizzanti fosfatiċi li jkunu daqs jew taħt dawk nazzjonali.

(104)

Għalhekk, jenħtieġ li l-approvazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati tkun tapplika sakemm fil-livell tal-Unjoni jkun applikabbli valur ta’ limitu armonizzat rivedut li jkun daqs jew taħt il-valur ta’ limitu Slovakk.

(105)

Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, jenħtieġ li jiġi konkluż li n-notifika mir-Repubblika Slovakka għaż-żamma tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jidderogaw mir-Regolament (UE) 2019/1009 kif ippreżentata fid-9 ta’ Awwissu 2019 hija ammissibbli.

(106)

Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssib li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati:

(107)

Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li d-dispożizzjonijiet nazzjonali notifikati jistgħu jiġu approvati,